Τα έργα αφορούν τόσο νησιωτικές όσο και ηπειρωτικές περιοχές, καλύπτοντας δήμους στην Κεντρική Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα, τα Δωδεκάνησα, τις Κυκλάδες, τα Επτάνησα και την Πελοπόννησο.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, σχεδόν ένας στους πέντε δήμους της χώρας έχει ήδη επωφεληθεί ή πρόκειται να επωφεληθεί από τις παρεμβάσεις, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται να δρομολογηθούν επιπλέον έργα ύψους 50 εκατ. ευρώ.

Όπως επισημαίνει το ΥΠΕΝ, οι παρεμβάσεις εντάσσονται σε έναν ευρύτερο εθνικό σχεδιασμό για τη διαχείριση των υδάτων, ο οποίος καλύπτει το σύνολο του κύκλου του νερού, από την ύδρευση και την άρδευση έως την αποχέτευση. Στο πλαίσιο αυτό, τέθηκε πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση η πρώτη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, η οποία φιλοδοξεί να αποτελέσει τον βασικό οδηγό για τη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων τα επόμενα χρόνια.

Το υπουργείο προωθεί επίσης, τη μεγαλύτερη θεσμική μεταρρύθμιση που έχει γίνει μέχρι σήμερα στον τομέα της ύδρευσης και της αποχέτευσης.

Με το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ, συνενώνονται οι δυνάμεις 70 παρόχων υπηρεσιών ύδατος σε δύο (ΕΥΔΑΠ -ΕΥΑΘ). Σήμερα, οι φορείς συνολικά στην Ελλάδα ξεπερνούν τους 735, με συνέπεια τον κατακερματισμό και τη μεγάλη σπατάλη νερού. Στόχος είναι ένα πιο οργανωμένο, ανθεκτικό και δίκαιο σύστημα, που θα παρέχει καλύτερες υπηρεσίες και θα διασφαλίζει ποιοτικό, ασφαλές και οικονομικά προσιτό νερό.

Παράλληλα, προχωρά με λύσεις στα προβλήματα των τοπικών κοινωνιών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα των έργων που χρηματοδοτούνται αποτελούν η κατασκευή νέου εξωτερικού δικτύου ύδρευσης στον Δήμο Πυλαίας-Χορτιάτη, προϋπολογισμού σχεδόν 13 εκατ. ευρώ, το οποίο θα εξασφαλίσει επιπλέον 20.000 κυβικά μέτρα νερού ημερησίως και θα καταργήσει τη χρήση γεωτρήσεων. Στον Δήμο Μεσσήνης υλοποιείται έργο αντικατάστασης του εξωτερικού δικτύου ύδρευσης του Αγίου Φλώρου, ύψους 5,6 εκατ. ευρώ, ενώ στον Δήμο Νοτίου Πηλίου προβλέπεται η κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού ύδρευσης προς το Νέο Παλαιό Τρίκερι, προϋπολογισμού 2 εκατ. ευρώ.

Σημαντικές παρεμβάσεις προωθούνται και στα νησιά, με τη Λέρο να αποκτά δύο νέες μονάδες αφαλάτωσης συνολικής δυναμικότητας 2.000 κυβικών μέτρων ημερησίως, καθώς και νέους αγωγούς μεταφοράς πόσιμου νερού, μέσω έργου ύψους 4 εκατ. ευρώ. Αντίστοιχα, στον Δήμο Κιλελέρ υλοποιείται έργο διαχωρισμού του δικτύου ύδρευσης στην κοινότητα Νίκαιας, προϋπολογισμού 5,4 εκατ. ευρώ, με στόχο τη σημαντική εξοικονόμηση πόσιμου νερού και τη μείωση των απωλειών στο δίκτυο.

Το Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων μίλησε με τους δημάρχους πέντε περιοχών που εξασφάλισαν σημαντικές χρηματοδοτήσεις για μεγάλα έργα.

Ο Δήμαρχος Πυλαίας – Χορτιάτη και Πρόεδρος της Ένωσης Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας, Ιγνάτιος Καϊτεζίδης τόνισε: «Πριν από λίγες μέρες, ζήσαμε στο Δημαρχείο Πανοράματος μια πραγματικά ιστορική στιγμή. Μετά από αγώνες 50 ετών της τοπικής μας κοινωνίας “έπεσαν” οι υπογραφές για τις περιοχές του Φιλύρου, του Ασβεστοχωρίου, της Εξοχής και του Χορτιάτη, για τη σύνδεσή τους με το δίκτυο ύδρευσης της ΕΥΑΘ. Έγινε πράξη ένα έργο που η τοπική κοινωνία διεκδικούσε δεκαετίες για πρόσβαση σε ποιοτικό πόσιμο νερό. Ένα έργο που εξασφαλίζει με 20.000 κυβικά νερού, ποσότητα ικανή να καλύψει τις ανάγκες πληθυσμού πάνω από 40.000 κατοίκους, αλλά και τις ανάγκες του σύγχρονου Παιδιατρικού Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου / Ίδρυμα “Σταύρος Νιάρχος” που ολοκληρώνεται στο Φίλυρο. Στο πλαίσιο αυτό δρομολογούνται πολύ σημαντικά έργα, τα οποία χρηματοδοτεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και η ΕΥΑΘ με περίπου 13 εκατ. ευρώ. Οι παρεμβάσεις υλοποιούνται χάρη στην καλή συνεργασία πολλών φορέων και πάνω απ’ όλα της πολιτικής βούλησης της κυβέρνησης και του ίδιου του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, κάτι που σηματοδότησε η παρουσία του ΥΠΕΝ Σταύρου Παπασταύρου.

Με αυτή την εξέλιξη, το Φίλυρο, το Ασβεστοχώρι, η Εξοχή και ο Χορτιάτης γίνονται μέρος της μεγάλης μεταρρύθμισης του Κράτους που ενώνει δυνάμεις ώστε να υπάρξει ολιστική και ορθολογική διαχείριση των υδάτων. Πρέπει να πω ότι με τις υπογραφές αυτές αποκαθίστανται ανορθογραφίες δεκαετιών. Ο “ελέφαντας στο δωμάτιο” για τις τοπικές κοινωνίες είναι ο εφιάλτης της λειψυδρίας που τροφοδοτείται από την ακούσια κατασπατάληση του νερού. Ήρθε η ώρα για τη συνολική διαχείριση του νερού όπως γίνεται σε όλη την Ευρώπη. Γιατί εν κατακλείδι, το αύριο του νερού γράφεται σήμερα. Οι δικές μας αποφάσεις καθορίζουν το μέλλον των παιδιών μας».

Ο Δήμαρχος Μεσσήνης, Γεώργιος Αθανασόπουλος, τόνισε: «Είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένος για την ένταξη στο τομεακό πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΥΠΕΝ, ενός από τα πιο κρίσιμα έργα υποδομής, που θα διασφαλίσει την υδροδότηση της Μεσσήνης για τα επόμενα 50 χρόνια. Πρόκειται για το έργο κατασκευής εξωτερικού δικτύου ύδρευσης από πηγές Αγίου Φλώρου έως τη Μεσσήνη, προϋπολογισμού 5,6 εκατ. ευρώ. Αφορά αγωγό μήκους 16.745 μ. που θα εξυπηρετεί τους οικισμούς Βαλύρας, Λάμπαινας, Αριστοδημείου, Εύας, Αμφιθέας, έως τη δεξαμενή Μεσσήνης. Το έργο έχει διττό χαρακτήρα, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό: βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα του πόσιμου νερού, περιορίζει τις νέες γεωτρήσεις και τις απώλειες, προστατεύοντας τους υδάτινους πόρους, σε μία εποχή που η λειψυδρία αποτελεί σημαντική επίπτωση της κλιματικής κρίσης. Γι’ αυτό, ο σχεδιασμός ολιστικής διαχείρισης και αξιοποίησης των υδάτινων πόρων που προωθεί ήδη το ΥΠΕΝ με μέριμνα του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου, καθίσταται αναγκαίος για ένα βιώσιμο μέλλον».

Ο Δήμαρχος Λέρου, Τιμόθεος Κωττάκης, από την πλευρά του δήλωσε: «Ένα μεγάλο ευχαριστώ εκ μέρους του συνόλου της κοινωνίας της Λέρου και εμού προσωπικά για την αμεσότητα με την οποία ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου έλυσε ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα για το νησί μας, αυτό της λειψυδρίας. Αιτηθήκαμε ένα τεράστιο έργο πολύ υψηλής χρηματοδότησης, ύψους 5,3 εκατ. ευρώ το οποίο και εντάχθηκε στο πρόγραμμα του υπουργείου: αφορά σε δύο μονάδες αφαλάτωσης, με παραγωγή 1000 κυβικών μέτρων ανά 24ωρο η κάθε μία, και στην κατασκευή ενός κεντρικού αγωγού ύδρευσης του νησιού μήκους 17,4 χιλιομέτρων. Με την ολοκλήρωση του έργου αυτού όλες οι παροχές ύδρευσης του νησιού θα έχουν αφαλατωμένο, πόσιμο νερό. Αυτό το όνειρο που θα ζήσουμε σε περίπου έναν χρόνο έγινε επί κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Υπουργού κ. Παπασταύρου. Η πατρίδα μας χρειάζεται ένα ολιστικό πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας».

Ο Δήμαρχος Κιλελέρ, Αθανάσιος Γ. Νασιακόπουλος, ανέφερε: «Η αντικατάσταση του παλιού δικτύου ύδρευσης και ο διαχωρισμός του δικτύου σε 2 επιμέρους δίκτυα ύδρευσης και άρδευσης στη Νίκαια αποτελεί ένα πρωτοποριακό έργο όχι μόνο σε επίπεδο Δήμου αλλά και χώρας. Πρόκειται για μια παρέμβαση που αντιμετωπίζει προβλήματα πολλών ετών περιορίζοντας τις διαρροές, ενισχύει την επάρκεια του πόσιμου νερού και εξοικονομεί τις ποσότητες που έως τώρα χρησιμοποιούνταν για πότισμα πράσινων κοινόχρηστων χώρων και ιδιωτικών κήπων και καθαριότητα. Η Δημοτική Αρχή Κιλελέρ συνεχίζει να επενδύει σε έργα υποδομής που βελτιώνουν την καθημερινότητα και προστατεύουν το πολύτιμο δημόσιο αγαθό του νερού.

Θερμές ευχαριστίες στον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Παπασταύρου, τον Γ.Γ. κ. Βαρελίδη, τη ΔΕΥΑ Κιλελέρ, τις υπηρεσίες του Δήμου και όλους τους συνεργαζόμενους φορείς για τη συμβολή τους».

Ο Δήμαρχος Νοτίου Πηλίου, Μιχαήλ Μιτζικός, υπογράμμισε: «Με την καθοριστική συνδρομή του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα υλοποιηθεί άμεσα το έργο κατασκευής του υποθαλάσσιου αγωγού ύδρευσης από τον Αλογόπορο Τρικερίου στο Νησί Παλαιό Τρίκερι και να συνδεθεί το Νησί με το κεντρικό δίκτυο ύδρευσης του Δήμου μας, λύνοντας ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της επάρκειας νερού και συμβάλλοντας παράλληλα στην πυρασφάλεια του Νησιού. Η Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Νοτίου, στο πλαίσιο της ολιστικής διαχείρισης και σχεδιασμού των υδάτινων πόρων του Δήμου, προέβη στις απαραίτητες μελέτες και προχωρεί άμεσα στη δημοπράτηση και υλοποίηση του έργου, ενός έργου ορόσημο για τον Δήμο μας».

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι δημοτικές αρχές επιταχύνουν έργα αφαλάτωσης, επιβάλλουν περιορισμούς στην άρδευση και αναζητούν άμεσες λύσεις, καθώς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ολοένα και πιο αισθητές, με υψηλότερες θερμοκρασίες και ολοένα πιο αβέβαιες βροχοπτώσεις

Παράλληλα, έντονη είναι η ανησυχία για το κατά πόσο οι βροχές του επόμενου χειμώνα θα επαρκέσουν ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες των κατοίκων και των χιλιάδων επισκεπτών που κατακλύζουν τα νησιά κατά τη θερινή περίοδο, όταν η κατανάλωση νερού κορυφώνεται.

Η Αστυπάλαια στο επίκεντρο της κρίσης

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Αστυπάλαια, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο εμφιαλωμένο νερό για πόση και δεν επωφελήθηκε από τις αυξημένες βροχοπτώσεις που σημειώθηκαν σε άλλες περιοχές της χώρας κατά τον περασμένο χειμώνα.

Σύμφωνα με τις τοπικές αρχές, η φετινή χρονιά ήταν η δεύτερη πιο ξηρή από το 2020, δημιουργώντας σοβαρές προκλήσεις στη διαχείριση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων.

«Αν συγκεντρώναμε όλη τη βροχή που έπεσε μέσα στη χρονιά, το ύψος του νερού θα έφτανε μόλις τα 2,5 εκατοστά», δήλωσε στο Reuters ο δήμαρχος Αστυπάλαιας, Νίκος Κομηνέας, δίπλα στην τεχνητή λίμνη του νησιού, η οποία αποτελεί τη μοναδική βασική δεξαμενή νερού και σήμερα περιβάλλεται από ξερό τοπίο.

Σοβαρές επιπτώσεις στον πρωτογενή τομέα, οι αγρότες επιστρέφουν στα πηγάδια

Η έλλειψη νερού έχει ήδη επηρεάσει σημαντικά τον αγροτικό τομέα. Από τον Απρίλιο, οι τοπικές αρχές διέκοψαν την παροχή νερού από την τεχνητή λίμνη προς τις καλλιέργειες, προκειμένου να διασφαλίσουν επαρκή αποθέματα για την ύδρευση του πληθυσμού.

Η 71χρονη αγρότισσα Ευδοκία Παλατιανού δήλωσε ότι αναγκάστηκε να ποτίζει τις καλλιέργειές της με υφάλμυρο νερό από ιδιωτικό πηγάδι, γεγονός που οδήγησε στην καταστροφή των λαχανικών της.

«Αν δεν βρέξει, δεν θα φυτέψω τίποτα», ανέφερε, δείχνοντας μια ξεραμένη μανταρινιά στην περιοχή του Λιβαδιού.

Τα αποθέματα επαρκούν μόνο για λίγους μήνες

Η τεχνητή λίμνη που υδροδοτεί τη Χώρα και το Λιβάδι διαθέτει σήμερα περίπου 150.000 κυβικά μέτρα νερού, ποσότητα που αντιστοιχεί μόλις στο ένα έκτο της συνολικής χωρητικότητάς της.

Με τη θερινή κατανάλωση να φτάνει περίπου τα 900 κυβικά μέτρα ημερησίως, τα διαθέσιμα αποθέματα επαρκούν για περίπου πέντεμισι μήνες, σύμφωνα με το Reuters.

Τον Μάιο, οι αρχές κήρυξαν το νησί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, ώστε να επιταχυνθεί η εγκατάσταση προσωρινής μονάδας αφαλάτωσης δυναμικότητας 600 κυβικών μέτρων νερού ημερησίως.

Παράλληλα, απαγορεύτηκε η άρδευση των καλλιεργειών έως το φθινόπωρο, με στόχο τη διατήρηση των αποθεμάτων.

Ο τουρισμός αυξάνει κατακόρυφα την κατανάλωση νερού

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο κατά τους θερινούς μήνες, καθώς ο πληθυσμός της Αστυπάλαιας αυξάνεται από περίπου 1.400 μόνιμους κατοίκους σε περισσότερους από 7.000 επισκέπτες.

Η υπάρχουσα μονάδα αφαλάτωσης δεν επαρκεί για να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες, γεγονός που οδήγησε στην εγκατάσταση δεύτερης προσωρινής μονάδας, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευή μόνιμης εγκατάστασης, η οποία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του έτους.

Έντονη ανησυχία για το μέλλον

Σύμφωνα με τον χάρτη του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ξηρασίας Copernicus, η Αστυπάλαια κατατάχθηκε ήδη από τον Ιούνιο στις περιοχές όπου καταγράφονται τα πρώτα σημάδια ξηρασίας.

Παρά τα έκτακτα μέτρα που έχουν ληφθεί, ο δήμαρχος του νησιού εκφράζει έντονη ανησυχία για το μέλλον.

«Η προσωρινή μονάδα αφαλάτωσης μάς δίνει μια ανάσα, όμως η μεγαλύτερη ανησυχία μου είναι τι θα συμβεί αν ούτε φέτος έχουμε επαρκείς βροχοπτώσεις», τονίζει, υπογραμμίζοντας ότι η διαχείριση των υδάτινων πόρων αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα ελληνικά νησιά.

Στην εκδήλωση συμμετείχαν επίσης, ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος, και οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, Δωδεκανήσων, Γιάννης Παππάς και Μανώλης Κόνσολας, Μαγνησίας, Χρήστος Τριαντόπουλος και Χρήστος Μπουκώρος, Ζακύνθου, Διονύσης Ακτύπης, και Ηρακλείου Κρήτης, Λευτέρης Αυγενάκης.

Επίσης, συμμετείχαν οι δήμαρχοι Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, Δημήτρης Λιανός, Αμοργού, Λευτέρης Καραΐσκος, Σκοπέλου, Σταμάτης Περίσσης, Αλονήσσου, Παναγιώτης Αναγνώστου, Ζακύνθου, Γιώργος Στασινόπουλος, Βιάννου, Παύλος Μπαριτάκης και Λέρου, Τιμόθεος Κωττάκης. Παρέμβαση μέσω τηλεδιάσκεψης πραγματοποίησαν οι δήμαρχοι Ρόδου, Αλέξανδρος Κολιάδης και Αστυπάλαιας, Νίκος Κομηνέας. Συμμετείχε και ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ, Πέτρος Βαρελίδης.

Με το πρόγραμμα αυτό χρηματοδοτούνται 10 έργα σε 9 νησιωτικούς δήμους με συνολικό ποσό ύψους άνω των 15 εκατομμυρίων ευρώ. Με τα νέα αυτά έργα βελτιώνονται οι συνθήκες ύδρευσης στους ωφελούμενους δήμους, καθώς επιτυγχάνεται μείωση διαρροών νερού με την επισκευή και αναβάθμιση πεπαλαιωμένων δικτύων, αυξάνεται η υδροδότηση περιοχών με την κατασκευή νέων δικτύων και εξασφαλίζεται επαρκής υδροδότηση σε περιοχές που αντιμετωπίζουν φαινόμενα λειψυδρίας με την εγκατάσταση νεών μονάδων αφαλάτωσης, καθώς και την κατασκευή των σχετικών υποστηρικτικών έργων.

Ειδικότερα:

Στις Κυκλάδες, βελτιώνονται υφιστάμενα δίκτυα ύδρευσης στη Νάξο και κατασκευάζεται δεξαμενή ύδρευσης στην Αμοργό.

Στα Δωδεκάνησα, εγκαθίστανται μονάδες αφαλάτωσης στην Αστυπάλαια, επισκευάζονται και κατασκευάζονται δίκτυα ύδρευσης στη Ρόδο και εγκαθίστανται μονάδες αφαλάτωσης με τα συνοδά τους έργα στη Λέρο.

Στις Σποράδες, αναβαθμίζονται δίκτυα στη Σκόπελο και πραγματοποιούνται υποστηρικτικά έργα αφαλατώσεων στην Αλόννησο.

Στα Επτάνησα, εγκαθίσταται μονάδα επεξεργασίας πόσιμου νερού στη Ζάκυνθο

Στην Κρήτη, αναβαθμίζονται δίκτυα στη Βιάννο.

Ο κ. Παπασταύρου, μετά την υπογραφή της απόφασης, δήλωσε: «Σήμερα, στο πλαίσιο του άξονα Παροχή Πόσιμου Νερού και διαχείριση υδάτων του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, υπογράψαμε τη χρηματοδότηση 10 έργων σε 9 νησιά της χώρας, που αφορούν τη βελτίωση των υποδομών και των υδροδοτικών δικτύων. Η σημερινή υπογραφή δεν είναι μια αποσπασματική παρέμβαση. Εντάσσεται σε μια συνολική πολιτική για την υπεύθυνη διαχείριση των υδάτινων πόρων, με σχέδιο, συνεργασία και έμφαση στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις. Έρχεται σε συνέχεια της Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα που θέσαμε προχθές σε δημόσια διαβούλευση. Και πριν από το Νομοσχέδιο για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού των παρόχων υπηρεσιών ύδατος, που επίκειται άμεσα. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει αποδείξει ότι στέκεται δίπλα στην περιφέρεια και ιδιαίτερα στα νησιά μας. Όχι με λόγια, αλλά με πράξεις. Με πόρους, με έργα και με παρεμβάσεις που βελτιώνουν την καθημερινότητα».

Η απόφαση εκδόθηκε κατόπιν σύμφωνης γνώμης της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και του γενικού γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.

Με την ίδια απόφαση, παρατείνεται για επιπλέον τρεις μήνες το καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας στο Μεγανήσι Λευκάδας.

Η απόφαση εκδόθηκε κατόπιν σύμφωνης γνώμης της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και του γ.γ Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και αποσκοπεί στην άμεση αντιμετώπιση των αυξημένων προβλημάτων υδροδότησης που καταγράφονται στο νησί.

Σύμφωνα με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η ένταξη της Καρπάθου σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης κρίθηκε αναγκαία λόγω της παρατεταμένης ανομβρίας και της σημαντικής μείωσης των διαθέσιμων υδάτινων πόρων, σε συνδυασμό με τις αυξημένες ανάγκες κατά τη θερινή περίοδο.

Με την απόφαση δίνεται η δυνατότητα επίσπευσης διαδικασιών και λήψης άμεσων μέτρων για την ενίσχυση της υδροδότησης και τη διασφάλιση της επάρκειας νερού για κατοίκους και επισκέπτες του νησιού. Παράλληλα, προβλέπεται η ενεργοποίηση ειδικών μηχανισμών και παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση των συνεπειών της λειψυδρίας.

Η απόφαση υπεγράφη από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, κατόπιν σύμφωνης γνώμης της Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων, καθώς και του Γενικού Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.

Σύμφωνα με την απόφαση, η Αστυπάλαια τίθεται σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης για χρονικό διάστημα τριών μηνών, λόγω της έντονης λειψυδρίας που αντιμετωπίζει το νησί.

Παράλληλα, αποφασίστηκε η παράταση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας για την Πάτμο για επιπλέον τρεις μήνες, καθώς εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρά προβλήματα επάρκειας νερού.

Οι αποφάσεις εντάσσονται στο πλαίσιο των ενεργειών για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της λειψυδρίας σε νησιωτικές περιοχές, με τις αρμόδιες αρχές να παρακολουθούν στενά την κατάσταση και να εξετάζουν πρόσθετα μέτρα για τη διασφάλιση της υδροδότησης.

Από το 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το μήνυμα ήταν σαφές: δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού, καθώς η επάρκεια νερού δοκιμάζεται από την αυξημένη ζήτηση, τις αδυναμίες του δικτύου και την ανάγκη για άμεσες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις.

Δομικό πρόβλημα, όχι συγκυριακή κρίση

Ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΝ Πέτρος Βαρελίδης υπογράμμισε ότι η λειψυδρία δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, αλλά «το κερασάκι στην τούρτα» ενός συστήματος που λειτουργεί στα όριά του. Η αύξηση του τουρισμού εντείνει τη ζήτηση, ενώ η φετινή καλή υδρολογική χρονιά δεν αλλάζει τη μεγάλη εικόνα. Όπως τόνισε, απαιτείται ενίσχυση των υποδομών και προώθηση έργων, όπως αυτό του Εύρυτου, ώστε να διασφαλιστεί ποιοτικό και προσιτό νερό.

Παράλληλα, έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη για ενιαία διαχείριση, ειδικά σε περιοχές με υψηλές πιέσεις όπως η Θεσσαλία, μιλώντας για μια σύνθετη αλλά αναγκαία μεταρρύθμιση.

Επενδύσεις και επαναχρησιμοποίηση στο επίκεντρο

Από την πλευρά της ΕΥΔΑΠ, ο διευθύνων σύμβουλος Χάρης Σαχίνης ανέδειξε τη σημασία της αδιάλειπτης παροχής και της επαναχρησιμοποίησης νερού, ειδικά υπό συνθήκες ανομβρίας. Το επενδυτικό πρόγραμμα της εταιρείας, που φτάνει τα 2,5 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας, στοχεύει στην επόμενη ημέρα, με έμφαση σε έργα αποχέτευσης και αξιοποίησης πόρων, όπως στην Ψυτάλλεια.

Το στοίχημα, όπως σημείωσε, είναι διπλό: να υλοποιηθούν κρίσιμες επενδύσεις, χωρίς να διαταραχθεί η τιμολογιακή ισορροπία, σε μια χώρα όπου το νερό παραμένει από τα φθηνότερα στην Ευρώπη.

Κατακερματισμός και ανάγκη για κλίμακα

Ο Κωνσταντίνος Ελευθεριάδης από τη Deloitte στάθηκε στον κατακερματισμό του συστήματος, με εκατοντάδες φορείς διαχείρισης, πολλοί εκ των οποίων μη βιώσιμοι. Η λύση, όπως είπε, περνά μέσα από συνενώσεις και οικονομίες κλίμακας, ώστε να επιταχυνθούν οι επενδύσεις και να αποφευχθούν μελλοντικές κρίσεις.

Στρατηγική προτεραιότητα για την Ευρώπη

Η Μαριάννα Ναθαναήλ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ανέδειξε τη γεωπολιτική διάσταση του νερού, υπογραμμίζοντας ότι δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό, αλλά και αναπτυξιακό ζήτημα. Με επενδυτικά σχέδια δισεκατομμυρίων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το νερό αναδεικνύεται σε στρατηγική προτεραιότητα, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης.

Από την «πίεση» στη «χρεοκοπία νερού»

Η Φιόνα Τζέφρι της Just a Drop έδωσε το διεθνές στίγμα, προειδοποιώντας ότι η κρίση εξελίσσεται σε «χρεοκοπία νερού», με δισεκατομμύρια ανθρώπους να πλήττονται. Η απάντηση, όπως είπε, απαιτεί συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αλλά και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

Το μήνυμα από τους Δελφούς είναι σαφές: η Ελλάδα έχει κερδίσει χρόνο, αλλά όχι τη μάχη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων, στον Μόρνο παρατηρείται σαφής άνοδος των αποθεμάτων, με την πρόσφατη κακοκαιρία να προσφέρει μια σημαντική ανάσα στο πρόβλημα της λειψυδρίας.

Σε σύγκριση με τον Νοέμβριο, η στάθμη της λίμνης εμφανίζει αύξηση της τάξης του 25%. Ειδικότερα, τα αποθέματα νερού από 362 εκατομμύρια κυβικά μέτρα τον Νοέμβριο ανήλθαν τον Ιανουάριο σε 481 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.

Ωστόσο, για να θεωρηθεί ότι η λίμνη βρίσκεται σε καθεστώς πλήρους επάρκειας, απαιτείται να φτάσει τα 654 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.

Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και ο Πηνειός, όπου η στάθμη του νερού έχει ήδη αγγίξει τα 82 μέτρα. Υπενθυμίζεται ότι τον περσινό Απρίλιο η αρδευτική περίοδος ξεκίνησε με στάθμη μόλις 83 μέτρων, στοιχείο που ενισχύει τις εκτιμήσεις για μια καλύτερη εκκίνηση της φετινής χρονιάς.

Με δεδομένο ότι παραδοσιακά καταγράφονται νέες βροχοπτώσεις και τον Μάρτιο, κάτοικοι και αγρότες της ευρύτερης περιοχής εκφράζουν την εκτίμηση ότι η αρδευτική περίοδος μπορεί να εξελιχθεί ομαλά από την αρχή έως το τέλος, διασφαλίζοντας επαρκή και ποιοτική άρδευση για τις καλλιέργειες.

Αυτό έγινε γνωστό με επίσημη ανακοίνωση του ΥΠΕΝ.

Ειδικότερα, το ποσό δεσμεύθηκε από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2025 του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και αφορά, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία και τον εκσυγχρονισμό μονάδων αφαλάτωσης, στη βελτίωση και αντικατάσταση δικτύων ύδρευσης, σε δράσεις αξιοποίησης πηγαίων νερών (αγωγοί, ταχυδιυλιστήρια) κ.ά.

Τα έργα αφορούν τόσο στη νησιωτική χώρα -και ειδικότερα νησιά όπου το πρόβλημα της λειψυδρίας είναι έντονο (Παξοί, Φούρνοι Κορσέων, Λειψοί, Μεγανήσι, Αστυπάλαια, Φολέγανδρος, Ψαρά, Πόρος, Αλόννησος κ.α.)- όσο και στην ηπειρωτική (Σέρρες, Λειβαδιά, Δυτική Μάνη, περιοχές Συκέων-Νεάπολης, Πυλαία-Χορτιάτη, Βόλο κ.ά.).

Συνημμένος αναλυτικός πίνακας με τα έργα

Δεδομένου ότι η πρωτεύουσα βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη κρίση της τελευταίας τριακονταετίας ως προς την επάρκεια νερού, με τη στάθμη των ταμιευτήρων να έχει υποχωρήσει σε επισφαλή επίπεδα, η ΕΥΔΑΠ έχει εκπονήσει ένα τεράστιο πρόγραμμα επενδύσεων, ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ για να θωρακίσει την Αττική. 

Το σχέδιο που θα υλοποιηθεί σε βάθος δεκαετίας, αφενός θα περιορίσει τις άσκοπες απώλειες νερού στο δίκτυο και αφετέρου θα συγκρατήσει την περαιτέρω μείωση των αποθεμάτων μέσω κυκλικής χρήσης νερού από μη οικιακούς καταναλωτές.

Αναγκαία αναπροσαρμογή τιμολογίων για χρηματοδότηση των έργων

Τα έργα που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα περιλαμβάνουν παρεμβάσεις σε δύο κατευθύνσεις: ύδρευση και αποχέτευση. Για τη χρηματοδότησή τους, η ΕΥΔΑΠ υπέβαλε προς έγκριση το πλαίσιο αναπροσαρμογών από 1η Ιανουαρίου 2026 των τιμολογίων. Σήμερα, η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΕΕΥ) έλαβε απόφαση για την επικύρωση των νέων τιμολογίων της ΕΥΔΑΠ, τα οποία παραμένουν τα φθηνότερα στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη.

Τι αλλάζει στα τιμολόγια από 1η Ιανουαρίου:

• Μειώνονται τα τιμολόγια που απευθύνονται σε οικονομικά ευάλωτες και ασθενείς ομάδες (δικαιούχοι κοινωνικού τιμολογίου, πολύτεκνοι, υπερήλικες)  καθώς μηδενίζεται οποιαδήποτε πάγια χρέωση και δεν αλλάζουν οι τιμές σε όλες τις κλίμακες κατανάλωσης.
• Αναπροσαρμόζεται μόνο κατά 1 ευρώ το πάγιο ύδρευσης και εισάγεται πάγιο 1 ευρώ στην αποχέτευση πλέον ΦΠΑ το μήνα, ώστε οι πάγιες χρεώσεις να ανταποκρίνονται στα σημαντικά έργα υποδομής που επιβάλλεται να γίνουν κυρίως λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας και των έντονων πλημμυρικών φαινομένων εξαιτίας της κλιματικής κρίσης.

Τα μεγάλα έργα για τη θωράκιση της Αττικής

Στο σκέλος της ύδρευσης η ΕΥΔΑΠ έχει προϋπολογίσει επενδύσεις ύψους 730 εκατομμυρίων ευρώ για την αναβάθμιση των Μονάδων Επεξεργασίας Νερού που εξυπηρετούν το λεκανοπέδιο, την αντικατάσταση 660 χιλιομέτρων του δικτύου αγωγών ώστε να αφαιρεθούν πεπαλαιωμένα κομμάτια που «χάνουν» νερό και την εγκατάσταση 2 εκατομμυρίων έξυπνων μετρητών, που επιτρέπουν τον άμεσο εντοπισμό διαρροών.

«Κάθε σταγόνα μετράει. Δεν υπάρχουν περιθώρια σπατάλης, ούτε μπορούμε να εθελοτυφλούμε όταν σε ορισμένα παλιά τμήματα του δικτύου βλέπουμε συχνά απώλειες νερού», δήλωσε πηγή με γνώση των συζητήσεων που έχουν γίνει μεταξύ κυβέρνησης και ΕΥΔΑΠ τους τελευταίους 12 μήνες ώστε να βρεθούν οι κατάλληλες λύσεις. «Μειώνοντας τις απώλειες στο δίκτυο η Αττική γίνεται πιο υδρολογικά πιο ανθεκτική, κάτι που είναι κρίσιμο ούτως ή άλλως σε μία περίοδο που το κλίμα αλλάζει».

Ο δεύτερος πυλώνας μεγάλων παρεμβάσεων αφορά στην αποχέτευση, με επενδύσεις της τάξης των 900 εκατομμυρίων ευρώ και αιχμή την καλύτερη δευτερογενή αξιοποίηση «χρησιμοποιημένων» υδάτων από βιομηχανικές μονάδες και για άρδευση, χωρίς κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

Κομβικής σημασίας στο μέτωπο αυτό, σύμφωνα με δεύτερη πηγή που έχει συμμετάσχει στην προετοιμασία του εγχειρήματος, είναι η επέκταση της εμβέλειας της ΕΥΔΑΠ σε περιοχές της ανατολικής Αττικής, όπου μεγάλοι οικισμοί εξακολουθούν έως και σήμερα να εξυπηρετούνται από βόθρους.

Ο σχεδιασμός προβλέπει τη σύνδεση 75.000 ακινήτων, δηλαδή περίπου 410.000 κατοίκων, στο δίκτυο αποχέτευσης, την κατασκευή τριών νέων Κέντρων Επεξεργασίας Λυμάτων πέραν των πέντε που ήδη λειτουργούν στην Αττική, αλλά και παρεμβάσεις σε αντλιοστάσια.

«Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κυκλικά υδάτινους πόρους και να μετατρέψουμε το αποχετευτικό σύστημα σε ασφαλή πάροχο νερού για βιομηχανικές ή αγροτικές εργασίες», τόνισε η δεύτερη πηγή, προσθέτοντας πως έτσι θα μειωθεί η πίεση στον Μόρνο και στην Υλίκη και θα προστατευθεί περισσότερο η Αττική από τυχόν διακυμάνσεις στη συνεχή διαθεσιμότητα νερού.

Παραμένει ο συναγερμός

Σε κάθε περίπτωση όμως, από κάθε πλευρά επισημάνθηκε ότι δεν υπάρχει το παραμικρό περιθώριο εφησυχασμού.

«Οι δύο μεγάλοι ταμιευτήρες στους οποίους βασίζεται η Αθήνα, ο Μόρνος και η Υλίκη, έχουν χάσει το 40% και πλέον των αποθεμάτων τους τα τελευταία χρόνια, ενώ πολλά ρυάκια στα οποία παραδοσιακά στηριζόμαστε για καλυφθούν οι απώλειες στερεύουν επειδή δεν υπάρχουν πολλά χιόνια στις βουνοκορφές», υπογράμμισε τρίτη πηγή, που έχει ασχοληθεί εκτενώς με την υδρολογική κατάσταση στην πρωτεύουσα και με τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής σε πυκνοκατοικημένες πόλεις.

«Έχει έρθει η ώρα να καταλάβουμε πως απαιτούνται δύσκολες επιλογές από όλους μας, αλλιώς οι συνέπειες θα είναι ακόμα χειρότερες», τόνισε η ίδια πηγή.