Αποκλειστική συνέντευξη της διεθνούς αναγνωρισμένης συνθέτριας Λίνας Τόνια στην Ελένη Ζέρβα

Η διακεκριμένη συνθέτρια, Λίνα Τόνια, κατάφερε να αποτυπώσει μέσα στο νέο της έργο Magna Carta Libertatum, την αγωνία, το μυστήριο, αλλά και την κρυφή ελπιδα που βιώνει ο άνθρωπος, μέσα στους αιώνες, προσπαθώντας να διασφαλίσει ή ακόμη και να εξασφαλίσει την ελευθερία του, με όποια έννοια την αντιλαμβάνεται ή την έχει ανάγκη ο καθένας ξεχωριστά. Το έργο αποτελεί παραγγελία της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών και της ζητήθηκε με αφορμή την προεδρία της Ελλάδας στο συμβούλιο της Ευρώπης (Μαίος – Νοέμβριος 2020) όπου είχε θέμα τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι μουσικοί της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Βλαδίμηρου Συμεωνίδη, εκτέλεσαν με εκπληκτικό τρόπο το έργο της πολυβραβευμένης συνθέτριας, το οποίο βιντεοσκοπήθηκε στο χώρο του Πολυτεχνείου, φιλοξενώντας την αφήγηση της Πέπης Ρηγοπούλου.

Πρόκειται για τη γυναίκα που ήταν στην πύλη του Πολυτεχνείου, όταν μπήκε το τανκ, τη νύχτα της 17η Νοεμβρίου. Η πρεμιέρα του έργου αναμένεται να γίνει ανήμερα της επετείου για το Πολυτεχνείο  στις 20:00 από το κανάλι της Κρατικής Ορχήστρας στο Youtube: https://bit.ly/3nnVRGJΗ Λίνα Τόνια μίλησε αποκλειστικά στο LIBRE.gr για το Μεγάλο Χάρτη των Ελευθεριών.

 1. Τι συμβολίζει για σας ο Μεγάλος Χάρτης των Ελευθεριών;

Επέλεξα να συνδέσω το έργο μου συμβολικά με το Μεγάλο Χάρτη των Ελευθεριών διότι θεωρώ ότι η ελευθερία είναι από τα σπουδαιότερα δικαιώματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Η ελευθερία σκέψης, η ελευθερία βούλησης, η ελευθερία έκφρασης φέρνουν τον άνθρωπο, τον καθένα από εμάς, πιο κοντά στην αλήθεια του. Η ελευθερία προσδίδει αξία στην αλήθεια και η αλήθεια στην αυθεντικότητα του ανθρώπου. Κάθετι που είναι αυθεντικό είναι άφθαρτο.

2. Ποια συναισθήματα θέλατε να προκαλέσετε με το συγκεκριμένο έργο;

Θέλω μέσα από τη μουσική μου να “ανοίγω” παράθυρα στο νου και στην ψυχή του ακροατή και από στη συνέχεια ο ακροατής να ανοίγει τα δικά του φτερά και να αντικρύζει όλα όσα έχει ανάγκη ο ίδιος να δει. Ο ήχος δημιουργεί δονήσεις και η μουσική έχει τη δύναμη να δονεί την ψυχή του καθενός με όποια συναισθήματα έχει ο καθένας από εμάς ανάγκη να αισθανθεί. Και αυτό επίσης είναι μία μορφή ελευθερίας ή ακόμα μία μορφή απελευθέρωσης για το μυαλό και την ψυχή μας.

3. Πιστεύετε ότι υπάρχει ελευθερία στον κόσμο;

Ζούμε πιο εγκλωβισμένοι από ποτέ μέσα σε μία ακατάπαυστα απαιτητική πραγματικότητα. Με βάση τα επιτεύγματα της εποχής μας θα έπρεπε να αισθανόμαστε και να ζούμε πιο ελεύθεροι από ποτέ. Ο τρόπος που ζούμε δε μας αφήνει να διαχειριστούμε την ελευθερία μας. 

4.Η μουσική είναι ικανή να φέρει αλλαγές στη σύγχρονη κοινωνία;

Η μουσική και γενικότερα η τέχνη έχει την ευθύνη να συμμετέχει ενεργά στις αλλαγές που βιώνει η σύγχρονη κοινωνία. Είναι ικανή να τις δημιουργεί αλλά επιπλέον μέ ένα τρόπο άμεσο να τις μοιράζεται. Η μουσική και η κάθε μορφή τέχνης, είναι ο πολιτισμός μας. Αν δεν μπορεί ο πολιτισμός να δημιουργήσει νέες αφετηρίες στην κοινωνία μας, τότε ποιος μπορεί;

5.Όταν είδατε συνολικά το έργο βιντεοσκοπημένο και την αφήγηση της κ. Ρηγοπούλου, ποιες ήταν οι πρώτες σκέψεις σας;
Αισθάνομαι τυχερή που μέσα από την ανάθεση έργου από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών μου δόθηκε η ευκαρία να συμμετέχω σε μία ιστορική ανάμνηση. Πολύ περισσότερο είχα την τιμή να συνδεθεί το έργο μου με την αφήγηση των γεγονότων του Πολυτεχνείου από την κ. Ρηγοπούλου. Την πρώτη φορά που είδα το βίντεο με την κ. Ρηγοπούλου, δάκρυσα. 

6. Με ποιο τρόπο περιγράφει το έργο σας την έννοια της ελευθερίας;

Μουσικά έχω χρησιμοποιήσει κάποιες ενότητες αυτοσχεδιαστικές σε μία προσπάθεια μου να αποδώσω μία συμβολική έννοια στην ελευθερία έκφρασης του εκτελεστή πάνω στο μουσικό λόγο. Δεδομένο ότι η σύγχρονη μουσική γλώσσα είναι συνδεδεμένη με πολύπλοκα μουσικά νοήματα, το να δώσω μία μορφή ελευθερίας στους εκτελεστές μέσα από αυτοσχεδιαστικά μοντέλα διατύπωσης του μουσικού λόγου θεωρώ ότι απελευθερώνω την εκφραστικότητα τους και τη μουσικότητα απέναντι στο έργο.

7.Το δικό σας μήνυμα για την επέτειο του Πολυτεχνείου;

Τιμή και δόξα στους νέους που ορκίστηκαν να αγωνισθούν στο όνομα της Ελευθερίας.

Κείμενο- συνέντευξη Ελένη Ζέρβα

Της Ελένης Ε. Ζέρβα

Καθηλωτικό! Έτσι μόνο μπορεί να χαρακτηριστεί το έργο της συνθέτριας Λίνας Τόνια, εμπνευσμένο από την πανδημία. Ήχοι από τους αναπνευστήρες της εντατικής, πλέκονται με το χορωδιακό σύνολο που ανταποκρίνεται με βοκαλισμούς τόσο σωστά τοποθετημένα όλα, ώστε ο ένας ήχος να αγκαλιάζει τον άλλον. Ο ένας ήχος, να έχει ανάγκη τον άλλο…
Είναι ένα έργο που περιμέναμε με πολύ μεγάλη αγωνία να ολοκληρωθεί, γιατί κανείς δεν μπορούσε να υποψιαστεί το αποτέλεσμα που θα έδιναν οι ήχοι από μία εντατική.

Η Λίνα Τόνια για άλλη μια φορά, δικαίωσε τον τίτλο που της απενεμήθη, από την Ένωση Αμερικάνων Μουσικών, Τραγουδιστών και Καλλιτεχνών του θεάματος, αυτόν της Συνθέτριας της χρονιάς 2020 στα Διεθνή Μουσικά Βραβεία της Νέας Υόρκης.
Οι διακρίσεις της και οι βραβεύσεις της δε σταματούν εδώ. Το διεθνές αμερικάνικο περιοδικό STARS Illustrated την παρουσίασε πρόσφατα στη λίστα των 100 σημαντικότερων ανθρώπων του πλανήτη για το έτος 2020 μεταξύ προσώπων της τέχνης, της επιστήμης, της πολιτικής και του θεάματος. Έχει βραβευτεί από τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας, κ. Κάρολο Παπούλια (2005), τον Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Αναστάσιο Μάνθο (2007), την Ένωση Κριτικών Μουσικής και Θεάτρου (2008) και από τις εκδοτικές εταιρίες Baerenreiter (2010) και Sempre Piu (2014).

Οι σπουδές της στην μουσική προκαλούν δέος, ενώ η λίστα των έργων της ξεπερνάει τα 120! Η ίδια διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Μακεδονία της Θεσσαλονίκης, από το 2016. Παρά τις διακρίσεις της παραμένει σεμνή και επιμένει να ζει στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στην Καλαμαριά, γιατί όπως λέει αγαπάει τον τόπο της και λατρεύει την θάλασσα.

Μιλώντας στην αποκλειστική συνέντευξη που μας παραχώρησε, αποκαλύπτει όλη την «ιεροτελεστία» που ακολουθήθηκε για την ολοκλήρωση του έργου, τη σύλληψη της ιδέας, αλλά και την ιστορία που αφηγείται μέσα από το βίντεο που έφτιαξε, για να παρουσιάσει το έργο της.

Δείτε εδώ το μοναδικό έργο της Λίνας Τόνια:

Δείτε εδώ την συνέντευξη με την Λίνα Τόνια:

(Για τις ανάγκες της συνέντευξης ακολουθήθηκαν όλα τα απαιτούμενα μέτρα προστασίας covid και υποβληθήκαμε σε rapid test)

Συνέντευξη στην Ελένη Ζέρβα

Η σπουδαία αυτή ελληνίδα, που στην χώρα μας, απ’ ότι φαίνεται, δε έχει την αναγνώριση που της αξίζει, μίλησε στο libre για την διεθνή καταξίωσή της, την πανδημία, αλλά και την απόφασή της να παραμείνει στην Ελλάδα.

Η συνομιλία της με το libre

Περιγράψτε μας τα συναισθήματά σας όταν βραβευτήκατε στα Διεθνή Μουσικά Βραβεία Νέας Υόρκης 2020 από την Αμερικανικη Ένωση Μουσικών, Τραγουδιστών και καλλιτεχνών του θεάματος ως η σημαντικότερη συνθέτρια της χρονιάς;

Μεγάλη χαρά και συγκίνηση! Ήταν μία ξεχωριστή στιγμή.Είναι σπουδαία αίσθηση η εκπλήρωση των στόχων και η αναγνώριση σε κάθε προσπάθεια. Σε μένα η επιτυχία λειτουργεί πάντα ως ένα ισχυρό ορμητήτιο για να βάζω νέους στόχους, να συνεχίζω να γράφω και να ονειρεύομαι.

Τι σκεφτήκατε όταν είδατε το όνομά σας ανάμεσα στους 100 σημαντικότερους ανθρώπους του κόσμου;

Ήτανε μεγάλη έκπληξη αλλά ταυτόχρονα μεγάλη τιμή για μένα. Πέρασαν μέρες για να το συνειδητοποιήσω!

Το 2020 απ’ ότι φαίνεται σαρώσατε τα βραβεία. Προηγήθηκε και η απονομή διεθνούς βραβείου στο Μόναχο.

Τον Σεπτέμβιο μου απονεμήθηκε το δεύτερο διεθνές βραβείο σύνθεσης για το έργο μου «Άλμα». Ο διαγωνισμός διοργανώθηκε από τη GEDOK (Gemeinschaften der Künstlerinnen und Kunstflörderer) προς τιμή των 150 ετών από την γέννηση της Ida Dehmel και καλούσε γυναίκες συνθέτριες από όλο τον κόσμο να συνθέσουν με αφορμή τη ζωή της Ida Dehmel ή κάποιας άλλης γυναίκας που έζησε χρονικά στην ίδια περίοδο. Το έργο μου αναφερότανε στη ζωή της Άλμα Μάλερ. Η συναυλία και η απονομή των βραβείων έγιναν στο Μόναχο σε εξαιρετικά κλειστό κύκλο λόγω της πανδημίας.

Ο ΚΑΘΗΛΩΤΙΚΟΣ ΗΧΟΣ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ ΘΑ ΗΧΗΣΕΙ ΣΑΝ ΕΛΠΙΔΑ– ΤΟ ΝΕΟ ΕΡΓΟ ΜΕ ΗΧΟΥΣ…COVID!

Τόλμησε να πάρει τους ήχους από την Μονάδα Εντατικής Θεραπείας και να επιχειρήσει τη δημιουργία ενός μουσικού έργου, βοηθώντας μας έτσι να απομακρύνουμε τον φόβο που προκαλούν τα συγκεκριμένα ακούσματα.

Ο covid 19 πώς επηρέασε την επαγγελματική και την προσωπική  σας ζωή;

Είναι τόσο απροσδόκητο αυτό που βιώνουμε που δεν υπάρχουν λέξεις για να περιγράψει κανείς τη θλίψη, την αγωνία και το φόβο για το θάνατο. Ο χρόνος μας καθημερινά μετριέται μόνο με απώλειες. Απώλειες ανθρώπινης ζωής, απώλειες ψυχικής ηρεμίας και μέσα σε όλα αυτά χάνεται κάθε μέρα και η ελπίδα για ζωή. Όλες αυτές οι σκέψεις αναζωπυρώνονται μέσα μου και γίνονται αναπόφευκτα ένα αποτύπωμα στη μουσική μου. Δεν μπορώ να μείνω ανεπηρέαστη.

Αυτή τη στιγμή γράφω ένα έργο που αντλεί την έμπνευση του από έναν θάλαμο εντατικής θεραπείας με όλους τους καθηλωτικούς ήχους που αυτό συνεπάγεται. Η αναπνοή, το σύμβολο της ζωής μέσα από ένα σωλήνα. Ο καθηλωτικός ήχος του δράματος που άλλοτε ηχεί ως ελπίδα κι άλλοτε αποχαιρετά μία ζωή.

Τον Απρίλιο, κατά τη διάρκεια του πρώτου εγκλεισμού βλέποντας τα δραματικά νούμερα θανάτων από κορονοιό στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έγραψα ένα χορωδιακό έργο αφιερωμένο στη μνήμη αυτών των ανθρώπων ως μία ένδειξη συμπαράστασης στο λαό της Αμερικής που είχε καταγράψει του περισσότερους νεκρούς παγκοσμίως. Θα έλεγα ότι συνθετικά, με απελευθέρωσε. Η τέχνη πάντα στους δύσκολους καιρούς βρίσκει το δικό της τρόπο να αναπνέει και να δημιουργεί διεξόδους. Υπό αυτή τη έννοια επηρεάστηκα θετικά. Έγραψα πολύ περισσότερο από άλλες στιγμές, είχα μία ακατάπαυστη εσωτερική ανάγκη έκφρασης στο χαρτί και η διαδικασία αυτή με γέμιζε αισιοδοξία, ελπίδα και θετικά συναισθήματα. Σε προσωπικό επίπεδο όμως, μου στοιχίζει πολύ που δεν έχω δίπλα μου τους δικούς μου ανθρώπους.

Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών σας ανέθεσε τη δημιουργία ενός έργου με αφορμή της ελληνική προεδρία στην Ευρώπη για τα ανθρώπινα δικαιώματα! Πείτε μας λίγα λόγια για το έργο αυτό.

Είχα τη χαρά να δεχθώ την ανάθεση έργου από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών με αφορμή της προεδρία της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Το έργο ονομάζεται «Magna Carta Libertatum» (ο Μεγάλος Χάρτης των Ελευθεριών) και ηχογραφήθηκε πριν λίγες μέρες από τους μουσικούς της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Βλαδίμηρου Συμεωνίδη. Το έργο υμνεί το δικαίωμα στην ελευθερία. Την ελευθερία της έκφρασης, της σκέψης, της βούλησης, των ιδεών, της συνείδησης, της θρησκείας και κάθε είδους ελευθερία που μπορεί να κάνει τον άνθρωπο να νιώσει αυθεντικός δίχως το φόβο της απόρριψης ή της τιμωρίας για αυτό που είναι κι αυτό που εκφράζει μέσα από την ύπαρξη του.

Κάνετε μεταδιδακτορική έρευνα στους ήχους του διαστήματος. Ποιες είναι οι διαφορές με τους ήχους της γης.  Θα μπορέσετε να συνθέσετε κάποιο έργο με αυτούς τους ήχους;

Ο ήχος του διαστήματος μοιάζει ξένος, σκοτεινός και μακρινός. Δύσκολα μπορεί να ερμηνευθεί με ένα απλό άκουσμα η μαγεία των κόσμων που κρύβει μέσα του. Δεν υπάρχει το στοιχείο της μελωδίας αυτό που θα ταυτοποιούσε εύκολα στην αντίληψη μας κάποια δεδομένα νοήματα. Υπάρχουν όμως άλλα συστατικά της μουσικής όπως το ηχόχρωμα και η αρμονία που σχηματοποιούν έναν ήχο με μία γλώσσα πρωτότυπη και ιδιαίτερη. Έχω συνθέσει δύο έργα μέχρι στιγμής.

Το ένα είναι ένα τρίο εγχόρδων και το άλλο ένα έργο για ορχήστρα, τα οποία χρησιμοποιούν πρωτογενές υλικό του ήχου του διαστήματος. Στο παρελθόν είχα συνθέσει αρκετά έργα τα οποία ήταν απλά εμπνευσμένα από το διάστημα όπως «Η θάλασσα των βροχών» για σύνολο δωματίου, που αναφέρεται σε μία τεράστια σεληνιακή θάλασσα που βρίσκεται στο βόρειο ημισφαίριο στην ορατή πλευρά της Σελήνης, τον «Ωκεανό των καταιγίδων» για ορχήστρα ή το «Pulsar» για 12 πιανίστες που αναπαριστά παλλόμενους αστέρες νετρονίων που έχουν δημιουργηθεί από την κατάρρευση ενός προϋπάρχοντος κανονικού αστέρα. 

Παρουσιάστηκε το Σεπτέμβριο του 2018 στην Ιαπωνία ύστερα από παραγγελία του Takefu Music Festival. Ένα χρόνο αργότερο το Σεπτέμβριο του 2019 απέσπασε το πρώτο βραβείο στον παγκόσμιο διαγωνισμό σύνθεσης ΧΙΙ Ιnternational Composition Competition Francisco Escudero στην Ισπανία. Είναι αφιερωμένο στον Έλληνα φυσικό Δημήτρη Νανόπουλο για τα 70 έτη από τη γέννηση του. 

Τελικά τι κάνει μία τόσο καταξιωμένη μουσικός στην Ελλάδα; Οι Έλληνες που έχουν τόσες διακρίσεις συνήθως φεύγουν στο εξωτερικό. Τι σας κρατάει  εδώ;

Η αγάπη μου για τον τόπο μου και η εσωτερική μου ανάγκη να προσφέρω σε αυτόν με κάθε τρόπο. Αισθάνομαι την πληρότητα των στόχων μου, όταν μπορώ να μεταφέρω στη χώρα μου καθε απόκτημα που προκύπτει από τη δραστηριότητα μου στο εξωτερικό. Αυτός είναι ο λόγος που ζω στην Ελλάδα. Μου αρέσει αυτό που έχω να το μοιράζομαι. Θέλω να ανάβω τη φλόγα της αναζήτησης στο μυαλό ενός νέου ανθρώπου και να τον ενεργοποιώ θετικά προς την κατεύθυνση της δημιουργίας. Η ζωή ενός σύγχρονου συνθέτη στην Ελλάδα δεν είναι εύκολη, αλλά αυτή η καθημερινή πάλη περισσότερο με πεισμώνει παρά με απογοητεύει στον αγώνα μου!

Ποια ευχή θα κάνατε για το 2021;

Να αφήσουμε πίσω μας τις δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε και να αγκαλιάσουμε μία ελπιδοφόρα νέα ζωή.