Συζητήθηκαν οι δυνατότητες που προσφέρουν το υπερσύγχρονο Ηχογραφικό Κέντρο και το Κέντρο Επαυξημένης Πραγματικότητας -οι νέες υποδομές που εγκαινιάστηκαν πριν λίγες μέρες στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης- τα οποία μπορούν να προσελκύσουν ποικίλες παραγωγές και να αξιοποιηθούν ιδιαίτερα για οπτικοακουστικές/ κινηματογραφικές παραγωγές.

Συζητήθηκε, επίσης, η διοργάνωση της επικείμενης τελετής απονομής των 39ων Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου – EFA για πρώτη φορά στην Αθήνα, την 16η Ιανουαρίου 2027. Τα ευρωπαϊκά βραβεία κινηματογράφου είναι τα σημαντικότερα του είδους τους, που απονέμονται σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας ΕΚΚΟΜΕΔ-Creative Greece-εποπτευόμενος Οργανισμός του Υπουργείου Πολιτισμού- έχει αναλάβει την διοργάνωση της τελετής απονομής.

Η διοργάνωση τους σηματοδοτεί μία κορυφαία στιγμή για την ελληνική κινηματογραφική βιομηχανία, αλλά και την προβολή της χώρας μας στην ευρωπαϊκή και διεθνή πολιτιστική σκηνή. Παράλληλα, με την απονομή των βραβείων θα πραγματοποιηθούν ποικίλες δράσεις, για την ιστορία και την εξέλιξη του ελληνικού κινηματογράφου.

Καθώς στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, προβλήθηκαν δυο ντοκιμαντέρ με θέμα τα «Γλυπτά του Παρθενώνα», η Λίνα Μενδώνη ενημέρωσε την Ζιλιέτ Μπινός για το ελληνικό αίτημα του επαναπατρισμού τους και της οριστικής επανένωσής τους στην Αθήνα, στο Μουσείο της Ακρόπολης.

Η Ζιλιέτ Μπινός θα επιστρέψει στην Ελλάδα, τον Οκτώβριο, για τα γυρίσματα της ταινίας Merci Charlotte του τούρκου σκηνοθέτη Μπερκούν Ογιά, που θα γίνουν και στην Αθήνα.

Στο γεύμα εργασίας παρακάθησαν η Ελίζ Ζιλαντό Γενική Διευθύντρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ο Ορέστης Ανδρεαδάκης, Καλλιτεχνικός Διευθυντής, ο Matthiijs Wouter Knol, διευθύνων σύμβουλος και διευθυντής της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας, και υπεύθυνος για την διοργάνωση των βραβείων, όπως και στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της υπουργού Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η συλλογή αποσύρθηκε άμεσα από διαδικτυακή δημοπρασία, ενώ το φωτογραφικό υλικό κρίθηκε αυθεντικό.

Κλιμάκιο του Υπουργείο Πολιτισμού εξέτασε το σύνολο της συλλογής, που περιλαμβάνει 262 φωτογραφίες τραβηγμένες στην Ελλάδα την περίοδο 1943-1944, καθώς και έντυπα τεκμήρια. Η μακροσκοπική αξιολόγηση από στελέχη του ΥΠΠΟ και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα του υλικού, ανοίγοντας τον δρόμο για την οριστική απόκτησή του από το ελληνικό Δημόσιο.

Δήλωση της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη για την απόκτηση της συλλογής Χόιερ:

«Σήμερα, στο Δημαρχείο του Έβεργκεμ, η αντιπροσωπεία του Υπουργείου Πολιτισμού συναντήθηκε με τον συλλέκτη Τιμ Ντε Κράνε. Η αντιπροσωπεία εξέτασε το σύνολο της συλλογής Χόιερ, η οποία αποτελείται από 262 φωτογραφίες, τραβηγμένες στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της θητείας του, το 1943-1944, καθώς και κάποια έντυπα που ο ίδιος είχε περιλάβει σε αυτή. Η μακροσκοπική εξέταση, από έμπειρα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα του υλικού. Υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών».

Η δήλωση του Βέλγου συλλέκτη

Την πρώτη δήλωση μετά τη συμφωνία με το ελληνικό δημόσιο έκανε ο Βέλγος συλλέκτης επιβεβαιώνοντας το προσύμφωνο.

“Είμαι χαρούμενος και ανακουφισμένος που τελείωσαν όλα και δεν θα κάνω άλλη δήλωση. Δεν θα πω τίποτε άλλο μέχρι να τελειώσουν όλα” είπε ο Τιμ ντε Κράνε.

Σε ανακοίνωσή του ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) σημειώνει μεταξύ άλλων πως «η εξέλιξη αυτή αποτελεί δικαίωση του επίμονου αγώνα του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, αγώνα που περιλάμβανε και την εμπεριστατωμένη καταγγελία την οποία αυτός κατέθεσε σε πολλούς αρμόδιους φορείς…. Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων συνεχίζει τον αγώνα του ενάντια στον Νόμο 5021, διεκδικώντας την επαναφορά των μεγάλων αρχαιολογικών Μουσείων στον κορμό της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Μόνο αυτή η θεσμική επαναφορά μπορεί να εξασφαλίσει ότι τα Μουσεία δεν θα αποτελούν πεδίο άσκησης προσωπικής εξουσίας οποιουδήποτε εκλεκτού της πολιτικής ηγεσίας».

Δείτε το ΦΕΚ

Ο Νίκος Γαλανός έγινε γνωστός από τους πρωταγωνιστικούς του ρόλους σε ταινίες της ύστερης φάσης της ακμής του εμπορικού ελληνικού κινηματογράφου για να διαπρέψει, στη συνέχεια, και στην τηλεόραση.

Αγαπήθηκε δίκαια από το κοινό, που είδε στο πρόσωπό του έναν από τους διαχρονικούς σταρ της οθόνης» αναφέρει σε δήλωσή της η κα Μενδώνη και συνεχίζει:

«Η αναγνωρισιμότητά του, όμως, κάθε άλλο παρά τον εμπόδισε να ξεδιπλώσει τα αδιαμφισβήτητα υποκριτικά του προσόντα στη σκηνή, σε μια ευρύτατη γκάμα απαιτητικών ρόλων, από όλο το φάσμα του ρεπερτορίου.

Η εξωτερική εμφάνιση και η έμφυτη γοητεία του συνδυάστηκε πάντοτε με την αφοσίωσή του στην Τέχνη, τη διαρκή καλλιέργεια των εκφραστικών μέσων του, αλλά και την αναζήτηση και την επίτευξη της υποκριτικής ωριμότητας για να διαπλάσει έναν πρωταγωνιστή που αφήνει διακριτό αποτύπωμα και στην Τέχνη, αλλά και στην αποδοχή από το κοινό.

Στην οικογένειά του, τους φίλους του και τους συναδέλφους του απευθύνω ειλικρινή συλλυπητήρια».

Μάλιστα απαντώντας σε ερώτηση για την απόσυρση του έργου με την ελληνική σημαία από το προξενείο της Νέας Υόρκης τονίζει χαρακτηριστικά: “Με ρωτάτε για την απόσυρση του έργου από το προξενείο της Νέας Υόρκης. Αποτελεί το Γενικό Προξενείο εκθεσιακό χώρο; Υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού;”

Παράλληλα απαντάει σε όλα τα ερωτήματα για μια σειρά από θέματα όπως, τη διαχείριση της τραγωδίας των Τεμπών, τη στάση των πολιτών απέναντι στα πολιτικά κόμματα, αλλά και τις προσπάθειες του υπουργείου που διοικεί για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την παράνομη διακίνηση.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

-Κυρία Υπουργέ, υπάρχει η γενική αίσθηση ότι τα πολιτικά κόμματα έχουν μείνει πίσω σε σχέση με την κοινωνία. Ότι δεν έχουν αντιληφθεί τους λόγους για τους οποίους οι πολίτες έχουν βγει μαζικά στους δρόμους με αίτημα τη «Δικαιοσύνη». Θα ήθελα να σας ρωτήσω εάν συμφωνείτε με αυτή τη άποψη και αν «ναι» γιατί συμβαίνει αυτό;

Η διακυβέρνηση είναι αποτελεσματική, όταν αυτοί που την ασκούν συντονίζονται με τα αιτήματα, τις προσδοκίες, ακόμη και τις αγωνίες της κοινωνίας. Δικαίως οι πολίτες θέτουν ψηλά τον πήχη προς τους εκάστοτε κυβερνώντες. H κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει καταφέρει στα έξι χρόνια, πολλές φορές να ευθυγραμμιστεί, με όσα ζητούν οι πολίτες. Χωρίς να αποφύγει, όπως έχει επανειλημμένα αναγνωρίσει ο Πρωθυπουργός, αρρυθμίες ή αστοχίες.

Με την Ελληνική Red List, αποκτήσαμε ένα ακόμη πολύτιμο και αποτελεσματικό όπλο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την παράνομη διακίνηση

Αλλά μη  βάζουμε και όλα τα κόμματα στο ίδιο τσουβάλι, όταν από την αντιπολίτευση εκπορεύεται ένας ισοπεδωτικός και έξαλλος λόγος, που δεν περιορίζεται στο αίτημα για απόδοση δικαιοσύνης, αλλά υιοθετεί ανυπόστατες θεωρίες, με την πλέον ανεδαφική έως εξοργιστική, εκείνη της συγκάλυψης.

Η Κυβέρνηση έχει διευκολύνει, με κάθε τρόπο, τη δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης, ώστε να έλθει πλήρης και γρήγορα στο ακροατήριο. Εκεί, θα αποδοθεί δικαιοσύνη, από τους λειτουργούς της Δικαιοσύνης.

-Πρόσφατα παρουσιάστηκε η ελληνική Red List, ένα νέο εργαλείο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την παράνομη διακίνηση. Καθώς η παράνομη διακίνηση και εμπορία αρχαιοτήτων εξακολουθεί να αποτελεί μια διαδεδομένη μορφή απειλής για τα πολιτιστικά αγαθά πως μπορεί να βοηθήσει τις Αρχές η Red List;

Θα μου επιτρέψετε, πριν να σας απαντήσω, να θυμίσω ότι τα τελευταία έξι χρόνια, χάρη στη σύντονη και αποτελεσματική δράση των υπηρεσιών του Υπουργείου, και ιδιαίτερα της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών, έχουν επαναπατριστεί εκατοντάδες παρανόμως εξαχθείσες αρχαιότητες.

Με την Ελληνική Red List, αποκτήσαμε ένα ακόμη πολύτιμο και αποτελεσματικό όπλο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την παράνομη διακίνηση. Πρόκειται για ένα διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων(ICOM). Παρουσιάζει τις κατηγορίες πολιτιστικών αγαθών που αποτελούν στόχο των παράνομων διακινητών, καταδεικνύοντας την ευαλωτότητα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Με τον τρόπο αυτό, η Ελληνική Κόκκινη Λίστα παρέχει σε όλους τους εμπλεκόμενους, συμπεριλαμβανομένων των διωκτικών αρχών (τελωνειακών, αστυνομικών κλπ), ένα πανόραμα των απειλούμενων πολιτιστικών αγαθών, ώστε να γνωρίζουν με λεπτομέρειες ποια από αυτά βρίσκονται, κατά προτεραιότητα, στο στόχαστρο των δικτύων παράνομης διακίνησης.

“Με ρωτάτε για την απόσυρση του έργου από το προξενείο της Νέας Υόρκης. Αποτελεί το Γενικό Προξενείο εκθεσιακό χώρο; Υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού;”

-Κυρία Μενδώνη, τι γίνεται με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο; Γιατί αποχώρησε ξαφνικά η  κ. Άννα-Βασιλική Καραπαναγιώτου, από τη διεύθυνσή του;

H Άννα Καραπαναγιώτου παραιτήθηκε από τη θέση της Γενικής Διευθύντριας για προσωπικούς λόγους και είναι απόλυτα σεβαστό. Και δε νομίζω ότι η παραίτηση ενός προσώπου από θέση ευθύνης είναι και τόσο ασυνήθιστη  στη διοικητική διαδικασία.

Αμέσως ανέλαβε καθήκοντα  ο αναπληρωτής  της, όπως προβλέπεται από το νόμο, ο Διευθυντής Συλλογών του Μουσείου Κώστας Νικολέντζος. Ένας τέτοιος οργανισμός δεν μπορεί να μένει ακέφαλος.

-Υπάρχει το βιομηχανικό συγκρότημα της Πειραιώς 260, που αγόρασε το Υπουργείο Πολιτισμού και πρόκειται να αξιοποιήσει. Πρόκειται για έναν τεράστιο χώρο. Τι σχεδιάζει το Υπουργείο Πολιτισμού;

Ήδη εκπονούνται οι μελέτες για τη μετατροπή του βιομηχανικού συγκροτήματος, επί της οδού Πειραιώς 260, π. εργοστάσιο Τσαούσογλου σε ισχυρό πολιτιστικό πόλο. Τα κτήρια, πολλά εκ των οποίων αποτελούν μνημεία βιομηχανικής αρχιτεκτονικής, θα αποκτήσουν νέα ζωή, στεγάζοντας δραστηριότητες -πέραν βεβαίως του Ελληνικού Φεστιβάλ που θα συνεχίσει να στεγάζεται  εκεί- όπως τα εργαστήρια παραγωγής πιστών αντιγράφων του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάδειξης Πολιτιστικών Πόρων αλλά και η Γλυπτοθήκη-Μοντελοθήκη, ένα εξαιρετικά σημαντικό μουσείο, που μέσω των ιστορικών εκμαγείων, αναδεικνύει την ελληνική τέχνη στη μεγάλη ιστορική διαχρονία της.

Το Υπουργείο Πολιτισμού δεν ασκεί λογοκρισία. Και αυτό αποτελεί πάγια θεσμική και αταλάντευτη στάση του Υπουργείου

Σε άλλα κτήρια θα φιλοξενηθούν εκθέσεις πολιτιστικών δομών, όπως το Θεατρικό Μουσείο -το οποίο ανήκει πλέον στο Υπουργείο Πολιτισμού- το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων Φοίβου Ανωγειανάκη και το Λύκειο των Ελληνίδων. Συνεπώς, η αξιοποίηση του βιομηχανικού συγκροτήματος εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους, αλλά και την ανάδειξή του σε πόλο δημιουργίας και αναψυχής, αναβαθμίζοντας την ευρύτερη περιοχή.

Ήδη έχει ολοκληρωθεί η στρατηγική μελέτη για τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος των κτηρίων χώρου, η οποία προβλέπει συστηματικές φυτεύσεις, ενισχύοντας το πράσινο αποτύπωμα του βιομηχανικού συγκροτήματος. Η Τράπεζα Πειραιώς γενναιόδωρα  ανέλαβε, τη δωρεά όλων των αναγκαίων μελετών αποκατάστασης του συνόλου του βιομηχανικού συγκροτήματος.

-Διάβασα με προσοχή την απάντησή σας στον βουλευτή, που ουσιαστικά σας καλούσε να λάβετε πρωτοβουλία και να αποσύρετε κάποια έργα τέχνης από την Εθνική Πινακοθήκη. Όπως γράψατε «το Υπουργείο Πολιτισμού, δρώντας πάντοτε με γνώμονα την προστασία της εν γένει πολιτιστικής και καλλιτεχνικής κληρονομιάς της χώρας, ουδέποτε προβαίνει σε ενέργειες λογοκρισίας». Ωστόσο, το 2023 με εντολή του υπουργείου Εξωτερικών αποσύρθηκε έργο που απεικόνιζε την ελληνική σημαία με ροζ χρώμα, η οποία είχε τοποθετηθεί σε χώρο του Γενικού Προξενείου της  Ελλάδας στην Νέα Υόρκη.  Να σας θυμίσω ότι την απόσυρση του έργου είχε  ζητήσει ο πρόεδρος της Νίκης, κ. Νατσιός. Γιατί να συμβαίνει αυτό; Γιατί εδώ δεν λογοκρίθηκαν τα έργα και σωστά και στην Νέα Υόρκη επικράτησε η επιθυμία του κ. Νατσιού;

Το Υπουργείο Πολιτισμού δεν ασκεί λογοκρισία. Και αυτό αποτελεί πάγια θεσμική και αταλάντευτη στάση του Υπουργείου, το οποίο υποχρεούται να προστατεύει την πολιτιστική μας κληρονομιά,  να ενθαρρύνει και να στηρίζει τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση.

Αυτή είναι η καταστατική μας αποστολή, αλλά και η απαίτηση μιας ώριμης κοινωνίας, στην οποία υπάρχουν άπειρα αισθητικά κριτήρια και τρόποι πρόσληψης της Τέχνης και των δημιουργημάτων της.

Με ρωτάτε για την απόσυρση του έργου από το προξενείο της Νέας Υόρκης. Αποτελεί το Γενικό Προξενείο εκθεσιακό χώρο; Υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού;

Όσον αφορά στην Εθνική Πινακοθήκη και τα έργα που βανδάλισε  ο βουλευτής της Νίκης Νικόλαος Παπαδόπουλος,  η Διεύθυνση της Πινακοθήκης έχει προβεί σε όλες τις νόμιμες ενέργειες. Και, όπως, επανειλημμένα, έχω επισημάνει το Υπουργείο δεν υπαγορεύει στην Εθνική Πινακοθήκη το τι θα εκθέσει και πως θα το εκθέσει. Την εποπτεύει και τη στηρίζει. Αυτήν την πολιτική,  η οποία  αφίσταται από την πριμοδότηση ή την προώθηση συγκεκριμένων καλλιτεχνικών ρευμάτων, συχνά με έντονο ιδεολογικό φορτίο, ακολουθούμε. Και θα  συνεχίσουμε να την ακολουθούμε, χωρίς παρεκκλίσεις.

-Θα ήθελα να επαναφέρω ένα θέμα για το οποίο σας είχα ρωτήσει στο παρελθόν και αφορά τα Βασιλικά Εμβλήματα του Όθωνα, δηλαδή το στέμμα, το σκήπτρο και το ξίφος του. Αυτά μάθαμε ότι βρέθηκαν στο Τατόι το 2023. Πού ακριβώς βρέθηκαν και από ποιους; Μπορείτε να μας πείτε κάτι περισσότερο;

Το Υπουργείο είχε κάνει σχετική μακρά ανακοίνωση. Είχα πει ότι τα βασιλικά εμβλήματα, του πρώτου βασιλέως της Ελλάδας, εντοπίστηκαν κατά τις εργασίες τεκμηρίωσης των πολιτιστικών αγαθών κινητών αντικειμένων στο π. βασιλικό κτήμα, στο Τατόι.

Το στέμμα, το σκήπτρο και το ξίφος του Όθωνα λάνθαναν επί δεκαετίες, γι’ αυτό και η ανεύρεσή τους προκάλεσε μεγάλη ικανοποίηση. Τα εμβλήματα ανακαλύφθηκαν από τα στελέχη των αρμοδίων υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού, σε πολύ καλή κατάσταση. Ήταν προσεκτικά φυλαγμένα και συσκευασμένα. Έτσι, έκλεισε και η  εντελώς αβάσιμη εικοτολογία που είχε καλλιεργηθεί σχετικά με την τύχη τους.

Το Υπουργείο δεν υπαγορεύει στην Εθνική Πινακοθήκη το τι θα εκθέσει και πως θα το εκθέσει. Την εποπτεύει και τη στηρίζει

Στο Τατόι έχουν έρθει στο φως χιλιάδες αντικείμενα μεγάλης ιστορικής αξίας. Σε αυτά συγκαταλέγονται και τα βασιλικά εμβλήματα του Όθωνος. Η μοναρχία ανήκει πλέον στο παρελθόν, αλλά αποτελεί ιστορική περίοδο του νεότερου ελληνικού κράτους. Τα υλικά κατάλοιπα της βασιλείας -μην ξεχνάμε ότι τα συγκεκριμένα βασιλικά εμβλήματα ήταν τα πρώτα διακριτικά του νεότερου ελληνικού κράτους- αποδεικνύουν τη διαχρονική συνέχειά του κράτους μας.

Η δημοκρατία μας είναι αδιάσειστα εδραιωμένη. Τα εμβλήματα του Όθωνος ανήκουν στον ελληνικό λαό. Γι’ αυτό, το Υπουργείο Πολιτισμού τα παρέδωσε στο φυσικό τους κάτοχο, την εθνική αντιπροσωπεία, ώστε να εκτίθενται στην Αίθουσα των Τροπαίων «Ελευθέριος Βενιζέλος» της Βουλής των Ελλήνων.

Η Λίνα Μενδώνη παρέστη στη δοξολογία στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, χοροστατούντος του σεβασμιότατου Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευσταθίου.

Ακολούθως κατέθεσε στεφάνι στο Κενοτάφιο του Λεωνίδα, στη μνήμη των ενδόξων νεκρών του Έθνους, και στη συνέχεια παρακολούθησε μαζί με πλήθος κόσμου τη στρατιωτική και μαθητική παρέλαση.

Λίνα Μενδώνη: «Σήμερα τιμούμε όλους αυτούς που εξασφάλισαν στην Ελλάδα την ελευθερία της»

«Χρόνια πολλά σε όλους. Σήμερα τιμούμε όλους αυτούς που εξασφάλισαν στην Ελλάδα την ελευθερία της. Τιμούμε τους προγόνους μας για την ηρωική τους θυσία», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού μετά την ολοκλήρωση της παρέλασης.

«Σήμερα η Ελλάδα, με ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις και ανορθωμένη οικονομία, έχει τη δυνατότητα να βαδίζει σταθερά μπροστά, περήφανη για τον λαό και τις κατακτήσεις του. Αποτίουμε φόρο τιμής, γνωρίζοντας το παρελθόν, σε ένα σταθερό παρόν και ευχόμενοι ένα ευοίωνο μέλλον, που μπορούμε να το εξασφαλίσουμε όταν είμαστε όλοι μαζί, με πίστη στις αξίες και τα ιδανικά του Έθνους», πρόσθεσε η ίδια.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ειδικά για το τελευταίο θέμα, που αφορά στη Βασιλίσσης Όλγας, μιλά και για τις σχέσεις της ως υπουργού με τον δήμαρχο Αθηναίων Χ. Δούκα. Όπως δηλώνει χαρακτηριστικά «όπου η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών έφερε στο φως σημαντικά οικοδομήματα της ρωμαϊκής εποχής, που δεν γίνεται να καλυφθούν, εκ νέου, με ασφαλτοτάπητα. Αυτή είναι η γνώμη της αρμόδιας Εφορείας και των αρμοδίων οργάνων του Υπουργείου Πολιτισμού. Δεν είναι δική μου άποψη».

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

-Κυρία υπουργέ, θα ήθελα να ξεκινήσουμε τη συνέντευξη με το αίτημα της επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα. Εσείς έχετε πει ότι εκ μέρους της Ελλάδας το αίτημα είναι «μόνιμο, διαρκές και ενεργό εδώ και δύο αιώνες». Πρακτικά τι σημαίνει αυτό; Υπάρχουν συζητήσεις με εκπροσώπους του Βρετανικού μουσείου, της Βρετανικής κυβέρνησης; Θέλετε να μας πείτε κάτι περισσότερο;

Η επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα είναι αίτημα του ίδιου, του ακρωτηριασμένου μνημείου, με το οποίο τα αρπαγέντα αριστουργήματα αποτελούν ενιαία, αδιαίρετη, αδιάσπαστη, φυσική, αισθητική και νοηματική οντότητα. Η βίαιη απόσπασή τους ισοδυναμεί με διάσπαση αυτής της ενότητας. Η σύγχρονη Ελλάδα, ως κληρονόμος και διαχειριστής του οικουμενικού συμβόλου του Παρθενώνα, διεκδικεί, εν ονόματι της ακεραιότητάς του, τον επιστροφή των Γλυπτών στον φυσικό τους χώρο. Η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και το Υπουργείο Πολιτισμού έχουν συνεκτική στρατηγική και κινούνται προσεκτικά και μεθοδικά, σε διακυβερνητικό επίπεδο, όπως έχει ακριβώς συστήσει και η UNESCO.  Αυτού του είδους οι διαπραγματεύσεις απαιτούν χρόνο, υπομονή και επιμονή. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να επαναλάβω, κι ας ακούγεται μονότονο, ότι δεν θα γίνει αποδεκτή οποιαδήποτε λύση που θα παραβιάζει τις εθνικές κόκκινες γραμμές, δηλαδή, την αναγνώριση οποιασδήποτε μορφής νόμιμης κυριότητας, νομής ή κατοχής στη βρετανική πλευρά. Αυτά δεν θα τα αναγνωρίσουμε ποτέ. Βλέπετε ότι η στάση μας φέρνει αποτελέσματα. Ποτέ άλλοτε το αίτημα της επανένωσης δεν ήταν τόσο ώριμο και ποτέ άλλοτε δεν είχε τόσο μεγάλη, σχεδόν καθολική, απήχηση ακόμη και παλιών πολέμιών του.

-Τα έργα στο Τατόι είναι σε εξέλιξη. Η απόδοση του έργου πότε θα γίνει από το Υπουργείο Πολιτισμού και τι θα περιλαμβάνει;

Το π. βασιλικό κτήμα στο Τατόι, με συγκρότημα ανακτορικό συγκρότημα και τα συνοδά κτήριά του, περνά από την εγκατάλειψη στην ανάδειξη και την απόδοσή του, στον φυσικό του κύριο, τους πολίτες. Από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού εκτελεί ένα, χωρίς προηγούμενο,  πολύπλοκο έργο που συνδυάζει την ενδελεχή τεκμηρίωση και παρουσίαση των χιλιάδων κινητών αντικειμένων με την αναστήλωση και αποκατάσταση των κτηρίων και τη διαμόρφωση, με απόλυτο σεβασμό, στην περιβαλλοντική και ιστορική φυσιογνωμία του χώρου, του άλσους που τα περιβάλλει.

Η σύγχρονη Ελλάδα, ως κληρονόμος και διαχειριστής του οικουμενικού συμβόλου του Παρθενώνα, διεκδικεί, εν ονόματι της ακεραιότητάς του, τον επιστροφή των Γλυπτών στον φυσικό τους χώρο

Όλα τα έργα προχωρούν, με απαρέγκλιτη τήρηση του χρονοδιαγράμματος, ώστε οι μουσειακές υποδομές να έχουν ολοκληρωθεί, το 2025, και το σύνολο του έργου, συμπεριλαμβανομένης της ανάπλασης του περιβάλλοντος χώρου, να αποδοθεί στους πολίτες το 2027.  

-Το άλλο μεγάλο έργο που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι αυτό του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Εκεί αναμένεται να εκτεθούν χιλιάδες μοναδικά ευρήματα από την ανασκαφική δραστηριότητα στην Αθήνα. Θα είναι ένα «ανταγωνιστικό» μουσείο με αυτό της Ακρόπολης;

Ποτέ τα μουσεία δεν είναι μεταξύ τους ανταγωνιστικά. Είναι, εξ ορισμού, συμπληρωματικά. Συλλειτουργούν, ασφαλώς, όταν αφορούν στην ίδια ιστορική περίοδο, ακόμη και όταν θεραπεύουν διαφορετικά είδη τέχνης, φαινομενικά εντελώς απομακρυσμένα. Αυτό ισχύει και για τη σχέση του Μουσείου της Ακρόπολης, που φιλοξενεί τους θησαυρούς του Ιερού Βράχου, και του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του σημαντικότερου παγκοσμίως, στο είδος του.

• Όσον αφορά στην ανάπλασή του, διαθέτουμε ήδη την εξαιρετική πρόταση του David Chipperfield και προχωρούμε στην εκπόνηση του συνόλου των μελετών, μετά την γενναιόδωρη χορηγία του ζεύγους Σ. Λάτση.

Πρέπει, όμως, να σημειώσω -προς αποφυγήν παρανοήσεων- ότι τα ευρήματα από την ανασκαφική δραστηριότητα, επί έξι δεκαετίες, στην Αθήνα, προορίζονται για το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, που έχει χωροθετηθεί στην Ακαδημία Πλάτωνος.

Πρόκειται για ένα σχέδιο που χρονολογείται από τη δεκαετία του 1980 και μπαίνει, επιτέλους, στον δρόμο  της υλοποίησης, με τον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό να έχει ήδη ολοκληρωθεί. Εκεί θα στεγαστούν αρχαιότητες μοναδικές και άγνωστες, καθώς δεν έχουν εκτεθεί ποτέ. Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αποτελεί την κιβωτό της αρχαίας ελληνικής τέχνης με εξαιρετικά έργα από όλο τον ελλαδικό χώρο.

 -Οι σχέσεις σας με τον νέο δήμαρχο Αθηναίων κ. Δούκα σε ποιο επίπεδο βρίσκονται; Η εμπλοκή του υπουργείου Πολιτισμού στο έργο της Βασιλίσσης Όλγας που δεν προχωράει ποια είναι και τι γίνεται;

Με τον Δήμαρχο Αθηναίων, όπως και με κάθε εκπρόσωπο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όποια και αν είναι η πολιτική του προέλευση, προσβλέπω σε στενή και εποικοδομητική συνεργασία. Με τον κ. Δούκα έχουμε πάμπολλα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος και αλίμονο αν δεν συζητήσουμε, δεν συνεργαστούμε και δεν αναζητήσουμε λύσεις προς όφελος, εντέλει, των Αθηναίων πολιτών.

• Όσον αφορά το έργο της πεζοδρόμησης της Λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας, η εμπλοκή του Υπουργείου είναι καθόλα θεσμική. Σε κάθε εκτέλεση τεχνικού έργου, διενεργούνται ανασκαφές. Αυτό επιβάλλει ο αρχαιολογικός νόμος.

Όταν, για παράδειγμα,  αυτό γίνεται για μεγάλους αυτοκινητόδρομους, κατά μείζονα λόγο ισχύει  για ένα έργο, στο ιστορικό κέντρο της πρωτεύουσας. Το ίδιο έγινε και στη Βασιλίσσης Όλγας, όπου η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών έφερε στο φως σημαντικά οικοδομήματα της ρωμαϊκής εποχής, που δεν γίνεται να καλυφθούν, εκ νέου, με ασφαλτοτάπητα. Αυτή είναι η γνώμη της αρμόδιας Εφορείας και των αρμοδίων οργάνων του Υπουργείου Πολιτισμού. Δεν είναι δική μου άποψη. Μακάρι, πάντως, τα προβλήματα της πρωτεύουσας να συνοψίζονταν στη Βασιλίσσης Όλγας και την πεζοδρόμησή της.

-Τελικά ο πολιτισμός έχει τη θέση που του αξίζει στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα, με τη μακραίωνη και τεράστια πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και τη ζηλευτή σύγχρονη δημιουργία της, ο Πολιτισμός, κατακτά μέρα με τη μέρα  τη θέση που του αναλογεί. Οφείλουμε να θέλουμε όλο και  μεγαλύτερη ανάδειξη του πολιτιστικού μας αποθέματος, όλο και ενεργότερη ενθάρρυνση νέας δημιουργίας. Ποια είναι όμως, στα αλήθεια, η θέση του Πολιτισμού στην Ελλάδα; Υπάρχει κάποιο ιδεατό πρότυπο προς το οποίο πρέπει να συγκλίνουμε;

Τα ευρήματα από την ανασκαφική δραστηριότητα, επί έξι δεκαετίες, στην Αθήνα, προορίζονται για το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, που έχει χωροθετηθεί στην Ακαδημία Πλάτωνος

Αν με ρωτάτε, για τον αν ο Πολιτισμός πρέπει να αποτελεί κεντρική προτεραιότητα στις δημόσιες πολιτικές, η απάντηση είναι  όχι μόνον αυτονόητη, αλλά γίνεται, καθημερινή  πράξη. Ένα μόνον παράδειγμα: Ποτέ άλλοτε δεν υλοποιούνταν τόσα έργα σε δομές πολιτισμού, και ποτέ άλλοτε ο Πολιτισμός δεν διέθετε τόσους πόρους, όσο σήμερα. Πάντοτε, όμως,  θα επιδιώκουμε όλο και  πιο αναβαθμισμένη τη θέση του Πολιτισμού. Αυτή είναι η φιλοδοξία και το στοίχημά μας.

-Οι ιδιώτες που χρηματοδοτούν εκδηλώσεις και πολιτιστικά έργα τελικά βοηθούν τον ελληνικό πολιτισμό; Έχει ουσία αυτό;

Αλίμονο αν τα έργα και οι εκδηλώσεις πολιτισμού ήταν αποκλειστική υπόθεση του κράτους. Πολιτισμός που εξαρτάται μόνον από την κρατική στήριξη, υλική και ηθική, μοιραία καταλήγει στη χειραγώγηση και την εργαλειοποίηση -αυτά μόνο σε κατ’ όνομα δημοκρατίες συμβαίνουν. Η υποχρέωση του Υπουργείου Πολιτισμού και των υπηρεσιών του να καταστήσει -και να διατηρεί- τον Πολιτισμό ισότιμα προσβάσιμο σε όλους, κάθε άλλο παρά αναιρεί τον ρόλο των ιδιωτών. Δεν χρειάζεται καν να ανατρέξουμε στους χορηγούς και τους μαικήνες της Αρχαιότητας.

Ας δούμε μόνον τους δύο αιώνες του ελεύθερου εθνικού μας βίου για να διαπιστώσουμε πόσο οι μεγάλες δωρεές συνέβαλαν στην άνθηση του νεότερου πολιτισμού μας και στη διάσωση και ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Ιδιαίτερα, για την καλλιτεχνική έκφραση και δημιουργία, η οποία είναι προσωπική υπόθεση, υπόθεση του δημιουργού, θα ήταν τουλάχιστον παράδοξο η στήριξή της να εναποτίθεται μόνον στο κράτος.

Μαθητής του Κάρολου Κουν, ο Γιάννης Φέρτης αναμετρήθηκε με επιτυχία με τα μεγαλύτερα έργα του κλασικού και του σύγχρονου ρεπερτορίου, αλλά και του αρχαίου δράματος, χαρίζοντας μας μοναδικές ερμηνείες που θα εξακολουθούν να μνημονεύονται, στην ιστορία του θεάτρου, ως υποδειγματικές.

Γιατί υπήρξε ένας ερμηνευτής που αξιοποίησε στο έπακρο τις στέρεες σπουδές του, τη συνεργασία του με κορυφαίους θεατρανθρώπους και, πρωτίστως, τα μοναδικά εκφραστικά του μέσα για να αναδειχθεί δίκαια, σε έναν από τους μεγαλύτερους ηθοποιούς της γενιάς του.

Η σκηνική του παρουσία, σεμνή και συνάμα επιβλητική, έθετε πάντοτε μέτρα σύγκρισης. Ποιος, από όσους είχαν την τύχη να τον δουν στο σανίδι, μπορεί πράγματι να ξεχάσει πώς συνδύαζε την υποβλητική φωνή του με την κίνηση και την έκφραση, προσεγγίζοντας, πάντοτε με δέος, το κείμενο;

Τα επιλεκτικά του περάσματα από τη μεγάλη και τη μικρή οθόνη, αλλά και από την αφήγηση, συμπληρώνουν την εικόνα ενός ολοκληρωμένου ερμηνευτή, που ευτύχησε να κερδίσει πανάξια, χάρη στην πορεία του, την προσωπικότητά του αλλά και την άφατη προσήλωσή του, χωρίς εκπτώσεις, στην Τέχνη, τον σεβασμό των ομοτέχνων του, τον θαυμασμό και την αγάπη του κοινού.

Τον αποχαιρετούμε με ευγνωμοσύνη για όλα όσα μας προσέφερε. Στη σύζυγό του Μαρίνα Ψάλτη, με την οποία συμπορεύθηκαν στη ζωή και την Τέχνη, την οικογένειά του και τους φίλους του απευθύνω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια».

Ήταν ωραία και άφοβη.

Ήταν αστή, μεγαλοαστή και ασύμβατη.

Ήταν γενναία για ό,τι πίστεψε πολύ και υποτακτική σε ό,τι αγάπησε πολύ.

Ήταν ερωτευμένη σε όλη της τη ζωή με τη ζωή κι έζησε σε μια ζωή εκατό ζωές και κάθε μια χωριστά», δήλωσε η Λίνα Μενδώνη. Σήμερα, που συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από τον θάνατό της, το Υπουργείο Πολιτισμού και το Ίδρυμα Μελίνας Μερκούρη μνημονεύουν και τιμούν την υπέροχη Ελληνίδα, την πολιτικό που έβαλε τον Πολιτισμό στο κέντρο της πολιτικής της, την Υπουργό Πολιτισμού που ζήτησε, επιτακτικά και παγκόσμια την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα. Από τότε αυτή είναι η εθνική απαίτηση της Ελλάδας. Τα Γλυπτά πρέπει να αστράψουν στο ελληνικό φως.

Η υπουργός Πολιτισμού αναφέρεται στα εγκαίνια από τον πρωθυπουργό την Παρασκευή 5 Ιανουαρίου του αναστηλωμένου και αποκατεστημένου ανακτόρου του Φιλίππου Β ́, στις Αιγές, το οποίο ο μελετητής της αρχαίας αρχιτεκτονικής Wolfram Hoepfner αποκάλεσε «Παρθενώνα της Μακεδονίας». Πρόκειται για το ανάκτορο στο οποίο εστέφθη, ως βασιλεύς των Μακεδόνων, ο Μέγας Αλέξανδρος. Οικοδόμημα εντυπωσιακό τόσο σε μεγαλοπρέπεια όσο και σε έκταση, μνημείο μοναδικό, που, όπως τόνισε η υπουργός «σε συνδυασμό με το Μουσείο που εγκαινιάσαμε ένα χρόνο πριν, μαζί με τον πολιτιστικό πλούτο των Αιγών, δημιουργεί έναν ισχυρό πολιτιστικό πόλο για την πατρίδα μας και μείζονα αναπτυξιακό πόρο για τη Μακεδονία».

Στο ΥΠΠΟ σήμερα «υλοποιούμε το μεγαλύτερο πρόγραμμα έργων πολιτιστικών υποδομών – περισσότερα από 820 έργα και δράσεις- προϋπολογισμού άνω του 1,2 δισ. ευρώ», δήλωσε η Λίνα Μενδώνη. Μιλώντας για την εξέλιξη του πολιτιστικού τοπίου στη χώρα μας αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο νέο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, που «όπως το σχεδιάζουμε, δεν θα αποτελέσει μόνο πολύτιμη κιβωτό του ελληνικού πολιτισμού, αλλά θα γίνει ο καταλύτης για την αναγέννηση αυτής της περιοχής, του ιστορικού κέντρου, της Αθήνας, αλλά και της περαιτέρω πολιτιστικής οικονομικής και ανάπτυξης της πρωτεύουσας». Επίσης, σημείωσε ότι το «μεγάλο έργο προστασίας, ανάδειξης, ανάπλασης και λειτουργίας του π. βασιλικού κτήματος, στο Τατόι, που προσφέρει ένα πολύτιμο μητροπολιτικό πάρκο πολιτισμού, ψυχαγωγίας και ευζωίας σε όλους τους πολίτες και συγχρόνως ένα εξαιρετικά σημαντικό εργαλείο ανάπτυξης της Αττικής».

Σχετικά με τον σύγχρονο πολιτισμό της χώρας η Λινά Μενδώνη έκανε λόγο για «συστηματική προώθηση σχετικά με την ανωτατοποίηση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, ανταποκρινόμενοι στο πάγιο αίτημα του καλλιτεχνικού κόσμου». Πρόσθεσε επίσης, την επικείμενη «ίδρυση του φορέα για το Βιβλίο και του ενιαίου Οργανισμού για τα Οπτικοακουστικά, τον Κινηματογράφο και τη Πνευματική Ιδιοκτησία». Ακόμα, όπως είπε «αναδιαρθρώνεται η Αρχαιολογική Υπηρεσία, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί καλύτερα στην προστασία και την ανάδειξη του πολιτιστικού μας αποθέματος αλλά και να εξυπηρετεί αποτελεσματικότερα τους πολίτες. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός των πολιτιστικών δομών και η χρήση της πλέον προηγμένης τεχνολογίας είναι πρωτεύων στόχος μας».

«Εργαζόμαστε για την ανάδειξη του πολιτιστικού και δημιουργικού τομέα ως ολοκληρωμένου, βιώσιμου αναπτυξιακού εργαλείου. Οι δημιουργοί, οι καλλιτέχνες, οι επαγγελματίες στις τέχνες και τον πολιτισμό αλλά και οι εργαζόμενοι στο υπουργείο Πολιτισμού βρίσκονται στο επίκεντρο, καθώς συμβάλλουν καθοριστικά στη διαμόρφωση του νέου σύγχρονου παραγωγικού προτύπου της χώρας μας, που σχεδιάζει και υλοποιεί η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.Υποδεχόμαστε το 2024 με ελπίδα και αισιοδοξία. Εύχομαι καλή, σταθερή, δημιουργική, δυναμική, εκσυγχρονιστική χρονιά, με επιτυχία στους εθνικούς στόχους της πατρίδας μας. Εύχομαι σε όλο τον κόσμο ειρήνη, ευημερία και ειλικρινή συνεργασία» υπογραμμίζει καταληκτικά η υπουργός Πολιτισμού.