Η Charlize Theron μιλά ανοιχτά για οικογενειακά τραύματα. Η Lena Dunham εξομολογείται πώς το διαδικτυακό μίσος επηρέασε την ψυχική της υγεία. Η Taylor Swift αποκαλύπτει το προσωπικό παρασκήνιο πίσω από μια μεγάλη της επιτυχία. Ακόμα και πολιτικοί παράγοντες δέχονται την ίδια μεταχείριση: ο Tucker Carlson, μπροστά σε ένα φλιτζάνι τσάι και ένα μικρόφωνο, περιγράφει πώς ήταν πραγματικά στο εσωτερικό κύκλο του Donald Trump.

Το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται στους New York Times. Σε μια προσπάθεια προσέλκυσης προσοχής, καθώς τα παραδοσιακά έσοδα καταρρέουν και η εμπλοκή του κοινού γίνεται ο υπέρτατος στόχος, τα περισσότερα ιστορικά ΜΜΕ επενδύουν πλέον σε περιεχόμενο γύρω από διασημότητες. Την ίδια στιγμή, το γνωστό tabloid TMZ ακολουθεί την αντίθετη πορεία, ανοίγοντας γραφείο στην Ουάσιγκτον με τίτλους εξίσου πικάντικους όσο και οι συνηθισμένοι του.

Η επικίνδυνη άνοδος της διασημότητας στα πολιτικά ΜΜΕ

Ο κίνδυνος να οργανωθούν τα ΜΜΕ γύρω από τη διασημότητα φαίνεται ξεκάθαρα στην περίπτωση του Donald Trump. Το 2016 ήταν ένας απρόσμενος υποψήφιος πρόεδρος — όμως, ως παρουσιαστής reality και λάτρης των καλωδιακών ειδήσεων, προσέφερε εντυπωσιακά πρωτοσέλιδα. Τα ΜΜΕ ανακάλυψαν ότι η κάλυψή του ως celebrity ήταν εξαιρετικά επικερδής σε μια δύσκολη περίοδο για τον κλάδο και μετέτρεψαν την προεκλογική του εκστρατεία σε μαζικό τηλεοπτικό θέαμα.

Σε συνέδριο της Morgan Stanley Technology, Media, and Telecom το 2016, ο τότε πρόεδρος του CBS, Les Moonves, παραδέχθηκε πως η υποψηφιότητα του Trump «ίσως να μην είναι καλή για την Αμερική, αλλά είναι τρομερά καλή για το CBS». «Ποιος θα περίμενε αυτή τη διαδρομή που ζούμε όλοι; Τα χρήματα ρέουν και περνάμε καλά», είπε χαρακτηριστικά. «Δεν έχω ξαναδεί κάτι τέτοιο — θα είναι μια πολύ καλή χρονιά για εμάς. Συγγνώμη που το λέω. Είναι φρικτό, αλλά… συνέχισε έτσι Donald!».

Παρά τις συχνές επιθέσεις του Trump στους δημοσιογράφους και τον χλευασμό από τα μέσα ενημέρωσης, η σχέση αυτή αποδείχθηκε τελικά αμοιβαία επωφελής. Ο Trump εξασφάλισε πάνω από $5 δισεκατομμύρια δωρεάν προβολή κατά την πρώτη του προεκλογική εκστρατεία.

Στις εκλογές του 2016, ο Trump έλαβε μόνος του περισσότερο τηλεοπτικό χρόνο από όλους τους Δημοκρατικούς υποψηφίους μαζί. Σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύτηκε στην Washington Post το 2015, ο πολιτικός επιστήμονας John Sides υποστήριξε πως η εκρηκτική άνοδος του Trump στις δημοσκοπήσεις των Ρεπουμπλικανών οφειλόταν κυρίως στη συνεχή προβολή από τα ΜΜΕ μετά την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς του. Εκείνη τη στιγμή, ήταν ήδη ο πιο αναγνωρίσιμος υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών: σύμφωνα με έρευνα της Gallup, το 2015 τον γνώριζε το 92 % των Ρεπουμπλικανών και ανεξάρτητων ψηφοφόρων, έναντι 81 % για τον επόμενο πιο γνωστό υποψήφιο, τον Jeb Bush.

Το τίμημα της διασημότητας: Εμπιστοσύνη και δημοκρατία

Η σχέση αγάπης-μίσους μεταξύ πολιτικών ΜΜΕ και Trump σηματοδότησε την αρχή μιας τάσης που πλέον κορυφώνεται: τα ιστορικά μέσα βασίζουν τη στρατηγική τους στην εγγύτητα με τους διάσημους. Ως αποτέλεσμα, η δημοσιογραφία μοιάζει όλο και περισσότερο με άσκηση συμπάθειας προς τους πλούσιους και διάσημους αντί για έλεγχο της εξουσίας.

Ήδη από το 1990, ο καθηγητής νομικής στο Stanford Lawrence M. Friedman, ανέλυσε αυτή τη μετατόπιση στο βιβλίο «The Republic of Choice: Law, Authority, and Culture». Υποστήριξε πως η εξουσία εξαρτάται πλέον από το κοινό: «Τα μαζικά μέσα και η κουλτούρα της διασημότητας ενισχύουν το ένα το άλλο… αυτό επιτρέπει μια συνεχή, δραστική αλλαγή στη δομή της εξουσίας — μια αλλαγή που συμβαίνει σχεδόν σιωπηρά.» Σύμφωνα με τον Friedman, η κουλτούρα της διασημότητας ευδοκιμεί σε έναν κόσμο χωρίς σταθερή θεσμική εξουσία, όπου η δύναμη μετακινείται από «σεβαστές» μορφές σε αναγνωρίσιμα πρόσωπα.

Η εμπιστοσύνη των Αμερικανών στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα εδώ και δεκαετίες. Μετά από ένα σύντομο κύμα ενότητας μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, η εμπιστοσύνη διαβρώθηκε σταθερά κατά τη διάρκεια της προεδρίας Bush και παραμένει χαμηλή μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center το 2023, μόλις 16 % των ενηλίκων στις ΗΠΑ δήλωσαν ότι εμπιστεύονται την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να πράττει το σωστό πάντα ή τις περισσότερες φορές — ποσοστό που έχει καταρρεύσει από το 73 % το 1958.

Αντίστοιχη πορεία ακολουθεί και η εμπιστοσύνη στα μεγάλα εθνικά μέσα ενημέρωσης. Τα τελευταία χρόνια έχει μειωθεί ιδιαίτερα έντονα στη δεξιά πτέρυγα του ιδεολογικού φάσματος: λιγότεροι από τους μισούς Ρεπουμπλικανούς ή φιλορεπουμπλικανούς δηλώνουν ότι έχουν έστω κάποια εμπιστοσύνη στις εθνικές ειδησεογραφικές οργανώσεις.

Οικονομική κρίση στον Τύπο και αναζήτηση νέων δρόμων

Η διάβρωση της εμπιστοσύνης συνέπεσε — και επιτάχυνε — μια οικονομική κρίση στον χώρο των μέσων ενημέρωσης. Δεν αποτελεί μυστικό πως το παραδοσιακό επιχειρηματικό μοντέλο των ιστορικών μέσων δοκιμάζεται σκληρά. Τον Φεβρουάριο του 2026, η Washington Post απέλυσε σχεδόν το ένα τρίτο του συνόλου των εργαζομένων της. Η εφημερίδα είχε ήδη προχωρήσει σε προγράμματα εθελουσίας εξόδου το 2023 και το 2024 ενώ έχασε εκατοντάδες χιλιάδες συνδρομητές.

Πηγή: jacobin.com

Και συνεχίζει, πριν αναφερθεί σε συγκεκριμένα media, στους πρωταθλητές της διαφήμισης: «Από τα 33,5 εκατ. ευρώ που διέθεσαν πέρυσι για διαφημιστική προβολή οι 4 συστημικές τράπεζες, ούτε το 10% δεν πήγε σε ΜΜΕ που τηρούν κριτική ή επικριτική στάση και δεν ευθυγραμμίζονται με τις απόψεις τους».

Η μερίδα του λέοντος της διαφήμισης προς τα ΜΜΕ δίδεται, απ΄ ότι φαίνεται, από την Τράπεζα Πειραιώς και, ίσως, αυτό να συνδυάζεται και με τις προσπάθειες της διοίκησης να διατηρήσει τη θέση της και να “εξευμενίσει” εκείνους που ήθελαν αλλαγές στο ηγετικό της σχήμα.

Η Πειραιώς, άλλωστε, σύμφωνα με πληροφορίες είχε βρεθεί στο στόχαστρο της Ν.Δ διότι θεωρήθηκε πως διάκειτο φιλικά στην προηγούμενη κυβέρνηση και πρωταγωνιστούσε σε “διαρροές”. Κάτι όχι ακριβές καθώς από την εποχή του Μιχάλη Σάλλα, η πολιτική που ασκούσε στην διανομή διαφήμισης ήταν μάλλον διακομματική. Τους τελευταίους μήνες, βεβαίως, τα πράγματα έχουν αλλάξει άρδην και εφαρμόζεται μια νέα τακτική αποκλεισμού ορισμένων ΜΜΕ (κυρίως ηλεκτρονικών) και ενίσχυσης με μεγάλα ποσά άλλων που θεωρούνται φίλα προσκείμενα στην κυβέρνηση. Οι κακές γλώσσες λένε πως αυτό έγινε στο πλαίσιο της προσπάθειας του διευθύνοντος συμβούλου Χρήστου Μεγάλου να υπερκερασει “εμπόδια” και να παραμείνει στο τιμόνι της τράπεζας.

“Επιλεκτική” πολιτική τηρεί και η Εθνική. Μια ματιά στον ηλεκτρονικό Τύπο θα αποκαλύψει ποιους προτιμά (και γιατί) η συγκεκριμένη τράπεζα.

Ιδού λοιπόν ΜΜΕ και ποσά από τα στοιχεία που είναι υποχρεωμένες να δώσουν οι ίδιες οι τράπεζες:

ΑΝΤ1 (Θοδωρής Κυριακού) 2,9 εκατ. ευρώ
ΣΚΑΪ («Ειδήσεις Ντοτ Κομ» – Γιάννης Αλαφούζος) 2,3 εκατ. ευρώ
Πρώτο Θέμα 2,25 εκατ. ευρώ (συν 187 χιλ. ευρώ το Newmoney)
ΒΗΜΑ, ΝΕΑ και Mega Channel (Alter Ego – Βαγγέλης Μαρινάκης) 2,14 εκατ. ευρώ
Καθημερινή (Θέμης Αλαφούζος) 2 εκατ. ευρώ
Real FM και Real News (Νίκος Χατζηνικολάου – Ανδρέας Κουρής) 895 χιλ. ευρώ
Euro2day (Media2day) 549 χιλ. ευρώ
iefimerida.gr (Χρήστος Ράπτης) 375 χιλ. ευρώ
Liberal και Φιλελεύθερος (Θανάσης Μαυρίδης) 337 χιλ. ευρώ
newsit.gr (Νίκος Ευαγγελάτος) 256 χιλ. ευρώ
Open TV και Εθνος (Ιβάν Σαββίδης) 175 χιλ. ευρώ

Πηγή: e-tetradio.gr

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Η ευκαιρία του να επιστρέψει κάποια στιγμή στη διακυβέρνηση περνά εκ των πραγμάτων μέσα από αυτές τις δύο παραμέτρους. Μόνο με τον σημερινό αρχηγό του, και μόνο εάν κατορθώσει να αναιρέσει πρακτικές, συμπεριφορές και πρόσωπα που προκάλεσαν τα σφάλματα και τον οδήγησαν στην ήττα του 2019. Όλα τα άλλα είναι μικρές ιστορίες για να ενισχύεται η ψυχολογία κάποιας “παρέας συνταξιούχων”.

Θα ισχυριστούν ορισμένοι: δεν φταίει ο Τσίπρας για τα λάθη; Προφανώς. Μπορεί να έχει συναντήσει δυο-τρεις φορές τον Πάπα, το “αλάθητο”, όμως, δεν κατόρθωσε να του το υπεξαιρέσει.

Η πολιτική, όμως, είναι σκληρό σπορ. Καλύτερα να κατεβαίνεις στο γήπεδο με ένα χαρισματικό προπονητή που έχει ηττηθεί αλλά γνωρίζει γιατί έχει ηττηθεί, παρά με συμπαθείς “Λεμονήδες” και “Αλέφαντους” που τιμούν τη φανέλα, αλλά ελάχιστα μπορούν να κάνουν απέναντι σε πολυδιαφημισμένα “ρόστερ” και μιντιακές “παράγκες”.

Υπό την εννοια αυτή –όσο κι αν αυτό πληγώνει τις “συλλογικότητες” και τις “συντροφικότητες”– ο Τσίπρας είναι αναντικατάστατος.

Η πανδημία και ο εγκλεισμός ανέδειξαν πτυχές της πολιτικής λειτουργίας που έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, για παράδειγμα, είναι σαν να βρέθηκε “στα νερά του”. Η τηλεδιάσκεψη και το skype του ταιριάζουν γάντι. Μόνος, με τον Σκέρτσο και τον Δημητριάδη, και όλους τους άλλους στις οθόνες. Ο Αλέξης Τσίπρας, από την άλλη, είναι εκπαιδευμένος στην λογική της συντροφιάς που “ζυμώνεται” και συναποφασίζει. Τον τελευταίο καιρό εμφανίζεται σχετικά αμήχανος βλέποντας την Αχτσιόγλου, τον Χαρίτση, τον Τσακαλώτο, τον Παππά και άλλους, μόνο στα μικρά παράθυρα του υπολογιστή. Χωρίς “επικοινωνιακό καφέ”, χωρίς τα “μπες βγες” στο γραφείο του, χωρίς τις σοβαρές αλλά και τις πιο ανθρώπινες και χαριτωμένες συναναστροφές της καθημερινότητας.

Όμως –το επαναλαμβάνω-, η πολιτική είναι σκληρό σπορ.΄Ή το μαθαίνεις, ή σου στέλνει τρία γκολ από τα αποδυτήρια και πας σπίτι σου. Ευτυχώς, ο Τσίπρας δεν έχει αποφασίσει να #meinei_spiti και μετά την καραντίνα, αλλά επιδιώκει ένα come back- αν και με δυσμενείς όρους που καταγράφονται στις “πανδημικές” δημοσκοπήσεις, και διαπιστώνονται και από το γεγονός πως στα μίντια το χρώμα του ΣΥΡΙΖΑ ατονεί ολοένα και περισσότερο.

Το ερώτημα είναι τι πρέπει να κάνει ο Τσίπρας στο περιβάλλον της πανδημίας, και, πολύ περισσότερο στο πεδίο που θα διαμορφωθεί την “επόμενη μέρα”. Μερικές σκέψεις:

Πρώτον, δεν μπορεί και δεν πρέπει να εξαντλεί την δυναμική του στην προτροπή προς την κυβέρνηση για εντονότερη και αυστηρότερη διεκδίκηση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Αναμφίβολα, το ευρωπαϊκό πεδίο και του πάει, και του αρέσει. Και, επιπλέον, πολλά (από το προσφυγικό, και τα ελληνοτουρκικά, μέχρι την οικονομία) θα κριθούν στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο. Ωστόσο, ο μέσος πολίτης ελάχιστα ενδιαφέρεται για τα ήξεις αφίξεις της Φον ντερ Λάϊεν και τις εμμονές του Ρούτε και της Μέρκελ. Δεν ψηφίζει, άλλωστε, στη Βάδη-Βυρτεμβέργη αλλά στην Αθήνα και τα Γρεβενά…

Δεύτερον, πρέπει να ενισχύσει τον “πρωθυπουργικό” του λόγο. Κυβέρνησε επί περίπου πέντε χρόνια και επιθυμεί να κυβερνήσει ξανά. Απαιτείται, λοιπόν, πολύ γρήγορα, η κατάθεση ενός ολοκληρωμένο “εθνικού προγράμματος”, το οποίο θα υπερβαίνει κατά πολύ τα μέτρα αντιμετώπισης των συνεπειών της πανδημίας που ανακοίνωσε προ ημερών (και το οποίο αποσιωπήθηκε σε μεγάλο βαθμό).

Ένα πρόγραμμα που θα περιγράφει με σαφήνεια και κοστολογημένα το νέο εθνικό παραγωγικό μοντέλο. Θα αφορά την μικρή και μεσαία επιχείρηση, την εργασία, τα δάνεια και τα χρέη κάθε επιχειρηματία και εργαζόμενου, τον ρόλο των τραπεζών, την αξιοποίηση των πόρων της χώρας, θα υποδεικνύει το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα υπάρξει ευημερία αλλά και δικαιοσύνη.

Ένα πρόγραμμα που θα εδραιώσει σχέση εμπιστοσύνης του νέου ΣΥΡΙΖΑ με την υγιή επιχειρηματικότητα (μακριά από τις ιδεοληψίες και τις εμμονές του μικρού σκληρού πυρήνα του), που θα εξηγήσει τι πρέπει να είναι το κράτος (το οποίο, εσχάτως, ανακάλυψε και ο πρωθυπουργός) που χρειαζόμαστε στο μέλλον, δίχως, όμως, την “αγιοποίηση” του κρατισμού και την ενοχοποίηση του ιδιωτικού.

Τρίτον (που προκύπτει και από το δεύτερο), χρειάζεται να διαρθρώσει μια νέα κυβερνητική και προγραμματική ομάδα στελεχών. Εάν επιχειρήσει να ξανακυβερνήσει μόνο με την “παρέα” του παρελθόντος θα διαπράξει τα ίδια σφάλματα (“You can’t teach an old dog new tricks”).

Έναντι της λογικής των “αρίστων” που ευφυώς καλλιέργησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρέπει να προτάξει την λογική των “άξιων”.

Μιας νέας -κοινωνικού προσανατολισμού- “τεχνοκρατίας“. Και άξιοι δεν είναι, πάντοτε, όσοι έχουν γράψει χιλιόμετρα σε κινήματα, ακτιβισμούς και κομματικές συγκεντρώσεις. Η αξιοσύνη δεν μετριέται με το “αριστερόμετρο”.

Η πανδημία και ο εγκλεισμός αποκάλυψαν, άλλωστε, ποια στελέχη μπορούν να προσαρμοστούν στις συνθήκες της ψηφιακής πολιτικής λειτουργίας και ποια παραμένουν συμπαθείς, καλοπροαίρετοι αλλά τεχνολογικά αναλφάβητοι. Ο κοροναϊός δεν πρέπει να προσβάλλει, ούτε το εγχείρημα του isyriza, ούτε την διεύρυνση προς την Προοδευτική Συμμαχία, που εκ των πραγμάτων βοηθούν στην προσέλκυση στελεχών τα οποία έχουν μάθει να δρουν καλύτερα σε ανοιχτούς ορίζοντες και στον ανταγωνισμό, απ΄ ότι στα περίκλειστα δωμάτια της κομματικής “αριστοκρατίας”.

Τέταρτον, ο Τσίπρας (προσωπικά) πρέπει να βρει το νήμα της συνεννόησης με τα κέντρα που καθορίζουν την επικοινωνία των μυνημάτων. Ακόμα κι αν έχεις τις καλύτερες ιδέες και προθέσεις, ακόμα κι αν είσαι χαρισματικός, ακόμα κι αν μπορείς να δώσεις λύσεις στα προβλήματα της χώρας, εάν δεν το ακούσει και κατανοήσει η κυρία Μαρία στη Δραπετσώνα, και ο μεσαίος επιχειρηματίας στην Κηφισιά, το αποτέλεσμα θα είναι πενιχρό. Ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζεις τα επικοινωνιακά “υπερόπλα” της άλλης πλευράς.

Ορισμένοι στον ΣΥΡΙΖΑ θεωρούν πως το παραπάνω οδηγεί σε μια προσχώρηση στην διαπλοκή και σε μια ανέντιμη συνθηκολόγηση με ομάδες συμφερόντων. Καθόλου.

Δεν υπάρχουν ανέντιμες συνεννοήσεις εάν δεν προσέρχεται κανείς σε αυτές με την παλάμη απλωμένη. Και ούτε η απάντηση στο υπαρκτό πρόβλημα επικοινωνιακής απομόνωσης είναι η απόσυρση στην μοναχικότητα του αθώου. Καθαρές κουβέντες και καθαρές διεκδικήσεις χρειάζονται. Αλλά αυτό μπορεί να το κάνει μόνο ο ίδιος ο Τσίπρας.

Η παταγώδης αποτυχία, οι βερμπαλισμοί, οι ευκαιριακές συμμαχίες με ανίκανους και μεσάζοντες, και η αδυναμία ανάγνωσης των συσχετισμών στους χειρισμούς που υπήρξαν κατά το παρελθόν στη σχέση με τα ΜΜΕ πρέπει να ξεπεραστούν. Δεν θα τα λύσει κανένα ΕΣΡ. Είπαμε, σκληρό σπορ η πολιτική…