Ο βασικός μισθός της ανήλθε σε 492.204 ευρώ, αυξημένος κατά 5,6% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με τους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΚΤ.

Επιπλέον, έλαβε 21% επίδομα παραστάσεως, ενώ η ΕΚΤ συνεισφέρει και σε ασφαλιστήρια συμβόλαια ιατρικής, μακροχρόνιας περίθαλψης και ασφάλισης ατυχημάτων για τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής.

Παράλληλα, ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, έλαβε αποζημίωση 130.457 ελβετικών φράγκων, όπως αποκάλυψε σε επιστολή της προς Ευρωπαίους νομοθέτες, σύμφωνα με το Bloomberg.

Η Λαγκάρντ δέχεται αυξανόμενες πιέσεις για το ύψος της αμοιβής της, η οποία ξεπερνά εκείνη αρκετών ομολόγων της παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου της Federal Reserve, Τζερόμ Πάουελ.

Την ίδια στιγμή, εντείνονται οι εικασίες για πιθανή αποχώρησή της πριν από τη λήξη της οκταετούς θητείας της τον Οκτώβριο του 2027. Οι φήμες ενισχύθηκαν μετά από αναφορά ότι ενδέχεται να παραιτηθεί πριν από τις γαλλικές εκλογές, ώστε ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν να συμβάλει στην επιλογή διαδόχου.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις οικονομολόγων, πιθανός αντικαταστάτης της θεωρείται ο πρώην επικεφαλής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας, Κλάας Κνοτ, με τις συζητήσεις για το μέλλον της ηγεσίας της ΕΚΤ να παραμένουν έντονες.

Σε συνέντευξή της στην εφημερίδα Wall Street Journal, που δημοσιεύθηκε το Σάββατο, η Λαγκάρντ επισήμανε την ευρωζώνη των 21 χωρών ως απόδειξη ότι η βαθύτερη ολοκλήρωση μπορεί να λειτουργήσει χωρίς πλήρη ομοφωνία των κρατών μελών της ΕΕ. «Δεν έχουμε τους 27 γύρω από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων, κι όμως αυτό λειτουργεί», είπε.

Τα σχόλια της Λαγκάρντ έρχονται καθώς οι ηγέτες της ΕΕ συζητούν πώς να ολοκληρώσουν την εδώ και καιρό καθυστερημένη ένωση κεφαλαιαγορών του μπλοκ. Το έργο, που τώρα ονομάζεται «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων», αποσκοπεί στην εμβάθυνση των διασυνοριακών χρηματοπιστωτικών αγορών και στην κινητοποίηση των ιδιωτικών αποταμιεύσεων.

Η απογοήτευση για την αργή πρόοδο έχει οδηγήσει πολλά μεγάλα κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας, να υποστηρίξουν μια προσέγγιση δύο ταχυτήτων, που θα επέτρεπε σε μικρότερες ομάδες χωρών να ενσωματωθούν ταχύτερα.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η ΕΕ θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο «ενισχυμένης συνεργασίας» εάν δεν επιτευχθεί ομοφωνία.

Η Λαγκάρντ, της οποίας η θητεία ως πρόεδρος της ΕΚΤ διαρκεί έως τον Οκτώβριο του 2027 και η οποία έχει αντιμετωπίσει εικασίες για πιθανή πρόωρη αποχώρησή της, δήλωσε ότι η Ευρώπη θα πρέπει να επικεντρωθεί στην υλοποίηση συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων.

Σε ένδειξη αυξανόμενης ανυπομονησίας, η Λαγκάρντ απέστειλε νωρίτερα αυτόν τον μήνα στους ηγέτες της ΕΕ μια λίστα ελέγχου πέντε σημείων με «επείγοντα απαραίτητα» μέτρα υπό τον τίτλο «Ώρα για δράση», στην οποία περιγράφονται μέτρα για την ολοκλήρωση των κεφαλαιαγορών, την εταιρική εναρμόνιση και τον συντονισμό της έρευνας.

Ακόμη και η μερική εφαρμογή αυτών των μέτρων θα ενίσχυε σημαντικά το αναπτυξιακό δυναμικό της Ευρώπης, δήλωσε στην Wall Street Journal.

Ωστόσο, δεν είναι ακόμη σαφές πότε θα αποχωρήσει από τα καθήκοντά της.

Ευρωπαίοι οικονομολόγοι που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση των FT τον Δεκέμβριο του 2025, προκρίνουν ως κορυφαίες επιλογές για τον επόμενο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ευρωζώνης τον πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ισπανίας Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος και τον Ολλανδό ομόλογό του Κλάας Κνοτ.

Για τη θέση έχει δηλώσει επίσης ότι ενδιαφέρεται η Ιζαμπελ Σνάμπελ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, ενώ πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τις προθέσεις του προέδρου της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, σημειώνουν ότι ενδιαφέρεται και εκείνος.

Πρόσωπα με γνώση επί των διαβουλεύσεων που λαμβάνουν χώρα στο Παρίσι ανέφεραν στους FT ότι ο Μακρόν, ο οποίος δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη θητεία ως πρόεδρος της Γαλλίας, εδώ και μήνες επιδιώκει να έχει λόγο στην επιλογή του διαδόχου της Λαγκάρντ.

Το δημοσίευμα των FT έρχεται μόλις μία εβδομάδα μετά την ανακοίνωση του κεντρικού τραπεζίτη της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, ότι θα αποχωρήσει από τη θέση του τον Ιούνιο, έναν και πλέον χρόνο πριν την ολοκλήρωση της θητείας του, προκειμένου να επιτρέψει στον Μακρόν να επιλέξει τον διάδοχό του πριν από τις προεδρικές εκλογές στη χώρα.

Όπως αναφέρουν οι FT, ο διορισμός της Λαγκάρντ ως προέδρου της ΕΚΤ ήρθε μετά από μια συμφωνία που συνήψαν ο Μακρόν και η τότε γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ το 2019.

Συμφώνησαν, συγκεκριμένα, ότι η Λαγκάρντ θα αναλάμβανε την ΕΚΤ και η τότε γερμανίδα υπουργός Άμυνας Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα γινόταν πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως και έγινε.

Η Λαγκάρντ επιδιώκει να επιταχύνει τη μεταρρυθμιστική διαδικασία ενόψει της συνόδου κορυφής της ΕΕ αυτή την εβδομάδα, σε μια περίοδο που η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη τόσο με την απρόβλεπτη πολιτική των ΗΠΑ όσο και με την αυξανόμενη διείσδυση της Κίνας στις παραδοσιακές ευρωπαϊκές εξαγωγικές αγορές.

Όπως είχε ανακοινώσει η ίδια, η ΕΚΤ απέστειλε στους Ευρωπαίους ηγέτες έναν «οδικό χάρτη» μεταρρυθμίσεων. Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενο του σχετικού εγγράφου, προσδιορίζονται πέντε βασικές προτεραιότητες: 

• η δημιουργία Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων
• η προώθηση του ψηφιακού ευρώ
• η εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς
• η ενίσχυση της καινοτομίας και η θωράκιση του θεσμικού πλαισίου της Ένωσης

Στο έγγραφο επισημαίνεται ότι «με συντονισμένη και αποφασιστική συλλογική δράση, η Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει το αναπτυξιακό της δυναμικό, να θωρακίσει την ανθεκτικότητά της και να ενισχύσει την πολιτική της αυτονομία και ευημερία». Η ΕΚΤ τονίζει ότι αυτό προϋποθέτει αύξηση της παραγωγικότητας, κινητοποίηση επενδύσεων και ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας.

Ένα από τα σημεία που αναμένεται να προκαλέσουν αντιδράσεις είναι η πρόταση για δημιουργία ενός κοινού, υψηλής ρευστότητας ευρωπαϊκού «ασφαλούς» τίτλου σε ευρώ, ο οποίος θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για τις αγορές και να ενισχύσει τη διαθεσιμότητα ποιοτικών εγγυήσεων. Αν και η ΕΚΤ έχει διαχρονικά υποστηρίξει την έκδοση περισσότερων κοινών ομολόγων, χώρες όπως η Γερμανία αντιδρούν, υποστηρίζοντας ότι η αμοιβαιοποίηση του χρέους δεν επιτρέπεται εκτός περιόδων κρίσης.

Το κείμενο επαναφέρει επίσης το αίτημα για κοινό ευρωπαϊκό σύστημα εγγύησης καταθέσεων, καθώς και για ενιαίο μηχανισμό παροχής ρευστότητας σε περιπτώσεις εξυγίανσης τραπεζών.

Τέλος, η ΕΚΤ υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής των ιδιωτών στις κεφαλαιαγορές, ιδίως μέσω ειδικών λογαριασμών αποταμίευσης και επένδυσης με έμφαση στη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, όπως τα συνταξιοδοτικά προϊόντα.

Καθοριστικό ρόλο στη σημερινή απόφαση των αξιωματούχων της ΕΚΤ έπαιξαν τα τελευταία στοιχεία για τον πληθωρισμό, ο οποίος τον Ιανουάριο του 2026 υποχώρησε κάτω από τον στόχο του 2%, με τον δείκτη τιμών καταναλωτή στο 1,7%, γεγονός που αντανακλά μειωμένες πιέσεις στις τιμές και ήπια οικονομική επιβράδυνση στην ευρωζώνη.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ θα αναλύσει τις σκέψεις που οδήγησαν στη λήψη αυτών των αποφάσεων στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Η απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να διατηρήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ αμετάβλητα. Η επικαιροποιημένη αξιολόγησή του επιβεβαιώνει ξανά ότι ο πληθωρισμός αναμένεται να σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα. Η οικονομία εξακολουθεί να είναι ανθεκτική σε ένα αντίξοο παγκόσμιο περιβάλλον. Η χαμηλή ανεργία, οι εύρωστοι ισολογισμοί του ιδιωτικού τομέα, η σταδιακή υλοποίηση των δημόσιων δαπανών για την άμυνα και τις υποδομές και οι υποστηρικτικές επιδράσεις από τις προηγούμενες μειώσεις των επιτοκίων υποβοηθούν την ανάπτυξη. Ταυτόχρονα, οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι αβέβαιες, κυρίως λόγω της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας όσον αφορά τις εμπορικές πολιτικές παγκοσμίως και των συνεχιζόμενων γεωπολιτικών εντάσεων.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι αποφασισμένο να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα. Θα ακολουθήσει μια προσέγγιση που βασίζεται στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και θα λαμβάνει αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ

Τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης θα παραμείνουν αμετάβλητα σε 2,00%, 2,15% και 2,40% αντιστοίχως.

Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)
Τα χαρτοφυλάκια APP και PEPP μειώνονται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά κεφαλαίου από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, το μέσο για την προστασία της μετάδοσης (Transmission Protection Instrument – TPI) είναι διαθέσιμο για να αντισταθμίζει ανεπιθύμητες, άτακτες εξελίξεις στην αγορά που θέτουν σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, επιτρέποντας έτσι στο Διοικητικό Συμβούλιο να εκπληρώνει πιο αποτελεσματικά την αποστολή του για σταθερότητα των τιμών.

Η ίδια η ΕΚΤ, στην ετήσια έκθεσή της, αναφέρει βασικές αποδοχές ύψους 466.000 ευρώ. Ωστόσο, οι υπολογισμοί των Financial Times αποκαλύπτουν ότι, συνυπολογίζοντας παροχές σε είδος και πρόσθετες αμοιβές από διεθνείς οργανισμούς, το τελικό ποσό είναι αισθητά υψηλότερο.

Η σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι εντυπωσιακή: η Λαγκάρντ αμείβεται σχεδόν τέσσερις φορές περισσότερο από τον πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, Τζερόμ Πάουελ, του οποίου ο μισθός καθορίζεται από την αμερικανική νομοθεσία και δεν υπερβαίνει τα 203.000 δολάρια (περίπου 173.000 ευρώ).

Παρότι το συνολικό ύψος των αποδοχών της προέδρου της ΕΚΤ απέχει από τα πολυεκατομμυριακά πακέτα αμοιβών κορυφαίων στελεχών του ιδιωτικού τομέα, η ανάλυση αναδεικνύει έλλειμμα διαφάνειας σε ό,τι αφορά τις αμοιβές των ανώτατων αξιωματούχων της ΕΚΤ. Η κεντρική τράπεζα δεν δεσμεύεται από το αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο που ισχύει για τις εισηγμένες εταιρείες της ΕΕ, οι οποίες υποχρεούνται να παρέχουν αναλυτική και πλήρη εικόνα των αποδοχών των διοικητικών τους στελεχών.

Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση του ευρωβουλευτή και προέδρου του γερμανικού αριστερού κόμματος BSW, Φάμπιο ντε Μάσι, ο οποίος χαρακτήρισε «σκανδαλώδες» το γεγονός ότι ο διευθύνων σύμβουλος της Deutsche Bank, Κρίστιαν Ζέβινγκ, δημοσιοποιεί περισσότερες λεπτομέρειες για τις αποδοχές του –οι οποίες έφτασαν τα 9,8 εκατ. ευρώ το 2024– σε σύγκριση με την πρόεδρο της ΕΚΤ.

Όπως επισημαίνουν οι Financial Times, ακόμη και ο βασικός μισθός της Κριστίν Λαγκάρντ αρκεί για να την καταστήσει την ακριβοπληρωμένη αξιωματούχο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ξεπερνώντας κατά περίπου 21% τον μισθό της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Πέραν του βασικού μισθού, η πρόεδρος της ΕΚΤ λαμβάνει εκτιμώμενες παροχές σε είδος ύψους περίπου 135.000 ευρώ, που αφορούν κυρίως έξοδα στέγασης και άλλες λειτουργικές δαπάνες. Οι συγκεκριμένες παροχές, ωστόσο, δεν αναλύονται στην ετήσια έκθεση της ΕΚΤ.

Επιπλέον, η Λαγκάρντ εισπράττει περίπου 125.000 ευρώ ετησίως για τη συμμετοχή της στο διοικητικό συμβούλιο της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), γνωστής και ως «τράπεζας των κεντρικών τραπεζών». Οι αποδοχές αυτές επίσης δεν καταγράφονται αναλυτικά στα οικονομικά στοιχεία της ΕΚΤ, καθώς η BIS δημοσιοποιεί μόνο το συνολικό ποσό αμοιβών όλων των μελών του συμβουλίου της.

Αντίθετα, ο πρόεδρος της Fed, Τζερόμ Πάουελ, δεν λαμβάνει καμία αμοιβή από την BIS, καθώς η αμερικανική νομοθεσία απαγορεύει σε αξιωματούχους των ΗΠΑ να αμείβονται από μη αμερικανικούς οργανισμούς.

Οι υπολογισμοί των Financial Times βασίζονται σε διασπαρμένα στοιχεία από τις ετήσιες εκθέσεις της ΕΚΤ και της BIS, καθώς και σε τεχνικά έγγραφα που περιγράφουν τους όρους αμοιβής των ανώτατων στελεχών της κεντρικής τράπεζας. Σημειώνεται ότι δεν περιλαμβάνονται οι εργοδοτικές εισφορές για τη σύνταξη της Λαγκάρντ ούτε το κόστος ιατροφαρμακευτικής και ασφαλιστικής κάλυψης, λόγω έλλειψης διαθέσιμων δεδομένων.

Ο Τραμπ κατηγόρησε συλλήβδην για «αργόσχολους» τους κεντρικούς τραπεζίτες ενώ η Κριστίν Λαγκάρντ απάντησε στην κριτική του δισεκατομμυριούχου υποψήφιου Προέδρου, προσκαλώντας τον στην Φρανκφούρτη προκειμένου να δει ιδίοις όμμασι πόσο δύσκολος είναι ο ρόλος του κεντρικού τραπεζίτη. «Έχω χιλιάδες σκληρά εργαζόμενους ανθρώπους, οικονομολόγους, δικηγόρους, τεχνικούς πληροφορικής και μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι όλοι τους εργάζονται σκληρά κάθε μέρα, όχι μόνο μία φορά τον μήνα», είπε η Κρ.Λαγκάρντ.

Δύο από τους εργαζόμενους αυτούς, ανώτατα στελέχη της ΕΚΤ, (οι Ούλριχ Μπίντσεϊλ και Γιούργκεν Σαφ) σε μελέτη τους για το Bitcoin (Οι επιπτώσεις του Bitcoin στην κατανομή του εισοδήματος – The distributional consequences of Bitcoin) που παρουσιάζει σήμερα το ΑΠΕ-ΜΠΕ καταλήγουν ότι η χρήση των κρυπτονομισμάτων -πέραν των άλλων προβλημάτων που έχει προκαλέσει- διεύρυνε τις κοινωνικές ανισότητες.

Πριν όμως καταλήξουν στο συμπέρασμα αυτό οι συγγραφείς της μελέτης συνδέουν την περαιτέρω πορεία του Bitcoin με το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών. Όπως επισημαίνουν σε ομιλίες τους «ο Τραμπ δεν εξηγεί το ποιες υπηρεσίες του Bitcoin στην κοινωνία θα δικαιολογούσαν την τρέχουσα και τη μελλοντική ολοένα και υψηλότερη αποτίμησή του, παρόλο που το συγκρίνει με προηγούμενες καινοτομίες για τις οποίες αυτό ήταν μάλλον σαφές».

Και καταλήγουν ότι: «Συνολικά, η βιομηχανία των crypto αντιλαμβάνεται ότι ο Τραμπ αποτελεί τον πλέον ευνοϊκό προς αυτούς υποψήφιο. Παρόλο που η βιομηχανία των crypto έχει πρόσφατα δείξει μεγαλύτερη προθυμία να συνεργαστεί με την εκστρατεία της Καμάλα Χάρις, ελπίζοντας σε μια πιο θετική πολιτική κατεύθυνση, οι αναλυτές προβλέπουν σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο πολιτικών αποτελεσμάτων. Προβλέπουν πολύ διαφορετικές εξελίξεις στη τιμή του Bitcoin ανάλογα με το ποιος θα κερδίσει τις προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ: αν κερδίσει ο Τραμπ, το Bitcoin θα μπορούσε να ανέλθει στα 80-90 χιλιάδες δολάρια – αλλά αν κερδίσει η Χάρις την προεδρική κούρσα η τιμή θα μπορούσε να πέσει στα 30-40 χιλιάδες δολάρια. Στη λογική αυτή, άλλωστε, η τιμή του Bitcoin υποχώρησε, καθώς οι επενδυτές αντέδρασαν στο προεδρικό ντιμπέιτ της 11ης Σεπτεμβρίου μεταξύ Χάρις και Τραμπ, όταν η αγορά εκτίμησε ότι η Χάρις κέρδισε το ντιμπέιτ – παρόλο που το ζήτημα του Bitcoin δεν συζητήθηκε καθόλου».

• Όσον αφορά στο αντικείμενο της μελέτης, δηλαδή την κοινωνική διάσταση του Bitcoin, τα δύο στελέχη αναφέρουν ότι οι περισσότεροι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι το Bitcoin είναι μια κερδοσκοπική φούσκα που θα σκάσει κάποια στιγμή και στη συνέχεια θα έχει συσσωρευτεί σημαντικό κοινωνικό κόστος. Οι υποστηρικτές του Bitcoin το αρνούνται αυτό και στοιχηματίζουν ότι η αξία του θα συνεχίσει να αυξάνεται, εκτιμώντας ότι το Bitcoin είναι ένα σπουδαίο επενδυτικό περιουσιακό στοιχείο.

Η μελέτη διαπιστώνει ότι ακόμη και αν δεν σκάσει η φούσκα του Bitcoin όλα τα αποτελέσματα πλούτου που απολαμβάνουν οι πρώτοι χρήστες μέσω της αύξησης των τιμών θα είναι εις βάρος των μη κατόχων, οι οποίοι φτωχοποιούνται. Ως εκ τούτου, τα αποτελέσματα αναδιανομής του Bitcoin και η σχετική κοινωνική ζημιά υπερβαίνουν κατά πολύ τις επιπτώσεις του καλού ή κακού συγχρονισμού των αγορών και των πωλήσεων από τους επενδυτές.

Παρά την στροφή της κοινότητας του Bitcoin, η οποία τονίζει όλο και λιγότερο το ρόλο του Bitcoin ως μέσο πληρωμής, αλλά κυρίως ως επενδυτικού οχήματος, οι συντάκτες της μελέτης εκτιμούν ότι το Bitcoin δεν αλλάζει το παραγωγικό δυναμικό της οικονομίας. Ωστόσο εκτιμούν ότι οι επενδύσεις σε αυτό δεν μπορούν να θεωρούνται ως παίγνιο μηδενικού αθροίσματος. Σε απόλυτους όρους, οι πρώτοι χρήστες του αυξάνουν τον πραγματικό πλούτο και την κατανάλωσή τους εις βάρος του πραγματικού πλούτου και της κατανάλωσης εκείνων που δεν κατέχουν Bitcoin ή που επενδύουν σε αυτό μόνο σε μεταγενέστερο στάδιο. Έτσι, ο καταμερισμός του πραγματικού πλούτου έχει μετατοπιστεί από τους Latecomers στους Early Birds και θα παραμείνει ως κληρονομιά της αρχικής ανισότητας.

Αυτές οι αναδιανεμητικές επιδράσεις μπορεί να είναι σημαντικές σε ένα μακροπρόθεσμο σενάριο που χαρακτηρίζεται από τη διαρκή ανατίμηση του Bitcoin. Όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά στη μελέτη «οι νέες Lamborghini, Rolex, βίλες και χαρτοφυλάκια μετοχών από τους πρώτους επενδυτές Bitcoin δεν προέρχονται από την αύξηση του παραγωγικού δυναμικού της οικονομίας – αλλά μάλλον, χρηματοδοτούνται από τη μείωση της κατανάλωσης και του πλούτου εκείνων που αρχικά δεν κατέχουν Bitcoin. Είναι σαν να γεμίζεις έναν κουβά αδειάζοντας νερό από έναν άλλο – οι όψιμοι πρέπει να παραιτηθούν προς όφελος των πρώτων κατόχων. Αυτή η ανακατανομή του πλούτου και της αγοραστικής δύναμης είναι απίθανο να συμβεί χωρίς επιζήμιες συνέπειες για την κοινωνία. Ακόμα και αν οι Latecomers -οι όψιμοι δηλαδή επενδυτές- δεν μπορούν να αποδώσουν την απώλεια της αγοραστικής τους δύναμης, θα νιώσουν μία απογοήτευση, που θα συμβάλει περαιτέρω σε μια ολοένα και πιο διχασμένη κοινωνία.

Η εξέλιξη της τιμής του Bitcoin, όπως διαπιστώνουν, υπονομεύει προφανώς την αρχική ιδέα της ανεξαρτησίας του Bitcoin από τις δημόσιες πολιτικές και την κυβερνητική παρέμβαση. Σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο, όπου οι πολιτικοί είναι υπόλογοι στους ψηφοφόρους, αυτή η εξάρτηση συνεπάγεται ότι οι στάσεις απέναντι στο Bitcoin θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα εκλογικά αποτελέσματα. Οι εν εξελίξει προεκλογικές εκστρατείες για τις προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ καταδεικνύουν τις έντονες προσπάθειες ορισμένων υποψηφίων να κερδίσουν τους ψηφοφόρους που επενδύουν σε crypto.

«Οι πρώιμοι επενδυτές έχουν συμφέρον να προωθήσουν τις αξίες του Bitcoin για να αναδιανείμουν τον πλούτο και την κατανάλωση από τους όψιμους επενδυτές στους εαυτούς τους, ίσως χωρίς να έχουν συνείδηση της αναδιανεμητικής φύσης του οράματός τους. Σε κάθε περίπτωση, όσοι δεν έχουν ασχοληθεί με αυτό θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι έχουν επιτακτικούς λόγους να αντιτίθενται στο Bitcoin και να υποστηρίζουν τη νομοθεσία εναντίον του, με στόχο να εμποδίσουν την άνοδο των τιμών του Bitcoin ή να δουν το Bitcoin να εξαφανίζεται εντελώς. Οι όψιμοι και οι μη κάτοχοι και οι πολιτικοί τους εκπρόσωποι θα πρέπει να τονίσουν ότι η ιδέα του Bitcoin ως επένδυση βασίζεται στην αναδιανομή εις βάρος τους. Αν δεν το κάνουν αυτό, θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τα εκλογικά αποτελέσματα υπέρ των πολιτικών που υποστηρίζουν πολιτικές υπέρ του Bitcoin, υπονοώντας την αναδιανομή του πλούτου και τροφοδοτώντας τη διαίρεση της κοινωνίας» καταλήγει η μελέτη.

Η Λαγκάρντ χαρακτήρισε ως παράδειγμα για την προσέγγιση που ακολουθεί, τη σημερινή απόφαση, καθώς τα στοιχεία που είδαν το φως της δημοσιότητας μετά τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου είχαν όλα καθοδική κατεύθυνση, είτε αφορούσαν τις τιμές είτε την οικονομική δραστηριότητα.

Αυτό, είπε, ενίσχυσε την εμπιστοσύνη των μελών του ΔΣ ότι ο πληθωρισμός είναι σε καλό δρόμο για να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%, οδηγώντας στην ομόφωνη απόφαση για μείωση των επιτοκίων.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ αναφέρθηκε στη μείωση του πληθωρισμού στο 1,7% τον Σεπτέμβριο από 2,2% τον Αύγουστο και στην αρνητική έκπληξη για την οικονομική δραστηριότητα τον περασμένο μήνα, με βάση στοιχεία έρευνας.

Απαντώντας στο ερώτημα, αν η ΕΚΤ δίνει πλέον μεγαλύτερη σημασία στην ανάπτυξη της οικονομίας παρά στη μείωση του πληθωρισμού, διευκρίνισε ότι η πορεία της οικονομίας λαμβάνεται υπόψη επειδή επηρεάζει σημαντικά τις προοπτικές του πληθωρισμού.

Παρά τη μείωση της δραστηριότητας τον Σεπτέμβριο, παραμένουν οι προσδοκίες της ΕΚΤ για ομαλή προσγείωση της οικονομίας της Ευρωζώνης, είπε η κυρία Λαγκάρντ, προσθέτοντας ότι δεν φαίνεται κίνδυνος ύφεσης της οικονομίας.

Απαντώντας σε ερώτηση, αν συζητήθηκε το ενδεχόμενο μεγαλύτερης μείωσης των επιτοκίων -κατά 50 μ.β- σήμερα, είπε ότι η μόνη εισήγηση που έγινε ήταν για μείωση κατά 25 μ.β. και αυτή συζητήθηκε.

Για τον κίνδυνο ο πληθωρισμός να υποχωρήσει κάτω από τον στόχο του 2%, η πρόεδρος της ΕΚΤ είπε ότι υπάρχουν κίνδυνοι τόσο να συμβεί αυτό όσο και να κινηθεί ο πληθωρισμός πάνω από το 2%.

Το τέλος των επιτοκιακών αυξήσεων και τα κρίσιμα στοιχεία στην αγορά εργασίας

Όπως γνωρίζουμε η ΕΚΤ έκανε μια παύση από την αύξηση του κόστους δανεισμού τον περασμένο μήνα μετά από 10 διαδοχικές αυξήσεις, με αναλυτές και επενδυτές να μην αναμένουν νέα αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων από το τρέχον επίπεδο του 4%, ακόμη κι αν ορισμένοι αξιωματούχοι επιμείνουν ότι μια τέτοια κίνηση παραμένει στο τραπέζι.

Η αγορά εργασίας παρέμεινε ανθεκτική ακόμη και όταν η οικονομία επιβραδύνθηκε και το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να διατηρηθεί στο 6,5% τον περασμένο μήνα, όταν ανακοινωθούν νέα στοιχεία την Πέμπτη.

Βέβαια με μεγάλη ανυπομονησία αναμένονται και τα στοιχεία για τον πληθωρισμό, καθώς σύμφωνα με τις έως τώρα εκτιμήσεις θα αποκαλύψουν ότι πιθανώς ο πληθωρισμός επιβραδύνθηκε περαιτέρω τον Νοέμβριο, στο 2,7%.

Ωστόσο, πονοκέφαλο προκαλεί η συνεχόμενη αστάθεια στην αγορά εργασίας και ειδικότερα το αυξημένο ενεργειακό κόστος μιας και οι τελευταίες προβλέψεις της ΕΚΤ δεν δείχνουν να επιστρέφουν στον στόχο του 2% πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2025.

Τα 4+1 καμπανάκια της Λαγκαρντ

1. «Ενώ οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές παραμένουν υποτονικές, η οικονομία πρόκειται να ενισχυθεί ξανά τα επόμενα χρόνια καθώς ο πληθωρισμός μειώνεται περαιτέρω, τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών ανακάμπτουν και η ζήτηση για εξαγωγές της ζώνης του ευρώ αυξάνεται».
2. «Κοιτάζοντας το μέλλον, αναμένουμε ότι η εξασθένηση των πληθωριστικών πιέσεων θα συνεχιστεί, παρόλο που ο μετρικός πληθωρισμός ενδέχεται να αυξηθεί ελαφρά τους επόμενους μήνες, κυρίως λόγω ορισμένων βασικών επιπτώσεων.
3. «Ωστόσο, οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές για τον πληθωρισμό εξακολουθούν να περικλείονται από σημαντική αβεβαιότητα».
4. «Αναμένουμε ότι η διατήρηση των επιτοκίων στα τρέχοντα επίπεδα για αρκετά μεγάλη διάρκεια θα συμβάλλει ουσιαστικά στην αποκατάσταση της σταθερότητας των τιμών».
5. «Δεν είναι η ώρα να αρχίσουμε να δηλώνουμε τη νίκη. Πρέπει να παραμείνουμε προσεκτικοί στις διάφορες δυνάμεις που επηρεάζουν τον πληθωρισμό και να επικεντρωθούμε σταθερά στην εντολή μας για τη σταθερότητα των τιμών».

Ο γερμανικός πονοκέφαλος

Μια ενδιαφέρουσα απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου νωρίτερα αυτόν τον μήνα κατέστησε ουσιαστικά άκυρο τον πυρήνα της νομοθετικής ατζέντας της γερμανικής κυβέρνησης και άφησε τη χώρα σε συλλογικό σοκ.

Όλα ξεκίνησαν προκειμένου να παρακάμψει τις αυτοεπιβαλλόμενες περιορισμούς του ελλείμματος της Γερμανίας, οι οποίες δίνουν στις κυβερνήσεις ελάχιστο περιθώριο να ξοδεύουν περισσότερα από όσα εισπράττουν σε φόρους. Έτσι λοιπόν ο ο συνασπισμός του Καγκελαρίου Όλαφ Σολτς βασίστηκε σε ένα δίκτυο «ειδικών κεφαλαίων» εκτός του κύριου προϋπολογισμού. Ο Scholz ήταν πεπεισμένος ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να αξιοποιήσει τα χρήματα χωρίς να παραβιάσει το λεγόμενο φρένο χρέους.

Το δικαστήριο, χωρίς αμφιβολίες, διαφώνησε. Η απόφαση εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα της κυβέρνησης να έχει πρόσβαση σε συνολικά 869 δισεκατομμύρια ευρώ που είναι σταθμευμένα εκτός του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού σε 29 «ειδικά ταμεία». Η κίνηση του δικαστηρίου ανάγκασε την κυβέρνηση να παγώσει τις νέες δαπάνες και να θέσει σε αναμονή την έγκριση του προϋπολογισμού του επόμενου έτους.

Η προσδοκία στην Bundestag είναι ότι ο Scholz θα βρει αρκετές περικοπές για να αντιμετωπίσει την άμεση τρύπα των 20 δισ. ευρώ που δημιούργησε η απόφαση στον προϋπολογισμό του επόμενου έτους.

Λογιστικός δόλος από Γερμανία

Ειδικότερα, οι δικαστές του συνταγματικού δικαστηρίου της Γερμανίας πρότειναν ότι η χρήση των σκιωδών κεφαλαίων από τον συνασπισμό του Σολτς ισοδυναμούσε με λογιστικό δόλο — το ίδιο είδος λογιστικής αλχημείας που το Βερολίνο επέπληξε την Ελλάδα για περισσότερο από μια δεκαετία πριν. Ίσως άθελά της, η δικαστική απόφαση απηχούσε την αυτόκλητη συμβουλή της τότε καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ προς την Αθήνα κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους της Ελλάδας: «Τώρα είναι η ώρα να κάνουμε την εργασία!».

Για τις χώρες της ευρωζώνης αυτό δεν θα μπορούσε παρά να μην αποτελέσει ένα κρίσιμο dejavu, με χώρες όπως η Ελλάδα, η Ισπανία και η Ιταλία να βλέπουν τη Γερμανία να πέφτει στην ίδια «οικονομική παγίδα» που είχε δημιουργήσει πριν 14 έτη.

Επιπροσθέτως, οφείλει να σημειωθεί πως η Γερμανία ανέλαβε για ακόμη μία φορά το ρόλο του δημοσιονομικού μπαμπούλα στις Βρυξέλλες μιας και οι αξιωματούχοι διαπραγματεύονται ένα νέο πλαίσιο για το εγχειρίδιο κανόνων της ευρωζώνης για τις κρατικές δαπάνες, γνωστό ως Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Το σύμφωνο, το οποίο χρονολογείται από το 1997, έχει ανασταλεί μετά το χτύπημα της πανδημίας, αλλά πρόκειται να τεθεί ξανά σε ισχύ τον επόμενο χρόνο. Πολλές χώρες θέλουν να χαλαρώσουν τους κανόνες λόγω των τεράστιων δημοσιονομικών πιέσεων που ακολούθησαν πολλαπλές κρίσεις τα τελευταία χρόνια.

Το Βερολίνο είναι ανοιχτό σε μεταρρυθμίσεις, αλλά είναι επιφυλακτικό σχετικά με μεγάλα περιθώρια στις δαπάνες.

Εγκλωβισμένη η Γερμανία δίχως να το έχει ανάγκη

Βέβαια όλα αυτά θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί καθώς η Γερμανία βρίσκεται σε μία κατάσταση στην οποία μπορούμε να πούμε πως έχει αυτοεγκλωβιστεί. Με τα σημερινά δεδομένα η χώρα έχει αρκετά σημαντική και αξιόπιστη αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας, που σημαίνει ότι το Βερολίνο μπορεί να δανειστεί χρήματα με καλύτερους όρους από σχεδόν οποιαδήποτε χώρα στον πλανήτη. Με δημοσιονομικό έλλειμμα 2,6 τοις εκατό του ΑΕΠ πέρυσι και συνολικό χρέος που ανέρχεται στο 66 τοις εκατό του ΑΕΠ, η Γερμανία είναι επίσης πολύ πάνω από το μέσο όρο σε σύγκριση με τους ομολόγους της στην ευρωζώνη όσον αφορά τη δημοσιονομική πειθαρχία — ακόμη και αν υπολογίσουμε το χρέος που συγκεντρώθηκε για τα ειδικά ταμεία.

Ο μόνος λόγος για τον οποίο η Γερμανία δεν μπορεί να ξοδέψει τα χρήματα στα ειδικά ταμεία δεν είναι επειδή δεν έχει την οικονομική δυνατότητα, αλλά μάλλον επειδή παραμένει υπόχρεη σε μια σχεδόν θρησκευτική δημοσιονομική πειθαρχία που βλέπει το ελλειμματικό χρέος ως τον δρόμο προς την καταστροφή!

Η κ. Λαγκάρντ σημείωσε ότι «δεν έχει φθάσει ακόμη η ώρα για θα κηρύξουμε τη νίκη στη “μάχη” εναντίον του πληθωρισμού. Αντιθέτως, η φύση της διαδικασίας στην Ευρωζώνη σημαίνει ότι θα πρέπει να παραμείνουμε προσεκτικοί και στους κινδύνους του επίμονου πληθωρισμού», επεσήμανε, μιλώντας από το Βερολίνο.

Οι αγορές αναμένουν ότι η επόμενη κίνηση της Τράπεζας θα είναι μία μείωση των επιτοκίων δανεισμού είτε τον Απρίλιο, είτε τον Ιούνιο. Ωστόσο, η κ. Λαγκάρντ ανέφερε ότι τα επιτόκια θα μπορούσαν να παραμείνουν σταθερά για τα «επόμενα δύο τρίμηνα», ενώ, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Γαλλίας εκτίμησε ότι θα μπορούσαν να μείνουν σταθερά για «μερικά τρίμηνα».

«Θα πρέπει να παραμείνουμε προσεκτικοί, έως ότου έχουμε αδιάσειστα στοιχεία ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις ώστε να επιστρέψει ο πληθωρισμός σταθερά στον στόχο μας», υπογράμμισε η Κριστίν Λαγκάρντ, με αυτόν να προσδιορίζεται στο 2%.