Έγκριτοι νομικοί υποστηρίζουν ότι η έννοια της «βρετανικής κυριαρχίας» στις βάσεις συνιστά αποικιοκρατικό κατάλοιπο που έρχεται σε αντίθεση με σύγχρονες αρχές διεθνούς δικαίου. Σε κάθε περίπτωση, οι επιπτώσεις από τη στρατιωτική δραστηριότητα γίνονται άμεσα αισθητές από τους Κύπριους πολίτες που διαμένουν στις γύρω περιοχές.

Μετά τη γνωστοποίηση των ιρανικών επιθέσεων, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης απηύθυνε διάγγελμα προς τον κυπριακό λαό. Όπως ανέφερε, η Κύπρος βρίσκεται σε μια περιοχή «ιδιαίτερης γεωπολιτικής αστάθειας», ξεκαθαρίζοντας ότι η χώρα δεν συμμετέχει ούτε προτίθεται να συμμετάσχει σε οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση. Τόνισε, παράλληλα, ότι η Λευκωσία παραμένει προσηλωμένη στον ανθρωπιστικό της ρόλο, «ως μέρος της λύσης και όχι του προβλήματος».

Μετά τη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης εξέφρασε τη δυσαρέσκεια της κυπριακής κυβέρνησης για τη στάση του Λονδίνου. Όπως δήλωσε, η ενημέρωση που είχε η Λευκωσία ήταν ότι οι βρετανικές βάσεις δεν θα χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικές επιχειρήσεις, ακόμα και μετά το διάγγελμα του Βρετανού πρωθυπουργού.

Ο κ. Λετυμπιώτης υπογράμμισε ότι θα γίνουν όλα τα απαραίτητα διαβήματα προς το Ηνωμένο Βασίλειο, τόσο για τον τρόπο διαχείρισης του ζητήματος όσο και για το γεγονός ότι δεν υπήρξε έγκαιρη ενημέρωση των κατοίκων των περιοχών των βάσεων. Παράλληλα, επανέλαβε τη διαχρονική θέση της κυπριακής κυβέρνησης ότι οι βρετανικές βάσεις δεν θα πρέπει να εμπλέκονται σε στρατιωτικές επιχειρήσεις πέραν του ανθρωπιστικού ρόλου.

Πρόκειται για την πρώτη φορά που η Λευκωσία δηλώνει τόσο κατηγορηματικά ότι δεν επιθυμεί καμία εμπλοκή των βάσεων σε πολεμικές επιχειρήσεις. Σημειώνεται ότι, σε σχετική ερώτηση στην Αθήνα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δεν υιοθέτησε αντίστοιχη θέση σε ό,τι αφορά τη χρήση της βάσης της Σούδας.

Μάλιστα ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ, ανέφερε ότι οι βάσεις στην Κύπρο «δεν χρησιμοποιούνται από αμερικανικά βομβαρδιστικά», όπως υποστήριξαν οι Φρουροί της Επανάστασης.

Μετά τις επιθέσεις στις βρετανικές βάσεις, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να συνδράμει την Κύπρο. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε ότι, με απόφαση του ΚΥΣΕΑ, αποστέλλεται άμεσα στην Κυπριακή Δημοκρατία η φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ», καθώς και δεύτερη ελληνική φρεγάτα εξοπλισμένη με το σύστημα «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ». Παράλληλα, αποστέλλεται ζεύγος μαχητικών αεροσκαφών F-16 για την ενίσχυση της αεράμυνας του νησιού.

Το σύστημα «Κένταυρος» αποτελεί αντιαεροπορικό μηχανισμό ανίχνευσης και εξουδετέρωσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), σε μια περίοδο κατά την οποία οι απειλές από τέτοιου τύπου επιθέσεις βρίσκονται σε έξαρση.

«Υπάρχουν πληροφορίες για πιθανή απειλή από drone στην περιοχή της Πάφου. Μην προσέρχεστε στην Πρεσβεία εκτός εάν πρόκειται για επείγον περιστατικό. Η Πρεσβεία των ΗΠΑ προτρέπει τους Αμερικανούς πολίτες στην Κύπρο να παραμένουν σε εγρήγορση και ασφαλείς», σημειώνεται στην ανακοίνωση.

Η Πρεσβεία των ΗΠΑ δίνει συγκεκριμένες οδηγίες-συστάσεις σε περίπτωση που υπάρξει επίθεση με πύραυλο ή με drone. «Εάν ακούσετε μια δυνατή έκρηξη ή ενεργοποιηθούν σειρήνες, αναζητήστε αμέσως καταφύγιο. Εάν βρίσκεστε σε σπίτι ή κτίριο, κατευθυνθείτε στο χαμηλότερο επίπεδο της κατασκευής με τους λιγότερους εξωτερικούς τοίχους, παράθυρα και ανοίγματα, κλείστε τις πόρτες και καθίστε κοντά σε εσωτερικό τοίχο, μακριά από παράθυρα ή ανοίγματα. Εάν βρίσκεστε έξω, αναζητήστε αμέσως καταφύγιο σε στέρεο κτίριο, αν αυτό δεν είναι δυνατό, ξαπλώστε και καλύψτε το κεφάλι σας με τα χέρια σας» αναφέρεται.

Η Πρεσβεία προειδοποιεί ότι ακόμα και αν αναχαιτιστεί ένας πύραυλος ή drone, τα συντρίμμια αποτελούν σημαντικό κίνδυνο. Μετά την επίθεση, συνιστάται να παραμένουν μακριά από συντρίμμια και να παρακολουθούν τα μέσα ενημέρωσης για επίσημες οδηγίες.

Τέλος , η Πρεσβεία των ΗΠΑ στη Λευκωσία συστήνει στους Αμερικανούς πολίτες να αποφεύγουν περιοχές κοντά σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, κυβερνητικά κτίρια ή άλλους πιθανούς στόχους. Επιπλέον, τους συμβουλεύει να μην στέκονται κοντά σε παράθυρα ή γυάλινες πόρτες και να μην βγαίνουν έξω χωρίς λόγο κατά τη διάρκεια ενεργών συναγερμών.

Η προεδρική πλευρά κάνει λόγο για μονταρισμένο βίντεο (αυτό που αναρτήθηκε στον λογαριασμό Emily Thompson στην πλατφόρμα X και εμφανίζει στελέχη και συνεργάτες του προέδρου και τον μεγαλοεπιχειρηματία Γ. Χρυσοχόο να μιλούν για μαύρο πολιτικό χρήμα προς υποστήριξη της προεδρικής καμπάνιας πριν δύο χρόνια), ενώ, πλέον, υπονοείται ότι όλα αυτά αποτελούν υβριδική επίθεση που παραπέμπει στη Ρωσία (!), ή έστω σε ελεγχόμενα από τη Μόσχα διεθνή δίκτυα με σκοπό να πληγεί η κυπριακή κυβέρνηση με αφορμή, αφενός την ανάληψη της ευρωπαϊκής προεδρίας, αφετέρου την επίσκεψη του Βολοντιμίρ Ζελένσκι στη Λευκωσία.

Στα κυπριακά μέσα ενημέρωσης αναφέρεται, μάλιστα, ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης έγινε στόχος μιας καμπάνιας τύπου Dopellganger, όπως έχουν κάνει Ρώσοι και εναντίον ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης προκειμένου να προκαλέσουν αναταραχή.

Προσώρας, η αντιπολίτευση ζητά την πλήρη και αξιόπιστη διερεύνηση, ωστόσο πιέζει τον πρόεδρο της Κύπρου και το επιτελείο του. Το θέμα που προκύπτει για την εικόνα της Κύπρου διεθνώς είναι πολύ σοβαρά και ανησυχεί τόσο τις Βρυξέλλες όσο και την Αθήνα. Κάποιοι, πάντως, θεωρούν ότι η εμπλοκή του Κύπριου επιχειρηματία στην υπόθεση αποκαλύπτει και μία άλλη διάσταση: εάν, για παράδειγμα, ο Γ. Χρυσοχόος είναι τόσο στενός φίλος του Νίκου Χριστοδουλίδη και με δεδομένο ότι έχει αναπτύξει μεγάλες επενδύσεις σε έργα ενέργειας στο νησί, τότε ίσως δικαιολογούνται οι αντιστάσεις της Λευκωσίας στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης (Great Sea Interconnector) και η πρόσφατη κρίση στις σχέσεις της με την ελληνική κυβέρνηση.

Ο Κύπριος πρόεδρος, πάντως, κάλεσε τους επικριτές του να καταθέσουν τυχόν στοιχεία στις δικαστικές αρχές και επιμένει στο αφήγημα για μονταρισμένο βίντεο.

Αναλυτικά το δημοσίευμα του σάϊτ της (φιλοκυβερνητικής) εφημερίδας Φιλελεύθερος

Ένα καλά μελετημένο πλάνο υλοποίησαν οι συντελεστές του μονταρισμένου οπτικού υλικού, μέσω του οποίου παρουσιάζεται το αφήγημα περί ύπαρξης μηχανισμού διαφθοράς στο Προεδρικό.

Αρκούντως ενδεικτική είναι η προσέγγιση που έκαναν στον εκτελεστικό διευθυντή του ομίλου Cyfield, Γιώργο Χρυσοχό. Τον προσέγγισαν υπό το πρόσχημα της επένδυσης €150 εκατ. στον τομέα της ενέργειας.

Έργο Βασιλικού

Το υποτιθέμενο ενδιαφέρον τους ήταν για το έργο της Cyfield στο Βασιλικό και συγκεκριμένα ο ιδιωτικός σταθμός παραγωγής ρεύματος, ο οποίος, σύμφωνα με τα όσα είχαν προαναγγελθεί από τον κυπριακό όμιλο, επρόκειτο να παράγει ηλεκτρική ενέργεια φθηνότερη κατά 40% από την ΑΗΚ.

Με άλλα λόγια, ήταν καλά διαβασμένοι και όπως προκύπτει από τα γεγονότα πήγαν με στοχευμένο ερωτηματολόγιο γνωρίζοντας ότι ο όμιλος, όπως και άλλες εταιρικές οντότητες, κάνει εισφορές στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής του ευθύνης στηρίζοντας προγράμματα του Προεδρικού.

Η συνάντηση μεταξύ του κ. Χρυσοχού και προσώπου από την ολλανδική εταιρεία επενδύσεων, κατά τη διάρκεια της οποίας καταγράφηκε το επίμαχο οπτικοακουστικό υλικό, έγινε τον περασμένο Νοέμβριο στο Λονδίνο. Προηγήθηκε ακόμη μια επαφή με τον κ. Χρυσοχό που είχε το ίδιο θέμα.

Ανατολική Ευρώπη

Η συνάντηση στην αγγλική πρωτεύουσα είχε διάρκεια δύο ωρών. Στο πλαίσιο αυτής έγινε συζήτηση για διάφορα ζητήματα. Ένας εκ των συμμετεχόντων στο σχέδιο της υποκλοπής του υλικού, παρουσιάστηκε στον κ. Χρυσοχό με όνομα, το οποίο προσομοιάζει με ρουμανικό. Η δε προφορά του θύμιζε υπήκοο χώρας της ανατολικής Ευρώπης.

Σύμφωνα με τα όσα του ειπώθηκαν, το όνομα της εταιρείας που διαχειρίζεται το επενδυτικό ταμείο ήταν «Stratix». Μια ονομασία που χρησιμοποιούν κι άλλοι εταιρικοί οργανισμοί.

Ο Λακκοτρύπης

Σε ό,τι αφορά την προσέγγιση στον πρώην υπουργό Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Γιώργο Λακκοτρύπη, η ομάδα των υποτιθέμενων επενδυτών είχαν πλασάρει το ίδιο σενάριο περί διαθέσιμου κονδυλίου €150 εκατ.

Όπως γράψαμε και χθες, ο κ. Λακκοτρύπης ως εμπειρογνώμονας σε θέματα ενέργειας είναι μέλος διοικητικού συμβουλίου ενεργειακού οργανισμού.

Υπό αυτή την ιδιότητα φέρεται να κλήθηκε να υπογράψει συμβόλαιο με την εταιρεία των υποτιθέμενων επενδυτών έναντι παροχής συμβουλών. Όπως αναφέρουν πληροφορίες, ο κ. Λακκοτρύπης φέρεται να έλαβε και αμοιβή από την εν λόγω νομική οντότητα για τις συμβουλές που έδιδε.

Στον κ. Λακκοτρύπη οι επιτήδειοι είχαν εμφανιστεί ως στελέχη του εταιρικού οργανισμού με την ονομασία «Stratix Wealth».

Θυμίζουμε ότι ο πρώην κυβερνητικός αξιωματούχος μετέβη προχθές στα γραφεία του ΤΑΕ Λευκωσίας λίγο μετά την προβολή του μονταρισμένου οπτικού υλικού, προϊόν συρραφής δηλώσεων. Από χθες, ωστόσο, ενημερωθήκαμε ότι η υπόθεση πλέον τυγχάνει χειρισμού από το ΤΑΕ Αρχηγείου.

Εξάλλου, αρμόδια αστυνομική πηγή ανέφερε στον «Φ» πως στη διερεύνηση της υπόθεσης συμβάλλουν η υποδιεύθυνση Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, ενώ εμπλέκεται και η Υπηρεσία Εγκληματολογικών Ερευνών (ΥΠΕΓΕ), η οποία προφανώς εξετάζει ντοκουμέντα και τεκμήρια.

Πληροφορίες του «Φ» αναφέρουν ότι χθες ο κ. Λακκοτρύπης έδωσε κατάθεση στο ΤΑΕ Αρχηγείου. Η ίδια πληροφόρηση ανέφερε πως μετέβη στο αρχηγείο Αστυνομίας συνοδεία δικηγόρου και πως επρόκειτο να καταθέσει έγγραφα κι άλλα στοιχεία.

Χρυσοχός: «Ποιο είναι το κακό;»

Ο «Φ» επικοινώνησε χθες με τον Γιώργο Χρυσοχό. Απάντησε στα ερωτήματα που του υποβάλαμε αναφέροντας ότι τα όσα είπε στον φερόμενο εκπρόσωπο επενδυτικού ταμείου δεν εμπεριείχαν οτιδήποτε επιλήψιμο. Μεταξύ άλλων, ανέφερε: «Μιλήσαμε για δυο ώρες κι αναφέρθηκα σε γνωστά ζητήματα, ενώ μιλήσαμε για πολλά πρόσωπα. Έγινε συρραφή τοποθετήσεών μου για να φανεί ότι αναφέρομαι στον Πρόεδρο. Ναι, μίλησα και για εισφορές που κάνει ο Όμιλος στον Φορέα Κοινωνικής Στήριξης. Ποιο είναι το κακό;». Ο κ. Χρυσοχός μας είπε ότι συμβουλεύτηκε τον δικηγόρο του, ωστόσο, δεν είχε πρόθεση να καταγγείλει οτιδήποτε στην Αστυνομία.

Η Stratix Wealth

Η εταιρική ονομασία Stratix Wealth επιστρατεύτηκε από τα πρόσωπα που υπέκλεψαν τοποθετήσεις από τους Γιώργο Λακκοτρύπη, Χαράλαμπο Χαραλάμπους και Γιώργο Χρυσοχό. Οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές εμφανίστηκαν ως εκπρόσωποι και διαχειριστές ολλανδικού fund.

Ωστόσο, δεν υπάρχουν ξεκάθαρες ενδείξεις για την υπόσταση τέτοιας εταιρείας με αυτήν ακριβώς την ονομασία. Η ονομασία «Stratix» χρησιμοποιείται από άλλους οργανισμούς (μαζί με άλλα συνθετικά) σε Αγγλία, Ολλανδία και ΗΠΑ και κατ’ επέκταση δεν είναι εύκολος ο εντοπισμός της.

Εταιρεία στην Ολλανδία με την ονομασία Stratix εδρεύει στην πόλη Hilversum, αλλά δεν έχει καμία σχέση με αυτήν που παρουσιάστηκε στον πρώην υπουργό Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας. Άφαντη είναι και η «Emily Thompson», στο λογαριασμό της οποίας «ανέβηκε» το επίμαχο οπτικό υλικό.

Ρωσικής προέλευσης η υβριδική επιχείρηση

Από την Πέμπτη κιόλας υπήρχε κατεύθυνση σε ό,τι αφορά την προέλευση του μονταρισμένου οπτικού υλικού. Όπως πληροφορούμαστε, εμπειρογνώμονες υπηρεσιών που ανέλυσαν τα δεδομένα καταλήγουν πως ή Δημοκρατία είναι ενώπιον οργανωμένης υβριδικής επιχείρησης.

Αυτή η κακόβουλη δραστηριότητα φέρει χαρακτηριστικά οργανωμένων εκστρατειών ρωσικής παραπληροφόρησης (organized disinformation campaigns). Μάλιστα, οι ειδικοί δεν αποκλείουν η προχθεσινή επίθεση να αποτελεί ένδειξη για πιθανές παρεμφερείς κακόβουλες ενέργειες κατά τη διάρκεια άσκησης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη Δημοκρατία.

Η ίδια πληροφόρηση για τα συμπεράσματα των αναλυτών, αναφέρει πως η ανάρτηση του βίντεο που έγινε στην πλατφόρμα «Χ» έχει όλα τα χαρακτηριστικά της ρωσικής προέλευσης καμπάνιας «Doppelganger». Πρόκειται για online εκστρατεία οργανωμένης υβριδικής παραπληροφόρησης, που εντοπίζεται από το 2021 και στοχεύει κράτη-μέλη της ΕΕ.

H εκστρατεία Doppelganger στόχευσε μεταξύ άλλων τη Γαλλία (προεδρικές εκλογές), τις ΗΠΑ, τη Γερμανία και το Ισραήλ, ενώ χαρακτηριστικό της ήταν η αναπαραγωγή στοχευμένης παραπληροφόρησης ρωσικής προέλευσης.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ανώνυμα βίντεο βλέπουν το φως της δημοσιότητας με διάφορα μέσα και παραπέμπουν στην πάγια πρακτική με την επωνυμία «kompromat», ορολογία υπηρεσιών πληροφοριών, που προέρχεται ιστορικά από την Σοβιετική Ένωση και έχει ταυτιστεί με τακτική «δολοφονίας προσωπικοτήτων». Πολύ συχνά αυτή η πρακτική απαντάται στη Ρωσία και περιλαμβάνει δημοσιεύματα για σκοπούς εκβιασμού ή πολιτικής εξουθένωσης αντιπάλων.

Τέτοια κακόβουλα βίντεο είναι διαδικτυακά και ανώνυμα, αλλά, σύμφωνα πάντα με τα συμπεράσματα ειδικών, δημοσιεύονται υπό τον μανδύα δημοσιογραφικής αποκάλυψης.

Η Κυπριακή Υπηρεσία Πληροφοριών, όπως αναφέραμε και χθες ήταν σε επαφή με το Προεδρικό από τις πρώτες ώρες που το επίμαχο οπτικό υλικό είδε το φως της δημοσιότητας.

Έστω κι αν κάποια ίχνη χάνονται μέσω διαδικτύου, εντούτοις από την πρώτη στιγμή υπήρχαν σαφείς ενδείξεις για την προέλευση και τα κίνητρα. Είναι ενδεικτικό ότι ένα από τα πρόσωπα που προσέγγισαν τους Γιώργο Λακκοτρύπη, Χαράλαμπο Χαραλάμπους και Γιώργο Χρυσοχό, για να υποκλέψει συνομιλίες μαζί τους, μιλούσε αγγλικά έχοντας προφορά ανατολικής Ευρώπης.

Από κύκλους του προεδρικού, πάντως, υποδεικνύεται πως η δημοσίευση συμπίπτει με κάποιες σημαντικές εξελίξεις για την Κύπρο. Ο λόγος για την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ από την Κύπρο, την επίσκεψη του Ουκρανού Προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι και την κάθοδο Αμερικανών στην Κύπρο για το θέμα της αεροπορικής βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου».

Άτομο που μίλησε στον «Φ», παρουσιάζεται βέβαιο ότι υπάρχει ήδη ανάλυση από την αρμόδια υπηρεσία πληροφοριών της Δημοκρατίας και πως έχει τεθεί ενώπιον και της Αστυνομίας.

Τι γράφει ο (αντιπολιτευόμενος) “Πολίτης”: Το καλό και το κακό σενάριο για το βίντεο

Δύο είναι τα σενάρια όσον αφορά το βίντεο που δημοσιοποιήθηκε στο «Χ» και εμπλέκει στενό συνεργάτη και συγγενή του Προέδρου, πρώην υπουργό και φίλο του και επιχειρηματία να συζητούν με υποψήφιους επενδυτές για παράνομη χρηματοδότηση της προεκλογικής του εκστρατείας για το 2028.

Το ένα σενάριο (το καλό) είναι να ισχύουν πράγματι οι ισχυρισμοί του Προεδρικού ότι πρόκειται για κατασκευασμένο βίντεο και προϊόν υβριδικής δραστηριότητας εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας, με ρωσικό μάλιστα δάκτυλο να κρύβεται πίσω από αυτήν.

Αν και δεν είμαστε ειδικοί, ακόμη και μετά τη διαπίστωση των ειδικών του ΤΕΠΑΚ, που δημοσιοποιήθηκε χθες, ότι το βίντεο δεν είναι τουλάχιστον προϊόν Τεχνητής Νοημοσύνης, όντως για τη γνησιότητά του παραμένουν ερωτηματικά. Οι συνομιλίες που παρουσιάζονται σε αυτό είναι εμφανώς αποσπασματικές και μονταρισμένες και είναι ευδιάκριτη η συρραφή άσχετων μεταξύ τους αποσπασμάτων. Οι συνομιλίες που καταγράφονται, έστω και αν εμμέσως αφήνουν να νοηθεί ότι γίνεται λόγος για χρηματοδότηση του Προέδρου και του Ταμείου της Πρώτης Κυρίας, είναι αόριστες και γενικόλογες. Επίσης, η χρονική στιγμή που το βίντεο δημοσιεύθηκε, την επομένη δηλαδή της επίσκεψης και θερμής υποδοχής στη Λευκωσία του Ουκρανού Προέδρου, αλλά και η ουκρανική σημαία που απεικονίζεται δίπλα από το όνομα του εμφανώς ψεύτικου λογαριασμού που το δημοσιοποίησε, παραπέμπουν όντως σε προβοκάτσια με ρωσικό δάχτυλο.

Το δεύτερο σενάριο (το κακό) και για τον ίδιο τον Πρόεδρο αλλά και για την Κύπρο, είναι το βίντεο, ακόμη και με τα κενά και τις «γκρίζες ζώνες του», να είναι εντελώς καθαρό και καθόλου υστερόβουλο και υποβολιμαίο και αυτή τη φορά κάποιοι να έχουν καταφέρει να «πιάσουν στα πράσα» τον ίδιο τον ανώτατο άρχοντα του τόπου, τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, να εμπλέκεται -μέσω στενών συνεργατών του- σε πράξεις διαφθοράς, διαπλοκής και παράνομες χρηματοδοτήσεις έναντι ανταλλαγμάτων. Και για να είμαστε ειλικρινείς, στο βίντεο, όπως δημοσιοποιήθηκε, όντως δημιουργούνται εντυπώσεις για παράνομες ροές χρήματος.

Αν -επαναλαμβάνουμε- το βίντεο αποδειχθεί «απείραχτο» και αληθές, τότε, οι επιπτώσεις και ο αντίκτυπος δεν θα περιοριστούν μόνο προσωπικά στον Πρόεδρο και τους εμπλεκόμενους συνεργάτες και φίλους του αλλά σε ολόκληρη τη χώρα και τον τόπο, σε μία στιγμή που δείχναμε να αφήνουμε πίσω την κατάμαυρη σελίδα των τελευταίων χρόνων και κυρίως της προηγούμενης σαθρής διακυβέρνησης.

…Οι αντιδράσεις της κυβέρνησης, του ίδιου του Προέδρου της Δημοκρατίας, των συνεργατών του αλλά και θεσμών, που θα έπρεπε χωρίς υπεκφυγές και κωλυσιεργία να έθεταν το ζήτημα στις βασικές τους προτεραιότητες και δράσεις, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η κυπριακή κοινωνία βαδίζει εκ νέου σε μια προσπάθεια πλήρους αλλοίωσης της πραγματικότητας. Για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τους συνεργάτες του δεν τίθεται ζήτημα ανάληψης οποιασδήποτε πολιτικής ευθύνης για τα όσα βιώνει εκ νέου η κυπριακή κοινωνία και το γεγονός ότι γίνεται μάρτυρας ενός σκανδάλου που αγγίζει αμέσως την Εκτελεστική…

Καταληκτικά, με βάση τα δεδομένα της στιγμής, κανένα από τα δύο πιο πάνω σενάρια δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί ή αποκλεισθεί εκ προοιμίου.

Για αυτό και επιβάλλεται η άμεση, ενδελεχής και αδιάβλητη διερεύνηση από όλες τις αρμόδιες Αρχές (κρατικές, ανεξάρτητες, ακόμα και διεθνείς των οποίων την αξιοπιστία ουδείς να μπορεί να αμφισβητήσει) και της αυθεντικότητας του βίντεο αλλά και των όσων καταγράφονται σε αυτό και η άμεση δημοσιοποίηση των συμπερασμάτων τους, γιατί η Κύπρος δεν αντέχει άλλες ανάλογες σκιές και υποψίες.

Sigmalive: Ενδείξεις ρωσικής υβριδικής επίθεσης

Σε εξέλιξη βρίσκονται οι έρευνες των Αρχών για το επίμαχο βίντεο στο οποίο καταγράφεται ο πρώην υπουργός Ενέργειας, Γιώργος Λακκοτρύπης, ο διευθυντής του γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας, Χαράλαμπος Χαραλάμπους και ο επιχειρηματίας Γιώργος Χρυσοχόος, CEO της Cyfield να συνομιλούν με δήθεν επενδυτές.

Σύμφωνα με πληροφορίες από την Προεδρία, οι εμπειρογνώμονες των υπηρεσιών ασφαλείας, με βάση τα μέχρι στιγμής ευρήματα, εκτιμουν ότι το συγκεκριμένο οπτικοακουστικό υλικό φέρει σαφή στοιχεία οργανωμένης υβριδικής επιχείρησης, με άμεσο στόχο την υπονόμευση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Πηγές της Προεδρίας αναφέρουν ότι η δραστηριότητα αυτή παρουσιάζει χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε συντονισμένες εκστρατείες ρωσικής παραπληροφόρησης, οι οποίες στο παρελθόν έχουν επανειλημμένα στραφεί εναντίον κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά ταύτα, δεν αποκλείεται η εμπλοκή και άλλων κέντρων εκτός Ρωσίας που εφαρμόζουν παρόμοιες πρακτικές. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον χρόνο δημοσίευσης του βίντεο, ο οποίος ενδέχεται να συνδέεται με πιθανές συγγενείς κακόβουλες ενέργειες κατά την περίοδο άσκησης της Προεδρίας της ΕΕ.

Η ανάρτηση δείχνει να συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά της ρωσικής καμπάνιας Doppelganger, σύμφωνα με εμπειρογνώμονες των υπηρεσιών ασφαλείας, σημειώνοντας πως πρόκειται για κεντρική διαδικτυακή επιχείρηση υβριδικής παραπληροφόρησης που εντοπίζεται από το 2021 και στοχεύει χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συγκεκριμένη εκστρατεία έχει, μεταξύ άλλων, στραφεί κατά της Γαλλίας κατά τη διάρκεια προεδρικών εκλογώ), των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γερμανίας και του Ισραήλ, μέσω συστηματικής αναπαραγωγής στοχευμένης παραπληροφόρησης.

Πηγές της Προεδρίας αναφέρουν ότι, από την αξιολόγηση του υλικού προκύπτει ότι το τελικό προϊόν του βίντεο —τόσο στο μοντάζ όσο και στην αφήγηση— αποτελεί αποτέλεσμα επιλεκτικής επεξεργασίας. Δεν παρουσιάζονται συγκεκριμένα ή επαληθεύσιμα αποδεικτικά στοιχεία για τα ζητήματα που θίγονται, αλλά αντιθέτως προωθείται μεθοδικά ένα προκαθορισμένο αφήγημα περί διαφθοράς. Όπως εξηγούν οι εμπειρογνώμονες, τέτοιου είδους ανώνυμα βίντεο εντάσσονται στη γνωστή πρακτική των λεγόμενων «kompromat» και έχει τις ρίζες του στη Σοβιετική Ένωση.

Πρόκειται για τακτική «δολοφονίας χαρακτήρων», ευρέως διαδεδομένη στη Ρωσία, με στόχο τον εκβιασμό ή την πολιτική εξουδετέρωση αντιπάλων.

Τα συγκεκριμένα βίντεο, αν και ανώνυμα και διακινούμενα στο διαδίκτυο, εμφανίζονται υπό το πρόσχημα της «δημοσιογραφικής έρευνας» και αποσκοπούν στην υπονόμευση της αξιοπιστίας και της δημόσιας εικόνας προσώπων και οργανισμών, κυρίως σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

Εμπειρογνώμονες των υπηρεσιών ασφαλείας εκτιμούν πως  από την ανάλυση του σχετικού λογαριασμού προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις ότι πρόκειται για οντότητα που αξιοποιείται στο πλαίσιο υβριδικής δράσης και στοχευμένης κακόβουλης ενέργειας εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, με χαρακτηριστικά που παραπέμπουν ακόμη και σε αυτοματοποιημένο λογαριασμό τύπου «bot», δηλαδή εικονικούς χρήστες που λειτουργούν μέσω οργανωμένων δικτύων υπολογιστών.

Euronews: Τι είναι η επιχείρηση Doppelganger

«Doppelganger», δηλαδή σωσίας. Αυτή είναι η ονομασία που δόθηκε σε μια τεράστια εκστρατεία παραπληροφόρησης σε βάρος της Γαλλίας, που φέρεται να κατευθύνεται από τη Ρωσία.

Ο στόχος: Πολλές μεγάλες γαλλικές ημερήσιες εφημερίδες όπως Le Parisien, 20 minutes, Le Monde και Le Figaro.

Η εκστρατεία ξεκίνησε πέρυσι και στόχευσε επίσης γερμανικά μέσα όπως FAZ, Der Spiegel, Bild, Die Welt.

Πώς λειτούργησε αυτή η εκστρατεία; Μελετήσαμε ένα ιστότοπο που μοιάζει ακριβώς με τον ιστό

Αλλά με μια πιο προσεκτική ματιά, είναι στην πραγματικότητα ψεύτικος. Ένα αντίγραφο που αποτελεί μέρος μιας μεγάλης εκστρατείας παραπληροφόρησης.

Αυτός είναι ο λόγος που ονομάζεται εκστρατεία doppelganger.

Οι χάκερ μιμούνται άρθρα και τη διάταξη πραγματικών ειδησεογραφικών ιστοσελίδων για να μπερδέψουν τους χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Και είναι τόσο καλά εκτελεσμένο που προσθέτουν επίσης συνδέσμους προς ορισμένα πραγματικά άρθρα από αυτούς τους ιστότοπους πολυμέσων. Αυτή η τεχνική ονομάζεται typosquatting.

Πώς είναι όμως αυτή μια προπαγανδιστική εκστρατεία; Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, αυτοί οι αντιγραφικοί ιστότοποι διαδίδουν φιλορωσικό περιεχόμενο.

Όπως ένα ψεύτικο άρθρο που αποδίδεται στη Le Monde.

Ο τίτλος στα γαλλικά μεταφράζεται ως εξής: «Γάλλος υπουργός υποστηρίζει τη δολοφονία Ρώσων στρατιωτών στην Ουκρανία», οπότε είναι προφανώς ένας πολύ προκατειλημμένος και φιλο-κρεμλινικός τίτλος.

Συνήθως, οι ίδιες προπαγανδιστικές αφηγήσεις επαναλαμβάνονται πάντα σε αυτές τις ψεύτικες ιστοσελίδες, μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Περιλαμβάνουν την αναποτελεσματικότητα των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, την υποτιθέμενη ρωσοφοβία στη Δύση ή τις αρνητικές συνέπειες της υποδοχής των Ουκρανών προσφύγων στην Ευρώπη.

Και δεν είναι μόνο τα μέσα ενημέρωσης. Και ο ιστότοπος του γαλλικού υπουργείου Εξωτερικών έχει επίσης βρεθεί στο στόχαστρο, με μια ψεύτικη ανακοίνωση ότι επιβλήθηκε φόρος σε «κάθε χρηματική συναλλαγή» για τη χρηματοδότηση της στρατιωτικής υποστήριξης στην Ουκρανία.

Αυτό σημαίνει ότι παρά το κλείσιμο των μέσων ενημέρωσης που υποστηρίζονται από το Κρεμλίνο, όπως το Russia Today και το Sputnik, η ρωσική παραπληροφόρηση εξακολουθεί να διαδίδεται μέσω άλλων υβριδικών καναλιών.

Αυτά τα άρθρα στη συνέχεια διαδίδονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην προσπάθεια να γίνουν viral.

Πρόκειται για τον πρώην υπουργό Ενέργειας Γιώργο Λακκοτρύπη, τον διευθυντή του γραφείου του Προέδρου Χριστοδουλίδη, Χαράλαμπου Χαραλάμπους και τον διευθυντή του Ομίλου Cyfield, Γιώργο Χρυσοχού, οι οποίοι φέρεται να μιλούν με τρόπο που υπονοείται ότι το επιτελείο του Κύπριου προέδρου χρησιμοποίησε μετρητά για την προεκλογική του εκστρατεία υπερβαίνοντας το καθορισμένο από το Νόμο όριο του €1 εκατ.

Δύο από τους τρεις, ο πρώην υπουργός Ενέργειας Γιώργος Λακκοτρύπης και ο CEO του κατασκευαστικού ομίλου Cyfield Γιώργος Χρυσοχόος, επιβεβαίωσαν στον «Πολίτη» ότι συναντήθηκαν με άτομα που παρουσιάστηκαν ως Ολλανδοί επενδυτές, προκειμένου να συζητήσουν επενδυτικές ευκαιρίες, τον περασμένο Νοέμβριο.

Σύμφωνα με τον κ. Λακκοτρύπη, ενήργησε ως σύμβουλος για ολλανδική εταιρεία με την επωνυμία «Stratix Wealth», η οποία φερόταν να ενδιαφέρεται να επενδύσει €150 εκατ. στον ενεργειακό τομέα στην Κύπρο, συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτροπαραγωγού σταθμού της Cyfield.

Τόσο ο κ. Λακκοτρύπης όσο και ο κ. Χρυσοχόος υποστηρίζουν ότι το βίντεο είναι προϊόν χειραγώγησης, με διαφορετικές συνομιλίες να έχουν συρραφεί εκτός πλαισίου. Ο κ. Λακκοτρύπης κατέθεσε επίσης χθες βράδυ καταγγελία στην Αστυνομία. Το τρίτο πρόσωπο που εμφανίζεται στο βίντεο, ο διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας Χαράλαμπος Χαραλάμπους, δεν απάντησε σε επανειλημμένες κλήσεις μας για σχόλιο. Πηγές πάντως κοντά στην κυβέρνηση έκαναν λόγο για ρωσικό αποτύπωμα πίσω από το βίντεο.

• Το βίντεο σκιαγραφεί ένα θολό πλέγμα επιχειρηματικών και πολιτικών επιρροών που, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, διαπερνά τους διαδρόμους του Προεδρικού Μεγάρου, υπό το πρόσχημα δωρεών και προσφορών εταιρικής κοινωνικής ευθύνης (CSR), εγείροντας σοβαρά ζητήματα διαφάνειας και σύγκρουσης συμφερόντων.

Η κάτοχος του λογαριασμού Emily Thompson (@EmilyTanalyst), η οποία δηλώνει αναλύτρια και λέκτορας με κύριο αντικείμενο την αμερικανική εσωτερική και εξωτερική πολιτική, ανέφερε ότι έλαβε ένα «εκρηκτικό βίντεο» που «αποκαλύπτει τον σκιώδη μηχανισμό εξεύρεσης μετρητών του Προέδρου της Κύπρου».

Οι δημιουργοί του βίντεο παραμένουν άγνωστοι, ενώ ο αφηγητής ξεκινά με βαριές κατηγορίες κατά του Προέδρου Χριστοδουλίδη, υποστηρίζοντας ότι εμφανίστηκε με υποσχέσεις για πάταξη της διαφθοράς αλλά τελικά απλώς εξέλιξε «παλιές, διεφθαρμένες μεθόδους».

Σε απόσπασμα του βίντεο, ο κ. Λακκοτρύπης εμφανίζεται να μιλά σε επενδυτή ο οποίος δεν εμφανίζεται σε κανένα πλάνο, για την ανάληψη του Υπουργείου Εξωτερικών από τον κ. Χριστοδουλίδη το 2018. «Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι είμαστε πολύ καλοί φίλοι. Με παίρνει συχνά τηλέφωνο, με εμπιστεύεται», φέρεται να λέει, προσθέτοντας ότι ήταν από τους πρώτους που στήριξαν την προεκλογική εκστρατεία του 2023.

Can't even describe what I just received!
BREAKING BOMBSHELL VIDEO EXPOSES CYPRUS PRESIDENT'S SHADOW CASH MACHINE!
President Nikos Christodoulides allegedly SMASHED the €1M campaıgn fınance cap vıa a sneaky family network!
Brother-in-law Charalambos Charalambous (Director of… pic.twitter.com/B9YDR1Y3T3

— Emily Thompson (@EmilyTanalyst) January 8, 2026

Ο πρώην υπουργός φέρεται στη συνέχεια να αναφέρεται στο ανώτατο όριο του ενός εκατομμυρίου ευρώ για τις προεκλογικές δαπάνες στην Κύπρο, λέγοντας: «Οπότε, κάποιες φορές πρέπει να βασίζονται σε μετρητά, για να μπορέσουν να ξεπεράσουν αυτόν τον προϋπολογισμό».

Ο κ. Λακκοτρύπης εμφανίζεται επίσης να αναφέρεται στον κ. Χαραλάμπους, λέγοντας ότι ο Πρόεδρος τον εμπιστεύεται και «του ανέθεσε τα οικονομικά κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας».

«Για κάποιον όπως ο Νίκος, που δεν έχει κόμμα από πίσω του, δεν είναι εύκολο να βρεθούν τα χρήματα. Για αυτό ο Χαράλαμπος μου είπε, όταν έρθει η ώρα, θα χρειαστούμε χρήματα για την καμπάνια», φέρεται να λέει.

Το βίντεο δείχνει επίσης διαδικτυακή συνομιλία με τον κ. Χαράλαμπο Χαραλάμπους, διευθυντή του γραφείου του Προέδρου και σύγαμπρο του Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος φέρεται να αποκαλεί τον κ. Λακκοτρύπη «πολύ καλό φίλο του Προέδρου» και να εξηγεί στον υποτιθέμενο επενδυτή πώς μπορεί να προσεγγίσει τον Πρόεδρο, αναφερόμενος σε εισφορές για σκοπούς εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.

Ο κ. Χαραλάμπους φέρεται ακόμη να αναφέρει το παράδειγμα Αμερικανού επενδυτή που συνεισέφερε €500.000 στο κράτος και να υπονοεί ότι μπορεί να του κανονίσει συνάντηση με τον Πρόεδρο, ενώ σημειώνει ότι μπορεί επίσης να βοηθήσει και σε περιπτώσεις γραφειοκρατικών εμποδίων.

Σε άλλο σημείο, ο κ. Λακκοτρύπης φέρεται να αναφέρεται σε έργο που ανέλαβε για φαρμακευτική εταιρεία της οποίας η μητρική περιλαμβάνει πρόσωπα υπό κυρώσεις, λέγοντας ότι μίλησε με τον Πρόεδρο ώστε «η Κύπρος να κρατήσει σκληρή στάση στην ΕΕ» για να μην επιβληθούν κυρώσεις σε συγκεκριμένο άτομο. Πρόσθεσε, σύμφωνα με το βίντεο, ότι διευθέτησε τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του προέδρου του φαρμακευτικού ομίλου και του Προέδρου της Δημοκρατίας, αφού προηγουμένως συμβούλευσε τον πρώτο να δωρίσει €75.000.

• Το τρίτο πρόσωπο που εμφανίζεται στο βίντεο, ο επιχειρηματίας Γιώργος Χρυσοχόος, απέρριψε τις δηλώσεις που του αποδίδονται, λέγοντας ότι είναι αποσπασματικές και εκτός πλαισίου. Ανέφερε στον «Πολίτη» ότι οι επενδυτές είχαν αρχικά διαδικτυακή συνομιλία μαζί του και στη συνέχεια πρότειναν συνάντηση στο Λονδίνο στα τέλη Νοεμβρίου.

Στο βίντεο, ο κ. Χρυσοχόος εμφανίζεται να μιλάει για κάποιο πρόσωπο: «Μπορώ να του μιλήσω ελεύθερα, τον βλέπω κάθε δύο εβδομάδες», προσθέτοντας ότι μπορεί να τον καλέσει άμεσα και θα απαντήσει. «Η σχέση μας είναι μεγάλο πλεονέκτημα», φέρεται να λέει, ενώ σε άλλο σημείο αναφέρει: «Είναι σαν τη φιλενάδα μου». Ο ίδιος πάντως ο κ. Χρυσοχόος, μιλώντας στον «Π», απέρριψε κατηγορηματικά ότι η συγκεκριμένη αναφορά του αφορούσε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αλλά -όπως είπε- μιλά για άλλο πολιτικό πρόσωπο, το οποίο όμως αρνήθηκε να κατονομάσει.

Ο αφηγητής του βίντεο υποστηρίζει ότι η διαφθορά δεν περιορίζεται σε εισφορές για προεκλογικές εκστρατείες αλλά επεκτείνεται και μέσω δωρεών στο Ταμείο του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης της πρώτης κυρίας, Φιλίππας Χριστοδουλίδη.

Σε σχετικό απόσπασμα, ο κ. Λακκοτρύπης ακούγεται να αναφέρεται σε χρηματοδότηση έργων της πρώτης κυρίας, Εξηγεί ότι αρχικά οι επενδυτές συναντούν τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και στη συνέχεια την Πρώτη Κυρία, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν μπορούν να συνδράμουν σε έργα που ενδεχομένως να έχει ο καθένας από τους δύο, ενώ στο βίντεο δείχνει τον κ. Χρυσοχό να λέει ότι «δίνουμε €10.000 κάθε χρόνο», σημειώνοντας ότι η Cyfield δαπανά συνολικά €250.000 ετησίως για δωρεές, αναφέροντας πως βρίσκεται σε κάθε φιλανθρωπική εκδήλωση που διοργανώνουν ο Πρόεδρος ή η Πρώτη Κυρία.

Ο κ. Χρυσοχόος δήλωσε στον «Π» ότι τα λεγόμενά του έχουν αλλοιωθεί και ότι οι οι 250 χιλιάδες ευρώ είναι ετήσιες δαπάνες της εταιρείας στο πλαίσιο της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης και είναι όλα καταγεγραμμένα.

Σε γραπτή δήλωσή του, ο κ. Λακκοτρύπης ανέφερε: «Είναι πασιφανές από το βίντεο ότι οι δηλώσεις που μου αποδίδονται έχουν μονταριστεί για να διαστρεβλωθεί το πλαίσιο των συζητήσεων, με απώτερο στόχο να πληγεί η χώρα μας, ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και εγώ προσωπικά».

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, δήλωσε ότι η αρμόδια κρατική υπηρεσία αξιολόγησε το βίντεο ως «κακόβουλο» και «προϊόν μοντάζ».

«Το εν λόγω βίντεο επιχειρεί να πλήξει την εικόνα της κυβέρνησης και της χώρας μέσω ψευδών, παραπλανητικών ισχυρισμών και αυθαίρετων συμπερασμάτων», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι Αρχές εξετάζουν «υπόθεση υβριδικής δραστηριότητας» και ότι έχουν ενημερωθεί ο Γενικός Εισαγγελέας και ο αρχηγός της Αστυνομίας.

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός, απευθυνόμενος σε πλήθος επισήμων και πολιτικών προσώπων, σημείωσε ότι θέλησε να βρεθεί στην Κύπρο δώδεκα χρόνια μετά τον θάνατο του Γλαύκου Κληρίδη, για να αποτίσει φόρο τιμής στον μεγάλο ηγέτη και να αναδείξει τη διαχρονική αξία του πολιτικού του έργου.

«Μακαριώτατε, κυρία Πρόεδρε της Βουλής και του Δημοκρατικού Συναγερμού, αξιότιμοι τέως Πρόεδρε της Δημοκρατίας, Αγαπητέ Νίκο και Επίτιμε Πρόεδρε του ΔΗΣΥ, κυρίες και κύριοι Υπουργοί και Βουλευτές, εκπρόσωποι κομμάτων, κύριε Πρόεδρε του Ινστιτούτου Κληρίδης, φίλες και φίλοι, θέλησα να βρεθώ στη Λευκωσία δώδεκα χρόνια από τον θάνατο του Γλαύκου Κληρίδη, για να υποκλιθώ με συγκίνηση στην πολιτική του παρακαταθήκη», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ανοίγοντας την ομιλία του.

Ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στη φόρτιση της στιγμής, καθώς το μνημόσυνο πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά τον θάνατο της κόρης του Κληρίδη, Καίτης, μιας γυναίκας που –όπως σημείωσε– «όπως και εκείνος, ήξερε να προσφέρει απλόχερα αλλά και να διεκδικεί εξίσου μαχητικά».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τον Γλαύκο Κληρίδη ηγέτη με όραμα και πολιτικό ανδρείκελο που διαμόρφωσε τη σύγχρονη Κύπρο, τονίζοντας ότι αγαπήθηκε όσο λίγοι, καθώς ενέπνευσε πίστη στους φίλους του και σεβασμό στους αντιπάλους του.

«Σε όλη του τη διαδρομή επέδειξε ένα σπάνιο ήθος, αλλά κυρίως ένα αξιοθαύμαστο πολιτικό ανάστημα που ξεπέρασε κατά πολύ τα όρια της πατρίδας», υπογράμμισε ο Πρωθυπουργός.

Κλείνοντας την ομιλία του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επεσήμανε ότι ο Γλαύκος Κληρίδης υπήρξε πολιτικός που δεν ακολούθησε το ρεύμα των γεγονότων, αλλά επιδίωξε να το διαμορφώσει, συγκρίνοντας την προσέγγισή του με εκείνη του Ελευθερίου Βενιζέλου.

«Σε μια εποχή που άλλοι επέλεγαν την εύκολη οδό των συνθημάτων, εκείνος ακολούθησε τον δύσβατο δρόμο της αλήθειας, ενώ όταν αρκετοί επεδίωκαν το χειροκρότημα, εκείνος αναζητούσε λύσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Πρωθυπουργός

Μιλώντας για τον πρώην Προέδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε: «Φάρος της πορείας του Γλαύκου Κληρίδη ήταν τα συμφέροντα της πατρίδας του, που δεν έπαψε να υπηρετεί ούτε μέρα, καθώς ανήκε σε μια γενιά στην οποία ανήκε και ο πατέρας μου. Βγαλμένος από την βοή του αντιφασιστικού πολέμου, αλλά και γαλουχημένη στις μάχες της δημοκρατίας. Ήταν πράγματι μια γενιά από άλλο μέταλλο. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως τους συνέδεε μια βαθιά προσωπική φιλία. Τους ένωνε, όμως, και η θέση ότι ο πραγματικός πατριωτισμός δεν φυλακίζεται στην εύκολη ρητορική, γι’ αυτό εξάλλου αποτελεί και τη δύσκολη επιλογή, μακριά από τις ίνες του λαϊκισμού και τα κίβδηλα λόγια που μπορεί να χαϊδεύουν τα αυτιά, αλλοιώνουν όμως την κρίση και τη σκέψη. Θυμίζω ότι ο Κληρίδης υπήρξε από τους πρώτους που διέγνωσαν ότι ένα ανεξάρτητο κυπριακό κράτος ήταν η βέλτιστη λύση για τον Ελληνισμό μετά το τέλος του αγώνα της ΕΟΚΑ. Και όταν αργότερα, το 1974, πριν από 51 χρόνια, η Κύπρος αναμετρήθηκε με τη μεγαλύτερη δοκιμασία της, τότε ο Γλαύκος ήταν παρών ως προεδρεύων της Δημοκρατίας για να αναλάβει την ευθύνη και να σηκώσει το βαρύ αυτό φορτίο. Θα μπορούσε να είχε αρνηθεί. Θα μπορούσε να είχε λιποψυχία, αφήνοντας άλλους να διαχειριστούν το χάος και τον υπαρξιακό κίνδυνο. Όμως ουδέποτε οπισθοχώρησε. Πόσο μάλλον όταν κλήθηκε να διαχειριστεί την παράνομη τουρκική εισβολή, η οποία οδήγησε στην κατοχή του βόρειου τμήματος του νησιού. Ένα καθήκον που κανείς δεν θα το ήθελε, αλλά μόνο οι γενναίοι μπορούσαν να το αναλάβουν. Αυτό θεωρώ ότι αποτελεί και το πιο κομβικό μάθημα της κληρονομιάς του Γλαύκου. Η πολιτική δεν είναι φήμη και δόξα. Σημαίνει αφοσίωση και υπηρεσία. Σημαίνει θάρρος και θυσία.

Μια κατεύθυνση στην οποία παρέμεινε σταθερός και στην ξεχωριστή στιγμή που ακολούθησε, όταν κλήθηκε να εξηγήσει στον λαό γιατί απέναντι στη διχοτόμηση που ήθελε η Τουρκία, προτιμότερη ήταν η λύση της επανένωσης μέσω της Ομοσπονδίας. Γνώριζε ασφαλώς τα εμπόδια που θα συναντούσε αυτό το εγχείρημα. Γι’ αυτό και ήταν ήδη από το 1976 θερμός υποστηρικτής του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της Κύπρου. Πράγματι, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας πλέον, χαράσσοντας κοινή στρατηγική με την Ελλάδα, πέτυχε την πολυπόθητη ένταξη της Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ήταν μια σοφή επιλογή που θωράκισε στη πράξη τον κυπριακό Ελληνισμό .Και ακριβώς χάρη σε αυτό το ευρωπαϊκό κεκτημένο, οι διάδοχοί του Κληρίδη μπόρεσαν να διαχειριστούν το Κυπριακό με ευνοϊκότερους όρους, σφυρηλατώντας το μέτωπο Αθήνας Λευκωσίας, ενδυναμώνοντας την άμυνα της Κύπρου απέναντι στην τουρκική αδιαλλαξία και έχοντας μία σταθερή πυξίδα τους τον στόχο της πολιτικής ενότητας αλλά και την αγαπημένη του φράση “Την πατρίδα ουκ ελατο παραδώσω”.

Κυρίες και κύριοι, σε μια τέτοια σύναξη τιμής προς έναν εθνικ;o πλέον ηγέτη, θα αποφύγω να μιλήσω σε τόνους κομματικούς. Είναι γνωστοί άλλωστε οι δεσμοί της παράταξης, την οποία έχω την τιμή να είμαι ο ηγέτης με τον Δημοκρατικό Συναγερμό που ίδρυσε ο Γλαύκος Κληρίδης. Το ίδιο και η προσωπική μου εκτίμηση που με ενώνει τώρα με την Αννίτα Δημητρίου, όπως και η γόνιμη συνεργασία που είχαμε όλους τους προηγούμενους προέδρους του Δημοκρατικού Συναγερμού. Έτσι επιλέγω σύντομα να μιλήσω για το παρόν και το μέλλον των κοινών προσπαθειών Κύπρου και Ελλάδας στο τρέχον διεθνές περιβάλλον. Ένα περιβάλλον αστάθειας, διαρκών ανατροπών Ανθρώπων με νέα κρίσιμα στοιχήματα και για τις δυο μας χώρες.

Στοιχήματα τα οποία μπορούμε, ωστόσο, πλέον να τα αντιμετωπίζουμε οπλισμένοι με τις δικές μας δυνατότητες και στηριγμένοι στις δικές μας συμμαχίες, τις οποίες και μεθοδικά οικοδομούμε.

Γιατί στις μέρες μας τα δύο κέντρα του Ελληνισμού αποτελούν τους ισχυρότερους φάρους σταθερότητας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, αποτελούν επίσης δύο ευρωπαϊκά κράτη που αναπτύσσουν την οικονομία τους πολύ ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Δύο ευρωπαϊκά κράτη, τα οποία μειώνουν το χρέος τους ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Κι ακόμα δύο κράτη που θωρακίζουν την άμυνά τους, μετέχοντας παράλληλα στη διαμόρφωση του νέου ενεργειακού χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου με σημαντικά έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Με άλλα λόγια, Αθήνα και Λευκωσία συμβαδίζουν με απόλυτη ταύτιση στον ίδιο δρόμο, με συνέπεια και με αποφασιστικότητα, επιτυγχάνοντας, μάλιστα, μετά το Κραν Μοντανά και μια μακρά περίοδο αδράνειας, την επανέναρξη των άτυπων συζητήσεων για το Κυπριακό υπό τη σκέπη του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Μια εξέλιξη στην οποία και η Ελληνική Δημοκρατία συνέβαλε καθοριστικά, πάντα σε σύμπνοια με την Κυβέρνηση της Κύπρου, εμμένοντας στο υφιστάμενο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, με μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια, μία νομική προσωπικότητα και απορρίπτοντας προφανώς ως απαράδεκτα τα επιχειρήματα για λύση δύο κρατών, φροντίζοντας ωστόσο, από την άλλη και για την οικονομική, αμυντική και κοινωνική θωράκιση της κάθε χώρας μας ξεχωριστά.

Στην εποχή μας, κυρίες και κύριοι, η οικονομία γίνεται συντελεστής άμυνας. Η άμυνα είναι παράμετρος της αποτελεσματικής δημοκρατίας, αλλά και οι δύο μαζί είναι τα κλειδιά για την κοινωνική συνοχή. Η στρατηγική μας συμπόρευση λοιπόν, απλώνεται σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα και έτσι θα συνεχιστεί. Θεμελιωμένη στην αντίληψη ότι ιδίως στην εξωτερική πολιτική, θετικές εξελίξεις προκύπτουν μόνο με την ενεργή διπλωματία, όχι με στασιμότητα που οδηγεί στην παγίωση των κακώς κειμένων και τελικά στην περιθωριοποίηση και με την πεποίθηση ότι όποιος έχει ισχυρά τα επιχειρήματα και το δίκαιο δίπλα του μπορεί τελικά να αλλάζει και τους συσχετισμούς με ευθύνη αλλά και με τόλμη, με ρεαλισμό αλλά και με διεκδίκηση.

Η εμπειρία του Κληρίδη και το απόσταγμα των τελευταίων δεκαετιών μας διδάσκουν ότι η καθήλωση μπορεί τελικά να συνεπάγεται οπισθοχώρηση, αλλά και ότι πίσω από τις κορόνες ψευτο πατριωτισμού του παρόντος κρύβονται συχνά οι αποτυχίες του μέλλοντος. Δεν τις έχουμε ανάγκη ούτε στην Λευκωσία ούτε και στην Αθήνα. Ανάγκη έχουμε τον πατριωτισμό της ευθύνης, του ρεαλισμού και του αποτελέσματος γιατί οι λαοί μας δεν συνδέονται μόνο με το πεπρωμένο της γλώσσας, της ιστορίας, της θρησκείας, όσο και με την κοινή προοπτική της ειρήνης και της Ευρώπης, της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης, της οικονομικής προόδου και της κοινωνικής ευημερίας, της καλής γειτονίας και της συνεργασίας. Με αξίες, δηλαδή, ικανές να διατρέχουν τον χρόνο ώστε το όραμα του Κληρίδη να ταξιδεύει και να συναντά τους καιρούς μας.

Τιμούμε λοιπόν σήμερα έναν από τους λίγους ηγέτες των οποίων η φωνή μπορεί πια να σίγησε, όμως τα νοήματα που εξέπεμψε ηχούν ακόμα πολύ δυνατά. Ιδίως γιατί η ιστορία ξεπερνά τελικά τα εφήμερα χειροκροτήματα, καταγράφοντας τελικά μόνο τις δύσκολες, τις καθοριστικές αποφάσεις, όπως προσπερνά και του στιγμιαίου δημαγωγούς, για να καταστήσει μόνιμα επίκαιρους τους οραματιστές εκείνους που μετείχαν τελικά στην εξέλιξή της. Και αυτό σκέφτομαι τώρα, ότι αποτελεί μάλλον και το μεγαλύτερο παράσημο για έναν πολιτικό να τον μνημονεύουν ως οδηγό δράσης σε προκλήσεις που έπονται της δικιάς του ζωής. Όχι γιατί κέρδισε όλες τις μάχες, αλλά γιατί δεν δείλιασε να τις δώσει. Ούτε γιατί δεν απέφυγε λάθη. Σίγουρος όμως ότι διεκδίκησε το σωστό. Και πάντως, αν δεν έδωσε όλες τις απαντήσεις, δεν δίστασε να θέσει τις καίριες ερωτήσεις. Γι αυτό και πιστεύω ότι ο ιδανικός φόρος τιμής στη μνήμη του Γλαύκου Κληρίδη είναι να ξαναδιαβάσουμε τη διαδρομή του με τη ματιά του σήμερα. Αντλώντας διδάγματα απ’ αυτήν και προσαρμόζοντας με τόλμη και αυτοπεποίθηση την τακτική μας στην υπηρεσία του μεγάλου στόχου που μας ενώνει με Εκείνον μια ενωμένη και ειρηνική Κύπρο».

Σπύρος Σιδέρης

Αρθρογράφοι σε έντυπα όπως η Τζουμχουριέτ (Cumhuriyet) και η Μπιργκιούν (BirGün) υποστηρίζουν ότι η νίκη του Ερχιουρμάν εκφράζει «την κόπωση της τουρκοκυπριακής κοινωνίας από τον αυταρχισμό, την εξάρτηση και την απορρόφηση από την τουρκική πολιτική».

Κατά τις ίδιες αναλύσεις, πρόκειται για «μια ψήφο αξιοπρέπειας» και επιθυμίας «επιστροφής στη θεσμική κανονικότητα», μετά από μια πενταετία όπου η γραμμή των «δύο κρατών» του Τατάρ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απομόνωσε την τ/κ πλευρά διεθνώς και περιόρισε δραματικά το πολιτικό της εύρος.

Αντίθετα με τον προκάτοχό του, ο Ερχιουρμάν —καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, πρώην «πρωθυπουργός» της «ΤΔΒΚ» και επικεφαλής του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος (CTP)— δεν εμφανίζεται ως «αντι-Άγκυρα», αλλά ως εκπρόσωπος ενός ρεαλιστικού πατριωτισμού. Ο λόγος του κινείται στο όριο: προβάλλει τον σεβασμό στις «αδελφικές σχέσεις» με την Τουρκία, αλλά απορρίπτει την πλήρη πολιτική εξάρτηση. «Η προεδρία δεν είναι γραφείο εντολών, αλλά χώρος συλλογικής σκέψης», τόνισε το βράδυ της νίκης του στη Λευκωσία.

Οι πρώτες αντιδράσεις στην Τουρκία

Η στάση της τουρκικής κυβέρνησης είναι, μέχρι στιγμής, προσεκτικά ουδέτερη. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας περιορίστηκε σε τυπικά συγχαρητήρια, ενώ το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) απέφυγε ενθουσιώδεις δηλώσεις. Ωστόσο, ο κυβερνητικός εταίρος του Ερντογάν, ο ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος (ΜΗΡ) Ντεβλέτ Μπαχτσελί, έσπευσε να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα, κάνοντας λόγο για «εκλογή με πολύ χαμηλή συμμετοχή» και καλώντας το «κοινοβούλιο» της «ΤΔΒΚ» να «απορρίψει τη λύση της ομοσπονδίας και να ζητήσει προσάρτηση στην Τουρκία».

Η τοποθέτηση αυτή, όσο ακραία κι αν φαίνεται, αντικατοπτρίζει τις εσωτερικές αντιφάσεις της τουρκικής πολιτικής στο Κυπριακό: από τη μία, η κυβέρνηση Ερντογάν θέλει να διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχο στα κατεχόμενα· από την άλλη, δεν επιθυμεί να φανεί ότι πνίγει μια εκλεγμένη ηγεσία που απολαμβάνει σαφή λαϊκή νομιμοποίηση.

Αναλυτές όπως ο Τζενγκίζ Ακτάρ και η Νουράι Μερτ επισημαίνουν ότι ο Ερντογάν «δεν έχει την πολυτέλεια μιας νέας σύγκρουσης με τον τουρκοκυπριακό πολιτικό κόσμο». Η Τουρκία βρίσκεται σε δύσκολη οικονομική φάση, επιδιώκει εξομάλυνση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, και το Κυπριακό αποτελεί πεδίο όπου μια πιο συναινετική στάση μπορεί να αξιοποιηθεί διπλωματικά.

Από τον Ακιντζί στον Ερχιουρμάν: déjà vu ή νέα αρχή;

Η σύγκριση με τον Μουσταφά Ακιντζί είναι αναπόφευκτη. Όπως και εκείνος, ο Ερχιουρμάν προέρχεται από το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα (CTP), πρεσβεύει τον διάλογο και τη λύση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, και δηλώνει ότι «ο ρόλος του δεν είναι να εκπροσωπεί την Άγκυρα, αλλά την τουρκοκυπριακή κοινωνία».

Το 2015, όμως, η στάση αυτή οδήγησε σε σύγκρουση: ο Ακιντζί είχε δηλώσει ότι η σχέση Άγκυρας–Λευκωσίας πρέπει να είναι «όχι σχέση μητέρας–κόρης, αλλά δύο ίσων αδελφών χωρών», προκαλώντας την οργή του Ερντογάν και το περίφημο «τα λόγια του με πλήγωσαν».

Σήμερα, πολλοί στην Τουρκία διερωτώνται αν ο Ερχιουρμάν θα αντιμετωπίσει το ίδιο τελετουργικό «καψόνι» της Άγκυρας: μια επίσημη πρόσκληση, μια φωτογραφία δίπλα στον Πρόεδρο της Τουρκίας, μια επίδειξη ιεραρχίας. Όπως σημείωσε η T24, «ο Ερντογάν δύσκολα θα επιτρέψει σε κάποιον στα κατεχόμενα να μονοπωλήσει τον ρόλο της πολιτικής νομιμοποίησης». Ωστόσο, ο Ερχιουρμάν δεν είναι αφελής: γνωρίζει ότι η πραγματική του επιρροή θα κριθεί όχι από τις δηλώσεις, αλλά από την ικανότητά του να κινηθεί εντός των ορίων και να τα επεκτείνει σιωπηρά.

Μια νέα ισορροπία εξουσίας

Οι πιο νηφάλιοι αναλυτές, όπως ο Σερχάτ Ιντζιρλί και η Ασλί Αϊντίντασμπας, βλέπουν τη νίκη Ερχιουρμάν ως «αρχή ενός εσωτερικού επαναπροσδιορισμού» στην τουρκοκυπριακή πολιτική. «Η κοινωνία στα κατεχόμενα έχει αλλάξει — δεν είναι πια δεδομένη. Θέλει φωνή, όχι καθοδήγηση», σημειώνει η Αϊντίντασμπας. Το CTP, με κοινωνικές ρίζες στα συνδικάτα και στην εκπαιδευτική ελίτ, ενσαρκώνει ακριβώς αυτό το αίτημα για συλλογική πολιτική ωριμότητα.

Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, είναι αν η νέα ηγεσία μπορεί να αποκαταστήσει τις διακοινοτικές γέφυρες χωρίς να συγκρουστεί με την Άγκυρα. Η Λευκωσία έχει ήδη εκφράσει προθυμία επαναπροσέγγισης· ο Νίκος Χριστοδουλίδης συνεχάρη τον Ερχιουρμάν και δήλωσε έτοιμος για συνάντηση. Αλλά χωρίς τουρκική συναίνεση, καμία διαδικασία υπό τον ΟΗΕ δεν μπορεί να προχωρήσει ουσιαστικά.

Εδώ βρίσκεται και το παράδοξο: η εκλογή Ερχιουρμάν δημιουργεί προοπτική, αλλά η υλοποίησή της εξαρτάται από τον πολιτικό χώρο που θα του επιτρέψει η Άγκυρα. Αν ο Ερντογάν τον στηρίξει διακριτικά, μπορεί να εμφανιστεί διεθνώς ως ηγέτης που «αφήνει την τουρκοκυπριακή δημοκρατία να λειτουργήσει». Αν, αντιθέτως, επιλέξει τον έλεγχο, τότε η ιστορία του Ακιντζί θα επαναληφθεί — με λιγότερο δράμα, αλλά με το ίδιο αποτέλεσμα.

Ο ρόλος της διεθνούς συγκυρίας

Το διεθνές περιβάλλον παίζει κρίσιμο ρόλο. Η Ουάσιγκτον πιέζει για σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να επαναφέρει το Κυπριακό στην ατζέντα ως προϋπόθεση για την ευρωτουρκική επαναπροσέγγιση, και τα Ηνωμένα Έθνη αναζητούν μια νέα «ενεργειακή φόρμουλα» συνεργασίας στην περιοχή. Ο Ερχιουρμάν μπορεί να αποδειχθεί ο ιδανικός συνομιλητής για αυτή τη συγκυρία: ευρωπαϊκός στη σκέψη, θεσμικός στον λόγο, ρεαλιστής στην πολιτική.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι θα είναι εύκολο. Οι μηχανισμοί εξάρτησης των κατεχομένων από την Τουρκία —οικονομικοί, διοικητικοί, επικοινωνιακοί— παραμένουν πανίσχυροι. Η πραγματική πρόκληση για τον Ερχιουρμάν θα είναι να αποδείξει ότι μπορεί να συνεργάζεται χωρίς να υποτάσσεται, να διαπραγματεύεται χωρίς να συγκρούεται.

Η εκλογή του Τουφάν Ερχιουρμάν δεν αλλάζει αυτομάτως το Κυπριακό, αλλά αλλάζει το πολιτικό κλίμα. Αντιπροσωπεύει μια επιστροφή στον ρεαλισμό μετά από χρόνια ιδεολογικής σκλήρυνσης. Επαναφέρει την πολιτική ευπρέπεια στη δημόσια σφαίρα των Τουρκοκυπρίων και δημιουργεί προϋποθέσεις για νέα αρχή στις δικοινοτικές επαφές.

Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει το ίδιο όπως και πριν από μια δεκαετία: θα αφήσει η Άγκυρα τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων να μιλήσει ως εκπρόσωπος του λαού του, ή θα επιμείνει να τον αντιμετωπίζει ως διοικητή επαρχίας;

Αυτό —και μόνο αυτό— θα καθορίσει αν το 2025 θα γραφτεί ως αρχή μιας λύσης ή ως επανάληψη ενός ακόμη χαμένου κύκλου.

Καταρχάς οι δηλώσεις:

• Ο Στ. Παπασταύρου υπερασπίστηκε ξεκάθαρα τους χειρισμούς του ΑΔΜΗΕ, τονίζοντας ότι ο οργανισμός ανήκει κατά 51% στην Ελληνική Δημοκρατία, «η οποία δεν εκβιάζει, μιλάει μόνο θεσμικά». Απαίτησε να αρθούν οι επιφυλάξεις για τη βιωσιμότητα του έργου (σ.σ. με έμφαση αναφέρθηκε επανειλημμένα στον κ. Κεραυνό) και να επιλυθούν όλα τα τεχνικά και οικονομικά ζητήματα που εκκρεμούν. Ανέβασε δε τον πήχη τής μέχρι τώρα δαπάνης του ΑΔΜΗΕ στα 300 εκατ. ευρώ, προσθέτοντας στον λογαριασμό την εξαγορά της εταιρείας EuroAsia Interconnector το 2023 έναντι 48 εκατ. ευρώ.
• Ο πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης επέμεινε στο πολιτικό στοιχείο της υπόθεσης: «Οι σχέσεις Λευκωσίας-Αθήνας, οι σχέσεις της κυπριακής κυβέρνησης με την ελληνική, η σχέση μου με τον Ελληνα πρωθυπουργό είναι ισχυρότερες από ποτέ».
• Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, πατώντας στη δήλωση Χριστοδουλίδη, επανέλαβε: «Οι σχέσεις Ελλάδας-Κύπρου δεν πρόκειται να διαταραχθούν, ανεξάρτητα από το έργο. Αλλά, το έργο θα γίνει υπό τον όρο ότι τα χρήματα δεν θα επιβαρύνουν τη μία πλευρά».
• Ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης (στον ΣΚΑΪ) αναφέρθηκε μεν στη «γεωπολιτική σημασία του έργου για τον Ελληνισμό συνολικά», αλλά περιόρισε τις εκκρεμότητες στην κατανομή του οικονομικού βάρους και σε «τεχνικά ζητήματα». Απέφυγε όμως επιμελώς να τοποθετηθεί στη βασικότερη ένσταση που προβάλλει η Κύπρος ως προς τις υποχρεώσεις της ελληνικής πλευράς: τη συνέχιση των ερευνών πόντισης του καλωδίου στις θαλάσσιες περιοχές που η Τουρκία θεωρεί γκρίζες, βάσει του νέου δόγματος Ερντογάν «κανένα ενεργειακό έργο στην Αν. Μεσόγειο χωρίς την Τουρκία».

Το παρασκήνιο

Ουσιαστικά όλα υποδηλώνουν αυτό που όλοι φοβούνται, αλλά κανείς δεν λέει ανοιχτά: ότι οι πιθανότητες υλοποίησης του έργου μειώνονται.

Η Κύπρος εξακολουθεί να αρνείται να καταβάλει τα 25 εκατ. ευρώ για το 2025 ως οφείλει, ο ΑΔΜΗΕ έχει διαμηνύσει ότι δεν προτίθεται να βάλει άλλα χρήματα και έχει σταματήσει από τον Αύγουστο τις πληρωμές στη Nexans, εξέλιξη που φέρνει την κατασκευάστρια εταιρεία πιο κοντά σε μια απόφαση παύσης εργασιών.

Η Λευκωσία εμμέσως πλην σαφώς συνδέει την πληρωμή του ΑΔΜΗΕ με τη συνέχιση των ερευνών βυθού που έχουν «παγώσει» από τον περασμένο Ιούλιο μετά τις τουρκικές παρεμβάσεις στην Κάσο. Για να προχωρήσει το έργο, λένε στην Κύπρο θα πρέπει ο φορέας υλοποίησης, δηλαδή ο ΑΔΜΗΕ, να βγάλει το πλοίο για τις έρευνες βυθού και να ολοκληρώσει τις συμβάσεις για τους μετατροπείς. Προφανώς, την απόφαση για έξοδο του πλοίου δεν θα τη λάβει μόνος του ο ΑΔΜΗΕ, όπως δεν αποφάσισε την απόσυρσή του.

Η Ελλάδα, θέτει προαπαιτούμενο για να προχωρήσουν οι έρευνες τη διευθέτηση των οικονομικών ζητημάτων που άπτονται των ρυθμιστικών, φέρνοντας την Κύπρο προ των ευθυνών της, απέναντι σε ένα ευρωπαϊκό έργο, από την υλοποίηση του οποίου θα ωφεληθεί πρωτίστως η ίδια, αφού θα τη βγάλει από την ενεργειακή απομόνωση.

Η ηχηρή αμφισβήτηση της βιωσιμότητας του έργου από τον υπουργό Οικονομικών της Κύπρου Μάκη Κεραυνό, έχει κάνει την Αθήνα να ανεβάσει τους τόνους, διαμηνύοντας ότι για να προχωρήσει το έργο η Κύπρος θα πρέπει εμπράκτως να επαναβεβαιώσει τη στήριξή της.

Ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Γιώργος Παπαναστασίου, θα βρεθεί αυτή την εβδομάδα στην Αθήνα, και αναμένεται να αναλάβει πρωτοβουλία για τη διευθέτηση των εκκρεμών ζητημάτων, καλώντας σε συνάντηση τον ομόλογό του Σταύρο Παπασταύρου.

Πότε ξεκίνησε το έργο

Το εμβληματικό έργο για μια νέα «ηλεκτρική λεωφόρο» στην Ανατολική Μεσόγειο ξεκίνησε να σχεδιάζεται από το 2012. Η αρχική ιδέα διατυπώνεται από Κύπριους επιχειρηματίες. Είναι η περίοδος που τίθεται το όραμα και το πλαίσιο για το έργο με αρχικό φορέα υλοποίησης την κυπριακή εταιρεία EuroAsia Interconnector.

Το υπό κατασκευή τμήμα του έργου μεταξύ Κύπρου – Ελλάδας (Κρήτη) είναι συνολικού μήκους 898 χλμ.

Από το 2012 έως το 2022, η εταιρεία προχώρησε το συγκεκριμένο πρότζεκτ σε μελετητικό και αδειοδοτικό επίπεδο όπως και στις απαιτούμενες διαγωνιστικές διαδικασίες για την ανάδειξη των αναδόχων εταιρειών. Το «καλώδιο» αναγνωρίζεται ως έργο κοινού ενδιαφέροντος (PCI) από την Ευρωπαϊκή Ένωση διασφαλίζοντας ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ.

Από το 2021 ο Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ), προσέφερε τις υπηρεσίες του ως τεχνικός σύμβουλος του έργου.

Τον Ιούλιο του 2023 η EuroAsia Interconnector ανέθεσε στη Nexans την πλήρη σύμβαση μηχανικής, κατασκευής και εγκατάστασης για τη σύνδεση αξίας 1,43 δισ. ευρώ.

Τον Δεκέμβριο του 2023 πραγματοποιείται η συμφωνία μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων από την EuroAsia Interconnector στον ΑΔΜΗΕ.

Από τον επόμενο χρόνο ξεκινούν οι εσωτερικές διαφωνίες στην Κύπρο για το πώς θα συμμετέχει οικονομικά το κράτος, με αποτέλεσμα να σημειωθεί καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων.

Η εξέλιξη έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία καθώς ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο Έλληνας πρωθυπουργός μόλις προ ημερών, στη Νέα Υόρκη, είχαν δεσμευθεί αμφότεροι ως προς την υλοποίηση του έργου και είχαν διαλύσει τα νέφη που δημιουργήθηκαν από την αμφισβήτηση της βιωσιμότητας του έργου (και μάλιστα δις) από τον Κύπριο υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό.

Είναι, ως εκ τούτου, να απορεί κανείς τι μπορεί να προκαλεί μία τέτοια κρίση που υπερβαίνει τις δημόσιες δεσμεύσεις δύο ηγετών και ναρκοθετεί ένα έργο που χρηματοδοτεί η Κομισιόν και αναβαθμίζει τον γεωστρατηγικό ρόλο Ελλάδας και Κύπρου στη νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Η μοναδική χώρα που παρεμποδίζει το συγκεκριμένο έργο είναι η Τουρκία, και ο Ταγίπ Ερντογάν έχει κάθε λόγο να επιχαίρει από το διπλωματικό επεισόδιο στον άξονα Αθήνας-Λευκωσίας.

Είναι προφανές πως κάποιοι δεν λένε την αλήθεια. Την κρίση φαίνεται ότι προκάλεσε (τυχαία;) ένα δημοσίευμα στην ιστοσελίδα της κυπριακής εφημερίδας “Φιλελεύθερος”, το οποίο αναφέρει ότι ο ΑΔΜΗΕ (μεγαλομέτοχος στον οποίου είναι το ελληνικό Δημόσιο!) απαιτεί από την κυπριακή κυβέρνηση πολύ μεγαλύτερο ποσό απ΄ αυτό που η Λευκωσία αναγνωρίζει πώς πρέπει να καταβληθεί ως μερίδιο που της αναλογεί. Το δημοσίευμα επικαλείται επιστολή-τελεσίγραφο του ΑΔΜΗΕ, ο τελευταίος διαψεύδει και επιμένει ότι δεν ζητά ούτε ένα ευρώ περισσότερο από τα 25 εκατ. που έχουν συμφωνηθεί, ο κ. Χριστοδουλίδης υιοθετεί πλήρως το δημοσίευμα και εξαπολύει επίθεση περί “εκβιασμού” στον ΑΔΜΗΕ, φροντίζοντας, όμως, να αφήσει προςτο παρόν εκτός πλαισίου ευθυνών την ελληνική κυβέρνηση. Μύλος!

Δύο βασικές εκδοχές μπορεί να ψηλαφήσει κανείς σε αυτή την πρωτοφανή κρίση:

-Ή, παρά τα όσα συμφωνήθηκαν και ανακοινώθηκαν στη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και Νίκου Χριστοδουλίδη, στη Νέα Υόρκη, η Λευκωσία καλλιεργεί παρασκηνιακώς συνθήκες κρίσης για να βελτιώσει τη διαπραγματευτική της θέση, ή, ακόμα χειρότερα, για να μπλοκάρει ένα έργο που ίσως δεν επιθυμεί πιά. Ορισμένοι μιλούν για οικονομικά συμφέροντα στο νησί που κερδίζουν πολλαπλάσια από την ηλεκτρική απομόνωση απ΄ ότι από την ενεργειακή επάρκεια και αυτονομία που θα προκύψει εάν ολοκληρωθεί ο GSI.

-Ή, ο ΑΔΜΗΕ ενεργεί κατά παραβίαση των όρων που έχουν περιγράψει οι δύο κυβερνήσεις, οπότε τίθεται σοβαρό θέμα για τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο Μανούσο Μανουσάκη. Πόσο πιθανό είναι, όμως, κάτι τέτοιο, όταν πρόκειται για πρόσωπο της απόλυτης εμπιστοσύνης της κυβέρνησης και υπό τον έλεγχο του υπουργού Ενέργειας και Περιβάλλοντος Στ. Παπασταύρου; Ο ΑΔΜΗΕ είναι σαφής στην ανακοίνωση- διάψευση που εξέδωσε: “…Ο ΑΔΜΗΕ αναγνωρίζει και διεκδικεί τη συμφωνημένη πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, και τίποτα περισσότερο όσον αφορά τις επενδυτικές δαπάνες του έργου (capex), και διαψεύδει την αυθαίρετη και αδιασταύρωτη πληροφορία του δημοσιεύματος περί άμεσης διεκδίκησης των 251 εκατ. ευρώ, το οποίο αποτελεί μέρος των 1,9 δισ. Euro, του έργου, και το οποίο θα ανακτηθεί στο βάθος χρόνου των 35 ετών απόσβεσης που έχει προσδιοριστεί ρυθμιστικά.“

Ελέφαντας στο δωμάτιο

Εάν δεν είχαν προηγηθεί τα ήξεις-αφίξεις της κυπριακής πλευράς, με τις δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών Μάκη Κεραυνού, την πρώτη αναδίπλωση του Κύπριου προέδρου, και την αποκάλυψη του ιδίου ότι το έργο ερευνάται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, θα μπορούσε να θεωρήσει κανείς ότι πρόκειται για “ασυμφωνία χαρακτήρων”, κυρίως μεταξύ τεχνοκρατών (ΑΔΜΗΕ και Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου). Υποτίθεται, όμως, πώς όλα αυτά ξεπεράστηκαν στη Νέα Υόρκη. Τι άλλαξε; Και πόσο δημοσιογραφικά “αυθόρμητο” ήταν το δημοσίευμα της κυπριακής ιστοσελίδας που προκάλεσε τόσο άμεσα και τόσο ηχηρά την παρέμβαση Χριστοδουλίδη;

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον ηγέτη της Κυπριακής Δημοκρατίας να δηλώνει ότι η χώρα του “εκβιάζεται” από μία ελληνική (δημόσια) εταιρεία ενέργειας, και να μην αφήνει τουλάχιστον σαφείς υπαινιγμούς κατά της κυβέρνησης του που ελέγχει την εταιρεία. Είναι προφανές ότι ο Κύπριος πρόεδρος δείχνει έμμεσα αλλά καθαρά την ελληνική κυβέρνηση, απλώς δεν θέλει, ή δεν αισθάνεται αρκετά ισχυρός για να το δηλώσει ευθέως. Ο ελέφαντας, όμως, παραμένει στο δωμάτιο.

Όπως κι αν έχουν τα πράγματα η κλιμάκωση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική και, αναμφίβολα, θα τραβήξει το βλέμμα των Βρυξελλών που εδώ και κάποιες εβδομάδες επαναλαμβάνει κατηγορηματικά ερωτήματα σχετικά με την πορεία του έργου. Σε κάθε περίπτωση, η Άγκυρα δεν χρειάζεται να ασκήσει πίεση “επί του πεδίου” με Navtex, Πίρι Ρέϊς, και άλλα τινά. Το κατορθώνουν μόνες τους η Λευκωσία και η Αθήνα.

Αν και τα πρώτα ευρήματα μετρούν μερικούς μήνες ωστόσο η σπουδαιότητα των ευρημάτων έγινε αντιληπτή στη συνέχεια, όταν οι επιστήμονες διαπίστωσαν πως πρόκειται για μία ολόκληρη νεκρόπολη, που αλλάζει τον ιστορικό χάρτη της περιοχής.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα philenews.gr,πρόκειται για νεκρόπολη της μέσης Εποχής του Χαλκού, η οποία βάσει των ευρημάτων εκτιμάται ότι χρονολογείται γύρω στο 2.000 π.Χ. Μάλιστα, ο χώρος αυτός δεν αποκλείεται να συσχετίζεται και με άλλα αρχαιολογικά ευρήματα της ευρύτερης περιοχής της Κύπρου.

Η σημαντική αυτή ανακάλυψη έγινε πριν από λίγους μήνες, οπόταν και ειδοποιήθηκε το Τμήμα Αρχαιοτήτων και ξεκίνησαν οι ανασκαφές, οι οποίες αναμένεται να διαρκέσουν για αρκετό καιρό ακόμη. Αυτό διότι ως νεκρόπολη, αποτελείται από ένα ολοκληρωμένο ταφικό σύμπλεγμα που θυμίζει ενίοτε αστικό πολεοδομικό σχέδιο.

Οι αρχαιολόγοι προχωρούν βήμα-βήμα ανοίγοντας τους τάφους, ενώ τα αρχαία αντικείμενα που εντοπίζονται απομακρύνονται από το σημείο.

Το Τμήμα Αρχαιολογίας της Κύπρου επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί προτού να ολοκληρωθούν οι ανασκαφές, μεταξύ άλλων και υπό το φόβο της σύλησης και λεηλασίας της νεκρόπολης.

Το ζήτημα επανήλθε στην επικαιρότητα με τις δηλώσεις του Κύπριου υπουργού Οικονομικών, Μάκη Κεραυνού, που χαρακτήρισε το έργο «μη βιώσιμο». Οι δηλώσεις προκάλεσαν έντονη ενόχληση στην Αθήνα και ανέδειξαν τις εσωτερικές αντιθέσεις στη Λευκωσία. Την ίδια στιγμή, η Τουρκία αυξάνει την πίεση στο πεδίο, ενώ η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανοίγει φάκελο διερεύνησης για τη διαχείριση κονδυλίων όπως αποκάλυψε ο Κύπριος πρόεδρος.

Η ελληνική κυβέρνηση, μέσω του αντιπροέδρου Κωστή Χατζηδάκη και του υπουργού Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, κάλεσε τη Λευκωσία να αποσαφηνίσει άμεσα τη στάση της. «Η δέσμευσή μας είναι δεδομένη. Η κυπριακή κυβέρνηση πρέπει να ξεκαθαρίσει τη θέση της. Το έργο δεν μπορεί να πληρωθεί μόνο από τον Έλληνα φορολογούμενο», τόνισε ο κ. Χατζηδάκης.

Από την πλευρά του, ο κ. Παπασταύρου υπενθύμισε ότι η ΡΑΕΚ έχει εγκρίνει χρηματοδότηση 25 εκατ. ευρώ για το έργο και συμμετέχει σε όλες τις συζητήσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε αντίθεση με τη στάση του κ. Κεραυνού.

Στην κυπριακή κυβέρνηση διαμορφώνονται δύο αντίπαλα «στρατόπεδα»:

• Ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, που επικαλούμενος μελέτες μιλά για αμφίβολη βιωσιμότητα.
• Ο υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου, που θεωρεί το έργο στρατηγικής σημασίας και πιέζει για την υλοποίησή του.

Ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης αποφεύγει να πάρει σαφή θέση. Δηλώνει πως «η Κύπρος θέλει το έργο, αλλά η βιωσιμότητά του εξαρτάται από την υλοποίηση δεσμεύσεων που έχει αναλάβει ο ΑΔΜΗΕ». Η στάση αυτή, ωστόσο, θεωρείται από κύκλους στην Αθήνα «προσχηματική» και εντείνει τα ερωτήματα για τις πραγματικές προθέσεις της Λευκωσίας.

Το GSI έχει ενταχθεί στα Projects of Common Interest (PCI) της ΕΕ, με εγκεκριμένη επιχορήγηση 657 εκατ. ευρώ μέσω του Connecting Europe Facility και επιπλέον 100 εκατ. από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει δημόσια το έργο, χαρακτηρίζοντάς το κομβικό για την ενεργειακή πολιτική της Ένωσης.

Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία άνοιξε ποινικό φάκελο για τη διαχείριση των κονδυλίων από το 2013 μέχρι σήμερα, μετά από καταγγελίες που αφορούν τόσο τον EuroAsia Interconnector όσο και τον ΑΔΜΗΕ. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέο κύκλο αβεβαιότητας.

Πέρα από τα εσωτερικά προβλήματα, το έργο σκοντάφτει και στη σκληρή αντίδραση της Άγκυρας. Τον Ιούλιο του 2024 η Τουρκία είχε στείλει πολεμικά πλοία για να εμποδίσει έρευνες νοτίως της Κάσου, φτάνοντας στα πρόθυρα θερμού επεισοδίου. Πρόσφατα, ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν προειδοποίησε ότι «η Αθήνα ανοίγει την πόρτα της κρίσης», ενώ τουρκικά F-16 πραγματοποίησαν παραβιάσεις του FIR Αθηνών μετά από 30 μήνες «ηρεμίας».

Η Αθήνα πάντως διαμηνύει ότι οι εργασίες θα ξεκινήσουν άμεσα, με στόχο η πόντιση του καλωδίου μήκους 900 χιλιομέτρων να αρχίσει ανατολικά της Κάσου το φθινόπωρο.