Οι έλεγχοι δεν πρέπει να γίνουν μόνο στη Σαντορίνη, αλλά και στα γειτονικά νησιά, γιατί άμα γίνει ένα σεισμός δεν ξέρουμε πού θα είναι οι μεγαλύτερες επιταχύνσεις είπε ο κ. Συνολάκης, σχολιάζοντας αναφορές για μεγάλη οικιστική πυκνότητα και οικοδομικές παρανομίες στη Σαντορίνη.

Μιλώντας στους βουλευτές-μέλη της κοινοβουλευτικής επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος για τη σεισμική δραστηριότητα, ο κ. Συνολάκης είπε ότι υπάρχουν 3 δυνατά σενάρια:

-Το πρώτο σενάριο είναι «η σεισμική δραστηριότητα να μειωθεί σταδιακά όπως είχε γίνει το 2011-12 και να μην γίνει τίποτα. Προφανώς είναι το σενάριο που όλοι θέλουμε να δούμε».

–Το δεύτερο σενάριο είναι «η σεισμικότητα να οδηγήσει σε μεγαλύτερο κύριο σεισμό». Σε αυτή την περίπτωση, συνέχισε ο κ. Συνολάκης, «κατά πάσα πιθανότητα θα γίνει ένα τσουνάμι και θα πρέπει να υπολογίσουμε ποιος θα είναι ο αντίκτυπος..» Όπως παρατήρησε ο κ. Συνολάκης, το 1956, το τσουνάμι δεν είχε σκοτώσει κανένα στην Ελλάδα διότι ήτανε έξι το πρωί και ο κόσμος ήταν έξω.. Ήταν τελείως διαφορετική η Ελλάδα. Φανταστείτε τώρα, να γίνει κάποια στιγμή, που έχουμε κόσμο στις παραλίες. Προειδοποίησε, δε, ότι όπως έχουμε δει σε πολλά μέρη του κόσμου, ακόμα και σε πολύ μικρά τσουνάμι, υπάρχουν στροβιλισμοί που δημιουργούνται στα λιμάνια και αυτό θα είναι ένα πρόβλημα στην ναυσιπλοΐα. [. . .] Ας ελπίσουμε ότι το “112”, αυτό το ζήτημα θα μπορέσει να το χειριστεί και να σας δώσει μία έγκαιρη προειδοποίηση».

Πολεοδομικό “έγκλημα”: Ο Κ. Συνολάκης ζήτησε να γίνουν έλεγχοι όλων των κτιρίων στη Σαντορίνη και στα γειτονικά νησιά. Σύμφωνα με το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο, η Καλντέρα είναι πέντε φορές περισσότερο χτισμένη από οποιαδήποτε άλλη περιοχή στην Ελλάδα και περίπου το 1/3 των κτισμάτων της είναι αυθαίρετα.

-Το τρίτο σενάριο είναι η είσοδος μάγματος, η οποία, ή θα οδηγήσει σε μία έκρηξη του ηφαιστείου, ή στην δημιουργία ενός υποθαλάσσιου «ηφαιστειακού κώνου». Ο καθηγητής εξήγησε ότι «όλα τα ηφαίστεια από κάπου ξεκινάνε. Όλος ο ηφαιστειακός χώρος μεταξύ της Ίου, της Αμοργού, της Ανάφης, και της Σαντορίνης έχει αρκετούς παλιούς κώνους ηφαιστείων, [. . . ] Υπάρχει ένας «ασκός» που είναι γεμάτος με μάγμα και τροφοδοτεί με φλέβες – μικρούς σωλήνες, οι οποίοι φτάνουν στην επιφάνεια. Σημείωσε, ωστόσο, ότι αυτή την πιθανότητα είναι πολύ μικρή, «αλλά επειδή ακριβώς έχουμε τόσο έντονη σεισμικότητα σε ένα σημείο, θυμίζει πάρα πολύ τι έγινε στο νησί του Μαγιότ το 2018, όπου σε μερικούς μήνες δημιουργήθηκε ένα καινούριο υποθαλάσσιο ηφαίστειο και είχε μία υποθαλάσσια έκρηξη».

Σύμφωνα με τον κ. Συνολάκη, το μόνο «παρήγορο» στο σενάριο του ηφαιστείου, είναι ότι «συνήθως τα ηφαίστεια δίνουν προειδοποίηση [. . .] Αυξάνεται η σεισμικότητα προτού υπάρξει κάποια έκρηξη, οπότε φαντάζεται κανείς ότι θα έχουμε καιρό να το αντιμετωπίσουμε».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Συνολάκης στις βλάβες που μπορεί να επιφέρουν τυχόν πλημμύρες, ιδιαίτερα σε παλαιά σπίτια που είναι χτισμένα με «άψητα τούβλα». «Όταν αρχίζει και ανεβαίνει η πλημμύρα, και κρατήσει περίπου πάνω από δύο ημέρες, το σπίτι αρχίζει να λιώνει.. Αυτό το θέμα πρέπει να αναδειχθεί. Πρέπει να δούμε ποια σπίτια είναι φτιαγμένα με αυτό τον τρόπο [. . .] Διότι κινδυνεύουν οι άνθρωποι» είπε ο κ. Συνολάκης.

Κληθείς να σχολιάσει τις καταγγελίες για παρανομίες σε κατασκευές στη Σαντορίνη, αλλά και την αυξημένη οικιστική πυκνότητα στο νησί, ο κ. Συνολάκης είπε: «Πολλές φορές είναι και λίγο “μάτσο” να μην ακολουθείς, ειδικά τον οικοδομικό κανονισμό. Αυτός υπάρχει κυρίως, όχι για να περιορίσει τους ανθρώπους για κάποιο αυθαίρετο λόγο. Υπάρχει ακριβώς για λόγους ασφαλείας. Για να μην υπάρχει φερειπείν, αυτό που άκουσα νωρίτερα ότι [. . .] είναι πέντε φορές μεγαλύτερη η οικιστική πυκνότητα στην Σαντορίνη. Δεν ξέρω αν ισχύει αυτό το νούμερο, αλλά στην Καλντέρα επάνω.. και να έχεις κάνει και παρανομίες.. Είναι, είναι η στιγμή, που όλοι αυτοί οι άνθρωποι που έχουνε κάνει παρανομίες, πρέπει να σκεφτούν πάρα πολύ. Να έχουνε μηχανικούς να ελέγξουν τις κατασκευές τους, διότι είναι και το σπίτι τους. Γιατί αν δεν προσέξεις το σπίτι σου θα πέσει να σε πλακώσει. Αυτή είναι η στιγμή, που πρέπει να γίνονται ενδελεχείς έλεγχοι όλων των κατασκευών. Όχι μόνο στη Σαντορίνη, αλλά και στα γειτονικά νησιά. Γιατί άμα γίνει ένα σεισμός δεν ξέρουμε που θα είναι οι μεγαλύτερες επιταχύνσεις» κατέληξε ο κ. Συνολάκης.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Toυ Κώστα Συνολάκη*

Βάσιμες υποψίες υπάρχουν για τη συμβολή των καλωδίων ηλεκτρικής ενέργειας στην εκδήλωση των πυρκαγιών, παρά την άρνηση των τοπικών εταιρειών ηλεκτροδότησης. Ανακύπτουν επίσης ερωτήματα για την έγκαιρη κινητοποίηση των πυροσβεστικών δυνάμεων, την προηγούμενη μέρα πριν τις πυρκαγιές, αφού υπήρχαν ακριβείς μετεωρολογικές προβλέψεις. Ένα άλλο πρόβλημα που αναδεικνύεται είναι η έλλειψη επαρκούς πίεσης νερού στους πυροσβεστικούς κρουνούς, που παρεμπόδισε την κατάσβεση. Πιο σημαντικό, λόγω των βελτιώσεων στο σύστημα ειδοποιήσεων έκτακτης ανάγκης στις ΗΠΑ μετά τις πυρκαγιές στο Μάουι (όπου δεν υπήρχε προειδοποίηση και κάηκαν 102 άνθρωποι), οι εκκενώσεις έγιναν γενικά έγκαιρα και αποτελεσματικά, σώζοντας εκατοντάδες ζωές, παρά του ότι αρκετά SMS του αντίστοιχου 112 στο ΛΑ ήταν σχετικά ασαφή, με αποτέλεσμα, σε μερικές περιπτώσεις, να δημιουργηθεί σύγχυση σε όσους πολίτες δεν είχαν ποτέ λάβει τέτοια μνήματα.

Κοιτάζοντας μπρος, το Λος Άντζελες πρέπει να βελτιώσει την ανθεκτικότητα του, μέσω της αναδιοργάνωσης των συστημάτων ειδοποιήσεων και της χρήσης προηγμένων τεχνολογιών όπως η μηχανική μάθηση για την πρόβλεψη πυρκαγιών. Επίσης, η κατασκευή πυροπροστατευτικών κτιρίων και η ενίσχυση των υποδομών ύδρευσης και η υπογειοποίηση των καλωδίων ηλεκτροδότησης θα προσφέρουν μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα, μειώνοντας τις ζημιές και σώζοντας ζωές, εφόσον η κλιματική αλλαγή θα συνεχίσει να προκαλεί ακραία καιρικά φαινόμενα απρόβλεπτης δύναμης.

*Ο Κώστας Συνολάκης είναι Ακαδημαϊκός και Καθηγητής Πολιτικών Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας.

Κοινή παραδοχή και συμπέρασμα όλων, βουλευτών, ειδικών επιστημόνων και εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ήταν ότι η Ελλάδα, με τις εκατοντάδες χιλιάδες ακτογραμμές της, χρειάζεται άμεσα ένα εθνικό στρατηγικό, ολιστικό σχέδιο, για να αποτρέψει μελλοντικούς μεγάλους κινδύνους οι βρίσκονται προ των πυλών. Και όλοι ανεξαιρέτως, συντάχθηκαν με την άποψη του κ. Συνολάκη, ότι «χρειάζεται η δημιουργία ενός Κεντρικού Γνωμοδοτικού Συμβουλίου για την παράκτια ζώνη, αντίστοιχου του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, που θα εγκρίνει οποιαδήποτε παρέμβαση στην παράκτια ζώνη».

«Η επιστημονική κοινότητα είναι ενωμένη. Γυρίσαμε σελίδα. Πρέπει να γίνουν σοβαρές μελέτες με μαθηματικές προσομοιώσεις και όχι πειράματα. Η άποψη όλων είναι να μειωθεί ο υπερκαταναλωτισμός και η σπατάλη πόρων και με σοβαρό, θεσμικό και επιστημονικό τρόπο να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα. Πρέπει να σταματήσει ο αλόγιστος τρόπος που εκμεταλλευόμαστε τις παραλίες. Ο χρόνος δεν μπορεί να περιμένει. Είναι θέμα χρόνου τα αυθαίρετα που κτίζονται στις παραλίες να τα πάρει το κύμα. Και όπως λέει και το τραγούδι ‘είναι κακό στην άμμο να χτίζεις παλάτια’», ανέφερε χαρακτηριστικά ο ακαδημαϊκός καθηγητής.

Ανησυχία από τα επίσημα στοιχεία

Τα στοιχεία, όπως παρουσιάστηκαν στην επιτροπή, είναι πολύ ανησυχητικά για όλο τον κόσμο, καθώς όπως τονίστηκε, «οι ανθρωπογενείς παρεμβάσεις ανέβασαν ανησυχητικά τη στάθμη της θάλασσας ενώ τα 30 επόμενα χρόνια, ο ρυθμός αύξησής της θα επιταχυνθεί».

Ανησυχητικές είναι οι επιπτώσεις και για τη χώρα μας. Όπως τονίστηκε, εκτιμάται μεταξύ άλλων ότι:

• «Η Ελλάδα, έχει χάσει περίπου 250 τετραγωνικά χιλιόμετρα παραλιών από το 1900, στο διάστημα 1986 έως 2018. Το ετήσιο κόστος μπορεί να ανέρχεται σε περίπου 2,6 δισεκατομμύρια ευρώ και αυτό το νούμερο δεν υπολογίζει το κόστος από την απώλεια υπηρεσιών, από τα οικοσυστήματα. Το νούμερο αυτό αυξάνεται κατά περίπου 81 εκατομμύρια το χρόνο και θα αρχίσει να αυξάνεται πολύ περισσότερο όταν αρχίσουν να παρασύρονται σπίτια.
• Στο Κολυμπάρι Κρήτης, έχουν χαθεί πέντε χιλιάδες 5 στρέμματα παραλίας από το 1941 έως το 2024. Υπολογίζεται ότι χάνονται πέντε εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.
• Στο Ανφάνδο της Ρόδου, από το 2015 έως το 2024 δημιουργήθηκε 1,5 μέτρο διάβρωσης, σε ένα παραλιακό μέτωπο ενός περίπου χιλιομέτρου».

«Ακραίες καταιγίδες κάθε 5 χρόνια ενώ παλιά γίνονταν κάθε 25 χρόνια»

«Η κλιματική αλλαγή δεν θα επιφέρει μονάχα αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Οι επιπτώσεις της θα δημιουργούν ακραίες καταιγίδες κάθε πέντε χρόνια, όταν παλιά συνέβαιναν κάθε 25 χρόνια», σημείωσε ο κ. Συνολάκης και συμπλήρωσε:

«Ένα πράγμα στο οποίο πάσχουμε στην Ελλάδα, είναι ότι δεν έχουμε διαχρονικά κυματικές μετρήσεις πολύ κοντά στην ακτή και μετρήσεις κυμάτων και ρευμάτων, ώστε να μπορέσουμε να βγάλουμε αξιόπιστα συμπεράσματα για το πώς να σχεδιάσουμε τα τεχνικά έργα. Δεν είναι υπερβολή να σας πω ότι, τα περισσότερα έργα σχεδιάζονται με το μάτι, χωρίς κυματικές μετρήσεις.

Η υπερθέρμανση του πλανήτη αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων, με αποτέλεσμα την αύξηση των επιπέδων της θάλασσας και τον κίνδυνο μεγάλων πλημμυρών κατά μήκος των ακτογραμμών το κόσμου

Βλέπουμε ότι σταδιακά, οι ακραίοι κυματισμοί αυξάνουν. Μπορεί να φτάσουν σε μια μεγάλη καταιγίδα, ακόμα και τα 8,5 μέτρα. Έχουμε παρατηρήσει διαχρονικά, ότι αυτός ο αριθμός αυξάνει. Τα κύματα μπορεί να είναι ακόμα και 8,5 μέτρα ενώ σε 10 χρόνια μπορεί να φτάνουν τα 8,7 μέτρα. Θα δημιουργούνται ακραίοι κυματισμοί με κάθε μεγάλη καταιγίδα. Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο».

Μιλώντας με αφορμή τις τεράστιες διαφορές θερμοκρασίας, πάνω και από τους 70 βαθμούς μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης, ο Κώστας Συνολάκης τόνισε «Αυτό το οποίο βλέπουμε και θα έχουμε και στην Ελλάδα, είναι ότι θα έχουμε ακραίους καύσωνες, θα έχουμε ακραίες πλημμύρες και η έντασή τους και η συχνότητά τους θα αυξηθεί. Αυτό το ξέρουμε. Το ζητούμενο είναι πόσο θα είναι αυτή η ένταση, πόσο θα αυξηθεί. Θα έχουμε μια πολική βόμβα με τον ίδιο τρόπο που είναι στις Ηνωμένες Πολιτείες; Ίσως όχι, αλλά ότι θα έχουμε ακραία φαινόμενα και ότι η έντασή τους θα είναι μεγαλύτερη και η συχνότητά τους θα είναι πιο συχνή, αυτό σίγουρα θα το έχουμε. Σαν κοινωνία και το κράτος αλλά και εμείς οι ίδιοι, δηλαδή όλοι πρέπει να προετοιμαστούμε ότι το μέλλον θα είναι διαφορετικό. Τα ακραία φαινόμενα είναι εδώ, θα γίνονται πιο συχνά και θα είναι πιο ακραία» τόνισε ο κ. Συνολάκης μιλώντας στο Πρώτο Πρόγραμμα 91,6 και 105,8.

«Όσο έχουμε σχετικά ήπιες μεταβολές χειμώνα-καλοκαίρι, δεν έχουμε αυτά τα ακραία φαινόμενα, αυτό είναι κάτι το οποίο και στα μετεωρολογικά μοντέλα είναι διαχειρίσιμο. Όταν αρχίζουμε και βλέπουμε αυτές τις πολύ ακραίες αλλαγές, μας βάζει σε σκέψεις ότι αυτό που βλέπουμε είναι αποσταθεροποίηση του παγκόσμιου κλίματος. Αν δεν λάβουμε τα μέτρα μας, τότε θα είναι πάρα πολύ αργά, δηλαδή αν αυτά τα πράγματα που βλέπουμε δεν μας είναι φοβερά δυνατά καμπανάκια για τις αλλαγές που πρέπει να κάνουμε ώστε να αποφύγουμε τα χειρότερα» είπε χαρακτηριστικά.

Αυτά που συμβαίνουν και βλέπουμε με τις ακραίες πολικές θερμοκρασίες στις Ηνωμένες Πολιτείες και τις υψηλές θερμοκρασίες για την εποχή στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, είναι συμβατές με τις εκτιμήσεις που είχαν γίνει για την κλιματική κρίση, εξήγησε ο κ. Συνολάκης.

«Η όλη κουβέντα για την κλιματική αλλαγή ουσιαστικά έχει ξεκινήσει τη δεκαετία του 90, αν και για σχεδόν δύο αιώνες ήταν γνωστό ότι οι μεγάλες συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα φτιάχνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και ότι αυτό θα οδηγούσε κάποια στιγμή σε αύξηση της θερμοκρασίας στη Γη» ανέφερε ο κ. Συνολάκης, ωστόσο προσέθεσε ότι κανένας δεν περίμενε ότι η ανθρωπότητα θα εισέπραττε τις επιπτώσεις τόσο γρήγορα.

Ο Κώστας Συνολάκης μελετά τα «μοντέλα»

«Κοιτάζοντας μπροστά για το έτος 2050 για το έτος 2100, υπάρχουν διάφορα μοντέλα που λένε ότι θα έχουμε πιο ήπιες συνέπειες, άλλα μοντέλα τα οποία λένε ότι θα έχουμε πολύ πιο σοβαρές συνέπειες. Αυτό που εισπράττουμε τώρα είναι συμβατό με τα μοντέλα που δείχνουν ότι θα έχουμε πιο άσχημες συνέπειες. Το κακό είναι ότι ακόμη δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι. Δηλαδή χοντρικά μέχρι το 2040 θα αρχίσει πραγματικά η διαφοροποίηση. Τότε θα ξέρουμε αν είναι πάρα πολύ αργά ή αν έχουμε κάποια ελπίδα σαν ανθρωπότητα» τόνισε.

Σχετικά με το γεγονός ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, άλλαξε τα ευρωπαϊκά σχέδια για απολιγνιτοποίηση και μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, την ώρα που η κλιματική κρίση είναι σε πλήρη εξέλιξη, ο κ. Συνολάκης, επισήμανε πως πράγματι οι πόλεμοι είναι από τα γεγονότα που ακριβώς μπορεί να κάνουν πολύ χειρότερη την κατάσταση και αποτελούν παράγοντα που δεν μπαίνουν στα μοντέλα.

«Στον πόλεμο στην Ουκρανία, σαν άνθρωποι στην καθημερινότητά μας δεν έχουμε έλεγχο, αλλά έχουμε έλεγχο στην καθημερινότητά μας όσον αφορά στη σπατάλη που κάνουμε και στον καταναλωτισμό μας και κυρίως στη μεγάλη σπατάλη η οποία γίνεται σε τρόφιμα. Υπάρχουν διάφορες εκτιμήσεις που δείχνουν ότι από 10 έως 30% της μείωσης των τιμών του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα μπορεί να επιτευχθεί μόνο και μόνο με πραγματική μείωση της σπατάλης που γίνεται στα τρόφιμα και τη μείωση της υπερκατανάλωσης, η οποία γίνεται και ειδικά αυτές σε αυτή την εποχή που είναι που είναι οι γιορτές» επισήμανε ο κ. Συνολάκης.

Μιλώντας στο Πρώτο Πρόγραμμα ο Κώστας Συνολάκης, σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «αυτό το οποίο βλέπουμε και θα έχουμε και στην Ελλάδα, είναι ότι θα έχουμε ακραίους καύσωνες, θα έχουμε ακραίες πλημμύρες και η έντασή τους και η συχνότητά τους θα αυξηθεί. Αυτό το ξέρουμε».

Και συνέχισε: «Το ζητούμενο είναι πόσο θα είναι αυτή η ένταση, πόσο θα αυξηθεί. Θα έχουμε μια πολική βόμβα με τον ίδιο τρόπο που είναι στις Ηνωμένες Πολιτείες; Ίσως όχι, αλλά ότι θα έχουμε ακραία φαινόμενα και ότι η έντασή τους θα είναι μεγαλύτερη και η συχνότητά τους θα είναι πιο συχνή, αυτό σίγουρα θα το έχουμε. Σαν κοινωνία και το κράτος αλλά και εμείς οι ίδιοι, δηλαδή όλοι πρέπει να προετοιμαστούμε ότι το μέλλον θα είναι διαφορετικό. Τα ακραία φαινόμενα είναι εδώ, θα γίνονται πιο συχνά και θα είναι πιο ακραία».

«Όσο έχουμε σχετικά ήπιες μεταβολές χειμώνα-καλοκαίρι, δεν έχουμε αυτά τα ακραία φαινόμενα, αυτό είναι κάτι το οποίο και στα μετεωρολογικά μοντέλα είναι διαχειρίσιμο. Όταν αρχίζουμε και βλέπουμε αυτές τις πολύ ακραίες αλλαγές, μας βάζει σε σκέψεις ότι αυτό που βλέπουμε είναι αποσταθεροποίηση του παγκόσμιου κλίματος. Αν δεν λάβουμε τα μέτρα μας, τότε θα είναι πάρα πολύ αργά, δηλαδή αν αυτά τα πράγματα που βλέπουμε δεν μας είναι φοβερά δυνατά καμπανάκια για τις αλλαγές που πρέπει να κάνουμε ώστε να αποφύγουμε τα χειρότερα» είπε ακόμα.

Όπως εξήγησε, «αυτά που συμβαίνουν και βλέπουμε με τις ακραίες πολικές θερμοκρασίες στις Ηνωμένες Πολιτείες και τις υψηλές θερμοκρασίες για την εποχή στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, είναι συμβατές με τις εκτιμήσεις που είχαν γίνει για την κλιματική κρίση».

Η όλη κουβέντα για την κλιματική αλλαγή ουσιαστικά έχει ξεκινήσει τη δεκαετία του 90, αν και για σχεδόν δύο αιώνες ήταν γνωστό ότι οι μεγάλες συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα φτιάχνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και ότι αυτό θα οδηγούσε κάποια στιγμή σε αύξηση της θερμοκρασίας στη Γη, ανέφερε ο κ. Συνολάκης, ωστόσο προσέθεσε ότι κανένας δεν περίμενε ότι η ανθρωπότητα θα εισέπραττε τις επιπτώσεις τόσο γρήγορα.

«Κοιτάζοντας μπροστά για το έτος 2050 για το έτος 2100, υπάρχουν διάφορα μοντέλα που λένε ότι θα έχουμε πιο ήπιες συνέπειες, άλλα μοντέλα τα οποία λένε ότι θα έχουμε πολύ πιο σοβαρές συνέπειες. Αυτό που εισπράττουμε τώρα είναι συμβατό με τα μοντέλα που δείχνουν ότι θα έχουμε πιο άσχημες συνέπειες. Το κακό είναι ότι ακόμη δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι. Δηλαδή χοντρικά μέχρι το 2040 θα αρχίσει πραγματικά η διαφοροποίηση. Τότε θα ξέρουμε αν είναι πάρα πολύ αργά ή αν έχουμε κάποια ελπίδα σαν ανθρωπότητα» τόνισε.

Σχετικά με το γεγονός ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, άλλαξε τα ευρωπαϊκά σχέδια για απολιγνιτοποίηση και μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, την ώρα που η κλιματική κρίση είναι σε πλήρη εξέλιξη, ο κ. Συνολάκης, επισήμανε πως πράγματι οι πόλεμοι είναι από τα γεγονότα που ακριβώς μπορεί να κάνουν πολύ χειρότερη την κατάσταση και αποτελούν παράγοντα που δεν μπαίνουν στα μοντέλα.

«Στον πόλεμο στην Ουκρανία, σαν άνθρωποι στην καθημερινότητά μας δεν έχουμε έλεγχο, αλλά έχουμε έλεγχο στην καθημερινότητά μας όσον αφορά στη σπατάλη που κάνουμε και στον καταναλωτισμό μας και κυρίως στη μεγάλη σπατάλη η οποία γίνεται σε τρόφιμα. Υπάρχουν διάφορες εκτιμήσεις που δείχνουν ότι από 10 έως 30% της μείωσης των τιμών του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα μπορεί να επιτευχθεί μόνο και μόνο με πραγματική μείωση της σπατάλης που γίνεται στα τρόφιμα και τη μείωση της υπερκατανάλωσης, η οποία γίνεται και ειδικά αυτές σε αυτή την εποχή που είναι που είναι οι γιορτές» επισήμανε ο κ. Συνολάκης.

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ απευθύνθηκε στον πρόεδρο της Εθνικής Ειδικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή, ακαδημαϊκό Κωνσταντίνο Συνολάκη, προκειμένου να κατανοήσουμε τους τρόπους με τους οποίους η κλιματική αλλαγή επιβαρύνει τη ζωή και τις κλιματολογικές συνθήκες τόσο στη χώρα μας όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Ποιες οι συνέπειες, ποιες οι λύσεις και ποιες είναι οι εκτιμήσεις για το μέλλον; «Αυτό που ζούμε φέτος, μπορεί στο τέλος του αιώνα να γίνει ο κανόνας», αναφέρει χαρακτηριστικά ο διακεκριμένος καθηγητής.

Όπως επισημαίνει ο κ. Συνολάκης στη συνέντευξη που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Η υπερθέρμανση του πλανήτη, λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου, δηλαδή η παγίδευση της ηλιακής ακτινοβολίας στην ατμόσφαιρα σε ένα εναέριο κλοιό που δημιουργείται από εκπομπές καυσαερίων, έχει ήδη αρχίζει να αλλάζει το κλίμα της Γης. Επειδή η υπερθέρμανση παρέχει περισσότερη ενέργεια και υδρατμούς στις αέριες μάζες, αυξάνεται η ένταση των ακραίων μετεωρολογικών φαινομένων, και ταυτόχρονα γίνονται αυτά ολοένα και πιο συχνά».

Σημειώνει πως «σύμφωνα με τις πιο δυσοίωνες προβλέψεις των κλιματολογικών μοντέλων επιδεικνύουν ότι το 2100 μπορεί να υπάρχουν περισσότερες από 40 ημέρες καύσωνα ανά χρόνο- υπάρχουν μοντέλα που δείχνουν μέχρι και 90 ημέρες καύσωνα στην κεντρική Ευρώπη» και προσθέτει: «Η ένταση και η διάρκεια στο μέλλον εξαρτώνται από τις συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα, όσο αυξάνεται, ανάλογα αυξάνεται και η ένταση και συχνότητα των ακραίων καυσώνων. Δηλαδή αυτό που ζούμε φέτος, μπορεί στο τέλος του αιώνα να γίνει ο κανόνας, εξαρτάται από το πόσο θα καταφέρουμε να μειώσουμε τις εκπομπές».

Το πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση του προβλήματος είναι να καταλάβει κανείς ότι υπάρχει πρόβλημα

Σχολιάζοντας το πρωτόγνωρο σκηνικό που διαμορφώνεται στον πλανήτη με τις δασικές πυρκαγιές στις ΗΠΑ, τη Σιβηρία, τη Μεσόγειο, που φέτος ειδικά στη χώρα μας ξεκίνησαν από τον Μάιο, τις φονικές πλημμύρες στη Γερμανία, την Ινδία, την Κίνα, τις ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες σε περιοχές κοντά στον Βόρειο Πόλο, ο κ. Συνολάκης επισημαίνει:

«Όπως βλέπουμε από την έκπληξη με την οποία η παγκόσμια κοινότητα αντιμετώπισε τα φαινόμενα που αναφέρατε, η ανθρωπότητα δεν ήταν προετοιμασμένη. Για παράδειγμα, η αποτελεσματική προετοιμασία για προστασία από ακραίες πλημμύρες προϋποθέτει την επεξεργασία των συνθηκών των πλημμυρών της προηγούμενης εκατονταετίας, και βάσει αυτών, τον σχεδιασμό των αντιπλημμυρικών έργων για την επόμενη εκατονταετία».

Και συνεχίζει λέγοντας: «Την τελευταία δεκαετία έχουμε αρχίσει να καταλαβαίνουμε ότι τα φαινόμενα που θεωρούμε ακραία -δηλαδή αυτά που, κατά μέσο όρο, συμβαίνουν μια φορά κάθε εκατό χρόνια, η σπανιότερα- συμβαίνουν πολύ πιο συχνά και η αύξηση της συχνότητας γίνεται νωρίτερα απ’ ό,τι υπολογίζαμε, ακόμη και μία δεκαετία πιο πριν. Αυτό χρειάζεται να το καταλάβουμε. Το πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση οποιουδήποτε προβλήματος είναι να καταλάβει κανείς ότι υπάρχει πρόβλημα. Φοβούμαι ότι, παγκόσμια, δεν έχουμε σαν ανθρωπότητα κατανοήσει πόσο άμεσο είναι το πρόβλημα της υπερθέρμανσης- θυμηθείτε πως ο Πρόεδρος Τραμπ εθελοτυφλούσε και αρνείτο την αναγκαιότητα άμεσων δράσεων».

Το θέμα δεν είναι απλά μετάθεση κόστους είναι θέμα επιβίωσης

Η ΕΕ είναι επαρκώς τοποθετημένη σε σχέση με τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, αλλά και τη διαμόρφωση μίας νέας εποχής βιώσιμης ανάπτυξης με σεβασμό προς την κοινωνία και το περιβάλλον;

Ο έγκριτος Ακαδημαϊκός εξηγεί: «Το πακέτο “Fit for 55” είναι ένα πακέτο μέτρων με στόχο την μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρώπη στο -55% από τις εκπομπές του 1990. Η Ευρώπη βρίσκεται τώρα στο -24%, δηλαδή τα επόμενα 8 χρόνια πρέπει να μειώσουμε τις εκπομπές λίγο περισσότερο από ό,τι τις μειώσαμε σε 31 χρόνια, δηλαδή, από το 1990 μέχρι σήμερα, με απώτερο στόχο την κλιματική ουδετερότητα το 2050.

Το πακέτο περιλαμβάνει 12 στρατηγικές για την βιομηχανία, μεταφορές και θέρμανση κτιρίων ή ψύξη, που όπως πάμε με τους καύσωνες, μάλλον στην Ελλάδα θα είναι πιο χρήσιμη.

Με το πακέτο μπορεί να υπάρξουν φόροι σε εισαγόμενα προϊόντα που παράγονται με τεχνολογίες με υψηλές εκπομπές. Το κόστος των εκπομπών θα μεγαλώσει για την βιομηχανία, τις αεροπορικές εταιρείες και την ναυτιλία, που θα πρέπει να επενδύσουν άμεσα σε νέες μη ρυπογόνες τεχνολογίες.

Ειδικά στις μεταφορές και στη βιομηχανία τσιμέντων υπάρχει πολύ δρόμος μπροστά μας για να πετύχουμε τον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας. Οι μεταφορείς δεν πρέπει να σκέφτονται “στουρθοκαμηλικά”, και να συνεχίσουν όπως κάνουν χωρίς να αναλαμβάνουν ουσιαστικές πρωτοβουλίες, με την σκέψη ότι θα περάσουν το κόστος των εκπομπών στον καταναλωτή».

«Το θέμα δεν είναι απλά μετάθεση κόστους είναι θέμα επιβίωσης της ανθρωπότητας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

«Φυσικά, πέραν των όσων σχεδιάζουν οι κυβερνήσεις, χρειάζεται όλοι μας να αναλάβουμε τις προσωπικές ευθύνες που μας αναλογούν. Πρέπει να σκεφτόμαστε πάντα πώς μπορούμε στην καθημερινότητα μας να εξοικονομήσουμε ενέργεια και νερό, πώς να αυξήσουμε σημαντικά την ανακύκλωση, και πώς να μειώσουμε την υπερκατανάλωση- αυτές είναι μικρές πράξεις που είναι στη διακριτική μας ευχέρεια. Επίσης, πρέπει να αρχίσουμε να απαιτούμε τα προϊόντα που αγοράζουμε, όχι μόνο να παράγονται αλλά και να μεταφέρονται με πράσινη ενέργεια» συνεχίζει ο καθηγητής και επισημαίνει: «Αν δεν το καταφέρουμε, φοβούμαι ότι θα μας το επιβάλλουν οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί, για να σωθεί η ανθρωπότητα, και τέτοιον εξαναγκασμό δεν το θέλει κανείς».

Ο κλιματικός νόμος θα είναι η πιο σημαντική νομοθεσία που θα επηρεάσει την επιβίωση της χώρας

Η χώρα μας είναι κατάλληλα προετοιμασμένη για τις προκλήσεις που έρχονται; Σε ποιά σημεία απαιτείται να δοθεί έμφαση για την ενίσχυση της θέσης της χώρας μας σε σχέση με την αντιμετώπιση, αλλά κυρίως την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή;

Ο πρόεδρος της Εθνικής Ειδικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (ΕΕΚΑ) αναφέρει: «Η Ελλάδα ετοιμάζει ένα κλιματικό νόμο που, κατά τη γνώμη μου, θα είναι η πιο σημαντική νομοθεσία που θα εξετάσει ποτέ το Κοινοβούλιο, αφού θα επηρεάσει καταλυτικά την επιβίωση της χώρας μας στον 22ο αιώνα. Ο νόμος προβλέπει κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050. Τι σημαίνει αυτό; Οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από ό,τι πηγές έχουν απομείνει μέχρι το 2050, φερ’ ειπείν από “δύσκολες” βιομηχανίες και τις “τελευταίες” μεταφορές, αλλά και οι απορροφήσεις από τις καταβόθρες αερίων που μέχρι τότε θα έχουν αναπτυχθεί, όπως π.χ. η αποθήκευση σε πετρώματα που κάποτε είχαν υδρογονάνθρακες, εκτιμώ ότι θα έχουν ισοσκελιστεί έως το έτος 2050. Πιο απλά, θα απορροφούμε από την ατμόσφαιρα όσο διοξείδιο του άνθρακα μας ξεφεύγει».

Συγχρόνως, οι προτάσεις της ΕΕΚΑ για τον νέο νόμο, μεταξύ άλλων καινοτομιών, προβλέπουν μείωση των εκπομπών κατά 55% μέχρι το 2030, τη διαδικασία αναθεώρησης, δηλαδή αυστηροποίησης, των στόχων και το πώς θα εκπονείται η εθνική στρατηγική για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Ο κ. Συνολάκης υπενθυμίζει ότι ο πρωθυπουργός έχει ήδη εξαγγείλει την απολιγνιτοποίηση της χώρας μέχρι το 2025, σημειώνοντας ότι «το πιο νέο εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας από λιγνίτη είχε δρομολογηθεί το 2015, από το 2020 συζητείται η μετατροπή της, οπότε υπάρχει στροφή 180 μοιρών στην εθνική μας πολιτική, σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα». «Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας θα έχουν όλο και μεγαλύτερη συμμετοχή στην παραγωγή ενέργειας, με απώτερο στόχο την πλήρη απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, ακόμη και από το φυσικό αέριο, μέχρι το 2040, η και πολύ νωρίτερα, αν αναπτυχθούν γρήγορα οι τεχνολογίες αποθήκευσης πράσινης ενέργειας» εκτιμά ο καθηγητής.

Τι παραπάνω πρέπει να γίνει;

«Ο κλιματικός νόμος είναι ένα πλαίσιο και ενώ περιγράφει στόχους και διαδικασίες, δεν περιγράφει συγκεκριμένα μέτρα. Τα πιο εύκολα μέτρα είναι προφανή. Απαιτείται η λήψη άμεσων μέτρων για την αντικατάσταση του στόλου των επιβατικών αυτοκινήτων με αυτοκίνητα με μηδενικούς ρύπους, δηλαδή ή ηλεκτρικά ή με κυψέλες υδρογόνου ή με βιοκαύσιμα. Η καύση πετρελαίου για θέρμανση πρέπει να σταματήσει γρήγορα και εξίσου φιλόδοξα με την απολιγνιτοποίηση. Και εδώ το θέμα είναι κατά πόσον θα έχουμε το φυσικό αέριο σαν μεταβατικό καύσιμο στη νέα εποχή ή θα έχουμε αντλίες θερμότητας. Επίσης, πρέπει να αρχίσουμε να χτίζουμε κτίρια χωρίς ή με ελάχιστο τσιμέντο- φερ’ ειπείν με ξυλεία, που είναι και ένα υλικό που συσσωρεύει τον άνθρακα» τονίζει ο κ. Συνολάκης και συμπληρώνει:

«Ένα σημαντικό θέμα για την Ελλάδα είναι η προσαρμογή. Η κλιματική αλλαγή δεν φέρνει μόνο ακραίους καύσωνες και πλημμύρες, εξουθενωτικές πιέσεις σε οικοσυστήματα, όπως τώρα παρατηρούμε, αλλά και άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η άνοδος της στάθμης θα εξαφανίσει σε μεγάλο βαθμό τις περισσότερες αμμώδεις παραλίες της χώρας, που είναι ήδη αποσαθρωμένες από ανθρωπογενείς παρεμβάσεις και κακή διαχείριση, λόγω άγνοιας και συμφερόντων. Πρέπει, “από αύριο” να αρχίσουμε την προστασία τους με εμπλουτισμό, δηλαδή μεταφέροντας πίσω στις παραλίες την άμμο, που έχει μετακινηθεί τις τελευταίες δεκαετίες από τις παραλίες στα πιο βαθιά νερά. Αλλιώς κινδυνεύουμε να τις βλέπουμε μόνο σε παλιές καρτ-ποστάλ».

Κλείνοντας με έναν αισιόδοξο τόνο τη συνέντευξη, ο διεθνούς φήμης καθηγητής επισημαίνει: «Συγκρίνοντας τη θέση της χώρας μας με άλλες στην Ευρώπη και στον κόσμο, χρειάζεται να είμαστε αισιόδοξοι και να καταλάβουμε πως αν δουλέψουμε σκληρά, θα πετύχουμε και θα σταθεροποιήσουμε το κλίμα. Κατέχουμε μία κομβική θέση στην παγκόσμια ενεργειακή πολιτική, και ίσως στον 22ο αιώνα να αντιστρέψουμε τις καταιγιστικές αλλαγές που ήδη εισπράττουμε. Έτσι, τα δισέγγονα μας θα έχουν ελπίδες να ζήσουν σε μια Ελλάδα που θα θυμίζει -κλιματικά- αυτήν πριν από 50 χρόνια».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ