Η αποστολή του περιλαμβάνει την υποστήριξη των προσπαθειών για μια συνολική και διαρκή διευθέτηση του Κυπριακού, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μερών και την προετοιμασία του εδάφους για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

Η επιλογή του Χαν, ενός έμπειρου Ευρωπαίου πολιτικού με μακρά θητεία ως Ευρωπαίος Επίτροπος σε κρίσιμους τομείς όπως η περιφερειακή πολιτική και ο προϋπολογισμός, θεωρείται σημαντικό βήμα που επιβεβαιώνει την αποφασιστικότητα της ΕΕ να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στην επανεκκίνηση των συνομιλιών για το Κυπριακό.

Η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν Κουεγιάρ, που πρόσφατα ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία της στην Κύπρο, θα συνεργάζεται στενά με τον Γιοχάνες Χαν, ενισχύοντας τη συντονισμένη προσπάθεια για την επίλυση του προβλήματος.

Συνολικά, η κίνηση αυτή της ΕΕ αντανακλά την πρόθεσή της να στηρίξει ενεργά την επανένωση της Κύπρου με βάση το πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και τις ευρωπαϊκές αξίες, σε μια περίοδο που η γεωπολιτική κατάσταση καθιστά τη λύση του Κυπριακού ζήτημα μείζονος σημασίας για την ευρωπαϊκή σταθερότητα.

Το προφίλ του Γιοχάνες Χαν

Ο Αυστριακός Γιοχάνες Χαν γεννήθηκε το 1957. Σπούδασε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης και είναι μέλος του Αυστριακού Λαϊκού Κόμματος (ÖVP) από το οποίο ξεκίνησε και την επαγγελματική του καριέρα στην πολιτική, αναλαμβάνοντας διάφορες θέσεις.

Ήταν ο άνθρωπος που συνέταξε το πρώτο ευρωπαϊκό μανιφέστο της νεολαίας του ÖVP, στην οποία ήταν αναπληρωτής Πρόεδρος. Υιοθέτησε μια σαφώς φιλοευρωπαϊκή θέση σε μια εποχή που πολλοί μέσα στο κόμμα είχαν αμφιβολίες για την ένταξη της Αυστρίας στην ΕΕ.

Στην προσωπική του ζωή διατηρεί χαμηλό προφίλ. Έχει κάνει δύο γάμους με συζύγους που δραστηριοποιούνταν σε διαφορετικούς πολιτικούς χώρους. Η σημερινή σύζυγός του είναι στέλεχος του FPÖ και πρώην Αντικαγκελάριος της Αυστρίας (2000-2003). 

Ο Γιοχάνες Χαν ως Επίτροπος της ΕΕ, άφησε θετικό αποτύπωμα. Την περίοδο 2014-2019 είχε το χαρτοφυλάκιο  για την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας και τις Διαπραγματεύσεις Διεύρυνσης. Ενώ την περίοδο 2019-2024 ήταν Επίτροπος για τον Προϋπολογισμό και τη Διοίκηση. Οι ρόλοι του περιλάμβαναν την εποπτεία των σχέσεων της ΕΕ με την Τουρκία και την αντιμετώπιση θεμάτων που σχετίζονται με την Κύπρο, συμπεριλαμβανομένης της τουρκοκυπριακής κοινότητας.

Οι θέσεις του για την Τουρκία

Η στάση του Γιοχάνες Χαν απέναντι στην Τουρκία ήταν σύνθετη, διαμορφωμένη από τον ρόλο του στη διαχείριση των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας κατά την περίοδο των τεταμένων δεσμών. Οι δηλώσεις του αντικατοπτρίζουν συχνά μια κριτική αλλά ρεαλιστική προσέγγιση.

O Χαν καλούσε συχνά την Τουρκία να σεβαστεί την κυριαρχία της Κύπρου, ιδιαίτερα σε σχέση με τις διαμάχες για την αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ) της Κύπρου. Για παράδειγμα, το 2014, προέτρεψε την Τουρκία να επιδείξει αυτοσυγκράτηση και να αποφύγει ενέργειες ή δηλώσεις που θα μπορούσαν να κλιμακώσουν τις εντάσεις με την Κύπρο.

Επίσης, εξέφρασε αμφιβολίες για τις προοπτικές ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ υπό την ηγεσία του Ερντογάν. Το 2017, δήλωσε πως η ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ ήταν «μη ρεαλιστική» λόγω της οπισθοδρόμησης της δημοκρατίας και ζήτησε επανεκτίμηση των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας.

Ωστόσο, παρά τις επικρίσεις του, ο Γιοχάνες Χαν υποστήριξε τη συνέχιση του διαλόγου με την Τουρκία. Υποστήριξε τη Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας για το μεταναστευτικό και τόνισε την ανάγκη αντιμετώπισης θεμάτων όπως η ειρηνευτική διαδικασία για τους Κούρδους και η απειλή του PKK, υποδεικνύοντας μια ισορροπημένη προσέγγιση για τη διατήρηση της συνεργασίας.

Οι θέσεις του για το Κυπριακό

Η προσέγγιση του Γιοχάνες Χαν στο τουρκοκυπριακό ζήτημα επικεντρωνόταν στην υποστήριξη μιας λύσης για το Κυπριακό, διατηρώντας παράλληλα τις αρχές της ΕΕ.

Υποστήριξε σταθερά τις διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για τη διευθέτηση του Κυπριακού. Το 2015, εξέφρασε αισιοδοξία για τις συνομιλίες, δηλώνοντας: «Δεν υπάρχει ανάγκη να σκεφτούμε το Σχέδιο Β, το Σχέδιο Α πρέπει να πετύχει», αναφερόμενος σε μια διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία.

Καλούσε επανειλημμένα την Τουρκία να σεβαστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των διαφωνιών για την ΑΟΖ, ευθυγραμμιζόμενος με τη θέση της ΕΕ ότι οι ενέργειες της Τουρκίας παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο.

Ως Επίτροπος, ο Χαν επόπτευε προγράμματα της ΕΕ που είχαν στόχο την υποστήριξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας, γεγονός που οι Βρυξέλλες ερμηνεύουν ως μια εποικοδομητική προσέγγιση για την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης στη βόρεια Κύπρο χωρίς να υποστηρίζει την πολιτική της απόσχιση.

Σημειώνεται ότι, η ΕΕ διαθέτει έναν ειδικό χρηματοδοτικό κανονισμό για την υποστήριξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας, κυρίως για τη διευκόλυνση της οικονομικής ολοκλήρωσης και την προετοιμασία για πιθανή επανένωση. 

Το 2009, για παράδειγμα, χορηγήθηκε βοήθεια μέσω αυτού του πλαισίου για τη στήριξη πρωτοβουλιών όπως η Επιτροπή για τους Αγνοούμενους (CMP). Η χρηματοδοτική υποστήριξη δεν ήταν άμεση χρηματοδότηση προς την τουρκοκυπριακή διοίκηση, αλλά διοχετευόταν μέσω έργων που διαχειρίζεται η ΕΕ για τη βελτίωση υποδομών, εκπαίδευσης και κοινωνίας των πολιτών, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.

«Σήμερα ήταν η πιο σημαντική πρόοδος από το 2017» είπε ο Γενικός Γραμματέας, Αντόνιο Γκουτέρες μετά την ολοκλήρωση την ολοκλήρωση της άτυπης διάσκεψης στη Γενεύη.

Παράλληλα, επεσήμανε πως οι δύο πλευρές έδειξαν πρόθεση ούτως ώστε να συνεχιστεί ο διάλογος.

«Θα έχουμε νέα πολυμερή συνάντηση στα τέλη Ιουλίου», σημείωσε.

Ο Γκουτέρες επισήμανε ακόμη ότι θα ορίσει σύντομα ειδικό απεσταλμένο για το Κυπριακό, ενώ τόνισε πως οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε πρωτοβουλίες που θα βοηθήσουν να χτιστεί εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών.

• Αποφασίστηκε το άνοιγμα τεσσάρων περασμάτων, σύσταση τεχνικής επιτροπής για τη νεολαία, πρωτοβουλία για το περιβάλλον και την κλιματική κρίση, με ηλιακή ενέργεια στην ουδέτερη ζώνη, αποκατάσταση νεκροταφείων.

Όπως δε ανέφερε ο Γκουτέρες, από το Κραν Μοντανά και μετά δεν υπήρχε ουσιαστική πρόοδος, ενώ σήμερα υπήρξε ουσιαστική πρόοδος.

Στην άτυπη συζήτηση συμμετείχαν οι επικεφαλής των πέντε αντιπροσωπειών: ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ερσίν Τατάρ, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου για Ευρωπαϊκά Θέματα Στίβεν Ντόιτι.

Στη συνέχεια ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης θα ενημερώσει το Εθνικό Συμβούλιο.

Από την πλευρά του, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ερσίν Τατάρ ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιηθεί τέλος Ιουλίου νέα άτυπη συνάντηση σε διευρυμένο σχήμα για το Κυπριακό στη Γενεύη.

Γεραπετρίτης για Κυπριακό: Η μόνη λύση είναι η επανένωση του νησιού

«Το Κυπριακό αυτή τη στιγμή βρίσκεται στην αιχμή της ατζέντας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών» σχολίασε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης μετά την ολοκλήρωση της άτυπης πενταμερούς σύσκεψης στη Γενεύη για το Κυπριακό.

Παράλληλα, παρατήρησε για την Τουρκία πως βρίσκεται σε άλλη γραμμή σε σχέση με το πλαίσιο που καθορίζουν τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Υπογράμμισε ωστόσο πως η μόνη λύση είναι η επανένωση του νησιού.

Εν συνεχεία, ο Γιώργος Γεραπετρίτης είπε πως «αποφασίστηκε να οριστεί ειδικός απεσταλμένος του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα επόμενα βήματα».

Ανέφερε ότι θα υπάρξει συνέχεια στις άτυπες συναντήσεις τόσο διμερώς όσο και σε επίπεδο Πενταμερούς. «Αναμένουμε ότι στο τέλος Ιουλίου θα υπάρξει και νέα Πενταμερής συνεδρίαση», πρόσθεσε.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είπε πως «είναι εξαιρετικά σημαντικό να υπάρξει ο διάλογος για την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης. Η μόνη λύση είναι η επανένωση του νησιού».

Χριστοδουλίδης: Σήμερα έγινε ένα πρώτο σημαντικό θετικό βήμα

Την ικανοποίησή του για το αποτέλεσμα των συζητήσεων εξέφρασε ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης σε δηλώσεις του.

Όπως είπε, λαμβάνοντας υπόψη τη δημόσια ρητορική μέχρι τη Γενεύη, είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα «για το γεγονός ότι υπάρχουν εξελίξεις προς την ορθή κατεύθυνση μετά το 2017, όπως ο ίδιος ο ΓΓ του ΟΗΕ δήλωσε».

«Σήμερα έγινε ένα πρώτο σημαντικό θετικό βήμα προς την κατεύθυνση της επανέναρξης των συνομιλιών. Αυτός είναι ο μεγάλος στόχος, δεν είμαστε ακόμη εκεί, αλλά επαναλαμβάνω ότι από το 2017 έγινε ένα πρώτο σημαντικό βήμα», τόνισε χαρακτηριστικά.

«Αν κρατώ κάτι από τη Γενεύη θα ήθελα να αναφερθώ ειδικότερα σε τρία θέματα:

• Το πρώτο είναι η απόφαση του ΓΓ για διορισμό ενός προσωπικού απεσταλμένου που θα αγγίξει και το θέμα που είναι ο μεγάλος μας στόχος της επανέναρξης των συνομιλιών στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου.
• Δεύτερον θεωρώ σημαντικό ότι από σήμερα αποφασίσαμε ότι στα τέλη Ιουλίου θα γίνει μια νέα συνάντηση αυτής της διευρυμένης μορφής για να δούμε την πρόοδο που θα επιτευχθεί από σήμερα μέχρι τότε.
• Τρίτον, είναι η κοινή επιστολή της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου προς το Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ με κοινοποίηση τόσο σε εμένα όσο και στον κ. Τατάρ».

Σημείωσε δε πως «τα γραπτά μένουν και θεωρώ ότι καθορίζει χωρίς να επιτρέπει την οποιαδήποτε διαφορετική ερμηνεία, αμφιβολία, προσέγγιση τη θέση της ΕΕ σε σχέση με την επίλυση του Κυπριακού, κάτι που αγγίζει φυσικά και τις σχέσεις της ΕΕ με την Τουρκία και τις επιθυμίες της Άγκυρας».

Ευχαρίστησε όλα τα μέλη του Εθνικού Συμβουλίου, όπου σημείωσε ότι έγινε ουσιαστική συζήτηση και ειλικρινής διάλογος, ακούστηκαν απόψεις, ιδέες, οι οποίες ήταν για τον ίδιο ιδιαίτερα βοηθητικές.

«Αυτή η μεγάλη προσπάθεια ξεκινά σήμερα», τόνισε. «Έχουμε και τον σχεδιασμό και το πλάνο για το πώς θα συνεχίσουμε αυτή την πορεία».

Μεταξύ άλλων ο Τούρκος υπουργός είπε ότι η Τουρκία, η Ελλάδα, η «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» και η «Ελληνοκυπριακή διοίκηση», όπως συστηματικά αποκαλεί η Άγκυρα την Κυπριακή Δημοκρατία, «μπορούν να βρεθούν μαζί για να χτίσουν ένα καλύτερο μέλλον στην περιοχή».

Είπε ακόμη ότι «η περιθωριοποίηση και οι πολιτικές διεθνούς απομόνωσης δεν μπορούν να εμποδίσουν το ιστορικό ταξίδι της ΤΔΒΚ».

«Κατά τη διάρκεια των πρόσφατων διμερών συναντήσεών του στη Νέα Υόρκη, ο Γενικός Γραμματέας προσκάλεσε τον ηγέτη της Ελληνοκυπριακής Κοινότητας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον ηγέτη της Τουρκοκυπριακής Κοινότητας, Ερσίν Τατάρ, σε μια άτυπη τριμερή συζήτηση τον Οκτώβριο, προκειμένου να ανταλλάξουν απόψεις για την πορεία του Κυπριακού.

Και οι δύο ηγέτες αποδέχθηκαν την πρόσκληση αυτή. Η ημερομηνία της συνάντησης θα ανακοινωθεί εγκαίρως» ανέφερε ο Στεφάν Ντουζαρίκ απαντώντας σε ερώτηση του ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Ο Κ. Ντουζαρίκ απάντησε σε ερώτηση του Κυπριακού Πρακτορείου Ειδήσεων σχετικά με δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου που ανέφεραν ότι το γραφείο του Γενικού Γραμματέα επικοινώνησε με τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων Ερσίν Τατάρ για να βολιδοσκοπήσει την πιθανότητα κοινής συνάντησης με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη.

«Είδαμε τα ρεπορτάζ του Τύπου, μπορώ να σας πω ότι ο Γενικός Γραμματέας όντως εξετάζει το ενδεχόμενο να προσκαλέσει τους δύο ηγέτες σε κοινή συνάντηση, για να συζητήσουν τα επόμενα βήματα για το Κυπριακό. Δεν έχουν σταλεί όμως προσκλήσεις» ανέφερε ο κ. Ντουζαρίκ.

Στη συνάντηση με τον Ερντογάν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στο Κυπριακό, λέγοντας ότι 50 χρόνια μετά την τραγωδία του ’74, ένα μέλος του ΝΑΤΟ δεν μπορεί να παραμένει διαιρεμένο και επέμεινε στην ανάγκη για επανέναρξη των συνομιλιών για επίλυση του Κυπριακού.

Η συνάντηση με τον Αντόνιο Γκουντέρες είναι προγραμματισμένη για σήμερα στις 18:30 το απόγευμα ώρα Ελλάδος.

Η Κύπρος να πάψει να είναι διαιρεμένη

Το ίδιο μήνυμα πως η Κύπρος θα πρέπει να πάψει να είναι το τελευταίο διαιρεμένο νησί εντός ευρωπαϊκής επικράτειας έστειλε ο πρωθυπουργός και από τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο περιθώριο της συνόδου του NATO στην Ουάσιγκτον.

«Πενήντα χρόνια μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, επιτέλους η Κύπρος να πάψει να είναι το τελευταίο διαιρεμένο νησί το οποίο βρίσκεται εντός ευρωπαϊκής επικράτειας και να υπάρξει δίκαιη και βιώσιμη και διατηρήσιμη λύση του κυπριακού ζητήματος» δήλωσε χαρακτηριστικά στον απόηχο της συνάντησής του με τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και λίγο πριν την επέτειο της τουρκικής εισβολής στο νησί το 1974.

Την ίδια ώρα, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρωτοβουλία του ΟΗΕ για το πρώτο πόρισμά αυτής για την επίλυση του Κυπριακού, διευκρίνισε όμως πως «η ελληνική κυβέρνηση όμως εξακολουθεί να υποστηρίζει την επανέναρξη των συνομιλιών μεταξύ των δύο κοινοτήτων, προφανώς στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ».

Αναφέρθηκε στην παρουσία του στην Κύπρο στις 20 Ιουλίου ως προσκεκλημένος του προέδρου Χριστοδουλίδη για να συμμετέχει σε εκδήλωση στο προεδρικό μέγαρο.

Ενημέρωσε πως την Παρασκευή (12/7) θα συζητήσει με τον Γενικό Γραμματέα ΟΗΕ, με σκοπό την εμπλοκή του σε μια ακόμα προσπάθεια την οποία θεωρούμε επιβεβλημένη να γίνει για να μπορέσει επιτέλους αυτή η μεγάλη πληγή να κλείσει».

Προειδοποίηση Μητσοτάκη για την ηγεσία των Σκοπίων

Αυστηρό μήνυμα προς την ηγεσία της Βόρειας Μακεδονίας πως, εάν η γείτονος χώρα δεν σεβαστεί της συμφωνίες που έχουν υπογραφεί, αυτό θα έχει επιπλοκές στην ευρωπαϊκή της πορεία έστειλε επίσης ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο περιθώριο της συνόδου του NATO στην Ουάσιγκτον.

«Οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται, είναι κάτι το οποίο το τόνισα χθες και στην ολομέλεια του ΝΑΤΟ. Εμείς θέλουμε η Βόρεια Μακεδονία να κάνει βήματα ευρωπαϊκής προσέγγισης, αυτό προϋποθέτει όμως τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και τον σεβασμό των συμφωνιών που έχει υπογράψει η χώρα προφανώς» δήλωσε χαρακτηριστικά.

Τόνισε επίσης πως «με τον έναν ή τον τρόπο η ηγεσία της γειτονικής χώρας θα αντιληφθεί ότι αυτή η τακτική είναι παντελώς αντιπαραγωγική».

Πάντως «σε κάθε περίπτωση η Ελλάδα δεν θα αποκαλύψει αυτή τη στιγμή τα όπλα τα οποία έχει στη διάθεση της για να απαντήσει σε ενδεχόμενη επιμονή της ηγεσίας της γειτονικής χώρας σε αυτή την τακτική».