«Θα σας πω την εκτίμησή μου χωρίς να είμαι μηχανικός. Έχουμε δει σχεδόν όλα τα ποτάμια της Αττικής, είναι γνωστή η κατάσταση στον Κηφισό έχει πάρα πολλά προβλήματα. Εξαρχής δεν έπρεπε να γίνει αυτό το έργο. Έχει προβλήματα και στη σχεδίασή του, δεν υπάρχει πρόσβαση από πουθενά. Αν -μη κακό- γίνει κάτι δεν θα μπορέσει να μπει κάποιος για να ψάξει», είπε ο κ. Καφαντάρης στον ALPHA.

Ο κ. Καφαντάρης κατέληξε λέγοντας πως «σε όλα τα υπόγεια ποτάμια της Αττικής υπάρχουν τρύπες, είναι “σουρωτήρια” από σωλήνες που βγάζουν λύματα».

Βρέθηκαν τρεις λίμνες κάτω από τον Κηφισό

Η Γεωμυθική, μια ανεξάρτητη ομάδα έρευνας, μελέτης και εξερεύνησης, βρήκε τρεις λίμνες κάτω από τον Κηφισό. Η ομάδα εξερεύνησης αποτελείται από τον Γιώργο Καφαντάρη, Γιάννη Μήλα και Δημήτρη Θεοδοσόπουλο που πραγματοποίησαν υπόγεια εξερεύνηση από το Ζεφύρι μέχρι τον υπόγειο Κηφισό, κάτω από την Εθνική Οδό.

«Επιστροφή στην Εσχατιά και εξερεύνηση του υπόγειου τμήματος της. 6 χιλιόμετρα υπόγειος αγωγός μεγάλων διαστάσεων, ο οποίος καταλήγει στον Κηφισό ποταμό ανάμεσα στις δυο λίμνες που είχαμε εντοπίσει σε παλαιότερες εξερευνήσεις μας. Το κερασάκι στην τούρτα ήταν η ανακάλυψη μιας τρίτης λίμνης στον υπόγειο Κηφισό, κάτω από την Εθνική Οδό, αμέσως μετά την συμβολή με την Εσχατιά. Ήταν το τέλος της εξερεύνησης μας» έγραψαν στο Facebook.

Η πρώτη λίμνη αποκαλύφθηκε το 2021, στο ύψος της πεζογέφυρας Περισσού και οδού Βικέλα στα Πατήσια, η δεύτερη δύο χρόνια μετά, στο ύψος της Λεωφόρου Αθηνών, και η τρίτη πριν από λίγες ημέρες, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς 2025, αισθητά μεγαλύτερη και από τις δυο προηγούμενες, στο ύψος του ΚΤΕΟ Περιστερίου. Όπως αναφέρει η ομάδα, η ιστορία ξεκίνησε πριν από περίπου οκτώ χρόνια, καθώς από το 2017 εξερευνά τα υπογειοποιημένα ρέματα της Αττικής με σκοπό τόσο την ενημέρωση του κόσμου σχετικά με τα ζητήματα των ρεμάτων και των πλημμυρών όσο και την ευαισθητοποίηση των αρμόδιων φορέων για να δράσουν προς όφελος του περιβάλλοντος και των πολιτών.

«Στην πρόσφατη υπόγεια εξερεύνηση μας φτάσαμε στον υπόγειο Κηφισό, μέσω του ρέματος της Εσχατιάς αφού περπατήσαμε 6 χιλιόμετρα στον υπόγειο αγωγό. Εκεί ανακαλύψαμε ότι δεν μπορούσαμε να συνεχίσουμε την εξερεύνηση μας προς την Λεωφόρο Αθηνών (άλλα 2,5 χιλιόμετρα), εκεί που είχαμε φτάσει στην ιστορική εξερεύνηση του 2023, από τα κατάντι, γιατί υπήρχε και άλλη λίμνη αισθητά μεγαλύτερη και από τις δυο προηγούμενες που είχαμε εντοπίσει. Μια στην Λεωφόρο Αθηνών και μια άλλη στην συμβολή με τον Ποδονίφτη, ακριβώς στο σημείο όπου ο Κηφισός μπαίνει κάτω από την Εθνική Οδό.

Οι υπόγειες λίμνες πλέον έχουν φτάσει τις τρεις κάτω από την Εθνική Οδό. Λίμνες που σχηματίστηκαν επειδή η κοίτη έχει καταστραφεί. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά στο σημείο της συμβολής εντοπίσαμε λύματα που ρίχνονται στον Κηφισό, πιθανόν από αστοχία αγωγού της ΕΥΔΑΠ και λύματα που έρχονται μέσα στον Κηφισό από ένα συμβάλλων διευθετημένο ρέμα από τα Πατήσια. Η μόνη χαρά που πήραμε ήταν με τα ψάρια που εντοπίσαμε στην μεγάλη αυτή λίμνη που παλεύουν να επιβιώσουν σε αντίξοες συνθήκες και μας θυμίζουν πως εκεί που βρισκόμαστε δεν είναι αποχέτευση αλλά ποτάμι» αναφέρει η ομάδα στην περιγραφή του βίντεο.

Όπως αναφέρει η ομάδα, «από το 2016 εξερευνούμε τα υπογειοποιημένα ρέματα της Αττικής με σκοπό τόσο την ενημέρωση του κόσμου σχετικά με τα ζητήματα των ρεμάτων και των πλημμυρών όσο και την ευαισθητοποίηση των αρμόδιων φορέων για να δράσουν προς όφελος του περιβάλλοντος και των πολιτών.

Από το 2017 εξερευνούμε τμηματικά τον ανοιχτό Κηφισό, ενώ η πρώτη μας υπόγεια εξερεύνηση σε αυτόν έγινε το 2019.

Στις 3.1.2021 ανακαλύψαμε την πρώτη λίμνη κάτω από την Εθνική Οδό στο ύψος της πεζογέφυρας Περισσού και οδού Βικέλα στα Πατήσια, αμέσως μετά την υπόγεια συμβολή του Κηφισού με τον Ποδονίφτη.

Στις 30.7.2023 ανακαλύψαμε και δεύτερη λίμνη στο ύψος της Λεωφόρου Αθηνών, έχοντας μπει από την περιοχή του Ρέντη και έχοντας περπατήσει 3,5 χιλιόμετρα κάτω από την Εθνική Οδό.

Στις 31.12.2024 ανακαλύψαμε και τρίτη υπόγεια λίμνη, αισθητά μεγαλύτερη και από τις δυο προηγούμενες, στο ύψος του ΚΤΕΟ Περιστερίου, έχοντας φτάσει στο σημείο περπατώντας 6 χιλιόμετρα μέσα από τον υπόγειο αγωγό της Εσχατιάς.

Η εξερεύνηση και η ενημέρωση συνεχίζεται».

Ήδη, στους ωκεανούς έχουν εντοπιστεί μειωμένα επίπεδα οξυγόνου. Νέα έρευνα δείχνει ότι η μείωση των επιπέδων οξυγόνου στις λίμνες ήταν μεταξύ τριών και εννέα φορών ταχύτερη τα τελευταία 40 χρόνια.

Η αύξηση της θερμοκρασίας, που προκαλεί η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί την πρώτη αιτία. Κι αυτό επειδή το θερμότερο νερό δεν μπορεί να συγκρατήσει τόσο οξυγόνο. Επιπλέον, η θερινή ζέστη, που όλο και αυξάνεται, αφήνει το ανώτερο στρώμα στις λίμνες πιο ζεστό και λιγότερο πυκνό. Το πρόβλημα είναι πιο έντονο στο βάθος της λίμνης.

Ζωτικής σημασίας η μείωση των εκπομπών αερίου

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η μείωση των εκπομπών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι ζωτικής σημασίας, όπως και η μείωση της χρήσης γεωργικών λιπασμάτων και της ρύπανσης αστικών λυμάτων που επίσης καταστρέφουν τις λίμνες.

«Όλη η πολυπλοκότητα της ζωής εξαρτάται από το οξυγόνο. Όταν τα επίπεδα οξυγόνου μειώνονται, λιγοστεύει και το περιβάλλον για πολλά διαφορετικά είδη», είπε ο καθηγητής Κέβιν Ρόουζ, του αμερικανικού Rensselaer Polytechnic Institute (RPI) και μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Σοβαρότερο το πρόβλημα στις λίμνες απ’ ότι στους ωκεανούς

Η μελέτη δείχνει ότι το πρόβλημα είναι ακόμη πιο σοβαρό στα γλυκά νερά απ’ ότι στους ωκεανούς, αφού θέτει σε κίνδυνο την παροχή πόσιμου νερού και ην ευαίσθητη ισορροπία που επιτρέπει στα σύνθετα οικοσυστήματα γλυκού νερού να ευδοκιμήσουν, σύμφωνα με τον πρύτανη του RPI Κερτ Μπρένεμαν.

Οι βιότοποι του γλυκού νερού είναι πλούσιοι σε ψάρια, έντομα, πουλιά και ζώα. Ως εκ τούτου καθίστανται σημαντικοί τόσο επειδή εξασφαλίζουν τρόφιμα στους ανθρώπους, όσο και επειδή προσφέρονται για την αναψυχή τους. Ωστόσο, έχουν υποστεί μεγάλη ζημιά. Οι μέσοι πληθυσμοί άγριων ζώων έχουν μειωθεί από το 1970 κατά 84%. Πέραν της υπερθέρμανσης του πλανήτη και της ρύπανσης, οι αιτίες θα πρέπει να αναζητηθούν και στην υπερβολική χρήση νερού για γεωργικούς λόγους.

Αναλύθηκαν πάνω από 400 λίμνες παγκοσμίως

Οι ερευνητές της μελέτης, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature, ανέλυσε 45.000 δείγματα διασκορπισμένου οξυγόνου και θερμοκρασίας που συλλέχθηκαν από 400 λίμνες παγκοσμίως. Για τις περισσότερες λίμνες, τα στοιχεία που εντοπίστηκαν ξεκινούν το 1980, αν και σε μία λίμνη βρέθηκαν στοιχεία από το 1941.

Οι περισσότερες από τις λίμνες που τέθηκαν στο μικροσκόπιο των ερευνητών βρίσκονται σε εύκρατες περιοχές, ιδιαίτερα σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Ωστόσο, ερευνήθηκαν και λίμνες σε υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη, πιο κοντά στους πόλους και τροπικές λίμνες στην Αφρική. Και στις δύο τελευταίες περιπτώσεις, διαπιστώθηκε υποχώρηση του οξυγόνου ανάλογη με τις πρώτες λίμνες.

Στις λίμνες όπου τα επίπεδα οξυγόνου έχουν μειωθεί στο μηδέν, ο φώσφορος μπορεί να απομακρυνθεί από τα ιζήματα, παρέχοντας απαραίτητο θρεπτικό συστατικό για τα βακτήρια, τα οποία μπορούν να πολλαπλασιαστούν, παράγοντας μεθάνιο, που οδηγεί σε περαιτέρω θέρμανση.

Ανάγκη για επείγουσα δράση καθαρισμού των λιμνών

Οι παγκόσμιες θερμοκρασίες συνεχίζουν να αυξάνονται, ρίχνοντας το οξυγόνο σε όλο και χαμηλότερα επίπεδα. Ως εκ τούτου, χρειάζεται δράση για τον καθαρισμό των λιμνών.

Παράδειγμα καλής πρακτικής θεωρείται η λίμνη Ονέιντα της πολιτείας της Νέας Υόρκης, όπου ο καθαρισμός οδήγησε σε καθαρότητα του νερού και επέτρεψε περισσότερη φωτοσύνθεση από φύκια που παράγουν οξυγόνο.

Ο καθηγητής Hans-Otto Poertner, του Alfred-Wegener-Institute στο Bremerhaven της Γερμανίας, που δεν είναι μέλος της ομάδας σχολίασε ότι η μελέτη παρέχει μια αναγκαία επισκόπηση του τι συμβαίνει με τα περιορισμένα αποθέματα γλυκού νερού στον πλανήτη. Η κατάστασή τους προκαλεί μεγάλη ανησυχία. Οι λίμνες είναι απομονωμένες και μικρές έναντι των ωκεανών, όπου τα παγκόσμια ρεύματα μπορούν να παρέχουν οξυγόνο σε βαθύτερα νερά, σημείωσε.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η κλιματική αλλαγή μαζί με τη γεωργική ρύπανση απειλεί ευάλωτα συστήματα του γλυκού νερού, καθιστώντας ακόμη πιο επείγοντα τον χαρακτήρα της μείωσης των εκπομπών αερίου.