Η παρουσία της εποχικής γρίπης και του ιού SARS-CoV-2 εντοπίζεται πλέον σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, ενώ παράλληλα η εμφάνιση σοβαρών λοιμώξεων του αναπνευστικού και γριπωδών συνδρομών επιβεβαιώνει την τάση υποχώρησης των ιογενών εξάρσεων.

Πτωτική πορεία για τη γριπώδη συνδρομή και τις σοβαρές λοιμώξεις του αναπνευστικού

Η γενικότερη τάση υποχώρησης αποτυπώνεται ανάγλυφα στον δείκτη της γριπώδους συνδρομής, γνωστής στην επιστημονική κοινότητα ως ILI. Ο αριθμός των συγκεκριμένων περιστατικών ανά 1.000 ιατρικές επισκέψεις διατηρείται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, σημειώνοντας μάλιστα νέα κάμψη σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα αναφοράς.

Σε πλήρη σύμπνοια με αυτή την εικόνα, ο δείκτης που παρακολουθεί τις εισαγωγές λόγω σοβαρής οξείας λοίμωξης του αναπνευστικού, των λεγόμενων περιστατικών SARI, καταγράφει επίσης χαμηλή δραστηριότητα. Παρά τις αναμενόμενες, μικρής κλίμακας εβδομαδιαίες μεταβολές, η γενική τάση των κρουσμάτων SARI ανά 1.000 εισαγωγές στα νοσοκομεία παραμένει σταθερά πτωτική. Η συνδυαστική ανάλυση αυτών των δεικτών επιβεβαιώνει ότι η εποχική δραστηριότητα των αναπνευστικών λοιμώξεων στη χώρα μας βαίνει προς το τέλος της.

Ελαχιστοποίηση της θετικότητας Covid-19 και κατακόρυφη πτώση των νέων νοσηλειών

Στο μέτωπο της Covid-19, η θετικότητα που προκύπτει από τα διαγνωστικά τεστ για τον ιό SARS-CoV-2 παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη σε ολόκληρη τη χώρα. Το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο της τρέχουσας έκθεσης αφορά τις νέες εισαγωγές ασθενών, οι οποίες συνεχίζουν αδιάλειπτα την πτωτική πορεία που είχε ξεκινήσει από τις πρώτες ημέρες του έτους. Ειδικότερα, κατά την εβδομάδα 21 του 2026, σημειώθηκαν μόλις έξι νέες νοσοκομειακές εισαγωγές λόγω Covid-19, αριθμός που παρουσιάζει εντυπωσιακή μείωση συγκριτικά με τις 21 εισαγωγές της αμέσως προηγούμενης εβδομάδας.

Παράλληλα, οι δείκτες βαριάς νοσηρότητας παρέμειναν σε μηδενικά επίπεδα, καθώς δεν καταγράφηκε καμία νέα διασωλήνωση σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Στον αντίποδα, η επιδημιολογική έκθεση κατέγραψε έναν θάνατο κατά το εξεταζόμενο επταήμερο. Με βάση τα συγκεντρωτικά στοιχεία του Οργανισμού, από την εβδομάδα 01 του 2025 μέχρι σήμερα, ο συνολικός αριθμός των απωλειών από σοβαρά περιστατικά της νόσου ανέρχεται σε 92.

Επικράτηση του στελέχους NB.1.8.1 και χαμηλές συγκεντρώσεις στα αστικά λύματα

Σε ό,τι αφορά τη γονιδιωματική επιτήρηση του ιού, τα εργαστηριακά δεδομένα δείχνουν ότι συνεχίζεται η ταυτόχρονη κυκλοφορία των στελεχών NB.1.8.1, XFG και BA.3.2. Ανάμεσα σε αυτά, η υποπαραλλαγή NB.1.8.1 διατηρεί την ξεκάθαρη επικράτησή της στην κοινότητα. Από κλινικής πλευράς, οι ειδικοί καθησυχάζουν, καθώς κανένα από τα κυκλοφορούντα στελέχη δεν συνδέεται με αυξημένη σοβαρότητα νόσησης ή κίνδυνο για πιο βαριά κλινική εικόνα. Την ίδια στιγμή, τα ευρήματα της περιβαλλοντικής επιδημιολογίας εναρμονίζονται πλήρως με την κλινική εικόνα, καθώς το ιικό φορτίο του SARS-CoV-2 στα αστικά λύματα των αστικών κέντρων παραμένει σε πολύ χαμηλά, σχεδόν μηδενικά επίπεδα.

Απόλυτο μηδέν για τη θετικότητα της γρίπης σε κοινότητα και νοσοκομεία

Η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης στη χώρα έχει ουσιαστικά μηδενιστεί. Η πτωτική πορεία είχε εδραιωθεί ήδη από την εβδομάδα 9 του 2026, όταν η θετικότητα υποχώρησε κάτω από το επιδημικό όριο του 10%, και πλέον έχει φτάσει σε επίπεδα απόλυτης ύφεσης. Κατά την εβδομάδα 21 του 2026, δεν ανιχνεύθηκε κανένα θετικό δείγμα γρίπης, τόσο στα δίκτυα επιτήρησης της κοινότητας όσο και στα νοσοκομειακά εργαστήρια.

Σχετικά με τη νοσοκομειακή κίνηση λόγω γρίπης, καταγράφηκαν έξι νέες εισαγωγές, αριθμός που παρέμεινε ακριβώς ο ίδιος με την προηγούμενη εβδομάδα. Στα θετικά της έκθεσης προσγράφεται το γεγονός ότι δεν υπήρξε κανένα νέο σοβαρό κρούσμα που να απαιτήσει εξειδικευμένη νοσηλεία, ούτε αναφέρθηκε κάποιος νέος θάνατος από τη συγκεκριμένη νόσο.

Ο απολογισμός του επιδημικού κύματος της γρίπης και τα εργαστηριακά δεδομένα

Η αναδρομική εξέταση της περιόδου έξαρσης, από την εβδομάδα 40 του 2025 έως και σήμερα, αποτυπώνει το πλήρες αποτύπωμα της γρίπης στο σύστημα υγείας. Συνολικά, έχουν καταγραφεί 163 σοβαρά κρούσματα που χρειάστηκαν νοσηλεία σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, ενώ οι θάνατοι με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη ανήλθαν στους 83. Στο ίδιο διάστημα, τα εργαστήρια αναφοράς απομόνωσαν 741 θετικά δείγματα γρίπης, μέσα από ένα ευρύ σύνολο 5.253 δειγμάτων που υποβλήθηκαν σε έλεγχο. Σε ό,τι αφορά τη γενετική ταυτότητα του ιού, η γενετική ομάδα Κ του ιού τύπου Α(Η3) παραμένει η απόλυτα επικρατούσα στην πατρίδα μας, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις ότι διαθέτει αυξημένη παθογένεια ή προκαλεί πιο βαριές επιπλοκές.

Μηδενικά κρούσματα για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό RSV στην κοινότητα

Παρόμοια εικόνα έντονης ύφεσης παρουσιάζει και ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, γνωστός ως RSV. Η θετικότητα για τον συγκεκριμένο ιό, ο οποίος επηρεάζει συχνά τις ευάλωτες ηλικίες, βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, τόσο στην πρωτοβάθμια φροντίδα και την κοινότητα όσο και στη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας. Κατά την εβδομάδα 21 του 2026, δεν ανιχνεύθηκε κανένα απολύτως θετικό δείγμα RSV. Με αφορμή αυτά τα δεδομένα, ο ΕΟΔΥ δεν παραλείπει να υπενθυμίσει τη διαρκή και ισχύουσα σύσταση για τον εμβολιασμό έναντι του RSV, η οποία αφορά κατά προτεραιότητα τα άτομα ηλικίας άνω των 75 ετών, καθώς και τις ομάδες του πληθυσμού που ανήκουν σε κατηγορίες υψηλού κινδύνου.

Οι συστάσεις των ειδικών για τη θωράκιση των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού

Παρά το γεγονός ότι η κυκλοφορία όλων των αναπνευστικών ιών βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό, οι αρχές δημόσιας υγείας συνιστούν εγρήγορση και δεν επιτρέπουν τον εφησυχασμό. Ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει με έμφαση ότι τόσο η εποχική γρίπη όσο και η νόσος Covid-19 συνεχίζουν να αποτελούν απειλή, καθώς συνδέονται διαχρονικά με έναν σταθερό και σημαντικό αριθμό σοβαρών περιστατικών που χρήζουν νοσηλείας.

Στο πλαίσιο αυτό, η βασική σύσταση για την προστασία της δημόσιας υγείας παραμένει ο έγκαιρος εμβολιασμός. Οι ειδικοί καλούν όλους τους πολίτες που πληρούν τα ιατρικά κριτήρια να εμβολιαστούν, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους ηλικιωμένους, στα άτομα προχωρημένης ηλικίας και σε όσους πάσχουν από σοβαρά υποκείμενα νοσήματα. Η ανοσοποίηση παραμένει το πιο ισχυρό και αποτελεσματικό όπλο της υγειονομικής πολιτικής για την αποτροπή των σοβαρών επιπλοκών.

Από τις πρώτες παρατηρήσεις στην υπόθεση έρευνας

Η συζήτηση ξεκίνησε την πρώτη χρονιά της πανδημίας, όταν ο καθηγητής εντατικής θεραπείας Hugh Montgomery (University College London) παρατήρησε ότι αρκετοί ασθενείς εμφάνιζαν ξαφνικά μεταστατικό καρκίνο, κυρίως μαστού και εντέρου. Η επικρατούσα εξήγηση ήταν ότι οι καθυστερήσεις στις εξετάσεις και στις θεραπείες λόγω της COVID-19 οδηγούσαν σε πιο προχωρημένες διαγνώσεις.
Ο ίδιος, ωστόσο, τόνισε ότι «οι καρκίνοι δεν εξελίσσονται τόσο γρήγορα – δεν γίνεται να περάσουν από ένα μικρό εξόγκωμα σε τελικό στάδιο μέσα σε τρεις μήνες». Έτσι, διατυπώθηκε μια νέα υπόθεση: μήπως οι αναπνευστικοί ιοί «ξυπνούν» λανθάνοντα καρκινικά κύτταρα;

Τα πειράματα σε ζώα εργαστηρίου

Η υπόθεση δοκιμάστηκε σε εργαστηριακά πειράματα. Σε ποντίκια με γενετική προδιάθεση για αδρανή καρκινικά κύτταρα από τον μαστό:

·         Κανονικά, αυτά τα κύτταρα παραμένουν αδρανή για περίπου έναν χρόνο.

·         Όταν όμως τα ζώα μολύνθηκαν με μια ήπια δόση γρίπης, τα κύτταρα ενεργοποιήθηκαν μέσα σε λίγες μέρες και σε δύο εβδομάδες είχαν εξελιχθεί σε μεταστατικούς όγκους.

·         Το ίδιο συνέβη όταν τα ποντίκια μολύνθηκαν με έναν τροποποιημένο SARS-CoV-2: μέσα σε 28 ημέρες καταγράφηκε εντυπωσιακή αύξηση των καρκινικών κυττάρων.

«Η ιογενής λοίμωξη επιταχύνει σημαντικά την ανάπτυξη των κυττάρων αυτών», σημείωσε ο John Alcorn, Καθηγητής Παιδιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ.

Τι έδειξαν τα δεδομένα σε ανθρώπους

Για να διερευνηθεί αν το φαινόμενο ισχύει και στους ανθρώπους, οι ερευνητές ανέλυσαν δύο μεγάλες βάσεις δεδομένων:

·         UK Biobank: σε περισσότερους από 4.800 καρκινοπαθείς σε ύφεση, όσοι είχαν θετικό τεστ COVID-19 το 2020 είχαν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο σε σχέση με όσους δεν είχαν μολυνθεί.

·         Flatiron Health: σε περίπου 37.000 γυναίκες σε ύφεση από καρκίνο μαστού, όσες νόσησαν από COVID-19 είχαν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης μεταστάσεων στους πνεύμονες.

Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν τα αποτελέσματα των πειραμάτων σε ποντίκια, ενισχύοντας την υπόθεση ότι οι λοιμώξεις μπορούν να επιταχύνουν την εξάπλωση του καρκίνου.

Ο ρόλος της φλεγμονής και του ανοσοποιητικού

Η γρίπη και η COVID-19 προκαλούν ισχυρή φλεγμονώδη αντίδραση στον οργανισμό. Οι επιστήμονες εστίασαν σε μια πρωτεΐνη-κλειδί, την ιντερλευκίνη-6 (IL-6), η οποία αυξάνεται σημαντικά κατά τη διάρκεια της λοίμωξης. Αν και βοηθά στην άμυνα, σε παρουσία καρκινικών κυττάρων φαίνεται να ενισχύει την ανάπτυξή τους.
Ακόμα και όταν τα επίπεδα της IL-6 επανήλθαν στο φυσιολογικό, τα καρκινικά κύτταρα συνέχισαν να πολλαπλασιάζονται, γεγονός που δείχνει την ύπαρξη δευτερογενών μηχανισμών. Ένας από αυτούς σχετίζεται με τα Τ-λεμφοκύτταρα: τα CD4 Τ-κύτταρα φαίνεται να καταστέλλουν τη δράση των CD8 Τ-κυττάρων, τα οποία είναι υπεύθυνα για την εξόντωση των καρκινικών κυττάρων, δημιουργώντας έτσι ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τον καρκίνο.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους ασθενείς

Αν και τα δεδομένα είναι ανησυχητικά, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να επιβεβαιωθεί αν το φαινόμενο ισχύει για όλους τους ιούς και όλους τους τύπους καρκίνου.
Μέχρι τότε, η πρόληψη παραμένει το πιο ισχυρό όπλο: ο εμβολιασμός κατά της γρίπης και της COVID-19 μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης και κατ’ επέκταση την πιθανότητα αφύπνισης καρκινικών κυττάρων.

Ο καθηγητής Montgomery τονίζει ότι οι επιζώντες καρκίνου δεν πρέπει να ζουν με φόβο αλλά με ενημέρωση και ισορροπία: «Το πόσο προσεκτικός θα είναι ο καθένας είναι προσωπική επιλογή».

Ένα νέο κεφάλαιο στην κατανόηση του καρκίνου

Η μελέτη αυτή ανοίγει ένα νέο πεδίο στην ογκολογία: δείχνει πως οι λοιμώξεις δεν είναι πάντα παροδικές ενοχλήσεις, αλλά μπορεί να έχουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, ιδιαίτερα σε όσους έχουν ιστορικό καρκίνου. Η καλύτερη κατανόηση αυτών των μηχανισμών ίσως οδηγήσει στο μέλλον σε πιο στοχευμένες θεραπείες και σε νέα μέτρα πρόληψης.

Στην πλέον πρόσφατη έκθεσή του, το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης των Ασθενειών της Κίνας αναφέρει ότι ο ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός (hMPV), μια κοινή αναπνευστική λοίμωξη, παραμένει σε υψηλά επίπεδα.

Η δραστηριότητα της γρίπης σε όλη τη χώρα αναμένεται σταδιακά να μειωθεί στα μέσα έως τα τέλη Ιανουαρίου, τονίζεται στην έκθεση.

Η εγκύκλιος του υπουργείου Παιδείας αναφέρει:

«Ενημέρωση σχετικά με τις απουσίες μαθητών/τριών λόγω των εποχικών ιογενών αναπνευστικών λοιμώξεων»

Σχετ.: Το με αρ. πρωτ Γ.Π.Δ1α/Γ.Π.οίκ.1515/09-01-2024 έγγραφο του Υπουργείου Υγείας

Σας ενημερώνουμε ότι, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 24 της αρ. 79942/ΓΔ4/21-5-2019 ΥΑ (Β΄2005), με απόφαση του οικείου Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών, καταχωρίζονται αλλά δεν προσμετρώνται οι απουσίες από τα μαθήματα μαθητών/τριών έως πέντε (5) εργάσιμων ημερών, που οφείλονται στην έξαρση των εποχικών ιογενών λοιμώξεων του αναπνευστικού, από 1ης Νοεμβρίου 2023 έως και 31 Μαρτίου 2024.

Η απόφαση αυτή εκδίδεται κατόπιν αιτήσεως και με την προσκόμιση από τους/τις ενδιαφερόμενους/ες πρόσφατης βεβαίωσης δημόσιου ή ιδιωτικού νοσηλευτικού ιδρύματος ή ιδιώτη γιατρού, που να πιστοποιεί το είδος και τη διάρκεια της ασθένειας. Οι απουσίες αυτές είναι πέραν του προβλεπόμενου από τις γενικότερες ή ειδικότερες διατάξεις αριθμού απουσιών.

Ένα 6χρονο κοριτσάκι κατέληξε την περασμένη εβδομάδα στο Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης λόγω επιπλοκών που της προκάλεσε λοίμωξη από στρεπτόκοκκο. Το τραγικό περιστατικό δημοσιοποιήθηκε μετά τη σχετική ενημέρωση που έκανε το νοσοκομείο στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC).

«Πρόκειται για το πρώτο περιστατικό θανάτου από στρεπτόκοκκο Α μετά την έξαρση κρουσμάτων στην Ευρώπη, και τα επιδημιολογικά δεδομένα δεν υποδεικνύουν ότι υπάρχει ανησυχία για τη δημόσια υγεία της χώρας» αναφέρει ο ΕΟΔΥ στην ανακοίνωσή του.

Τι είναι ο στρεπτόκοκκος της ομάδας Α

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, ο στρεπτόκοκκος της ομάδας Α (GAS) είναι ένα κοινό βακτήριο. Πολλοί από εμάς φέρουμε στο λαιμό και στο δέρμα μας το βακτήριο χωρίς να εμφανίζουμε συμπτώματα λοίμωξης (φορεία του παθογόνου). Ωστόσο, το συγκεκριμένο παθογόνο μπορεί να προκαλέσει σε ορισμένες περιπτώσεις λοίμωξη, ήπια ή και πιο σοβαρή.

Οι σοβαρές λοιμώξεις που συνδέονται με το GAS προέρχονται από το διεισδυτικό στρεπτόκοκκο της ομάδας Α (iGAS). Αυτές οι λοιμώξεις προκαλούνται όταν τα βακτήρια μεταφερθούν σε μέρη του σώματος όπου κανονικά δεν ανιχνεύονται, όπως στους πνεύμονες ή αλλού μέσω της κυκλοφορίας του αίματος.

Αυτό μπορεί να συμβεί όταν ένα άτομο έχει ανοιχτά τραύματα που επιτρέπουν στα βακτήρια να εισέλθουν στον ιστό, από βλάβες στην αναπνευστική οδό μετά από ιογενές νόσημα ή σε άτομο που έχει μειωμένη ανοσία σε κάποια λοίμωξη λόγω υποκείμενου νοσήματος ή φαρμακευτικής αγωγής.

Πώς μεταδίδεται

Ο στρεπτόκοκκος της ομάδας Α μεταδίδεται μέσω στενής επαφής με ένα μολυσμένο άτομο μέσω του βήχα και του φτερνίσματος ή από μια πληγή. Κάποιοι άνθρωποι είναι πιθανό να φέρουν τα βακτήρια χωρίς να αισθάνονται αδιαθεσία ή να παρουσιάζουν συμπτώματα κάποιας λοίμωξης και παράλληλα να μπορούν να τα μεταδώσουν. Ο κίνδυνος εξάπλωσης είναι πολύ μεγαλύτερος όταν ένα άτομο έχει συμπτώματα.

Ποιες λοιμώξεις προκαλεί

Ο στρεπτόκοκκος της ομάδας Α προκαλεί λοιμώξεις στο δέρμα, τους μαλακούς ιστούς και την αναπνευστική οδό. Είναι υπεύθυνος για λοιμώξεις όπως αμυγδαλίτιδα, φαρυγγίτιδα, οστρακιά και μολυσματικό κηρίο μεταξύ άλλων.

Οι λοιμώξεις αυτές σπάνια είναι σοβαρές και τα συμπτώματα υποχωρούν με τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής.

Τι πρέπει να προσέχουν οι γονείς

Οι λοιμώξεις από στρεπτόκοκκο προκαλούν διάφορα συμπτώματα όπως πονόλαιμο, πυρετό, ρίγη και μυϊκούς πόνους. Εάν το παιδί εμφανίζει αδιαθεσία, θα πρέπει να επικοινωνήσετε με τον γιατρό.

Επικοινωνήστε με τον γιατρό εάν:

– Τα συμπτώματα του παιδιού δεν παρουσιάζουν βελτίωση

– Το παιδί τρώει λιγότερο από το κανονικό

– Το παιδί παρουσιάζει σημάδια αφυδάτωσης

– Το μωρό είναι κάτω των 3 μηνών και έχει θερμοκρασία 38℃ ή είναι μεγαλύτερο από 3 μηνών και έχει θερμοκρασία 39 ℃ ή υψηλότερη

– Το παιδί φαίνεται πολύ κουρασμένο ή ευερέθιστο

Πώς μπορούμε να σταματήσουμε την εξάπλωση των λοιμώξεων

Η καλή υγιεινή των χεριών και η τήρηση των μέτρων ατομικής προστασίας είναι σημαντική για να σταματήσει η εξάπλωση του παθογόνου. Μαθαίνοντας στο παιδί πώς να πλένει σωστά τα χέρια του με σαπούνι και ζεστό νερό για 20 τουλάχιστον δευτερόλεπτα, να χρησιμοποιεί χαρτομάντιλο για τον βήχα και το φτάρνισμα και να μένει μακριά από τους άλλους όταν αισθάνεται αδιαθεσία, μειώνετε τον κίνδυνο μετάδοσης και νόσησης από λοιμώξεις.

Παράλληλα, έξαρση σημειώνουν και τα περιστατικά πνευμονιοκοκκικών λοιμώξεων, για τα οποία θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι παρουσιάζονται και τους 12 μήνες του έτους, με μέγιστες τιμές τις χειμερινές περιόδους.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Ο πνευμονιόκοκκος (S pneumoniae) αποτελεί το συχνότερο αίτιο πρόκλησης βακτηριακής πνευμονίας σχετιζόμενης με γρίπη. Σύμφωνα με διεθνή δεδομένα, ποσοστό έως 35% των περιστατικών γρίπης καταλήγουν σε βακτηριακή συλλοίμωξη, που μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες νοσηλείες και θανάτους.

Πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία για την εποχική γρίπη και τις πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις, την πρόληψή τους αλλά και τους τρόπους αντιμετώπισης αναφέρονται στο άρθρο που ακολουθεί της Δρ. Σταματούλας Τσικρικά, Πνευμονολόγου Νοσοκομείου ΣΩΤΗΡΙΑ, Γραμματέα της Ομάδας Ελέγχου Καπνού της Πανευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Προέδρου της Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας.

Η εποχική γρίπη

Είναι μια οξεία αναπνευστική νόσος, η οποία μπορεί να προκαλέσει από ήπια έως και πολύ σοβαρά συμπτώματα και νόσηση, κυρίως στα άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου και πάσχουν από υποκείμενα νοσήματα.

Το πλέον ασφαλές, οικονομικό μέτρο πρωτογενούς πρόληψης θεωρείται ο αντιγριπικός εμβολιασμός, ο οποίος στη χώρα μας πραγματοποιείται συνήθως κατά τα μέσα Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συλλέγοντας και αναλύοντας τα κυκλοφορούντα στελέχη γρίπης του προηγούμενου έτους, συστήνει την κατασκευή εμβολίου, το οποίο περιέχει τα αδρανοποιημένα αντιγόνα επιφανείας σύμφωνα με τα επιδημιολογικά δεδομένα που συλλέγει ανά την υφήλιο. Μετά τη χορήγηση του αντιγριπικού εμβολίου, τα αντισώματα αυξάνονται σταδιακά περίπου δύο με τρεις εβδομάδες. Για την περίοδο 2022-2023, ο ΠΟΥ συστήνει τα τετραδύναμα εμβόλια γρίπης τα οποία περιέχουν δύο στελέχη Α και δύο στελέχη Β. Ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ελάχιστες και τοπικές, όπως για παράδειγμα, ο τοπικός ερεθισμός, η ευαισθησία και άλγος στη θέση έγχυσης, η κακουχία, ρίγη και πυρετός που μπορεί να εμφανιστούν μετά τη χορήγηση.

Στοχευμένη θεραπεία για την εποχική γρίπη δεν υπάρχει μέχρι στιγμής, για αυτό το λόγο, τα αντιϊικά φάρμακα -αν και είναι βοηθητικά στη λοιπή υποστηρικτή αγωγή- δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τον ετήσιο εμβολιασμό. Αντιβιοτικά σχήματα συνταγογραφούνται μόνο σε μικροβιακή επιλοίμωξη, αφού δεν επιδρούν στη φυσιοπαθολογία των ιογενών λοιμώξεων.

Ποιες ομάδες πρέπει να εμβολιάζονται κατά προτεραιότητα

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός θα πρέπει να εφαρμόζεται κυρίως κατά προτεραιότητα στα άτομα (ενήλικες και παιδιά) που ανήκουν στις παρακάτω ομάδες αυξημένου κινδύνου:
• Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω

• Παιδιά (6 μηνών και άνω) και ενήλικες με έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

• Άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες
• Καρδιακή νόσο με σοβαρή αιμοδυναμική διαταραχή
• Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη)
• Μεταμόσχευση οργάνων
• Δρεπανοκυτταρική αναιμία (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες)
• Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα
• Χρόνια νεφροπάθεια
• Νευρολογικά -νευρομυϊκά νοσήματα

• Έγκυοι, ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχωίδες και θηλάζουσες

• Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία

• Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια

• Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα

• Οι κλειστοί πληθυσμοί, όπως προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές

• Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, εκτροφείς, σφαγείς

• Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας.

Οι κύριοι αιτιολογικοί παράγοντες πρόκλησης της συχνότερης λοίμωξης του κατώτερου αναπνευστικού (ΛΚΑ) αποτελούν τα βακτήρια, οι μύκητες και οι ιοί. Ως το πλέον κοινό παθογόνο έχει καταγραφεί ο πνευμονιόκοκκος, ένα βακτήριο με περισσότερους από 90 ορότυπους, το οποίο έχει επιφέρει μόνο για το έτος 2021, περισσότερους από 2.5 εκατομμύρια θανάτους, από τους οποίους οι 672.000 αφορούσαν παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Ο εμβολιασμός κατά του πνευμονιόκκοκου προφυλάσσει από τον στρεπτόκοκκο της πνευμονίας, έναν μικροοργανισμό ικανό να προκαλεί αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα, κυρίως στις σοβαρές μορφές νόσησης, όπως είναι η μηνιγγίτιδα και η σηψαιμία. Μεταδίδεται μέσω των μολυσμένων σταγονιδίων, τα οποία μεταφέρονται με το βήχα, το φτέρνισμα, καθώς και με τη στενή επαφή με άτομο που έχει μολυνθεί.

Οι πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις

Εκδηλώνονται περισσότερο συχνά κατά τη χειμερινή περίοδο, λόγω συγχρωτισμού και κλιματικών συνθηκών, αλλά και στην αρχή της εαρινής περιόδου. Κατά συνέπεια, ο εμβολιασμός μας έναντι του πνευμονιόκκοκου μπορεί να γίνει ολοετής και είναι απόλυτα ασφαλής.
Η ενεργητική ανοσοποίηση μέσω του πνευμονιοκοκκικού εμβολιασμού κατέχει σημαίνουσα θέση στη μείωση των ποσοστών αντιβιοτικής αντοχής στα ευρέως χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά και πιο ειδικά στη χώρα μας, όπου η κατάχρηση και λανθασμένη λήψη αντιβιοτικών αποτελεί μια συνήθη πρακτική.

Σύμφωνα με τα πρόσφατα επιδημιολογικά στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου για τον Έλεγχο και την Πρόληψη Νοσημάτων (ECDC), οι δέκα συχνότεροι ορότυποι στη διεισδυτική πνευμονιοκοκκική νόσο, ανεξαρτήτου ηλικίας, καταγράφηκαν οι 3, 8, 22F, 19A, 7F, 12F, 1, 9N, 15A και 24F που αντιστοιχούσαν περίπου στο 56% των στελεχών που ταυτοποιήθηκαν.
Τα συζευγμένα και τα πολυσακχαριδικά εμβόλια αποτελούν τους δύο τύπους πνευμονιοκοκκικών εμβολίων που κυκλοφορούν στη χώρα μας. Πολύ σύντομα αναμένονται να κυκλοφορήσουν δύο νέα συζευμένα εμβόλια, τα οποία θα εμπεριέχουν 20 και 18 στελέχη αντίστοιχα, που θα επαυξήσουν την προστασία του αναπνευστικού συστήματος.

Αν και οποιοσδήποτε δύναται να προσβληθεί από την πνευμονιοκοκκική νόσο, τα παιδιά κάτω των 2 ετών, οι ενήλικες άνω των 65 ετών και τα ανοσοκασταλμένα άτομα είναι εκείνοι που κινδυνεύουν περισσότερο.

Στις ευάλωτες ομάδες ανήκουν τα παιδιά τα οποία ανήκουν στις εξής κατηγορίες:

• Ηλικία κάτω των 2 ετών

• Πηγαίνουν σε κέντρα φροντίδας παιδιών

• Πάσχουν με λοίμωξη από τον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV)

• Πάσχουν με σακχαρώδη διαβήτη, νεφρωσικό σύνδρομο, ανοσοκατασταλτικές παθήσεις, χρόνια αναπνευστική, καρδιακή, ηπατική ή νεφρική νόσο

• Πάσχουν με δρεπανοκυτταρική αναιμία

• Φέρουν κοχλιακά εμφυτεύματα ή διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού

Στις ευάλωτες ομάδες ανήκουν οι ενήλικες που ανήκουν στις εξής κατηγορίες:

• Ηλικία άνω των 65 ετών

Στις ευάλωτες ομάδες συμπεριλαμβάνονται και οι ενήλικες ηλικίας 19-64 ετών οι οποίοι ανήκουν στις εξής κατηγορίες:

• Πάσχουν με χρόνιες παθήσεις (χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, άσθμα, χρόνια νεφρική νόσος, χρόνια ηπατική νόσος, χρόνια καρδιακή νόσος, σακχαρώδη διαβήτη αλκοολισμός)

• Πάσχουν με διαταραχές στη λειτουργία του ανοσολογικού συστήματος (HIV/AIDS, καρκίνος, λειτουργική/ανατομική ασπληνία)

• Φέρουν κοχλιακά εμφυτεύματα ή διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού

• Συστηματικοί καπνιστές.

Ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης, συγκάλεσε ευρεία σύσκεψη με τη συμμετοχή των εκπροσώπων ΣΦΕΕ, ΠΕΦ, ΕΟΔΥ και των Επιστημονικών Ενώσεων, όπου τονίστηκε η ανάγκη για έγκαιρη χορήγηση των αντιικών φαρμάκων και αξιοποίηση από την επιστημονική κοινότητα των νέων θεραπειών για τον κορονοϊό.

Παρέμβαση έκανε ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, ο οποίος επεσήμανε ότι «θα ικανοποιηθεί το αίτημα του ΙΣΑ, για την υποχρεωτική χορήγηση όλων των φαρμάκων με ιατρική συνταγή, κατά την ορθή επιστημονική πρακτική». Επίσης, όπως είπε, «εξετάζεται το αίτημα για επαναξιολόγηση των φαρμάκων που βρίσκονται στη λίστα των Μη Συνταγογραφούμενων Φαρμάκων», αναφέρεται σε ανακοίνωση του ΙΣΑ.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΙΣΑ κ. Πατούλης αναφέρθηκε στο επόμενο κρίσιμο χρονικό διάστημα, κατά το οποίο αναμένεται «περαιτέρω έξαρση του κορονοϊού, της γρίπης που έχει επιθετική συνδρομή φέτος και άλλων ιώσεων» και κάλεσε την επιστημονική κοινότητα να είναι σε εγρήγορση.

Παράλληλα, συζητήθηκαν οι ελλείψεις φαρμάκων που παρατηρούνται στην αγορά. Ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, Ολύμπιος Παπαδημητρίου εξέφρασε την εκτίμηση ότι το επόμενο χρονικό διάστημα η κατάσταση θα ομαλοποιηθεί, με την προϋπόθεση, όμως, ότι δεν πρόκειται να αυξηθεί περαιτέρω η ζήτηση. Από την πλευρά του, ο εντεταλμένος σύμβουλος της ΠΕΦ, Βασίλης Πενταφράγκας χαρακτήρισε το πρόβλημα διαχρονικό και διαβεβαίωσε ότι για τους επόμενους μήνες η ελληνική φαρμακοβιομηχανία έχει δεσμεύσει πρώτες ύλες για να διασφαλίσει την επάρκεια στην αγορά.

Στη συνέχεια, ο Α’ αντιπροέδρος του ΕΟΔΥ, καθηγητής Δημήτρης Παρασκευής αναφέρθηκε στα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα και τόνισε την ανάγκη, ειδικά οι ηλικιωμένοι να κάνουν την αναμνηστική δόση για τον κορονοιό. Στην ανάγκη διεύρυνσης της χρήσης των αντιικών φαρμάκων, αναφέρθηκαν οι καθηγητές Γιώργος Σαρόγλου και Κυριακή Κανελοπούλου, οι οποίοι διευκρίνισαν ότι νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες προβλέπουν ότι:

– σε άτομα άνω των 60 ετών με συμπτώματα γριπώδους συνδρομής, επιβάλλεται η χρήση των αντιικών φαρμάκων

– κάθε ασθενής άνω των 60 ετών ακόμα και χωρίς συνοσυρότητες έχει ένδειξη να πάρει το αντιικό φάρμακο για τον κορονοϊό καθώς έχει αποδειχθεί ότι αποτρέπει σε μεγάλο βαθμό, την εισαγωγή στο νοσοκομείο και μειώνει την πιθανότητα long covid.

Ο καθηγητής και μέλος της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμού, Γιώργος Χρούσος επεσήμανε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα για τα παιδιά αυτή την περίοδο είναι ο συγκυτιακός ιός, καθώς λόγω της πανδημίας πολλά παιδιά δεν έχουν ανοσοποιηθεί. Αναφορικά, με το αντιγριπικό εμβόλιο διευκρίνισε ότι είναι υποχρεωτικό για τα παιδιά έως ενός έτους και για τα υπόλοιπα παιδιά, σύμφωνα με τη σύσταση του γιατρού.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ρούλα Σκουρογιάννη

«Είναι απίστευτη η επισκεψιμότητα στα εφημερεύοντα παιδιατρικά Νοσοκομεία από άρρωστα παιδάκια, λόγω της έξαρσης των λοιμώξεων.
Σε κάθε εφημερία των δύο παιδιατρικών Αγλαΐα Κυριακού και Αγίας Σοφίας προσέρχονται για εξέταση πάνω από 700 παιδιά με ιώσεις, γρίπη, κορονοϊό και άλλες λοιμώξεις. Ακόμη και στο παιδιατρικό Πεντέλης οι αναμονές είναι πρωτόγνωρες», δηλώνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Δημόσιων Νοσοκομείων (ΠΟΕΔΗΝ), κ. Μιχάλης Γιαννάκος, ο οποίος δίνει μία εικόνα της εφημερίας του Σαββατοκύριακου:

«Το Σάββατο, εφημέρευε το Αγλαΐα Κυριακού. Η αναμονή έφθασε στις 8 ώρες!
Το βράδυ της ίδιας ημέρας, στις 10, η αναμονή ήταν 150 παιδιά!
Υπήρξαν επιθετικές συμπεριφορές από γονείς προς το προσωπικό για τις πολύωρες αναμονές. Κλήθηκε και επενέβη δυο φορές η αστυνομία».

Σε πολύ μεγάλο βαθμό, αυτή η κατάσταση οφείλεται στην έλλειψη ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού επισημαίνει ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, στηλιτεύοντας ταυτόχρονα, την έλλειψη αρωγής στην έκτακτη αυτή κατάσταση από τις δημόσιες μονάδες πρωτοβάθμιας περίθαλψης αλλά και τους ιδιώτες παιδιάτρους, που «εξαφανίζονται», όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει τα Σαββατοκύριακα, ενώ τις νύχτες «κατεβάζουν ρολά και τηλέφωνα».

«Το προσωπικό δεν είναι ταχυδακτυλουργοί για να αντιμετωπίζουν τέτοιο όγκο περιστατικών. Περιστατικά που δεν χρήζουν εισαγωγής αντιμετωπίζονται στα επείγοντα και πάνε σπίτι τους. Η επισκεψιμότητα αυξάνεται κατά πολύ τα  Σαββατοκύριακα και τις νύχτες.

Τότε, που η πρωτοβάθμια περίθαλψη «κατεβάζει ρολά και τηλέφωνα»…

Το υπουργείο Υγείας πρέπει να πάρει μέτρα! Δεν μπορεί οι ιδιώτες παιδίατροι να εξαφανίζονται τα Σαββατοκύριακα τώρα που τους χρειάζονται τα παιδάκια που παρακολουθούν.

Δεν μπορεί οι δημόσιες μονάδες πρωτοβάθμιας περίθαλψης, τη νύκτα και τα Σαββατοκύριακα να είναι κλειστές ή να μην διαθέτουν παιδιάτρους. Ακόμη και ημέρες και ώρες που καλύπτονται από παιδιάτρους, μπορεί να μην διαθέτουν  εργαστήρια.  Σε πολλές περιπτώσεις, δεν γνωρίζει ο κόσμος τη λειτουργία τους για να πάνε εκεί τα παιδιά τους.
Πρέπει να ληφθούν μέτρα για τη λειτουργία της πρωτοβάθμιας περίθαλψης για να αποσυμφορηθούν τα παιδιατρικά νοσοκομεία.

·         Θα πρέπει οι ιδιώτες παιδίατροι να υποχρεωθούν να έχουν ανοικτά τα ιατρεία τους τα Σαββατοκύριακα και εάν χρειάζεται τις νύχτες.

·         Να ενισχυθούν τα κέντρα υγείας αστικού τύπου και να εφημερεύουν όλο το 24ωρο.

·         Να ενισχυθούν με προσωπικό τα παιδιατρικά νοσοκομεία».

Καταλήγοντας, ο κ. Γιαννάκος εφιστά στους γονείς την προσοχή σχετικά με τον εμβολιασμό για τη γρίπη που «συστήνεται σε παιδάκια έως 2 ετών. Λόγω πεσμένου ανοσοποιητικού από τη καραντίνα, μήπως πρέπει να αυξηθεί το όριο ηλικίας των παιδιών που συστήνεται ο εμβολιασμός;» απευθύνει το σχετικό ερώτημα προς τους αρμόδιους για τη δημόσια Υγεία.