Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοποθετήσεις της για την οδό Βασιλίσσης Όλγας, η οποία μετατρέπεται σε έναν «πολυτροπικό» πολιτιστικό περίπατο που ενοποιεί τους αρχαιολογικούς χώρους της πρωτεύουσας. Παράλληλα, η κ. Μενδώνη απαντά για τη διοικητική αλλαγή στην «Ανάπλαση Α.Ε.», η οποία πλέον τελεί υπό την εποπτεία πέντε υπουργείων. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια νέα φάση μετά την περίοδο συνεργασίας με τον Δήμο Αθηναίων, με την υπουργό Πολιτισμού να υπογραμμίζει ότι το νέο πλαίσιο ενισχύει τη θεσμική θωράκιση και επιτρέπει τη διεύρυνση των έργων σε ολόκληρη την επικράτεια, υπερβαίνοντας τα στενά όρια της Αθήνας.

Με ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα 900 και πλέον έργων, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 1,35 δισ. ευρώ από το 2019, η Λίνα Μενδώνη εξηγεί πώς ο πολιτισμός εξέρχεται «έξω από τα τείχη» για να συνδεθεί με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ψηφιακή μετάβαση και την πολιτιστική διπλωματία.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κυρία υπουργέ, αναφορικά με τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Αρχαιολογικού και του Επιγραφικού Μουσείου, κατά πόσο διασφαλίζεται η αυστηρή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων που ορίζει η Σύμβαση Δωρεάς μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του Ιδρύματος Λάτση, δεδομένης της σημασίας του έργου, για τη δημιουργία ενός μουσείου διεθνούς εμβέλειας;

Ο εκσυγχρονισμός και η επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Επιγραφικού Μουσείου αποτελούν κορυφαία προτεραιότητα για το Υπουργείο Πολιτισμού. Η διασφάλιση των χρονοδιαγραμμάτων βασίζεται στη στενή και συνεχή συνεργασία μεταξύ των μελετητών όλων των ειδικοτήτων, του Υπουργείου Πολιτισμού και εμού προσωπικά, καθώς και των στελεχών των δύο Μουσείων. Κοινός στόχος όλων των εμπλεκόμενων είναι η αυστηρή τήρηση των προβλεπόμενων χρόνων, όπως αυτοί ορίζονται στη Σύμβαση Δωρεάς, μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ζεύγους Σπύρου και Ντόροθυ Λάτση. Σας θυμίζω ότι τα χρονοδιαγράμματα εμπεριέχονται στο νόμο, με τον οποίο κυρώθηκε η Σύμβαση Δωρεάς από τη Βουλή των Ελλήνων.

Εμβληματικά σύνολα αρχαιοτήτων εκτίθενται (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο) με τρόπο εύληπτο, αλλά και ιδιαίτερα ελκυστικό για τον επισκέπτη

Ο συνολικός επανασχεδιασμός, που περιλαμβάνει την κτηριακή αναβάθμιση και την επέκταση, στοχεύει στη δημιουργία ενός σύγχρονου μουσείου παγκόσμιας εμβέλειας που θα αναδεικνύει τον πλούτο της ελληνικής αρχαιότητας, με τρόπο αντάξιο της σημασίας του. Η ευκαιρία και η πρόκληση την οποία έχουμε μπροστά μας είναι τεράστια.Εχουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε -με αυτό το έργο- την εικόνα του διευρυμένου ιστορικού κέντρου της Αθήνας. Ειδικότερα, η συγκεκριμένη περιοχή μπορεί να αναγεννηθεί.

–Στο πλαίσιο του νέου μουσειογραφικού σχεδιασμού, πώς θα λειτουργήσουν συγκεκριμένα τα επιλεγμένα έργα ως «μαγνήτες» για την καθοδήγηση των επισκεπτών στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και με ποιον τρόπο η πρακτική της «ανοικτής αποθήκευσης» στο Επιγραφικό Μουσείο θα αναβαθμίσει την εμπειρία του κοινού;

Η μουσειολογική και η μουσειογραφική μελέτη που εκπονήθηκε για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο έχει προβλέψει την παρουσίαση των εμβληματικών έργων, κατά μήκος μιας «βασικής διαδρομής», που διατρέχει τόσο την επέκταση όσο και το σημερινό ιστορικό κτήριο. Τα έργα αυτά λειτουργούν ως «μαγνήτες», αποτελώντας το συνεκτικό νήμα της μουσειολογικής αφήγησης, η οποία καθοδηγεί τον επισκέπτη στον κεντρικό άξονα της έκθεσης.

Οι επισκέπτες του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου, «υποχρεωτικά», τρόπον τινά, θα περνούν από αυτήν την διαδρομή. Από κει και πέρα, εμβληματικά σύνολα αρχαιοτήτων εκτίθενται με τρόπο εύληπτο, αλλά και ιδιαίτερα ελκυστικό για τον επισκέπτη. Παράλληλα, η εμπειρία του κοινού στο Επιγραφικό Μουσείο αναβαθμίζεται, μέσω της «ανοικτής αποθήκευσης».

Η πρακτική αυτή ενσωματώνει τμήματα των αποθηκών στην εκθεσιακή πορεία, επιτρέποντας στον επισκέπτη να έρθει σε επαφή με μεγαλύτερο εύρος του υλικού. Σε συνδυασμό με τη δημιουργία θεματικών νησίδων από εξέχοντα μνημεία, προσφέρεται μία  πολυεπίπεδη και εμπεριστατωμένη κατανόηση της αρχαίας επιγραφικής και της ελληνικής γραφής.

–Ποια είναι η σημασία των αρχαιολογικών ευρημάτων που αποκαλύφθηκαν κατά τις εργασίες στη Βασιλίσσης Όλγας για την κατανόηση της μετάβασης της Αθήνας από την κλασική αρχαιότητα στη ρωμαϊκή περίοδο και πώς αυτά επηρεάζουν τον χαρακτήρα του δρόμου ως «πολυτροπικού» τοποσήμου;

Οι εργασίες για την διαμόρφωση της οδού Βασιλίσσης Όλγας αποκάλυψαν ιδιαίτερα σημαντικές αρχαιότητες για την ιστορία και την αρχαιολογία των Αθηνών. Πρόκειται για ευρήματα που χρονολογούνται από την κλασική αρχαιότητα, για κατάλοιπα πολύ σημαντικών κτηριακών καταλοίπων της ρωμαϊκής περιόδου, αλλά και των βυζαντινών χρόνων. Τα ευρήματα αυτά συμπληρώνουν την ιστορική εικόνα της πόλης. Η  ανάδειξή τους μετατρέπει τον δρόμο σε ένα πολύτιμο «πολυτροπικό» τοπόσημο.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό ότι η διαμόρφωση της Βασιλίσσης Όλγας ολοκληρώνει την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας, συνδέοντας μείζονες αρχαιολογικούς χώρους, επιτρέποντας στον επισκέπτη να αντιληφθεί τη μεγάλη ιστορική διαχρονία της ελληνικής πρωτεύουσας. Η Βασιλίσσης Ολγας δεν αποτελεί μόνο μια οδική αρτηρία. Πρόκειται για ένα χώρο πολιτισμού και περιπάτου όπου συνυπάρχουν η ιστορία και καθημερινότητα.

Τα ευρήματα ενσωματώνονται στο αστικό τοπίο, με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι ορατά και προσβάσιμα, προσφέροντας μια συνεχή ιστορική αφήγηση. Η Βασιλίσσης Όλγας συνδέει τον Ναό του Ολυμπίου Διός με το Ζάππειο και το Καλλιμάρμαρο, δημιουργώντας μια αδιάσπαστη πολιτιστική διαδρομή, ενώ συγχρόνως αποτελεί οπτική διαφυγή προς τον Παρθενώνα και τον Βράχο της Ακροπόλεως. Αυτός ο χαρακτήρας ενισχύει την ταυτότητα της Αθήνας, ως πόλης που αναπνέει μέσα από το παρελθόν της, προσφέροντας στους πολίτες και τους επισκέπτες έναν χώρο αναστοχασμού και αισθητικής απόλαυσης.

–Κυρία Μενδώνη, λαμβάνοντας υπόψη ότι η «Ανάπλαση Α.Ε.» τελεί πλέον υπό την εποπτεία πέντε υπουργείων, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργείου Πολιτισμού, πώς επηρεάζει αυτή η διοικητική αλλαγή τον συντονισμό των έργων που αφορούν την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο συνεργασίας με τον Δήμο;

Η συγκεκριμένη διοικητική αλλαγή στοχεύει στη βελτίωση του συντονισμού για τα έργα μεγάλης κλίμακας εντός των ιστορικών κέντρων των πόλεων μας,όπως η ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της πρωτεύουσας και δεν αφορά πλέον μόνον στην Αθήνα. Και αυτό είναι το εξαιρετικά σημαντικό. Η διοικητική αλλαγή επέφερε μια ουσιαστική διεύρυνση των αρμοδιοτήτων της Εταιρείας, καθώς πλέον μπορεί να αναλαμβάνει έργα σε όλη την επικράτεια.

Η διαμόρφωση της Βασιλίσσης Όλγας ολοκληρώνει την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας, συνδέοντας μείζονες αρχαιολογικούς χώρους, επιτρέποντας στον επισκέπτη να αντιληφθεί τη μεγάλη ιστορική διαχρονία της ελληνικής πρωτεύουσας

Ηδη, το Υπουργείο Πολιτισμού μέσω της «Ανάπλασης Α.Ε.», έχει προκηρύξει αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Θεσσαλονίκης. Σε πολύ σύντομο χρόνο θα έχουμε τις επιλεγείσες προτάσεις, ώστε να προχωρήσουμε στην εκπόνηση των αναγκαίων μελετών. Το νέο διοικητικό πλαίσιο εποπτείας διασφαλίζει ότι τα έργα εντάσσονται σε έναν ευρύτερο εθνικό σχεδιασμό. Η αλλαγή αυτή δεν αναιρεί τη σημασία της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά ενισχύει τη θεσμική θωράκιση και τη χρηματοδοτική συνέχεια των παρεμβάσεων που αναδεικνύουν την πολιτιστική κληρονομιά των πόλεων.

–Έχετε υπηρετήσει το υπουργείο Πολιτισμού για πολλά χρόνια και από διαφορετικές θέσεις. Ποια ήταν η περίοδος κατά την οποία αναδείχθηκε ο ελληνικός πολιτισμός;

Έχω επισημάνει επανειλημμένα ότι ο ελληνικός πολιτισμός αναδεικνύεται μέσα από τη διαρκή και γόνιμη αλληλεπίδρασή του με την κοινωνία και την οικονομία. Η τρέχουσα περίοδος χαρακτηρίζεται ως μια εποχή μεγάλων προκλήσεων και ευκαιριών, όπου μέσω εμβληματικών έργων -όπως η αποκατάσταση, η ανάδειξη και η απόδοση στο κοινό του π. βασιλικού κτήματος στο Τατόι, η επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, τα κατά τόπους νέα ή αποκατεστημένα 28 μουσεία, από το 2019 ως σήμερα, και τα άλλα τόσα περίπου  που παραδίδονται ως το 2030.

Οι εργασίες για την διαμόρφωση της οδού Βασιλίσσης Όλγας αποκάλυψαν ιδιαίτερα σημαντικές αρχαιότητες για την ιστορία και την αρχαιολογία των Αθηνών

Με τις αναστηλώσεις εξεχόντων μνημείων, όπως ο Μυστράς, το Τέμενος Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο, τα μινωϊκά ανάκτορα στην Κρήτη, με την Εθνική Στρατηγική για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική κληρονομιά, την Εθνική Στρατηγική για την προσαρμογή του Πολιτισμού στις προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης, την Πολιτιστική Συνταγογράφηση, την Αναγέννηση της Ελληνικής Χειροτεχνίας και πολλά άλλα- τίθεται ο πολιτισμός στο επίκεντρο της βιώσιμης ανάπτυξης.

Η τρέχουσα εποχή βγάζει τον πολιτισμό «έξω από τα τείχη» των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων, συνδέοντας τον άμεσα με την πράσινη ανάπτυξη, την γαλάζια οικονομία λόγω των ενάλιων αρχαιολογικών χώρων, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την Τεχνητή Νοημοσύνη και, κυρίως  την εξωστρέφεια της χώρας δια της ενδυνάμωσης της πολιτιστικής διπλωματίας. Από το 2019 ως σήμερα, το Υπουργείο Πολιτισμού δια των Υπηρεσιών του και των Πολιτιστικών Οργανισμών του, έχει ολοκληρώσει ή υλοποιεί περισσότερα από 900 έργα, σε ολόκληρη την επικράτεια συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1.35 δις ευρώ. Αξιοποιεί κάθε ευρώ από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, του ΕΣΠΑ 2014-2020 και 2021-2027, του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, του Τακτικού Προϋπολογισμού του Υπουργείου Πολιτισμού, για την προστασία, ανάδειξη και αξιοποίηση του πολιτιστικού αποθέματος της χώρας, αλλά και για την ενίσχυση της σύγχρονης δημιουργίας.  

Το αρχείο είναι πολύ μεγαλύτερο και αριθμεί πάνω από 260 φωτογραφίες και άλλα ντοκουμένα, η αυθεντικότητά του επιβεβαιώθηκε από τους εμπειρογνώμονες του ΥΠΠΟ που έσπευσαν σε ένα χωριό έξω από τη Γάνδη και υπεγράφη ήδη σχετικό προσύμφωνο για να αποκτηθούν από την ελληνική Πολιτεία.

Η ιστορική μνήμη θα διασωθεί, οι συγκλονιστικές στιγμές που αποτυπώνονται από την υπερήφανη και μεγαλειώδη πορεία των 200 της Καισαριανής προς την εκτέλεση θα βρουν τη θέση τους ανάμεσα στα πειστήρια του έπους.

Εκείνο που αξίζει να επισημανθεί είναι πως στην περίπτωση των φωτογραφικών ντοκουμέντων είχαμε μία σπάνια συναστρία των πολιτικών μας δυνάμεων. Προσοχή: όχι όλων!

Αφ’ ης στιγμής έγινε γνωστό ότι οι 12 πρώτες φωτογραφίες βγήκαν στο σφυρί της δημοπρασίας του eBay υπήρξαν παρεμβάσεις του Αλέξη Τσίπρα (με επιστολή στον πρόεδρο της Βουλής), του ΚΚΕ, του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΡΙΖΑ, της Νέας Αριστεράς και άμεση δράση του Νικήτα Κακλαμάνη και της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη. Μπράβο!

Κάποιοι απουσίασαν απ΄ αυτήν την κινητοποίηση. Κάποιοι έβαλαν πάνω από την σπουδαιότητα της ανάκτησης του ιστορικού αρχείου το γεγονός ότι στον Τοίχο της Καισαριανής στήθηκαν κομμουνιστές- πατριώτες απέναντι στα γερμανικά μυδραλιοβόλα. Κάποιοι άλλοι πνίγηκαν στον οχετό της τοξικότητας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Οι μεν έπραξαν αυτά που όφειλαν για να διασφαλιστεί η ιστορική μνήμη χωρίς να την αλλοιώνουν με “ναι μεν αλλά”, η κυβέρνηση έδρασε υπό το βάρος της εθνικής σημασίας των ντοκουμέντων, και οι …δε απέδειξαν ότι τρέφονται από τον διχασμό και τα στερεότυπα.

Η στιγμή έχει την αξία της και θα μπορούσε να είναι οδηγός. Μάλλον δεν θα συμβεί κάτι τέτοιο σε καιρούς πόλωσης και ακραίων συγκρούσεων. Ας την κρατήσουμε για να την θυμόμαστε. Και αν την επικαλούμαστε…

Διετέλεσε ομότιμη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, ενώ ήταν και μέλος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου.

Πληροφορούμενη την απώλεια της Λίλας Μαραγκού, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Με μεγάλη θλίψη πληροφορήθηκα την απώλεια της Λίλας Μαραγκού, επιφανούς καθηγήτριας Αρχαιολογίας, με σημαντικότατο έργο στο πεδίο και την έρευνα. Με συστηματικές σπουδές στην Ελλάδα και τη Γερμανία, η Λίλα Μαραγκού συνέδεσε στη σταδιοδρομία της με την ιδιαίτερη πατρίδα της, την Αμοργό. Το αρχαιολογικό της έργο επικεντρώθηκε σ’ αυτή, επί δεκαετίες, αλλά και σ’ όλες Κυκλάδες.

Η συμβολή στην αρχαιολογική έρευνα της Αμοργού υπήρξε ανεκτίμητη και διαρκής. Μετουσιώθηκε σε ένα ογκώδες συγγραφικό έργο, εκκινώντας από την Αμοργό για να εξακτινωθεί σε μια γενική εποπτεία της αρχαιοελληνικής τέχνης. Η Λίλα Μαραγκού αντιπροσώπευε εκείνο το σπάνιο είδος επιστήμονα, που διακρίθηκε εξίσου στην έρευνα και τη διδασκαλία, καθώς διέπλασε γενιές νέων αρχαιολόγων στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, το οποίο υπηρέτησε με αφοσίωση. Παράλληλα, χρημάτισε και η πρώτη επιστημονική υπεύθυνη του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, καταγράφοντας και μελετώντας συστηματικά πλήθος αντικειμένων από τις συλλογές του.

Γνώρισα τη Λίλα Μαραγκού, ήδη, από τα φοιτητικά μου χρόνια. Θαύμαζα τη θέλησή της και τη στοχοθεσία της. Η κοινή αγάπη και η ενασχόληση με τις Κυκλάδες μας έφερε κοντά, σε πολλές περιπτώσεις. Οι διδαχές της και το ξεχωριστό βλέμμα της υπήρξαν πάντοτε αναντικατάστατα για πολλούς από εμάς. Στην οικογένειά της, τους συναδέλφους και τους μαθητές της απευθύνω ειλικρινέστατα συλλυπητήρια»

Διότι, δίνουν και παίρνουν οι διαρροές των τελευταίων ημερών περί της συγκρότησης ειδικής δύναμης της ΕΛ.ΑΣ που, μετά τον σχεδιασμό που έκαναν συνεργάτες της Λίνας Μενδώνη, θα αναπτυχθούν πάνω από 300 αστυνομικοί στα μουσεία της χώρας, εκεί όπου φυλάσσονται και εκτίθενται πολύτιμοι θησαυροί.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το ενδιαφέρον στρέφεται σε εμβληματικά μουσεία, όπως το Αρχαιολογικό Αθηνών, αλλά και η Βεργίνα, το Δίον, και οι Μυκήνες, ενώ θα ακολουθήσουν και άλλα μικρότερα μεν περιφερειακά μουσεία, με σπάνια εκθέματα δε.

Πρόσθετα ερωτήματα, ωστόσο, είναι εύλογο να προκύπτουν: εάν, για παράδειγμα, δεν συνέβαινε η γνωστή κλοπή των αυτοκρατορικών κειμηλίων στο παγκοσμίου φήμης μουσείο στο Παρίσι, δεν θα συνέτρεχε λόγους επαγρύπνησης καθ΄ημάς; Ή, επιπλέον, τι ακριβώς φύλαξη και προστασία έχουν έως σήμερα τα ελληνικά μουσεία;

Σκεφτείτε, όμως, πόσο πολιτικό κεφάλαιο ξόδεψε η κυβέρνηση με την επίδειξη πυγμής δια της πανεπιστημιακής αστυνομίας, που, όμως, κατέληξε σε φιάσκο, για να αντιληφθεί ότι η αστυνομία χρειάζεται περισσότερο εκεί όπου πραγματικά απαιτείται. Βεβαίως, το κυβερνητικό αφήγημα δεν παραδέχεται το”κάζο” με την πανεπιστημιακή αστυνομία και προβάλλει το επιχείρημα ότι έχουν σταματήσει οι καταλήψεις σε πανεπιστημιακές σχολές. Διάτρητο, όμως, αφού, τώρα με την ανάπτυξη της αστυνομίας κατά τρόπο που να μην συμβαίνουν καταλήψεις, αποδεικνύεται ότι η ΕΛ.ΑΣ μπορεί, και άρα μάλλον αχρείαστη ήταν η πανεπιστημιακή αστυνομία…

   Όπως αναφέρει σχετική ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, το Συνεδριακό Συγκρότημα του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, το οποίο συνδέει το μοναδικό Δελφικό τοπίο με την Ευρώπη, βρίσκεται σε έκταση 100 στρεμμάτων και περιλαμβάνει Συνεδριακό Κέντρο, Ξενώνα και υπαίθριο Θέατρο. Το συγκρότημα του Συνεδριακού Κέντρου και του Ξενώνα χτίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1960, σε σχέδια των Κώστα Κιτσίκη και Αντώνη Λαμπάκη. Αποτελεί τυπικό αρχιτεκτονικό δείγμα του Μοντέρνου Κινήματος. Το Συνεδριακό Κέντρο διαθέτει δύο κύριες και τέσσερις βοηθητικές αίθουσες συσκέψεων, βιβλιοθήκη και χώρους γραμματείας, καθώς και ισόγεια αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, κατάλληλη για εκθέσεις και σεμινάρια. Στο κτήριο βρίσκονται, σε πλήρη εξέλιξη και σε όλους τους χώρους του, οι εργασίες ανακαίνισής του, προϋπολογισμού περίπου 11.000.000 ευρώ.

   Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, στο κτήριο του Μουσείου των Δελφών ολοκληρώθηκε η ανακαίνιση του καταστήματος πωλητέων από τον Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων, ενώ είναι σε εξέλιξη η κατασκευή νέου πωλητηρίου στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου, προϋπολογισμού 800.000 ευρώ. Παράλληλα, ξεκινά και το έργο της κατασκευής νέου εκδοτηρίου εισιτηρίων και υποδοχής των επισκεπτών. Στόχος του υπουργείου Πολιτισμού και του ΟΔΑΠ είναι η κατασκευή υποδομών πιο εύχρηστων για τους χιλιάδες επισκέπτες του αρχαιολογικού χώρου.

   Μετά τις αυτοψίες σε όλα έργα, η Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Στους Δελφούς, ένα παγκόσμιο ιστορικό και πολιτιστικό τοπόσημο, έναν πολιτιστικό πόλο που προσελκύει επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, σε όλη τη διάρκεια του έτους, εξελίσσονται μείζονος σημασίας έργα τα οποία υλοποιεί το Υπουργείο Πολιτισμού με τις αρμόδιες υπηρεσίες του, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 25.000.000 ευρώ -κυρίως από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΠΕΠ «Στερεά Ελλάδα» – ΕΣΠΑ 2021-2027. Είναι έργα με τα οποία στοχεύουμε να θωρακιστούν τα μνημεία στον αρχαιολογικό χώρο από τους κινδύνους που απορρέουν από την κλιματική κρίση, αλλά και να αναβαθμιστούν οι υποδομές και οι παρεχόμενες υπηρεσίες στο κοινό. Τα έργα αποκατάστασης και ανάδειξης νέων τμημάτων στον αναπεπταμένο αρχαιολογικό χώρο θα συντείνουν στην επιμήκυνση του χρόνου παραμονής και επίσκεψης, στους Δελφούς. O Πολιτισμός είναι το μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα της πατρίδας μας. Συνιστά ένα μείζον κοινωνικό αγαθό και ένα σημαντικότατο μοχλό οικονομικής ευημερίας, συμβάλλοντας, ταυτόχρονα, στην πολιτιστική και αναπτυξιακή δυναμική της χώρας μας».

   Στον αρχαιολογικό χώρο Δελφών εκτελούνται από την Εφορεία τρία νέα έργα στερέωσης, αποκατάστασης και ανάδειξης, επί μνημείων, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 3.000.000 ευρώ, ενταγμένα στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Στερεά Ελλάδα»- ΕΣΠΑ 2021-2027. Πρόκειται για το συγκρότημα των Ανατολικών Θερμών, του δυτικού τμήματος της αρχαίας πόλης Δελφών και του Αρχαίου Γυμνασίου. Με την ολοκλήρωση των δύο πρώτων έργων αποδίδονται στον επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο δεκάδες στρέμματα, τα οποία παραμένουν, ως τώρα, μη προσβάσιμα στους επισκέπτες, αναδεικνύοντας πολύ σημαντικά μνημεία, των ελληνιστικών και των ρωμαϊκών χρόνων. Παράλληλα, προχωρεί, με πόρους της Περιφέρειας, το έργο της προστασίας και της ανάδειξης του Αρχαίου Θεάτρου, μέσω Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμικής Ανάπτυξης, μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδος, προϋπολογισμού 1.700.000 ευρώ.

   Η Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού εκτελεί το μείζον έργο της αντιμετώπισης των βραχοπτώσεων και της θωράκισης του επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου, προϋπολογισμού περίπου 7.500.000 ευρώ με πόρους του ΤΑΑ. Το συγκεκριμένο έργο εντάσσεται στο πλαίσιο του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική μας κληρονομιά, που υλοποιεί το υπουργείο Πολιτισμού, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το τέλος 2025.

   H υπουργός μίλησε και στην εκδήλωση παρουσίασης του δίγλωσσου φωτογραφικού λευκώματος «Οι Δελφοί τη δεκαετία του 1950 με το φακό του Robert McCabe » με επιλεγμένα λογοτεχνικά κείμενα για τους Δελφούς, στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, παρουσία του Robert McCabe. Ο διεθνούς φήμης Αμερικανός φωτογράφος υπογράφει τις μεταπολεμικές φωτογραφίες που περιλαμβάνονται στην έκδοση, αλλά και ένα σημαντικό κείμενο με το οποίο προσεγγίζει, με διεισδυτικότητα και σεβασμό, τον τόπο και την ιστορία του.

Πηγή: ΑΠΕ

Την είδηση του θανάτου του, γνωστοποίησε ο γιος του Στέλιος, γράφοντας σε ανάρτησή του: «Άδεια η καρέκλα σου από χρόνια μα πάντα ήλπιζα να ξανάρθεις . . .

Πήγαινε τώρα να βρεις τη μάνα, την αγαπημένη σου Ηρώ, και τους φίλους σου, τον Βαγγέλη, τον Βασίλη κι όλη την παρέα, που σίγουρα σε περιμενουν.

Πήγαινε γιατί εδώ ο κοσμος έχει γεμισει τσογλάνια πατέρα, όπως κάποτε σου έλεγε κι ο Τσαρούχης.

Κοιτάνε να καταστρέψουν και να εξαφανησουν το έργο σου γιατί εσένα σε έτρεμαν και δεν τολμούσαν να σε αντιμετωπίσουν στα ίσα, μα τώρα σε παραμερισαν όταν σ’ αισθανθηκαν λαβωμένο από την αρρωστια, κι αυτό σε πλήγωσε βαθιά. Αυτό περίμεναν χρόνια.

Βαριά η κληρονομιά που αφήνεις σε μας αλλά συνάμα και το χρέος να συνεχίσουμε τον αγώνα της καταγραφής και διάσωσης του πολιτισμού αυτού του τόπου, όπως κάνατε με την Ηρώ για σχεδόν πενήντα χρόνια … μιαν ολόκληρη ζωή.

Καλό κατευόδιο πατέρα».

ΜΙΑ ΖΩΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ

Ο Γιώργος και η αείμνηστη γυναίκα του Ηρώ, ήταν σκηνοθέτες και δημιουργοί πνευματικών και πολιτιστικών ταινιών, οι οποίες έχουν προβληθεί και προβάλλονται από την ελληνική τηλεόραση και σε τηλεοπτικά δίκτυα του εξωτερικού.

Το έργο τους στην ελληνική τηλεόραση ξεπερνά ίσως τις 1000 ταινίες-ντοκουμέντα, μεταξύ των οποίων το “Μονόγραμμα”, τη μακροβιότερη εκπομπή της ελληνικής τηλεόρασης.

Οι παραγωγές τους έχουν αποσπάσει ελληνικά και διεθνή βραβεία. όπως η ταινία “Θεόφιλος Γ. Χ”Μιχαήλ”, Α’ Βραβείο 20ου Κινηματογραφικού Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. “Μίκης Θεοδωράκης-αυτοβιογραφία” κ.ά.

Ο Γιώργος Σγουράκης είχε γεννηθεί στα Χανιά. Διετέλεσε πρόεδρος: της “Παγκρητίου Ενώσεως”, του “Συνδέσμου Παραγωγών Ελληνικής Τηλεόρασης”, Γενικός Διευθυντής του ΟΠΑΠ και Πρόεδρος του “Αρχείου Κρήτης” αλλά και του “Συνδέσμου Ελλήνων Παραγωγών Κινηματογράφου – Τηλεόρασης & Oπτικοακουστικών Έργων”.

Λίνα Μενδώνη: Κλείνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο όχι μόνο της ελληνικής τηλεόρασης, αλλά και του πολιτισμού μας

«Η απώλεια του Γιώργου Σγουράκη, που μας γεμίζει θλίψη, έρχεται να κλείσει ένα ολόκληρο κεφάλαιο όχι μόνο της ελληνικής τηλεόρασης, αλλά και του πολιτισμού μας» σημειώνει η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη σε για τον θάνατο του δημιουργού τού “Μονογράμματος” και απευθύνει ειλικρινέστατα συλλυπητήρια στους γιους του, τον Στέλιο και τον Νίκο, στους πολλούς φίλους και συνεργάτες το .

«Μαζί με την αξέχαστη και αγαπημένη του Ηρώ Σγουράκη, ο Γιώργος συνέλαβε και υλοποίησε μία από τις εμβληματικότερες παραγωγές όλων των εποχών, το θρυλικό πια “Μονόγραμμα”. Με αψεγάδιαστο επαγγελματισμό, τεράστιο μεράκι και βαθιά γνώση και έγνοια για τη διάσωση και προβολή του πολιτιστικού μας αποθέματος, ο Γιώργος και η Ηρώ μας κληροδοτούν ένα μοναδικό σώμα 400 ταινιών-ντοκουμέντων, οι οποίες καταγράφουν όλες, σχεδόν χωρίς εξαίρεση, τις μεγάλες προσωπικότητες του πολιτισμού μας και ανακεφαλαιώνουν, με τρόπο εύληπτο αλλά βαθύτατο, το έργο και την πορεία τους» αναφέρει η κυρία Μενδώνη και προσθέτει:

«Ο Γιώργος και η Ηρώ Σγουράκη δημιούργησαν, με πείσμα απέναντι σε κάθε αντιξοότητα, μια μοναδική κιβωτό, συνδυάζοντας, όσο ελάχιστοι άλλοι στο είδος τους, την υψηλή ποιότητα με τη μαζικότητα που είναι σύμφυτη με το μέσο το οποίο τίμησαν. Επανακαθόρισαν τι σημαίνει πολιτιστική τηλεόραση, χωρίς εκπτώσεις, αλλά με μεγάλο σεβασμό για το κοινό. Το έργο ζωής του Γιώργου Σγουράκη, το “Μονόγραμμα”, θα αποτελεί εσαεί σημείο αναφοράς, κατέχοντας περίοπτη θέση στην πνευματική κληρονομιά ενός εξαιρετικά πολυσχιδούς ανθρώπου, που μας κατελείπει ένα σπάνιο αρχείο τηλεοπτικών παραγωγών του. Επιτακτικό χρέος η πολύπλευρη ανάδειξή του».

«Η απώλεια της Άννας Παναγιωτοπούλου μας γεμίζει θλίψη, αλλά και ευγνωμοσύνη για όσα μας προσέφερε, από τη σκηνή και την οθόνη, πάνω από μισό αιώνα. Διέγραψε μια γόνιμη και δημιουργική πορεία, στην οποία ξεδίπλωσε το πηγαίο ταλέντο της, σε ένα ευρύτατο ρεπερτόριο, αφήνοντας πάντοτε, έκτυπο και απόλυτα προσωπικό, το δικό της στίγμα.

Κέρδισε, δίκαια και επάξια, την αγάπη του μεγάλου κοινού, μέσα από τους ρόλους που ενσάρκωσε σε επιτυχημένες παραγωγές της τηλεόρασης. Κάτι που δεν πρέπει να επισκιάσει τη μεγάλη της τροχιά στο θέατρο, ως ερμηνεύτριας, αλλά και ως συγγραφέα.

Απαράγραπτη παραμένει η ουσιαστική συμβολή της στη σύλληψη και τη συγκρότηση του «Ελεύθερου Θεάτρου». Αυτού του πρωτοποριακού εγχειρήματος που έστησαν τα νέα παιδιά, μόλις απόφοιτοι, του Εθνικού, στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Ορθώνοντας ανάστημα στη Χούντα, με την «Ιστορία του Αλή Ρέτζο» και το «Και συ χτενίζεσαι, παραστάσεις του «Ελεύθερου Θεάτρου» στο Άλσος Παγκρατίου, που υπήρξαν ανάσα ελευθερίας και ελπίδας μέσα στην καταπίεση και την καταχνιά της τυραννίας.

Ενός εγχειρήματος στο οποίο η Άννα Παναγιωτοπούλου πρωτοστάτησε, όπως και στο διάδοχο σχήμα του, την «Ελεύθερη Σκηνή», πριν επιβληθεί, για πολλές δεκαετίες, ως ηθοποιός μεγάλης γκάμας και διαμετρήματος.

«Αυτό ακριβώς το κλίμα και καλλιεργούμε και εκμεταλλευόμαστε», ανέφερε η Λίνα Μενδώνη, απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας Αλ. Καζαμία, βεβαιώνοντας ότι η θέση της ελληνικής κυβέρνησης σήμερα είναι η ίδια, συνεπής, στις κόκκινες γραμμές. «Η επανένωση των γλυπτών του Παρθενώνα, είναι για μας το μείζον. Και προφανώς, η επανένωση μέσω δανεισμού ή μίσθωσης δεν εννοείται», σημείωσε.

Σχολιάζοντας την αναφορά του κ. Καζαμία στην Υδρία του Μειδία, που μεταφέρθηκε από την Αγγλία και εκτίθεται στο Μουσείο της Ακρόπολης, η υπουργός Πολιτισμού επεσήμανε ότι «έχει αποκτηθεί το 1772 από το Βρετανικό Μουσείο» και πως «η όποια ιδιοκτησία του Βρετανικού Μουσείου για το συγκεκριμένο δεν αμφισβητείται. Αυτό, μας το δάνεισε. Δεν ισχύει σε καμία περίπτωση τέτοιο θέμα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Αυτά εκλάπησαν από τον Έλγιν, κακοποιήθηκαν, βανδαλίστηκαν, πριονίστηκαν, για να βρεθούν στην Αγγλία, καθώς τα ιστιοφόρα της εποχής δεν μπορούσαν να αντέξουν το μεγάλο τους βάρος. Αλλά και όταν πήγανε στο Βρετανικό Μουσείο κακοποιήθηκαν. Εξακολούθησε μία συμπεριφορά, όχι ιδιαίτερα προστατευτική γι’αυτά. Αυτά τα γνωρίζουμε. Δεν μπορούμε να δεχτούμε ούτε κυριότητα ούτε κατοχή ούτε νομή από το Βρετανικό Μουσείο».

«Έχουμε το απόλυτο δικαίωμα, το απόλυτο καθήκον και την απόλυτη υποχρέωση, με κάθε πρόσφορο μέσο, αυτό που πηγάζει από τις διεθνείς συμβάσεις και τις συνθήκες που έχει υπογράψει η Ελλάδα και η Μεγάλη Βρετανία, να απαιτούμε διαρκώς την επανένωση και τον οριστικό επαναπατρισμό (των Γλυπτών του Παρθενώνα). Επαναλαμβάνω ότι δεν τίθεται θέμα ούτε μίσθωσης ούτε δανείου», κατέληξε η υπουργός Πολιτισμού.

Νωρίτερα, κ. Καζαμίας είχε καλέσει την κυβέρνηση να αναθεωρήσει την πολιτική «κλειστών θυρών» που ακολουθεί στις διαπραγματεύσεις της με τη Μ. Βρετανία, να κινητοποιήσει τη βρετανική κοινή γνώμη και να δεχθεί την πρόταση του κόμματός του για σύσταση διακομματικής επιτροπής διεκδίκησης των Γλυπτών του Παρθενώνα, στα πρότυπα της επιτροπής για τη διεκδίκηση των πολεμικών επανορθώσεων. Επίσης, δήλωσε τη στήριξη της Πλεύσης Ελευθερίας σε κάθε σοβαρή πρωτοβουλία της κυβέρνησης σε αυτό το εθνικό θέμα.

Τα παραπάνω ανέφερε σήμερα η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη σε συνέντευξή της στο ραδιόφωνο του Σκάι 100,3, εκθέτοντας τις θέσεις της ελληνικής πλευράς μετά την ακύρωση από τον Βρετανό πρωθυπουργό, Ρίσι Σούνακ, της συνάντησής του με τον Έλληνα ομόλογό του, Κυριάκο Μητσοτάκη.

Η Λίνα Μενδώνη είπε ότι η δημοσιότητα βοηθάει σίγουρα την υπόθεση της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα και πως η “απρεπής συμπεριφορά” Σούνακ συνέβαλε σε αυτή τη δημοσιότητα. “Η Ελλάδα εντείνει τη διεκδίκησή της, εστιάζοντας στη βαρβαρότητα που έχουν υποστεί τα γλυπτά, όχι μόνο από τον Έλγιν αλλά και κατά τη διάρκεια της έκθεσή τους: Όταν τη δεκαετία του 1930 καταστράφηκε η πατίνα στη διάρκεια καθαρισμού με βούρτσες. Όταν τη δεκαετία του 1960 υπέστησαν φθορές, καθώς καλύφθηκαν με αραιωμένο κερί γλυκόλης πολυαιθυλενίου. Όταν τις δεκαετία του 1970 μαθητές έπεσαν πάνω στα γλυπτά και αποσπάστηκε τμήμα της θραυσμένης οπλής αλόγου. Το πολιτικό μομέντουμ είναι αυτό που μπορεί να δώσει διέξοδο. ‘Αλλωστε σε λίγους μήνες η Βρετανία έχει εκλογές», επισήμανε.

Η υπουργός Πολιτισμού αναφέρθηκε επίσης στις παρεμβάσεις που έγιναν και στις μελέτες που ετοιμάζονται για να βελτιωθεί η προσβασιμότητα στην Ακρόπολη.

“Στόχος του Υπουργείου Πολιτισμού είναι να αποκαταστήσει την άνοδο στην Ακρόπολη, δηλαδή, από εκεί που είναι σήμερα η κύρια είσοδος από την πύλη Μπελέ (Beule) μέχρι τα Προπύλαια, στη μορφή την οποία είχε κατά τη ρωμαϊκή περίοδο. Αυτό, πέρα από το ότι θα αποκαταστήσει την πραγματική άνοδο στην Ακρόπολη -γιατί αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι διαδοχικές παρεμβάσεις, από τον 19ο αιώνα μέχρι και τη δεκαετία του 1970-, θα δώσει και τη δυνατότητα να μην υπάρχει η κοσμοσυρροή που παρατηρείται στα Προπύλαια”, ενημέρωσε η Λ. Μενδώνη, τονίζοντας ότι η μελέτη, η οποία είχε προκαλέσει “διάφορες συζητήσεις από την αντιπολίτευση, έχει προχωρήσει πολύ, είναι σχεδόν έτοιμη για να εισαχθεί στα αρμόδια όργανα του Υπουργείου Πολιτισμού”. “Ο στόχος μας”, πρόσθεσε, “είναι μέχρι το φθινόπωρο του 2024 να έχουμε ολοκληρώσει τις μελέτες σε όλες τις λεπτομέρειές τους, τις αδειοδοτήσεις και λοιπά, προκειμένου να ξεκινήσει το έργο. Δεν είναι εύκολο, αλλά μην φανταστείτε ότι είναι και έργο το οποίο μπορεί να κρατήσει πάρα πολλά χρόνια. Το μελετητικό κομμάτι είναι το πιο δύσκολο και γι’ αυτό γίνεται ήδη πολλούς μήνες”.

Η υπουργός αναφέρθηκε ακόμα στις σχεδιαζόμενες αναγκαίες παρεμβάσεις συντήρησης και αναστήλωσης του Ηρωδείου. Οι μελέτες προγραμματίζονται να τελειώσουν έως το τέλος του 2025 και θα χρειαστεί, για τον σκοπό αυτό, για ένα διάστημα, να διακοπούν οι παραστάσεις. “Το μνημείο έχει καταπονηθεί και πρέπει να το δούμε πριν να υπάρξουν επικινδυνότητες”, υπογράμμισε η Λ.Μενδώνη αναφερόμενη στο “καινούργιο πακέτο μελετών που έχουμε ξεκινήσει στο Υπουργείο, το 2023, και θα συνεχιστεί με στόχο, μέχρι το τέλος του 2025, οι μελέτες αυτές να είναι έτοιμες. Μετά θα πρέπει για κάποιο διάστημα να κλείσει το μνημείο για να μπορέσει να γίνει η αποκατάστασή του”, είπε. Τέλος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, αναφέρθηκε και στις παρεμβάσεις που έγιναν και στις μελέτες που ετοιμάζονται για να βελτιωθεί η προσβασιμότητα σε όλες τις δομές, τους αρχαιολογικούς χώρους και τα μουσεία στην Ελλάδα, ώστε τα άτομα με αναπηρία να μην αντιμετωπίζουν περιορισμένη πρόσβαση. Όπως είπε η υπουργός, κάποια έργα βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη “προκειμένου να φτάσουμε σε αυτό που είναι κεντρικός πολιτικός στόχος όχι μόνο του Υπουργείου Πολιτισμού, αλλά συνολικά της κυβέρνησης”, δηλαδή η καθολική προσβασιμότητα.

Το θέμα τέθηκε από την πρόεδρο της Πλεύσης Ελευθερίας, η οποία αναφέρθηκε στην πρόσφατη παρέμβαση του πρωθυπουργού λέγοντας ότι παρακολούθησε τη χθεσινή του συνέντευξη σε βρετανικά Μέσα και εξ αφορμής της δήλωσε την απόλυτη στήριξη του κόμματός της στην διεκδίκηση της επανένωσης των γλυπτών του Παρθενώνα και της επίτευξης της ακεραιότητας του Μνημείου, ωστόσο ανέφερε ότι η κυβέρνηση όφειλε και οφείλει να κάνει πολλά περισσότερα προς αυτή την κατεύθυνση και ιδίως να ενεργοποιηθεί σε σχέση με την αποκαλυφθείσα αξιόποινη δράση ιθυνόντων του Βρετανικού Μουσείου που υπεξαίρεσαν και διοχέτευσαν στην ιδιωτική αγορά αρχαία αντικείμενα και ελληνικά αρχαία.

Απαντώντας η υπουργός Πολιτισμού, αφού ευχαρίστησε για την στήριξη και τόνισε ότι η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός εργάζονται συστηματικά και μεθοδικά και έχουν πετύχει μια σειρά από θετικές εξελίξεις στην εθνική αυτή υπόθεση απευθυνόμενη προς την κα Κωνσταντοπούλου είπε: «Έχετε απόλυτο δίκιο για την αξιόποινη πράξη των ιθυνόντων του Βρετανικού Μουσείου, ήταν οι εντεταλμένοι λειτουργοί οι οποίοι έπρεπε να φυλάνε και να προστατεύουν τα εκθέματα. Εδώ συνέβη το αντίθετο. Έχει επιληφθεί η δικαιοσύνη στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπως ξέρετε και είναι μια υπόθεση την οποία την παρακολουθούμε πάρα πολύ στενά».

Τέλος η κ. Μενδώνη επισήμανε πως σε κάθε περίπτωση το γεγονός αυτό της μεγάλης αυτής κλοπής -αφού πρόκειται για πάνω από 2.000 χιλιάδες αντικείμενα- «κατέρριψε με κρότο και το τελευταίο επιχείρημα του Βρετανικού Μουσείου ότι τα γλυπτά φυλάσσονται καλύτερα στο Λονδίνο από ό,τι στην Αθήνα».