Σπύρος Σιδέρης

Οι συνεργάτες του Λούλα εμφανίζονται βέβαιοι ότι μόνο εκείνος διαθέτει το πολιτικό βάρος για να συγκρατήσει το συντηρητικό κύμα. Οι αντίπαλοί του ποντάρουν στην κόπωση του εκλογικού σώματος, στην κοινωνική δυσαρέσκεια και στην αίσθηση ότι ένας πολιτικός κύκλος πλησιάζει στο τέλος του. Πίσω από τις δημόσιες ομιλίες και τα χαμόγελα των συνεδρίων, η μάχη έχει ήδη αρχίσει και όλα δείχνουν ότι θα είναι σκληρή, προσωπική και βαθιά διχαστική.

Ο πολιτικός που αρνείται να αποχωρήσει

Ο Λούλα ντα Σίλβα ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του στο συνέδριο του Κόμματος Εργαζομένων στο Σάο Πάολο, μπροστά σε χιλιάδες στελέχη και υποστηρικτές του.

Στην ομιλία του έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην εθνική κυριαρχία, διαμηνύοντας ότι κανένα ξένο κράτος δεν μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στον φυσικό πλούτο της Βραζιλίας χωρίς πλήρη σεβασμό στην ανεξαρτησία της. Παράλληλα, δεσμεύτηκε για ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και για περισσότερες επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας.

Η επιλογή αυτής της ατζέντας μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Ο Λούλα επιχειρεί να αποδείξει ότι δεν εκπροσωπεί απλώς την κοινωνική αριστερά, αλλά και μια ισχυρή, αυτάρκη Βραζιλία που δεν δέχεται υποδείξεις από το εξωτερικό.

Η δυναστεία Μπολσονάρο επιστρέφει

Παρά τον μεγάλο αριθμό υποψηφίων, η προεκλογική σύγκρουση φαίνεται να περιστρέφεται γύρω από δύο στρατόπεδα.

Απέναντι στον Λούλα αναμένεται να βρεθεί ο Φλάβιο Μπολσονάρο, γιος του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο, με στόχο να συσπειρώσει τον συντηρητικό χώρο και να κρατήσει ζωντανή την πολιτική επιρροή της οικογένειας.

Το επώνυμο Μπολσονάρο εξακολουθεί να κινητοποιεί εκατομμύρια ψηφοφόρους, παρά τις δικαστικές περιπέτειες και τις πολιτικές αναταράξεις των τελευταίων ετών. Για τη δεξιά, ο Φλάβιο αποτελεί το όχημα συνέχειας ενός κινήματος που δεν εξαφανίστηκε μετά την ήττα του 2022. Για την αριστερά, αποτελεί την απόδειξη ότι ο μπολσοναρισμός παραμένει ισχυρός και έτοιμος να επιστρέψει.

Το μεγάλο κενό πίσω από τον Λούλα

Το σοβαρότερο πρόβλημα του Κόμματος Εργαζομένων ίσως δεν βρίσκεται απέναντί του, αλλά στο εσωτερικό του.

Η πανεπιστημιακός και ιδρυτικό στέλεχος του κόμματος Μάρσια Καμάργκος υποστηρίζει ότι ο Λούλα παραμένει το τελευταίο ισχυρό ανάχωμα απέναντι στην άκρα δεξιά. Παραδέχεται, όμως, ότι η παράταξη δεν κατάφερε να αναδείξει νέα στελέχη με αντίστοιχη κοινωνική απήχηση και πολιτική ακτινοβολία.

Η πολυετής εξάρτηση από ένα μόνο πρόσωπο άφησε το κόμμα χωρίς ξεκάθαρη διάδοχη κατάσταση. Αυτό ακριβώς το κενό επιχειρεί να αξιοποιήσει η δεξιά, καλλιεργώντας την εικόνα μιας αριστεράς που δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον ιστορικό της ηγέτη.

Οι μηχανισμοί πίσω από την άνοδο της δεξιάς

Η ενίσχυση των συντηρητικών δυνάμεων δεν περιορίζεται στη Βραζιλία. Σε αρκετές χώρες της Λατινικής Αμερικής, δεξιά κόμματα και υποψήφιοι αυξάνουν την επιρροή τους, αξιοποιώντας την ανασφάλεια, την εγκληματικότητα και την απογοήτευση από κυβερνήσεις που δεν κατάφεραν να βελτιώσουν αισθητά την καθημερινότητα.

Η Μάρσια Καμάργκος αποδίδει σημαντικό μέρος αυτής της μετατόπισης στην αυξανόμενη επιρροή των ευαγγελικών εκκλησιών, οι οποίες έχουν αποκτήσει βαθιές κοινωνικές ρίζες και έντονη πολιτική παρουσία. Παράλληλα, κάνει λόγο για δίκτυα οικονομικής και επικοινωνιακής στήριξης που προωθούν συντηρητικές ατζέντες και ενισχύουν πολιτικούς με σκληρές θέσεις.

Ο γενικός γραμματέας του Ενωμένου Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος, Ζε Μαρία, προειδοποιεί ότι θα ήταν λάθος να υποτιμηθεί η δεξιά. Παρά τις ήττες, τα σκάνδαλα και τις δικαστικές περιπέτειες του Ζαΐρ Μπολσονάρο, η κοινωνική της βάση παραμένει συμπαγής και τροφοδοτείται από τη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση.

Μια χώρα βαθιά χωρισμένη

Οι δημοσκοπήσεις δίνουν στον Λούλα οριακό προβάδισμα, χωρίς όμως ασφαλή απόσταση από τον βασικό του αντίπαλο.

Ένα μέρος της αριστερής βάσης τον στηρίζει επειδή βλέπει στο πρόσωπό του τη μοναδική δύναμη που μπορεί να εμποδίσει την επιστροφή της άκρας δεξιάς. Άλλοι επικαλούνται τη μείωση της φτώχειας και τη βελτίωση κοινωνικών δεικτών, ακόμη κι αν θεωρούν ότι η κυβέρνησή του δεν προχώρησε στις βαθιές αλλαγές που είχε υποσχεθεί.

Η δεξιά, από την πλευρά της, επενδύει στην ασφάλεια, στην εγκληματικότητα, στην οπλοκατοχή και στην ενίσχυση των αστυνομικών εξουσιών. Πρόκειται για θέματα που αγγίζουν καθημερινά εκατομμύρια πολίτες και μπορούν να κρίνουν την ψήφο των αναποφάσιστων.

Η κάλπη που θα αλλάξει την ήπειρο

Οι προεδρικές εκλογές της Βραζιλίας ξεπερνούν τα εθνικά της σύνορα. Το αποτέλεσμά τους μπορεί να επηρεάσει συμμαχίες, κυβερνήσεις και πολιτικές ισορροπίες σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.

Για τους υποστηρικτές του, ο Λούλα αποτελεί την τελευταία μεγάλη ευκαιρία της αριστεράς να ανακόψει τη συντηρητική επέλαση. Για τους αντιπάλους του, η νέα υποψηφιότητά του είναι η ύστατη προσπάθεια ενός παλιού συστήματος να κρατηθεί στην εξουσία.

Η πραγματική αγωνία, όμως, βρίσκεται αλλού: αν ο Λούλα κερδίσει, ποιος θα τον διαδεχθεί; Και αν χάσει, ποιος θα σταματήσει τη δεξιά από το να κυριαρχήσει στη μεγαλύτερη χώρα της ηπείρου;

Με καταμετρημένο το 99,52% των ψήφων, ο Λούλα συγκεντρώνει το 50,88% των έγκυρων ψηφοδελτίων έναντι 49,12% του αντιπάλου του, Ζαΐχ Μπολσονάρου.

BREAKING: Lula won. Bolsonaro lost. The Amazon rainforest is crying tears of joy. Very proud of the people of Brazil today.pic.twitter.com/7EO3Vx0zs2

— Fifty Shades of Whey (@davenewworld_2) October 30, 2022

Το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο της χώρας επιβεβαίωσε μάλιστα τη νίκη του κεντροαριστερού υποψηφίου, επισημαίνοντας ότι το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών “καθορίστηκε μαθηματικά”.

Οι κάλπες έκλεισαν στις 17.00 τοπική ώρα (22.00 ώρα Ελλάδας) και τα αποτελέσματα της πιο πολωμένης εκλογικής διαδικασίας στην σύγχρονη ιστορία της Βραζιλίας έγιναν γνωστά λίγες ώρες αργότερα.

• Ηγέτες σε όλο τον κόσμο χαιρέτισαν τη νίκη χθες Κυριακή του Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα επί του απερχόμενου ακροδεξιού προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία, που χαρακτηρίστηκαν οι πιο πολωμένες στη χώρα εδώ και δεκαετίες.

Τζο Μπάιντεν

«Απευθύνω τα συγχαρητήριά μου στον Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα για την εκλογή του στην προεδρία της Βραζιλίας έπειτα από τις ελεύθερες, δίκαιες και αξιόπιστες εκλογές» στη μεγαλύτερη λατινοαμερικάνικη χώρα, ανέφερε ανακοίνωση Τύπου που αναρτήθηκε στον ιστότοπο της αμερικανικής προεδρίας από τις υπηρεσίες του κ. Μπάιντεν. Στο λακωνικό κείμενο προστίθεται πως ο αμερικανός πρόεδρος «αδημονεί» να «δουλέψει» με τον βραζιλιάνο ομόλογό του, ώστε να «συνεχιστεί η συνεργασία των δυο χωρών μας».

Εμανουέλ Μακρόν

«Μαζί, θα ενώσουμε τις δυνάμεις μας για να αντιμετωπίσουμε τις πολλές κοινές προκλήσεις και θα ανανεώσουμε τον δεσμό φιλίας ανάμεσα στις δυο χώρες μας», τόνισε ο αρχηγός του γαλλικού κράτους μέσω Twitter μερικά λεπτά μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος από την εφορευτική επιτροπή, αναρτώντας το ίδιο μήνυμα στα πορτογαλικά, κρίνοντας πως η νίκη του Λούλα «ανοίγει νέα σελίδα στην ιστορία της Βραζιλίας».

Τζάστιν Τριντό

«Ο λαός της Βραζιλίας μίλησε. Αδημονώ να συνεργαστώ με τον Λούλα για να ενισχύσουμε την εταιρική σχέση των χωρών μας (…) και να προωθήσουμε τις κοινές μας προτεραιότητες – όπως την προστασία του περιβάλλοντος», σημείωσε μέσω Twitter ο πρωθυπουργός του Καναδά.

Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ

«Ο Λούλα νίκησε, ευλογημένος ο λαός της Βραζιλίας. Θα υπάρξει ισότητα και ουμανισμός», ήταν το σχόλιο του προέδρου του Μεξικού, επίσης μέσω Twitter.

Άντονι Αλμπανέζι

«Τεράστια συγχαρητήρια στον Λούλα για την τρομερή νίκη του στις βραζιλιάνικες εκλογές. Αδημονώ να συνεργαστώ μαζί σου για την προστασία του παγκόσμιου περιβάλλοντός μας», διαβεβαίωσε ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας.

Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ

«Σε αγκαλιάζουμε αδελφέ πρόεδρε Λούλα», ανέφερε απλά ο πρόεδρος της Κούβας.

Γκαμπριέλ Μπόριτς

Παρόμοιος ήταν ο τόνος του προέδρου της Χιλής: «Λούλα. Αγαλλίαση!», συνόψισε.

Γκιγιέρμο Λάσο

«Συγχαίρω τον Λούλα για την εκλογή του (…). Θα συνεχίσουμε να να ενισχύουμε τη φιλία και τη συνεργασία των χωρών μας, για να έλθουν καλύτερες μέρες για τους πολίτες μας. Η περιφέρειά μας συνεχίζει την ολοκλήρωσή της με πλουραλισμό», ανέφερε ο πρόεδρος του Ισημερινού.

Γουστάβο Πέτρο

«Ζήτω ο Λούλα», έγραψε απλά ο πρόεδρος της Κολομβίας, που εξελέγη τον Ιούνιο.

Νικολάς Μαδούρο

«Η δημοκρατία θριάμβευσε στη Βραζιλία. Ζήτω οι λαοί που είναι αποφασισμένοι να ζήσουν ελεύθεροι, κυρίαρχοι και ανεξάρτητοι!», σχολίασε ο πρόεδρος της Βενεζουέλας.

Λουίς Άρσε

«Συγχαρητήρια αδελφέ Λούλα. Η νίκη σου ενισχύει τη δημοκρατία και την ολοκλήρωση της Λατινικής Αμερικής. Είμαστε σίγουροι πως θα οδηγήσεις τον λαό της Βραζιλίας στον δρόμο της ειρήνης, της προόδου και της κοινωνικής δικαιοσύνης», τόνισε ο πρόεδρος της Βολιβίας.