Της Δρ. Σταματούλας Τσικρικά*

Πώς μεταδίδεται και ποια είναι τα «καμπανάκια»

Η διασπορά του πνευμονιόκοκκου γίνεται με την ίδια ευκολία που εξαπλώνεται το κοινό κρυολόγημα: μέσω σταγονιδίων από τον βήχα, το φτέρνισμα ή τη στενή επαφή. Το επικίνδυνο στοιχείο είναι ότι ο φορέας μπορεί να είναι ασυμπτωματικός, μεταδίδοντας το μικρόβιο χωρίς καν να γνωρίζει ότι το φέρει.

Τα συμπτώματα που πρέπει να κινητοποιήσουν άμεσα τον ασθενή περιλαμβάνουν:

·         Υψηλό πυρετό συνοδευόμενο από ρίγος.

·         Επίμονο βήχα (με ή χωρίς απόχρεμψη).

·         Δύσπνοια ή ασυνήθιστα γρήγορη αναπνοή (ταχύπνοια).

·         Οξύ πόνο στο στήθος.

·         Έντονη κόπωση ή σύγχυση, με το τελευταίο να αποτελεί κύριο σύμπτωμα στους ηλικιωμένους.

Από μια ήπια λοίμωξη έως τη μηνιγγίτιδα

Η διαδρομή της νόσου είναι απρόβλεπτη. Μπορεί να ξεκινήσει ως μια ήπια λοίμωξη, αλλά σε βρέφη, ηλικιωμένους και άτομα με χρόνια νοσήματα, μπορεί να εξελιχθεί σε απειλητική για τη ζωή κατάσταση. Η μηνιγγίτιδα και η βακτηριαιμία (λοίμωξη του αίματος) είναι οι σοβαρότερες μορφές που καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά θνητότητας.

Οι ομάδες υψηλού κινδύνου

Αν και ο πνευμονιόκοκκος δεν κάνει διακρίσεις, συγκεκριμένες ομάδες βρίσκονται στο «στόχαστρο»:

1.      Παιδιά κάτω των 2 ετών (λόγω ανώριμου ανοσοποιητικού).

2.      Ενήλικες άνω των 65 ετών.

3.      Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς (καρκινοπαθείς, άτομα με HIV, νεφροπαθείς κ.α.).

4.      Καπνιστές και άτομα με ΧΑΠ, καθώς το κάπνισμα αλλοιώνει τις φυσικές άμυνες των πνευμόνων.

Η επανάσταση του νέου συζευγμένου εμβολίου (PCV20)

Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η κατάχρηση αντιβιοτικών έχει οδηγήσει σε υψηλά ποσοστά ανθεκτικών στελεχών, ο εμβολιασμός αποτελεί το ισχυρότερο «όπλο» μας. Η εισαγωγή του νέου συζευγμένου εμβολίου PCV20 στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων αποτελεί ορόσημο, καθώς προσφέρει κάλυψη έναντι 20 διαφορετικών στελεχών με μία μόνο δόση.

Οδηγός Εμβολιασμού: Τι ισχύει για κάθε κατηγορία

Σύμφωνα με τις επικαιροποιημένες οδηγίες, ο προγραμματισμός γίνεται ως εξής:

1. Ενήλικες 65 ετών και άνω:

·         Συνιστάται μία δόση PCV20. Αν γίνει αυτό το εμβόλιο, δεν χρειάζεται το παλαιότερο (PPSV23).

·         Αν έχετε κάνει ήδη το PCV13, θα πρέπει να κάνετε το PCV20 μετά από τουλάχιστον 1 χρόνο.

·         Αν έχετε κάνει μόνο το PPSV23, ακολουθεί το PCV20 ένα έτος αργότερα.

·         Αν έχετε κάνει και τα δύο παλαιότερα εμβόλια (PCV13 & PPSV23), συστήνεται το PCV20 μετά την παρέλευση πενταετίας.

2. Ενήλικες 18-64 ετών με υποκείμενα νοσήματα: Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει άτομα με διαβήτη, χρόνια καρδιοπάθεια (εκτός υπέρτασης), ΧΑΠ, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, αλκοολισμό ή βαρείς καπνιστές.

·         Πρωτοεμβολιαζόμενοι: Μία δόση PCV20 (χωρίς ανάγκη για PPSV23 στη συνέχεια).

·         Ανοσοκατασταλμένοι (π.χ. μεταμοσχευμένοι, ασθενείς με λευχαιμία/λέμφωμα): Αν έχουν ήδη εμβολιαστεί με τα παλαιότερα σχήματα, συστήνεται η δόση PCV20 5 χρόνια μετά τον τελευταίο εμβολιασμό.

Η πρόληψη ως κοινωνική ευθύνη

Ο πνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός δεν είναι απλώς μια ιατρική πράξη ρουτίνας· είναι μια στρατηγική επιλογή που θωρακίζει το σύστημα υγείας και σώζει ζωές. Η ενημέρωση και η συνεπής τήρηση του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για μια κοινωνία υγιή και προστατευμένη απέναντι σε έναν «αόρατο» αλλά υπαρκτό κίνδυνο.

Οδηγός εμβολιασμού κατά του πνευμονιόκοκκου: Τι πρέπει να κάνετε

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις οδηγίες για το νέο συζευγμένο εμβόλιο PCV20, το οποίο απλοποιεί τις διαδικασίες, προσφέροντας ευρύτερη προστασία με λιγότερες δόσεις.

*Η Δρ. Σταματούλα Τσικρικά είναι Πρόεδρος της Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας και Πρόεδρος της Ομάδας Διακοπής Καπνίσματος της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας.

Τα παραπάνω αναφέρει, μιλώντας στο libre, για τη μακρά Covid 19 λοίμωξη, η Πνευμονολόγος Δρ. Σταματούλα Τσικρικά, Πρόεδρος Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας*, εξηγώντας ότι για το συγκεκριμένο σύνδρομο δεν υπάρχει, μέχρι στιγμής, ειδική θεραπεία και ο στόχος των ιατρών είναι η θεραπευτική προσέγγιση των επιπλοκών της νόσου, ενώ παράλληλα αναφέρεται και στην ψυχολογική κατάσταση των ατόμων που βιώνουν τα συμπτώματα του συνδρόμου long ή post covid.

Αν και όλοι έχουν να αναπαράγουν προσωπικές ιστορίες, κλινικές πορείες και έναν μοναδικό και εξατομικευμένο τύπο νόσησης, με τους περισσότερους επαγγελματίες υγείας να θεωρούν ότι η νόσηση θα έληγε οριστικά στην οξεία φάση, σε ορισμένα άτομα ο ιός πυροδότησε μια παρατεταμένη δράση, με διατήρηση ακόμα και άτυπων κλινικών συμπτωμάτων, για αρκετούς μήνες μετά, με πλήρη διαταραχή της ποιότητας της ζωής.

Συμπτώματα της μακράς Covid 19 λοίμωξης

«Συμπτώματα, όπως: ο βήχας και η δύσπνοια, η μειωμένη ικανότητα για άσκηση, η ανοσμία-αγευσία, το αίσθημα παλμών, το θωρακικό άλγος, η τριχόπτωση, οι αιμωδίες, οι διαταραχές του θυρεοειδή, η ακράτεια, η σεξουαλική δυσλειτουργία, το χρόνιο άλγος, καθώς και η παρατεταμένη δεκατική πυρετική κίνηση, είναι μερικά από τα πιο συνήθη χαρακτηριστικά που συνθέτουν το long ή post σύνδρομο.

Για κάθε ασθένεια long ή post covid 19 που αφήνει επιπλοκές ή μη αναστρέψιμες βλάβες, η διαχείριση και το ιατρικό πλάνο είναι απαιτητικό, ίσως μακροχρόνιο και όχι πάντα εύκολο. Για το συγκεκριμένο σύνδρομο δεν υπάρχει, μέχρι στιγμής, συγκεκριμένη θεραπεία και η κύρια στόχευση του αποτελούν η θεραπευτική προσέγγιση των επιπλοκών της νόσου ανά συστήματα και η μακρά παρακολούθηση αυτών».

Η σημαντική επιβάρυνση για τους ασθενείς – ο ρόλος του ιατρού

«Συνήθως, οι ασθενείς, πριν οριστικοποιηθεί η διάγνωση του συνδρόμου, πιθανά να έχουν ταλαιπωρηθεί με πολλαπλές ιατρικές εξετάσεις και επισκέψεις σε διάφορες ειδικότητες, αφού δεν υπάρχει συγκεκριμένη διαγνωστική εξέταση για την πρώιμη πιστοποίηση του.

Από την άλλη μεριά, ο επαγγελματίας υγείας βρίσκεται μπροστά σε έναν τεράστιο όγκο ανανεώσιμης πληροφορίας και διαρκούς ιατρικής ενημέρωσης. Όσο και διακαώς οι ασθενείς ή οι φροντιστές να επιθυμούν να θέσουν τα προσωπικά τους ερωτήματα, πιθανά ακόμα και τώρα δεν υπάρχουν όλα εκείνα τα απαραίτητα επιστημονικά και έγκυρα δεδομένα να λάβουν ολοκληρωμένες απαντήσεις.

Δεν λείπουν οι φορές, που ο επαγγελματίας υγείας έχει να αντιμετωπίσει συναισθήματα φόβου και άγχους, απογοήτευσης, καθώς και φορτικές καταστάσεις θυμού ή απελπισίας απότοκες των εμμενόντων συμπτωμάτων. Για έναν ασθενή που παρέμεινε πιθανά νοσηλευόμενος ή έφτασε να διασωληνωθεί από τον ιό, ακόμα και η επαφή με τους χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας δύναται να είναι επώδυνη και να αναδύει τραυματικές μνήμες.

Ο ασθενής με σύνδρομο long post covid 19 οφείλει να εμπιστεύεται τον θεράποντα ο οποίος έχει δεσμευτεί να παρέχει με το μέγιστο ήθος και επιστημονική γνώση τις υπηρεσίες του. Είναι σημαντικό να κατανοηθεί ότι η ιατρική παραπληροφόρηση, η «ιατρική» του διαδικτύου αμφιβόλου αξιοπιστίας, η ανειλικρίνεια, η έλλειψη σεβασμού, ευγένειας, μη συμμόρφωσης και εμπιστοσύνης στο πρόσωπο του θεράποντα επιφέρουν περισσότερη σύγχυση και άγχος παρά συνδράμουν στην επίλυση του προβλήματος.

Ο θεράπων ιατρός, ο οποίος, πολλές φορές, αποτελεί μέρος μιας ολόκληρης διεπιστημονικής ομάδας, οφείλει να ενημερώνει λεπτομερώς για τα επόμενα βήματα και το πλάνο αντιμετώπισης του συνδρόμου και μέσω μιας αμοιβαίας αγαστής συνεργασίας να λαμβάνονται από κοινού με τον ασθενή οι τεκμηριωμένες αποφάσεις προς το όφελος του».