Νωρίτερα, ο Λίντνερ είχε προτείνει στον Σολτς να προχωρήσει σε πρόωρες εκλογές στις αρχές του 2025, κάτι που απέρριψε ο καγκελάριος. Ο αρχηγός του FDP φέρεται να υποστήριξε ότι δεν υπάρχει πλέον κοινός τόπος μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων προκειμένου να επιτευχθεί ουσιαστική οικονομική ανάκαμψη.

Σύμφωνα με την BILD, ο Όλαφ Σολτς «πρόλαβε» τον αρχηγό του FDP, ο οποίος είχε σχεδιάσει να εγκαταλείψει απόψε την κυβερνητική επιτροπή που συνεδριάζει στην καγκελαρία, να τερματίσει αύριο τη συμφωνία συνασπισμού με το SPD και τους Πράσινους και κατόπιν να αποσύρει τους υπουργούς του. «Όλα ήταν προετοιμασμένα», αναφέρει η εφημερίδα.

Το ARD μετέδωσε αργότερα την Τρίτη ότι ο Σολτς θα ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης στις 15 Ιανουαρίου, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει την διεξαγωγή πρόωρων εκλογών ως τον Μάρτιο, αντί για το φθινόπωρο οπότε και λήγει η κυβερνητική θητεία.

Επίθεση Σολτς στον Λίντνερ

Με ευθεία επίθεση κατά του Κρίστιαν Λίντνερ ξεκίνησε την έκτακτη δήλωσή του ο καγκελάριος της Γερμανίας, Όλαφ Σολτς, μετά την αποπομπή του υπουργού Οικονομικού και επικεφαλής του FDP.

Ο καγκελάριος Σολτς εμφανίστηκε μπροστά στις κάμερες και άσκησε δριμεία κριτική στον αποπεμφθέντα υπουργό Οικονομικών Λίντνερ. Όπως είπε, ο ίδιος είχε κάνει μια συμβιβαστική πρόταση για την επίλυση της κρίσης «που λαμβάνει υπόψη και τις προτάσεις του FDP». Είχε τέσσερα βασικά στοιχεία: προσιτό κόστος ενέργειας, στήριξη της αυτοκινητοβιομηχανίας, στήριξη των επιχειρήσεων και της Ουκρανίας.

«Τέτοιος εγωισμός είναι ακατανόητος. Δεν υπάρχει πλέον καμία εμπιστοσύνη στη συνεργασία με τον Λίντνερ», είπε και συμπλήρωσε: «Δεν θέλω να υποβάλω τη χώρα μας σε τέτοιου είδους συμπεριφορές», πρόσθεσε.

«Όποιος δεν αποδέχεται μια πρόταση συμβιβασμού σε μια τέτοια κατάσταση, ενεργεί ανεύθυνα. Ως καγκελάριος, δεν μπορώ να το επιτρέψω αυτό». Όπως τόνισε, ο Λίντνερ πολύ συχνά «μπλόκαρε νόμους», και «έχασε την εμπιστοσύνη». Δεν υπάρχει βάση εμπιστοσύνης για περαιτέρω συνεργασία.

Την προηγούμενη εβδομάδα ο Κρίστιαν Λίντνερ κατέθεσε κείμενο θέσεων με το οποίο απαιτούσε την άμεση αναστολή της πολιτικής για το κλίμα και σχεδόν εκ βάθρων αναθεώρηση της οικονομικής στρατηγικής της κυβέρνησης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι από την αποδοχή των προτάσεών του εξαρτάται και η παραμονή του FDP στην κυβέρνηση.

Η περίοδος της ελαστικότητας λόγω πανδημίας λήγει, παρά την τεραστίων διαστάσεων ενεργειακή κρίση και τον πληθωρισμό, ενώ την ίδια ώρα οι ευρωπαϊκές οικονομίες καλούνται να αντιμετωπίζουν ένα μεγάλο βάρος δαπανών με επιδοματικές πολιτικές. Ήδη χθες Γαλλία και Ιταλία ανακοίνωσαν νέα πακέτα στήριξης των πιο ευάλωτων νοικοκυριών (20 και 14 δισ. αντίστοιχα), ενώ στην Ελλάδα η κυβέρνηση προετοιμάζει το δικό της σχέδιο που θα ανακοινωθεί από τον πρωθυπουργό στην ΔΕΘ και, γι αυτόν τον λόγο, ο υπουργός Οικονομικών δήλωσε πως θα κατατεθεί συμπληρωματικός προϋπολογισμός.

Μιλώντας, χθες, στην ΕΡΤ 1, ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι θα αμβλυνθούν οι απόψεις των “σκληρών” του βορρά και ότι τελικά θα επιτευχθεί μια ευρωπαϊκή λύση. Απαιτούνται, όπως ανέφερε ο κ. Σταϊκούρας, γενναίες ευρωπαϊκές λύσεις για την ακρίβεια (με αιχμή τις τιμές του φυσικού αερίου), δηλώνοντας “πιο αισιόδοξος από ό,τι πριν από λίγους μήνες για κοινή ευρωπαϊκή λύση”. Υπενθυμίζεται ότι ήδη κράτη μέλη του Νότου έχουν ζητήσει όχι μόνο αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο είναι δομημένες οι ενεργειακές αγορές αλλά και μια συνολική αναθεώρηση των δημοσιονομικών στόχων του Συμφώνου αλλά και της φιλοσοφίας του.

Η εξέλιξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκαλεί μεγάλη ανησυχία στην Αθήνα και λόγω των πολιτικών εξελίξεων: ένας βαρύς και απρόβλεπτος ενεργειακά χειμώνας, η εκτόξευση του πληθωρισμού και η ακρίβεια, και στο βάθος του ορίζοντα οι εθνικές εκλογές.

Οι γερμανικές πιέσεις

Στον αντίποδα με βάση όσα ανέφερε στην οικονομική Γερμανική εφημερίδα ο Γερμανός υπ. Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ, επικεφαλής του FDP, των Γερμανών Φιλελευθέρων, παραδοσιακών εκφραστών του “σκληρού πυρήνα” του Γερμανικού οικονομικού κατεστημένου, πρέπει και πάλι να προταχθεί η δημοσιονομική πειθαρχία. Βέβαια, πάντα πριν την εκκίνηση της διαπραγμάτευσης και με τα ακροατήρια να είναι πολλαπλά, οι θέσεις απηχούν μια πρώτη τοποθέτηση και οχι μαι τελική θεώρηση, ειδικά πλέον τώρα που το οικονομικό αφήγμα της Γερμανίας δοκιμάζεται.

Πάντως με βάση τη Handelsblatt η κατεύθυνση προς την οποία θα κινηθεί η μεταρρύθμιση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις θέσεις της γερμανικής κυβέρνησης με τον Φιλελεύθερο υπ. Οικονομικών να τονίζει ότι “η Γερμανία παραμένει υπέρμαχος της πολιτικής δημοσιονομικής σταθερότητας”.

Δημοσιονομική πειθαρχία και σε ευρωπαϊκό επίπεδο μετά από τα δύσκολα χρόνια της πανδημίας και για την οικονομία, ζητά ο Γερμανός υπ. Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ από τους Φιλελευθέρους μέσω συνέντευξής του στην οικονομική εφημερίδα Handelsblatt. Παρουσιάζει έτσι ένα πρώτο σχεδιάγραμμα των βασικών θέσεων της νυν γερμανικής κυβέρνησης για μια μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Συμφώνου Σταθερότητα

Όπως σημειώνει στο πρωτοσέλιδό της η οικονομική εφημερίδα, «τo Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης αποτελεί τη βάση για τη συνοχή του ευρώ. Ωστόσο αυτοί οι κανόνες μετρούν ήδη 25 χρόνια και πρέπει να αναθεωρηθούν. Η κατεύθυνση προς την οποία θα κινηθεί η μεταρρύθμιση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις θέσεις της γερμανικής κυβέρνησης» με τον Φιλελεύθερο υπ. Οικονομικών να τονίζει ότι «η Γερμανία παραμένει υπέρμαχος της πολιτικής δημοσιονομικής σταθερότητας».

Όχι νέα χρέη άνω του 3% του ΑΕΠ ετησίως

«Απαιτείται ένας αξιόπιστος και φιλόδοξος δρόμος για την απομείωση του χρέους» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γερμανός υπουργός σημειώνοντας μάλιστα ότι «επί της αρχής η γερμανική κυβέρνηση είναι σύμφωνη» με τις προτάσεις του.

Σχηματικά λοιπόν σύμφωνα με τον Κρίστιαν Λίντνερ θα πρέπει αρχικά να διατηρηθούν οι ισχύοντες ευρωπαϊκοί κανόνες περί δημόσιου χρέους: Τα κράτη-μέλη λοιπόν δεν θα πρέπει να δημιουργούν νέα χρέη ξεπερνώντας το 3% του ΑΕΠ ετησίως, ενώ το συνολικό ποσοστό δημόσιου χρέους δεν θα πρέπει να ξεπερνά το 60%.

Όπως παρατηρεί η οικονομική εφημερίδα, μετά και την περίοδο της πανδημίας, το δημόσιο χρέος σε πολλές χώρες εκτοξεύθηκε, με την πλειοψηφία των κρατών-μελών έκτοτε να «παραβιάζουν» τους κανόνες για το χρέος (κανόνες του Μάαστριχτ). «Πολλές χώρες είναι τόσο βαριά χρεωμένες που δεν είναι σαφές πώς θα μπορούσαν να μειώσουν τα επίπεδα του χρέους τους κάτω από το όριο του Μάαστριχτ δηλαδή στο 60% του ΑΕΠ. Το ποσοστό χρέους στην Ελλάδα είναι 185%, στην Ιταλία είναι 150%» παρατηρεί η οικονομική εφημερίδα.

Δεσμευτικοί μεσοπρόθεσμοι στόχοι

Ο Κρίστιαν Λίντνερ ζητά επιπλέον μέσω της Handelsblatt οι λεγόμενοι μεσοπρόθεσμοι στόχοι για το ετήσιο διαρθρωτικό έλλειμα να γίνουν υποχρεωτικοί για τα κράτη-μέλη κάτι που δεν ισχύει μέχρι τώρα. Όπως αναφέρει ο Κρ. Λίντνερ: «Μέχρι στιγμής οι σχετικές αποφάσεις βασίζονταν στη διακριτική ευχέρεια της Κομισιόν (…) Η πρότασή μου αποσκοπεί στο να καταστήσει δεσμευτικούς τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς στόχους».

Σύμφωνα με την πρόταση Λίντνερ «τα κράτη-μέλη δεν θα πρέπει να εμφανίζουν στους προϋπολογισμούς τους διαρθρωτικό έλλειμμα άνω του 0,5% ετησίως ή τουλάχιστον να προσεγγίζουν σταδιακά τον στόχο αυτό». Το διαρθρωτικό έλλειμμα αποτελεί με «εργαλείο» για την κατάστρωση ενός βιώσιμου δημοσιονομικού σχεδιασμού. Όπως και για τη Γερμανία όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση ο Κρίστιαν Λίντνερ υποστηρίζει επίσης την ιδέα σταθερά ισοσκελισμένων προϋπολογισμών μακροπρόθεσμα.

Αναμένονται «σκληρές» διαπραγματεύσεις το φθινόπωρο στην ΕΕ

Επισήμως οι ιδέες Λίντνερ αναμένεται να συζητηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο το φθινόπωρο, ενώ η συζήτησή τους δεν αναμένεται εύκολη. Υπάρχουν ήδη διαφορετικά «στρατόπεδα» εντός της ΕΕ ως προς το ζήτημα της μεταρρύθμισης του Συμφώνου Σταθερότητας, με τη Γερμανία να απορρίπτει την ιδέα χαλάρωσης των ευρωπαϊκών κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Οι διαπραγματεύσεις αναμένονται «σκληρές», σημειώνει η οικονομική εφημερίδα, εφόσον για την όποια πρόταση της Κομισιόν περί μεταρρύθμισης του Συμφώνου απαιτείται συμφωνία και των 27 κρατών-μελών και έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Σύμφωνα με δηλώσεις του Ιταλού Επιτρόπου Οικονομικών Πάολο Τζεντιλόνι θα πρέπει να αναζητηθεί ισορροπία μεταξύ μιας ρεαλιστικής απομείωσης του δημόσιου χρέους αλλά και «των τεράστιων επενδυτικών αναγκών» σε όλες τις χώρες της ΕΕ.

Με πληροφορίες από DW, Handelsblatt

Η πραγματικότητα του πολέμου στην Ουκρανία πρόλαβε ή μάλλον ξεπέρασε τις προσδοκίες της γερμανικής κυβέρνησης, αλλάζοντας «ριζικά», όπως υπογράμμισε ο Κρίστιαν Λίντνερ, τόσο το ευρύτερο πολιτικοοικονομικό σκηνικό όσο και τους σχεδιασμούς της γερμανικής κυβέρνησης για το επόμενο – και πιθανώς τα επόμενα, όπως παραδέχθηκε εμμέσως ο υπ. Οικονομικών – έτη.

Κρ. Λίντντερ: «Ριζική» αλλαγή στον δημοσιονομικό σχεδιασμό εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία

Πρόκειται για μια τεράστια δημοσιονομική πρόκληση, που καλείται να διαχειριστεί η συγκυβέρνηση Σοσιαλδημοκρατών-Πρασίνων και Φιλελευθέρων, ήδη από τον πρώτο ομοσπονδιακό προϋπολογισμό που καταρτίζει. «Πρέπει να μετατρέψουμε τους πολιτικούς στόχους τώρα σε αριθμούς», ανέφερε ο Κρίστιαν Λίντνερ.

Συγκεκριμένα το υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε σήμερα για το τρέχον έτος 99,7 δις ευρώ νέου χρέους στον βασικό προϋπολογισμό, με στόχο την αντιμετώπιση καταρχήν των συνεπειών της συνεχιζόμενης πανδημίας, αλλά και περαιτέρω έκτακτες ανάγκες εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία. Πρόκειται μάλιστα για την τρίτη κατά σειρά χρονιά, στην οποία δεν τηρείται ο συνταγματικός κανόνας του «φρένου χρέους», το οποίο ορίζεται στο 0,35% του γερμανικού ΑΕΠ. Για το 2023 πάντως ο Κρίστιαν Λίντνερ επιδιώκει να μην ξεπεράσει ο νέος δανεισμός τα 7,5 δις ευρώ, προκειμένου να συμβαδίζει με τις συνταγματικές επιταγές.

Ειδικό ταμείο 100 δις για τις ένοπλες δυνάμεις

Όπως είχε γίνει ήδη γνωστό με την ομιλία του καγκελάριου Όλαφ Σολτς στη γερμανική βουλή στις 27 Φεβρουαρίου, το δεύτερο μεγάλο «ιστορικό βάρος» που καλείται να σηκώσει στην πράξη ο γερμανικός προϋπολογισμός – και το οποίο επίσης εγκρίθηκε καταρχήν σήμερα σε επίπεδο υπoυργικού συμβουλίου – είναι το ειδικό Ταμείο για τη στήριξη των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων (συγκεκριμένα για την «ενίσχυση των συμμαχικών και αμυντικών δυνατοτήτων») ύψους 100 δις ευρώ.

Σύμφωνα με τον Κρ. Λίντνερ, με τα μέσα που θα διατεθούν από το Ταμείο η Γερμανία θα καταφέρει να πετύχει και τον νατοϊκό στόχο για αμυντικές δαπάνες στο ύψος του 2% του ΑΕΠ. Τα 100 δις για την άμυνα πάντως πρόκειται να εξαιρεθούν από το «φρένο χρέους». Η δημιουργία του ειδικού Ταμείου πρέπει ωστόσο να επικυρωθεί με αναθεώρηση του Γερμανικού Συντάγματος, για την οποία απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται και ψήφοι από την αντιπολίτευση.

Ενεργειακή στροφή 2022 – 2026 και ελαφρύνσεις

Εκτός όμως από τον προϋπολογισμό του 2022 και τις τεράστιες προκλήσεις που καλείται να καλύψει, στο επίκεντρο του γερμανικού υπ. Οικονομικών βρίσκεται και το φιλόδοξο ενεργειακό σχέδιο για την περίοδο 2022-2026 ύψους 200 δις ευρώ, μέρος του οποίου εντάσσεται και στον φετινό προϋπολογισμό.

Στόχοι του ήταν εξαρχής η ενεργειακή μετάβαση και η προστασία του κλίματος, όμως ο πόλεμος στην Ουκρανία και η νέα ενεργειακή κρίση επηρεάζει και αυτό το πεδίο άμεσα. Ενδιαφέρον έχει ότι 1,5 δις ευρώ από το κονδύλιο αυτό αναμένεται να διατεθούν για τη δημιουργία αποθεμάτων φυσικού αερίου. Άλλωστε όπως δήλωσε και ο υπ. Οικονομίας και αντικαγκελάριος Ρόμπερτ Χάμπεκ: «Ο επιθετικός πόλεμος των Ρώσων στην Ουκρανία έχει καταστήσει περισσότερο από σαφές ότι πρέπει να απεξαρτηθούμε από τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας».

Ένα σημαντικό μέρος του φετινού γερμανικού προϋπολογισμού πρόκειται επίσης να καλύψει έκτακτα επιδόματα και φοροελαφρύνσεις που προκύπτουν από την απότομη άνοδο στις τιμές καυσίμων κίνησης και το κόστος θέρμανσης. Πρόκειται πχ. για καταβολή επιδομάτων σε όσους μετακινούνται σε μεγάλες αποστάσεις οδικώς, για επιδόματα θέρμανσης και επιπλέον εφάπαξ καταβολές χρημάτων σε κατηγορίες πολιτών που βρίσκονται σε ανάγκη.

Πηγή: DW

«Άκουσα καλά; 100 εκατομμύρια είπε ή 100 δισεκατομμύρια;» Εύλογη η απορία από την παρουσιάστρια του πρωϊνού μαγκαζίνου στο πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης (ARD). Κι όμως, άκουσε πολύ καλά: Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες περικοπών στις ένοπλες δυνάμεις, η γερμανική κυβέρνηση επενδύει στην άμυνα εκατό δισεκατομμύρια ευρώ,υπό την πίεση των δραματικών εξελίξεων στην Ουκρανία. Το ποσό αυτό ισούται με τον συνολικό δανεισμό της Γερμανίας για το έτος 2022.

Ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Κόμματος των Φιλελευθέρων (FDP) Κρίστιαν Λίντνερ, μιλώντας το πρωί της Δευτέρας στη γερμανική τηλεόραση, επισημαίνει ότι ο εκσυγχρονισμός των ενόπλων δυνάμεων αποτελεί πλέον κύρια προτεραιότητα του Βερολίνου: «Θα ιδρυθεί ένα ειδικό ταμείο, από το οποίο θα χρηματοδοτήσουμε την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων», επισημαίνει. «Στόχος μας είναι να αποκτήσουμε, εντός της δεκαετίας, έναν στρατό που θα είναι από τους πιο ισχυρούς και καλύτερα εξοπλισμένους στην Ευρώπη».

«Θα τηρηθεί το φρένο χρέους το 2023»

Σημαίνει αυτό ότι αναστέλλεται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα το αποκαλούμενο «φρένο χρέους», που έχει κατοχυρωθεί στο γερμανικό Σύνταγμα, αλλά είχε ανασταλεί μέχρι τα τέλη του 2022 με αιτιολογία την αντιμιετώπιση των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας; Ο Κρίστιαν Λίντνερ είναι κατηγορηματικός: «Το φρένο του χρέους θα τηρηθεί την επόμενη χρονιά, το 2023, όπως προβλέπει ο σχεδιασμός μου. Γι αυτό συμφώνησα με τον (καγκελάριο) Όλαφ Σολτς τη θέσπιση του ‘ειδικού ταμείου’, ώστε από εκεί να χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά ο εκσυγχρονισμός της Μπούντεσβερ. Στον τακτικό προϋπολογισμό το φρένο του χρέους θα τηρηθεί. Ένας λόγος παραπάνω, βέβαια, να εξετάσουμε προσεκτικά το κάθε ευρώ που ξοδεύουμε…»

Μία ακόμη ενδιαφέρουσα εξαγγελία του Κρίστιαν Λίντνερ: Όχι μόνο το φρένο του χρέους, αλλά και το «ειδικό ταμείο» για τον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεων θα κατοχυρώνεται πλέον στο γερμανικό Σύνταγμα. Άλλωστε και η χριστιανοδημοκρατική αντιπολίτευση (CDU), το άλλο μεγάλο κόμμα εξουσίας στο Βερολίνο, εκτός από τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD), συμφωνεί με την ανάγκη εκσυγχρονισμού των ενόπλων δυνάμεων. «Είναι και μία δική μας πρόταση προς το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα, που επίσης μεριμνά για τη δημοσιονομική θωράκιση της χώρας», λέει ο Κρίστιαν Λίντνερ. «Η συνταγματική κατοχύρωση του ‘ειδικού ταμείου’ διασφαλίζει ότι σε περίπτωση που αλλάξει η κοινοβουλευτική πλειοψηφία το ταμείο αυτό δεν πρόκειται ούτε να καταργηθεί, ούτε να αλλάξει προσανατολισμό με διοχέτευση των χρημάτων σε άλλους σκοπούς».

Που θα γίνει εξοικονόμηση πόρων;

Αλλά και αν υποθέσουμε ότι τα 100 δισεκατομμύρια του «ειδικού ταμείου» δεν συνυπολογίζονται στον τακτικό προϋπολογισμό, στο φρένο του χρέους ή ακόμη και στο Σύμφωνο Σταθερότητας (σχετική πρόταση είχε διατυπώσει άλλωστε η Γαλλία επί προεδρίας Νικολά Σαρκοζί),για τη γερμανική οικονομία αποτελεί τεράστια πρόκληση η σύναψη επιπλέον δανείων, ύψους 100 δις ευρώ.Που θα γίνουν λοιπόν οι απαραίτητες περικοπές, οι οποίες θα αντισταθμίσουν τα νέα οικονομικά βάρη; «Θα πρέπει να θέσουμε προτεραιότητες για όλες τις δημόσιες δαπάνες στα επόμενα χρόνια», λέει ο νέος υπουργός Οικονομικών. «Όχι λόγω ενίσχυσης των ενόπλων δυνάμεων, αλλά για να εκτελεστεί ο τακτικός προϋπολογισμός. Εγώ ούτως ή άλλως σκόπευα να σταθεροποιήσω τις ετήσιες δαπάνες για το στράτευμα σε ένα επίπεδο άνω των 50 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως και ήδη αυτή η μετατόπιση συνεπάγεται κάποιους περιορισμούς σε άλλους τομείς. Από τη στιγμή που ισχύει το φρένο του χρέους και από τη στιγμή που αποκλείω αύξηση της φορολογίας – και επιμένω σε αυτό – αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να εκπληρώσουμε όλες τις επιθυμίες μας…»

Τι σηματοδοτεί η ομιλία Σολτς

Η ομιλία του Γερμανού καγκελαρίου Όλαφ Σολτς στην έκτακτη συνεδρίαση του γερμανικού κοινοβουλίου, που σηματοδοτεί τέλος εποχής για την πάγια γερμανική πολιτική της μη αποστολής όπλων σε εστίες πολέμου αλλά και η απόφαση ενίσχυσης του γερμανικού στρατού με 100 δις ευρώ σχολιάζονται στον γερμανικό Τύπο. «Το τέλος της ανωριμότητας» είναι ο τίτλος σχολίου στην Zeit, το οποίο κάνει λόγο για μια «επαναστατική ομιλία του Όλαφ Σολτς» στη γερμανική βουλή που φέρνει «την εξωτερική πολιτική της χώρας στο ύψος των περιστάσεων.»

«Ένας καγκελάριος στον πόλεμο» επιγράφει σχόλιό του το Spiegel Online και παρατηρει:«Ήδη από το Σάββατο η γερμανική κυβέρνηση υποχώρησε από τη θέση της να μην προμηθεύσει όπλα στην Ουκρανία. 1.000 αντιαρματικά βλήματα και 500 πύραυλοι Stinger πάνε ωστόσο στην Ουκρανία.Την Κυριακή ο Σολτς πήγε ένα βήμα παραπέρα ερχόμενος σε ρήξη με παγιωμένες θέσεις δεκαετιών, ειδικά από την πλευρά των Σοσιαλδημοκρατών, για την άμυνα και την εξωτερική πολιτική (…) O Σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος βρήκε τον ηγετικό ρόλο, τον οποίο πολλοί παρατηρητές εκτιμούσαν ότι είχε χάσει τις προηγουμενες εβδομάδες».

Από την πλευρά της η Frankfurter Allgemeine Zeitung κάνει λόγο για «αλλαγή στάσης εξαιτίας του σοκ Πούτιν» εκτιμώντας ωστόσο ότι αυτή η αλλαγή «στην εξωτερικη πολιτική και την πολιτική ασφάλειας θα έπρεπε να είχε συμβεί πολύ νωρίτερα».

Πηγή: DW

Ανάλυση του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

“Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ δεν πρόκειται να παραμείνει, διαβεβαίωνε τις προάλλες ο πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ, Ζερόμ Πάουελ, λίγο πριν ο πρόεδρος Μπάιντεν εγκρίνει την παράταση της θητείας του. Ο Πάουελ αναφέρθηκε πιο ειδικά στον αντίκτυπο που έχουν οι αυξημένες τιμές στους καταναλωτές. «Γνωρίζουμε ότι τα αυξημένα ποσοστά πληθωρισμού επιβαρύνουν οικογένειες και ιδίως εκείνους που είναι λιγότερο σε θέση να ανταπεξέλθουν στο υψηλότερο κόστος βασικών ειδών, όπως τρόφιμα, κατοικία και μεταφορές». Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι χρηματοπιστωτικές αγορές αναμένουν αύξηση των επιτοκίων για του χρόνου. Στην Ευρώπη πάντως οι αγορές αυτές αντέδρασαν με ξεκάθαρο τρόπο και υποχώρησαν”, γράφει, ωστόσο, η Deutche Welle αποτυπώνοντας το κλίμα στις αναλύσεις του γερμανικού Τύπου.

«Οπως επισημαίναμε και στη Γνώμη μας για το Προσχέδιο Προϋπολογισμού, η υλοποίηση των προβλεπόμενων δημοσιονομικών μεγεθών εμπεριέχει σημαντικές αβεβαιότητες που προέρχονται από την ανησυχητική εξέλιξη της πανδημίας (με τη χώρα μας να παραμένει στις χειρότερες ευρωπαϊκές θέσεις όσον αναφορά τις υγειονομικές επιπτώσεις και την πορεία των εμβολιασμών), τις ενδεχόμενες μόνιμες απώλειες της ύφεσης που προκάλεσε η πανδημία, το βαθμό ικανότητας των φορολογούμενων να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και, τέλος, την πιθανότητα μεταστροφής της νομισματικής πολιτικής εξαιτίας των πληθωριστικών πιέσεων», αναφέρει στη γνώμη του το Γραφείο Προϋπολογισμού.

Και προσθέτει: «Το πρόσθετο στοιχείο που περιλαμβάνει η Εισηγητική Έκθεση Προϋπολογισμού 2022 είναι η πλήρης παρουσίαση των δημοσίων δαπανών σε όρους προγραμμάτων και λειτουργικής ταξινόμησης (Classification of the Functions of Government – COFOG).

Παράλληλα, η Ίζαμπελ Σνάμπελ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, είπε στο Bloomberg ότι «είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι ο πληθωρισμός θα πέσει μεσοπρόθεσμα κάτω από τον στόχο του 2%, ωστόσο η αβεβαιότητα σχετικά με το ρυθμό και την κλίμακα της μείωσης έχει αυξηθεί, κι αυτήν την αυξημένη αβεβαιότητα θα πρέπει να λάβει στα σοβαρά η ΕΚΤ». Ο Κάρστεν Μπρτζέσκι, επικεφαλής οικονομολόγος της ING Γερμανίας, υπογραμμίζει ότι από το 2014 η ΕΚΤ έχει σταματήσει να κάνει μια τέτοια εκτίμηση κινδύνου. Ωστόσο, είναι της άποψης ότι δεν πρόκειται ακόμη να αυξήσει τα επιτόκια τον επόμενο χρόνο.

«Φαύλος κύκλος μισθών και τιμών»

Στην ίδια εκτίμηση καταλήγει και η Γκέντρουντ Τράουντ: «Πριν από το 2023 δεν πρόκειται να συμβεί» προέβλεψε η επικεφαλής οικονομολόγος της Helaba, της τοπικής τράπεζας Hessen-Thüringen. Διότι, εάν πράγματι ο πληθωρισμός αποκτήσει διαρκή χαρακτήρα, θα φανεί μόνο του χρόνου, όπως έχει αναφέρει επανειλημμένα η ΕΚΤ τους περασμένους μήνες. Ωστόσο ήδη παρατηρεί πολλές αυξήσεις τιμών από εταιρείες. Εάν τάση ενταθεί, οι πληθωριστικές εξελίξεις θα παγιωθούν, κάτι όμως που η ΕΚΤ είχε χαρακτηρίσει μέχρι τώρα ως «προσωρινό φαινόμενο». Ανεξάρτητα από τις καθυστερήσεις του χρόνου παράδοσης προϊόντων, υπάρχουν ακόμη ελλείψεις ειδικευμένου εργατικού δυναμικού στη Γερμανία λόγω πανδημίας, που θα αυξηθούν και θα ενταθούν τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με την οικονομολόγο της Haleba.«Ένας φαύλος κύκλος μισθών και τιμών που θα οδηγούσε ίσως διαρκώς σε υψηλό πληθωρισμό».Το πώς ακριβώς θα τοποθετηθεί η ΕΚΤ, θα γίνει αντικείμενο συζήτησης στις 16 Δεκεμβρίου στην επόμενη συνεδρίαση του συμβουλίου. Ενδέχεται μάλιστα οι προβλέψεις των οικονομολόγων της γύρω από τις εξελίξεις στον πληθωρισμό να προσαρμοστούν προς τα πάνω.

Σε αυτό το κλίμα η τοποθέτηση του Λίντνερ στο γερμανικό υπουργείο Οικονομικών αποτελεί ένα μεγάλο ερωτηματικό. Εχει κάνει σημαία του την στήριξη και ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, είναι ultra φιλελεύθερος και φανατικός πολέμιος του πληθωρισμού – άρα και των επεκτατικών δημοσιονομικών και νομισματικών πολιτικών – αλλά, και πάλι κατά το Politico, οι γνώσεις του επί των οικονομικών είναι, επιεικώς, ελλιπείς. Επιπλέον, δεν έχει διοικήσει ποτέ ούτε δήμο.

Ο Ανταμ Τουζ, ο «γκουρού» της Ιστορίας της Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Columbia, το έχει θέσει ακόμη πιο σκληρά. Εγραψε στον Guardian πως εάν ο Κρίστιαν Λίντνερ αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών της Γερμανίας «θα αποτελέσει συστημικό κίνδυνο για την Ευρώπη». Και ο Τζόζεφ Στίγκλιτς, ο νομπελίστας οικονομολόγος, έχει προειδοποιήσει πως ο επικεφαλής του FDP προωθεί μια αναχρονιστική «προκατακλυσμιαία δημοσιονομική ατζέντα» ως υπέρμαχος μιας άκαιρης λιτότητας, που «συνιστά απειλή για την ευρωπαϊκή δημοκρατία».

Όπως επισημαίνεται στο anatropinews.gr, η πρώτη σφραγίδα αυτής της ατζέντας Λίντνερ μπήκε ήδη στην προγραμματική συμφωνία της νέας, τρικομμματικής κυβέρνησης της Γερμανίας – της κυβέρνησης Σοσιαλδημοκρατών, Πρασίνων και Φιλελευθέρων. Πρόκειται για την ρήτρα που ορίζει ως πρώτη προτεραιότητα την βιωσιμότητα του χρέους, και προβλέπει πως πάνω σ’ αυτή την αρχή πρέπει να βασίζεται και η «περαιτέρω εξέλιξη των δημοσιονομικών κανόνων στην Ευρώπη».

Πρόκειται για μια διπλωματική διατύπωση που, όμως, επί της ουσίας αποκλείει οποιαδήποτε ριζική αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας – ήτοι, της «βίβλου» της ευρωπαϊκής λιτότητας. Πολιτικά, αυτή η διατύπωση έρχεται να επιβεβαιώσει ότι, τουλάχιστον στο δημοσιονομικό πεδίο, η κυβέρνηση Σολτς δεν σχεδιάζει ούτε… επανάσταση, ούτε ανατροπή του δόγματος Μέρκελ-Σόιμπλε.

Πρακτικά, οι πληροφορίες από το Βερολίνο λένε πως η συμφωνία Σολτς και Λίντνερ προβλέπει την ελάχιστη δυνατή αλλαγή στο Σύμφωνο Σταθερότητας στο πλαίσιο της συζήτησης που έχει ανοίξει πανευρωπαϊκά μετά την πανδημία – ήτοι, την αύξηση του ορίου για το χρέος σε πιο ρεαλιστικά επίπεδα.

Το “δόγμα Λίντνερ” και η Ελλάδα

Ο Λίντνερ έχει ήδη δεσμευτεί στους ψηφοφόρους του ότι θα δώσει μάχη ώστε η συζήτηση για την αλλαγή των δημοσιονομικών κανόνων της ευρωζώνης που θα γίνει μετά τις γαλλικές εκλογές «θα αποβεί προς όφελος των γερμανικών συμφερόντων».

Συνάδουν τα γερμανικά συμφέροντα με τα ελληνικά και εκείνα του ευρωπαϊκού νότου; Δύσκολο να το προβλέψει κανείς, ωστόσο οι ανησυχίες στο επιτελείο των Χρήστου Σταϊκούρα και Θοδωρή Σκυλακάκη είναι έντονες.

Το γεγονός πως τα κυβερνητικά στελέχη επιμένουν πως δεν πρόκειται να επιβληθεί κανένα lockdown αλλά και η εξαιρετικά περιορισμένη δυνατότητα να δωθούν νέες επιδοτήσεις σε πάσχοντες από την πανδημία επαγγελματικούς κλάδους και στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα (π.χ μέρισμα) οφείλονται στις αβεβαιότητες που αναφέρει σε γενικές γραμμές ο προϋπολογισμός αλλά και στην “απρόβλεπτη μεταβλητή Λίντνερ”. Εάν, για παράδειγμα, δεν υπάρξουν ευρωπαϊκές αποφάσεις για ελαστικότητα στο Σύμφωνο Σταθερότητας τα πράγματα θα δυσκολέψουν.

Δεν μπορεί να ελπίζει κανείς στην παράταση της πλήρους ευελιξίας που εφαρμόστηκε λόγω πανδημίας, όσο πιο κοντά επιστρέψει ωστόσο η ευρωζώνη στους δημοσιονομικούς κανόνες (έλλειμμα) που ίσχυαν πριν από αυτή τόσο πιο επικίνδυνα θα είναι τα πράγματα για μια υπερχρεωμένη και ασταθή οικονομία όπως η ελληνική.

Οικονομικοί αλλά και πολιτικοί αναλυτές θεωρούν πως το ελληνικό πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό. Απέναντι στους σκληρούς του Βορρά που είναι βέβαιο πως θα επιμείνουν στην προσήλωση στο προ πανδημίας Σύμφωνο Σταθερότητας υπάρχει ένας ισχυρός παράγοντας. Είναι ο Μάριο Ντράγκι, ο Ιταλός πρωθυπουργός με τις καλύτερες προσβάσεις έναντι οιουδήποτε άλλου στην γραφειοκρατία των Βρυξελλών και της ΕΚΤ. Ο συνδυασμός δε με την παρουσία του Πάολο Τζεντιλόνι στο οικονομικό χαρτοφυλάκιο της Κομισιόν φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάσει τα πράγματα, κι αυτό διότι ο Ιταλός επίτροπος δεν κρύβει τις προθέσεις του να είναι ο διάδοχος του Ντράγκι στη Ρώμη μετά τις επόμενες εκλογές.

Η καλύτερη επιλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη θα ήταν να συμπήξει μέτωπο με τον Ντράγκι και να συνεργαστεί με τον Τζεντιλόνι προσδοκώντας να ωφεληθεί και η Ελλάδα από την μάχη που θα δώσει η Ιταλία. Μια χώρα με μεγάλη παραγωγική βάση αλλά και μεγάλα προβλήματα (έλλειμμα, χρέος), παρόμοια με τα ελληνικά. Στο ίδιο μέτωπο θα μπορούσε να ενταχθεί και η Ισπανία, γι αυτό και προκάλεσε απορία σε αρκετούς η επιθετικότητα του πρωθυπουργού κατά του Πέδρο Σάντσεθ (στη Βουλή και κατά την αντιπαράθεσή του με τον Αλέξη Τσίπρα), με αφορμή την ισπανοτουρκική συμφωνία.

Ο πολιτικός “συστημικός” κίνδυνος και ο εκλογικός διάδρομος

Οι εξελίξεις στην οικονομία θα επηρεάσουν αναμφισβήτητα και τις πολιτικές.

Εφόσον το τέταρτο κύμα της πανδημίας αποδειχθεί όσο επιθετικό φαίνεται και κυρίως εάν διαρκέσει μέχρι τους πρώτους μήνες του 2022 μάλλον κλείνει το “παράθυρο ευκαιρίας” που έβλεπαν αρκετοί στην κυβέρνηση για την προκήρυξη πρόωρων (διπλών) εκλογών την άνοιξη. Ο συνδυασμός πανδημία και ακρίβεια -ιδιαίτερα εάν δεν είναι τόσο παροδικό φαινόμενο που ελπίζουν στην κυβέρνηση- δημιουργεί σοβαρά εμπόδια για την ανάληψη τέτοιων πολιτικών πρωτοβουλιών. Πρόωρες εκλογές σημαίνουν ένα τετράμηνο δημοσιονομικής χαλαρότητας και παροχών αλλά και “λευκή πετσέτα” έναντι των όποιων επιχειρηματικών κινήσεων που δίνουν ώθηση στην οικονομία αλλά και ένταση της αβεβαιότητας.

Από την άλλη, τους επόμενους μήνες η κυβέρνηση ελπίζει πως θα συμβολαιοποιηθούν μια σειρά από σημαντικά έργα και επενδύσεις, κάτι που απαιτεί σταθερό πολιτικό περιβάλλον. Ο πρωθυπουργός επιμένει σε συνομιλητές του πως θα εξαντλήσει την κυβερνητική θητεία και εκτιμά πως οι πολιτικές συνθήκες δεν θα αλλάξουν σημαντικά σε περίπου ένα χρόνο από σήμερα. Ήτοι, οι δημοσκοπικές απώλειες για την κυβέρνηση δεν θα γίνουν αισθητά μεγαλύτερες -ίσως και να αντιταχθεί το κλίμα, λένε στο Μέγαρο Μαξίμου-, το οικονομικό κλίμα θα βελτιωθεί και ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα προλάβει να ανακάμψει. Βεβαίως, αναμένονται και οι εξελίξεις στο ΚΙΝ.ΑΛ για να ολοκληρωθεί το παζλ.

Είναι επίσης γεγονός και δεν διαλανθάνει της προσοχής του Μεγάρου Μαξίμου ότι ακόμα και ο νέος εκλογικός νόμος (κλιμακωτό μπόνους) δεν δίνει εύκολα αυτοδυναμία στο πρώτο κόμμα (η ανάλυση του Πάνου Σταθόπουλου στην “Καθημερινή” περιγράφει πως η Ν.Δ εφόσον κερδίσει τις δεύτερες εκλογές λαμβάνει οριακή αυτοδυναμία 151 εδρών με 41%). Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρότι ξορκίζει τις κυβερνητικές συνεργασίες ίσως βρεθεί στην ανάγκη μιας συμμαχίας εφόσον στο ΚΙΝ.ΑΛ έχει επικρατήσει ο Ανδρέας Λοβέρδος.

Πέραν αυτών υπάρχει και ο ευρύτερος πολιτικός ορίζοντας που δεν αποτυπώνεται επαρκώς στις αναλύσεις. Είτε οι εθνικές εκλογές διεξαχθούν το 2022 (με τον φόβο ενός σκληρού προϋπολογισμού για το 2023, ιδιαίτερα εάν επικρατήσει το “δόγμα Λίντνερ), είτε εξαντληθεί η κυβερνητική θητεία και διεξαχθούν το 2023, δεν είναι τα μοναδικά πολιτικά ορόσημα. Το 2024 θα διεξαχθούν οι ευρωεκλογές, με την επίδραση που μπορεί να έχουν στο πολιτικό κλίμα, και το 2025 οι προεδρικές εκλογές που μπορεί και αν οδηγήσουν σε πολιτικές περιπέτειες.

Οι προβλέψεις είναι παρακινδυνευμένες και ο συνδυασμός αρνητικών οικονομικών εξελίξεων στην ΕΕ, μαζί με τον πολιτικό συστημικό κίνδυνο στην Ελλάδα δημιουργούν ένα περιβάλλον πιθανής αστάθειας.

Όλα δείχνουν πάντως ότι παρά τις συνεχιζόμενες σκληρές διαπραγματεύσεις τα τρία κόμματα βρίσκονται εντός χρονοδιαγράμματος που όρισαν στις 21 Οκτωβρίου, όταν ξεκίνησαν οι επαφές, και βάσει του οποίου ο νικητής των εκλογών και υποψήφιος καγκελάριος Όλαφ Σολτς θα εκλεγεί την εβδομάδα μετά τις 6 Δεκεμβρίου καγκελάριος.

Το πιο κρίσιμο ερώτημα στην παρούσα φάση είναι ποιος θα αναλάβει ποιο κυβερνητικό πόστο. Το Σαββατοκύριακο άρχισαν να κυκλοφορούν στα γερμανικά ΜΜΕ διάφορες λίστες με ονόματα υπουργών.Μέχρι αυτή την ώρα ωστόσο δεν έχει υπάρξει καμία επιβεβαίωση εκ μέρους των τριών κομμάτων.

Κρίστιαν Λίντνερ υπέρμαχος των κανόνων του Μάαστριχτ

Σε αποκλειστικό του άρθρο το περιοδικό Focus δημοσιεύει σήμερα κατάλογο με ονόματα υπουργών καθιστώντας ωστόσο σαφές ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται και ότι ενδέχεται να υπάρξουν αλλαγές στα κυβερνητικά οφίκια τις επόμενες μέρες. Το πιθανότερο είναι ωστόσο ότι έχουν κλειδώσει οι κορυφαίες θέσεις στην επόμενη γερμανική κυβέρνηση:

Σύμφωνα λοιπόν με το γερμανικό περιοδικό το υπουργείο Οικονομικών θα αναλάβει ο πρόεδρος των Φιλελευθέρων Κρίστιαν Λίντνερ, υπέρμαχος των δημοσιονομικών κανόνων του Μάαστριχτ και της συγκράτησης του δημοσίου χρέους. Για τον συμπρόεδρο των Πρασίνων Ρόμπερτ Χάμπεκ σχεδιάζεται ένα υπερυπουργείο Οικονομίας, στο οποίο θα υπαχθεί και ο τομέας της Κλιματικής Αλλαγής, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών πηγαίνει στην επίσης συμπρόεδρο των Πρασίνων Αναλένα Μπέρμποκ.

Κυβέρνηση για δύο τετραετίες δημιουργεί ο Όλαφ Σολτς

Στα υπόλοιπα υπουργεία: Για το υπουργείο Εσωτερικών προορίζεται η νυν υπουργός Δικαιοσύνης Κριστίνε Λάμπρεχτ από το SPD, για το υπουργείο Υγείας ο φιλελεύθερος Μίχαελ Τόιρερ, για το υπουργείο Εργασίας ο σοσιαλδημοκράτης Χουμπέρτους Χάιλ και για το υπουργείο Άμυνας η Μαρί-Άγκνες Στρακ-Τσίμερμαν από το FPD.

Σε δηλώσεις του ο μελλοντικός καγκελάριος Όλαφ Σολτς τόνισε ότι η κυβερνητική συμμαχία Σοσιαλδημοκρατών, Πρασίνων και Φιλελευθέρων δημιουργείται σε βάθος οκταετίας: «Όταν συμφωνήσουμε στα πρόσωπα που θα απαρτίζουν τη νέα κυβέρνηση, τότε στόχος μας θα είναι να επανεκλεγούμε». Με την θέση αυτή συμφωνεί, μιλώντας στην Süddeutsche Zeitung, και ο πρόεδρος των Φιλελευθέρων Κρίστιαν Λίντνερ: «Καλό θα ήταν ένας κυβερνητικός συνασπισμός να δημιουργείται με στόχο την επανεκλογή. Διαφορετικά θα υπάρξει ενδοκυβερνητικός ανταγωνισμός, ο οποίος θα πλήξει πρωτίστως την συγκυβέρνηση».

Πηγή: DW

Η διαπίστωση αυτή που δεν αμφισβητείται σήμερα από κανέναν, οδηγεί σε μεγάλες αλλαγές και στον τρόπο διακυβέρνησης της Ευρωζώνης, αφού εκ των πραγμάτων δεν είναι δυνατή πλέον από την πλευρά πολλών κρατών μελών, η τήρηση όλων των σημερινών δημοσιονομικών κριτηρίων της συνθήκης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκινάει σήμερα και επίσημα την συζήτηση, προτείνοντας στις κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε μια απλούστευση των δημοσιονομικών κανόνων και μια καλύτερη εφαρμογής τους.

Η συζήτηση θα εξελιχθεί με ορατή τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ των οκτώ ισχυρών οικονομιών του Ευρωπαϊκού Βορρά και υπό τις νέες συνθήκες που θα δημιουργηθούν με τον σχηματισμό της νέας γερμανικής κυβέρνησης, πιθανότατα το αργότερο μέχρι τα Χριστούγεννα όπως προεξοφλούν Γερμανοί αναλυτές. Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινοι έχουν εισέλθει στη δεύτερη φάση της διαπραγμάτευσης, οι δε Φιλελεύθεροι έχουν θέσει κι εκείνοι τις προϋποθέσεις συμμετοχής τους.

Αναμφίβολα το κρισιμότερο θέμα που θα επηρεάσει και τις ευρωπαϊκές εξελίξεις είναι η γενικότερη στρατηγική του Βερολίνου για την Ευρώπη, κάτι που φαίνεται πως διαφοροποιεί τον Όλαφ Σολτς από την αποχωρούσα Άγκελα Μέρκελ. Το δόγμα “περισσότερη Ευρώπη” φαίνεται να είναι αρκετά ισχυρό, όπως και η κατ’ αρχήν συμφωνία για ενίσχυση των κονδυλίων για δημόσιες επενδύσεις, αυξήσεις στον κατώτατο μισθό και πολιτικές υπέρ του κοινωνικού κράτους και μάλιστα χωρίς αύξηση της φορολογίας για τα υψηλότερα εισοδήματα.

Η εξίσωση φαντάζει δύσκολη και θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το ποιο κόμμα θα αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών. Εάν το “ταμείο του κράτους” αναλάβει ο επικεφαλής του FDP Κρίστιαν Λίντνερ μοιάζει άλυτη. Ωστόσο και οι Πράσινοι πιέζουν να αναλάβουν εκείνοι το υπουργείο για να σηματοδοτήσουν τη στροφή προς την πράσινη οικονομία και την κοινωνική πολιτική.

Όλα αυτά θα επηρεάσουν τη στάση της Γερμανίας σχετικά και με το Σύμφωνο Σταθερότητας.

Για την Ελλάδα το θέμα είναι μείζονος σημασίας. Οιαδήποτε αλλαγή από την πολιτική της χαλάρωσης -με τη ρήτρα διαφυγής- που εφαρμόστηκε λόγω πανδημίας και επιστροφή στην σφιχτή πολιτική των πρωτογενών πλεονασμάτων θα φέρει σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση. Σε μία τέτοια περίπτωση θα πρέπει να υλοποιηθούν περιοριστικές επιλογές για το 2023 και θα φανούν στο σχέδιο προϋπολογισμού τον Οκτώβριο του 2022. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Θόδωρος Σκυλακάκης είναι πολύ επιφυλακτικός με το θέμα των επιδοματικών πολιτικών σε ασθενέστερους ενόψει Χριστουγέννων, ή ακόμα και με την κατάργηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, επικαλούμενος τον “δημοσιονομικό χώρο”.

Οι Βρυξέλλες σε αναμονή

Η Κομισιόν αφήνει τα κράτη μέλη να αναζητήσουν την κατάλληλη απόφαση, ωστόσο είναι προφανές ότι κανένας δεν υποστηρίζει σήμερα τον προ πανδημίας στόχο για διαρκή προσπάθεια των κρατών μελών με υψηλό χρέος να το επαναφέρουν κάτω από το 60% του ΑΕΠ. Χρέος όπως της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας ή ακόμη και της Γαλλίας που κινείται σήμερα μεταξύ 110-200% ανάλογα με τη χώρα θα χρειαστεί δεκαετίες για να επανέλθει κάτω του 60% του ΑΕΠ. Συνεπώς πρέπει να γίνει αναπροσαρμογή σε σχέση με τον τρόπο μείωσης του χρέους, αλλά και επιμήκυνση του χρονοδιαγράμματος.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των χωρών του βορρά που υποστηρίζουν τη δημοσιονομική πειθαρχία και εκείνων του νότου που θέλουν χαλάρωση και περισσότερο χρόνο για να μειώσουν το χρέος αναμένονται δύσκολες. Ζητούμενο είναι η εξεύρεση ενός κοινού τόπου ο οποίος δεν θα κλονίσει την εμπιστοσύνη των χρηματαγορών, ώστε να εξακολουθήσουν να δανείζουν τα κράτη μέλη με ιδιαίτερα χαμηλά επιτόκια για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

Με πληροφορίες από την DW

Στην Αγγλία ο φιλελεύθερος είναι ένας συμπαθής φιλοευρωπαίος, nice to have αλλά όχι επαρκής για να του ανατεθούν σοβαρές αποστολές όπως η διακυβέρνηση της χώρας. Στις ΗΠΑ ένας liberal είναι ολίγον αριστερός διανοούμενος ή, ακόμα χειρότερα, κρυπτοκομμουνιστής. Στο λεξικό διαβάζουμε ότι φιλελεύθερος είναι εκείνος που υποστηρίζει την ατομική ελευθερία και ιδιοκτησία, αλλά και «τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των μειοψηφιών».

Στη Γερμανία το «Κόμμα των Ελευθέρων Δημοκρατών» (FDP) ιδρύθηκε το 1948 και σύντομα βρέθηκε να συστεγάζει τρία κόμματα σε ένα: θιασώτες του κοινωνικού φιλελευθερισμού που προτάσσουν τις ατομικές ελευθερίες και τη στήριξη των (οικονομικά) αδύναμων, οπαδούς του οικονομικού φιλελευθερισμού που διατείνονται πως η «αόρατη χείρα» του Άνταμ Σμιθ θα διορθώσει τα πάντα, αλλά και κάποιους εθνικόφρονες παλαιάς κοπής που αναζητούσαν πολιτική στέγη. Παλαιότερη έρευνα του γερμανικού περιοδικού DER SPIEGEL έκανε λόγο για έναν συνωμοτικό κύκλο υπό τον Βέρνερ Νάουμαν, άλλοτε συνεργάτη του Γκέμπελς, ο οποίος στη δεκαετία του ‘60 επιχειρούσε να «ενισχύσει» τις τάξεις του FDP με πρώην γραφιάδες του ναζιστικού καθεστώτος, αλλά γρήγορα έγινε αντιληπτός από τις συμμαχικές δυνάμεις. Από την άλλη πλευρά βέβαια ο Τέοντορ Χόις, πρώτος πρόεδρος του FDP στην περίοδο 1948-49, καθώς και πολλά ακόμη στελέχη του κόμματος, είχαν υποστεί διώξεις από το ναζιστικό καθεστώς.

Οι «Νεότουρκοι» και ο Βίλυ Μπραντ

Σύντομα οι Φιλελεύθεροι έγιναν παρακολούθημα του χριστιανοδημοκράτη καγκελάριου Κόνραντ Αντενάουερ και πιστός σύμμαχός του για τη διασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. «Όχι πειράματα» ήταν ένα από τα αγαπημένα συνθήματα του Αντενάουερ. Σε εποχές ψυχρού πολέμου κάθε μετατόπιση προς τα αριστερά θα εγκυμονούσε κινδύνους, έλεγε. Ωστόσο όλα άλλαξαν, όταν εμφανίστηκαν οι «Νεότουρκοι», μία νέα γενιά φιλελεύθερων στελεχών με πρωτεργάτες τους Βάλτερ Σέελ και Βόλφγκανγκ Ντόρινγκ. Όπως οι πραγματικοί Νεότουρκοι είχαν ξεθεμελιώσει την παραπαίουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία, έτσι κι εκείνοι θα αμφισβητούσαν τα «ιερά και τα όσια» του Φιλελευθερισμού της εποχής και κυρίως την σύμπλευση με τη Χριστιανοδημοκρατία. Γιατί να θεωρείται δεδομένος εταίρος το FDP, όταν υπάρχουν και άλλες, ίσως και καλύτερες επιλογές; Οριστική ρήξη επήλθε το 1969, όταν οι Φιλελεύθεροι συμμάχησαν με τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD )- οι οποίοι βέβαια προ ετών είχαν αποκηρύξει τον μαρξισμό στο ιστορικό συνέδριο του Μπαντ Γκόντεσμπεργκ – με τον Βίλυ Μπραντ να γίνεται ο πρώτος σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος στην ιστορία της Ομοσπονδιακής Γερμανίας.

Την εποχή εκείνη το άστρο του κοινωνικού φιλελευθερισμού θα οδηγούσε το FDP σε επιλογές ώριμες, με προσωπικότητες φωτισμένες και χαρισματικές, όπως ο Χαντ Ντίτριχ Γκένσερ, φυγάς από την Ανατολική Γερμανία που διέπρεψε στην ηγεσία των Φιλελευθέρων και παρά λίγο να σημειώσει …παγκόσμιο ρεκόρ παραμονής στο υπουργείο Εξωτερικών. Αξέχαστος ο διάλογος με τον Σοβιετικό ομόλογό του Αντρέι Γκρομίκο. «Λένε ότι ο μακροβιότερος υπουργός Εξωτερικών στη Δύση είναι ο Γκένσερ, αλλά αν δούμε συνολικά το ζήτημα πρέπει να πω ότι ο μακροβιότερος υπουργός Εξωτερικών είμαι εγώ» έλεγε ο Γκρομίκο. «Ναι, αλλά εγώ είμαι εκλεγμένος κιόλας», του απάντησε ο Γκένσερ. Με τους Φιλελεύθερους της εποχής συνδέθηκαν κορυφαίοι διανοητές, όπως ο Ραλφ Ντάρεντορφ, ο ιδεολόγος της Ελευθερίας, ο οποίος στα 15 του είχε συλληφθεί από την Γκεστάπο, στα 23 του είχε ολοκληρώσει το διδακτορικό του για τον Μαρξ στις ΗΠΑ, στα 35 του είχε δημοσιεύσει το κορυφαίο έργο του «Κοινωνία και Δημοκρατία στη Γερμανία». Λίγο αργότερα έγινε υφυπουργός Εξωτερικών στην κυβέρνηση Μπραντ, ενώ ενδιαμέσως, στο απόγειο των φοιτητικών εξεγέρσεων, είχε βρει τον χρόνο για να πλησιάσει τον ηγέτη του φοιτητικού κινήματος Ρούντι Ντούτσκε και να συνομιλήσει μαζί του …στη σκεπή ενός αυτοκινήτου.

Στροφή στην οικονομία μετά την Επανένωση;

Όσο πέτυχε η αριστερή στροφή του FDP το 1969, άλλο τόσο μεθοδικά προετοιμάστηκε η επιστροφή στο συντηρητικό στρατόπεδο το 1982, στο πλευρό του Χέλμουτ Κολ. Είχαν παραβλέψει όμως οι Φιλελεύθεροι ότι με την εδραίωση των «Πρασίνων» θα αποκτούσαν αντίζηλο στον χώρο της Αριστεράς και αναγκαστικά θα επέστρεφαν στον ρόλο του μικρού, δεδομένου εταίρου εντός της συντηρητικής παράταξης. Η ειρωνεία της ιστορίας είναι βέβαια ότι 30 χρόνια αργότερα ο επίδοξος καγκελάριος Όλαφ Σολτς θα εκθείαζε «το θετικό έργο που άφησε ο συνασπισμός Σοσιαλδημοκρατών-Φιλελευθέρων στην περίοδο 1969-1982», ενώ την ίδια στιγμή Φιλελεύθεροι και Πράσινοι καλούνται να διαπραγματευθούν τον σχηματισμό κυβέρνησης. Όμως ο «κοινωνικός φιλελευθερισμός» έχει υποχωρήσει, συμπαρασύροντας όνειρα, φιλοδοξίες και πολιτικές καριέρες. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι εκείνο της Σαμπίνε Λόιτχοϊζερ Σνάρενμπεργκερ, από τα πλέον προβεβλημένα στελέχη του κόμματος, που υπέβαλε την παραίτησή της από το υπουργείο Δικαιοσύνης το 1995 σε ένδειξη διαμαρτυρίας γιατί το FDP όχι μόνο αποδέχθηκε νομοθεσία που επιτρέπει νέες τεχνολογίες στην παρακολούθηση τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, αλλά και την «άδειασε», ανατρέποντας με εσωκομματικό δημοψήφισμα αποφάσεις που η ίδια είχε υπογράψει ως υπουργός.

Τα “πέτρινα χρόνια”

Κάπου εκεί άρχισαν τα πέτρινα χρόνια των Φιλελευθέρων, τους οποίους πολλοί αντιμετώπιζαν πλέον ως ένα «κόμμα των πλουσίων». Γιατί να το ψηφίσεις, αν δεν είσαι και ο ίδιος πλούσιος; Σε 23 από τις 28 εκλογικές αναμετρήσεις που έγιναν σε κρατίδια της Γερμανίας στην περίοδο 1993-1999 το FDP δεν κατάφερε να περάσει το όριο του εκλογικού νόμου για να μπει στην τοπική Βουλή. Οι αρχηγοί του κόμματος άλλαζαν σαν τα πουκάμισα. Ξαφνικά τo 2009 ο Γκίντο Βεστερβέλε οδηγεί τους Φιλελεύθερους στο εκπληκτικό ποσοστό του 14,6%. Όμως η ευρω-κρίση δεν του επιτρέπει να εφαρμόσει τις προεκλογικές υποσχέσεις του, οι εσωκομματικές έριδες δεν τον αφήνουν να ολοκληρώσει το έργο του. Μόλις και μετά βίας θα καταπνίξει την «εξέγερση» του Φρανκ Σέφλερ και άλλων οπαδών της δημοσιονομικής ορθοδοξίας που απορρίπτουν την οικονομική διάσωση της Ελλάδας και άλλων χωρών του μεσογειακού Νότου. Αφήνει τα πρωτεία στον φιλόδοξο Φίλιπ Ρέσλερ, αλλά το 2013 οι Φιλελεύθεροι θα βρεθούν εκτός Ομοσπονδιακής Βουλής, για πρώτη φορά από το 1949.

Κι έτσι ήρθε η ώρα του Κρίστιαν Λίντνερ. Είναι ευφραδής, φιλόδοξος, σκληρός διαπραγματευτής. Υπό την ηγεσία του το FDP κατάφερε, για πρώτη φορά στην ιστορία του, να επιτύχει διψήφιο ποσοστό σε δύο συνεχόμενες εκλογές για την Ομοσπονδιακή Βουλή, το 2017 και το 2021. Πριν τέσσερα χρόνια διαπραγματευόταν τη συμμετοχή του σε κυβερνητικό συνασπισμό με τους Χριστιανοδημοκράτες και τους Πράσινους υπό την Άνγκελα Μέρκελ. Αιφνιδιαστικά αποχώρησε από τη διαπραγμάτευση γιατί, όπως έλεγε αργότερα, «εάν έμενα, θα ήταν σαν να συνυπέγραφα μία αριστερή στροφή στη γερμανική πολιτική». Τώρα καλείται να διαπραγματευθεί με τους Πράσινους. Θα τους πείσει να κάνουν φιλελεύθερη στροφή στη δική τους πολιτική;

Πηγή: DW

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Πρόκειται για μια εξέλιξη που δικαίως ανησυχεί πολλούς στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ιδιαίτερα στον Ευρωπαϊκό Νότο και ακόμα περισσότερο στην Αθήνα.

Ο ηγέτης του FDP Κρίστιαν Λίντνερ, ο οποίος φημίζεται ως σκληρός διαπραγματευτής, θα επιδιώξει να αποτρέψει οποιαδήποτε κίνηση προς μια δημοσιονομική ένωση μετά την ευελιξία που συμφωνήθηκε λόγω της πανδημίας . Είναι αντίθετος με την έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους και ζήτησε ταχεία επιστροφή στους αυστηρούς κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας της ΕΕ και στην ισοσκελισμένη δημοσιονομική υποχρέωση της Γερμανίας. Είναι αντίθετος τόσο με τις αυξήσεις φόρων όσο και με τον υψηλότερο κρατικό δανεισμό.

Οι αναλυτές αναφέρουν πως δεν θα συμμετάσχει σε κυβέρνηση συνεργασίας εάν δεν εξασφαλίσει το υπουργείο Οικονομικών -το οποίο θα αναλάβει ο ίδιος- προκειμένου να εφαρμόσει τις συγκεκριμένες πολιτικές. Το γεγονός ότι έχει συγκεντρώσει περίπου το 11% των ψήφων τον καθιστά περίπου αναγκαστικό εταίρο και πολλοί αμφιβάλλουν πως θα βάλει “νερό στο κρασί” του. Οι Πράσινοι, παρά την μεγάλη άνοδο του ποσοστού τους (15%) δεν πρέπει να θεωρείται απίθανο να υποχωρήσουν ως προς τούτο και να αρκεστούν στις προτάσεις τους για την πράσινη ενέργεια και στην ανάληψη του υπουργείου Εξωτερικών.

Η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει μια νέα πρόκληση: να κάνει μόνιμες αυτές τις προσωρινές εφάπαξ εξελίξεις σχετικά με την δημοσιονομική ευελιξία και να δώσει στις χώρες της ΕΕ την ικανότητα να πραγματοποιούν ζωτικές δημόσιες επενδύσεις στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Όμως, όπως ακριβώς και ο αντίπαλός του Άρμιν Λάσετ, έτσι και ο Όλαφ Σολτς υποσχέθηκαν προεκλογικά πως θα επιστρέψουν στη στρατηγική του “συνταγματικού φρένου” για τον δανεισμό και το χρέος, άρα και στην πολιτική των πλεονασμάτων.

Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν θετική εξέλιξη για τις πιο αδύναμες χώρες.

Από την άλλη, η Ευρώπη και η Γερμανία χρειάζονται τεράστιες επενδύσεις, όπως επισημαίνει και το Politico, για να προωθήσουν τους βιομηχανικούς και ενεργειακούς μετασχηματισμούς που απαιτούνται για την επίτευξη ουδετερότητας άνθρακα. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με την αύξηση του δημόσιου κεφαλαίου – τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο – είτε παρακάμπτοντας, είτε τροποποιώντας τους αυστηρούς κανόνες της ΕΕ για το χρέος και το έλλειμμα.

Καταλήγοντας, μάλιστα, σε σχετικό άρθρο του ο αναλυτής Πωλ Τέϊλορ απευθύνεται στον Όλαφ Σολτς: Στην πραγματικότητα, φοβάμαι έναν τοξικό συνδυασμό και των δύο: ότι ο δύσκαμπτος και ταλαντευόμενος συνασπισμός σας μπορεί να χρησιμοποιήσει τη γερμανική δύναμη για να επιβάλει λύσεις χαμηλότερου κοινού παρονομαστή αντί να ανταποκριθεί στην ευθύνη του να βοηθήσει στην οικοδόμηση μιας ισχυρότερης και πιο συνεκτικής Ευρώπης.