Η κατάσταση προέκυψε μετά την παραίτηση βοηθών υπουργών και την έκκληση σχεδόν 80 βουλευτών των Εργατικών να αποχωρήσει από την ηγεσία, μόλις δύο χρόνια μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας του.

Παρά την εσωκομματική αμφισβήτηση, ο Στάρμερ δήλωσε χθες ότι θα παραμείνει στη Ντάουνινγκ Στριτ για να ολοκληρώσει το έργο του, μετά την ήττα του κόμματος στις πρόσφατες τοπικές εκλογές. Ωστόσο, βρετανικά μέσα αναφέρουν ότι ακόμη και υπουργοί της κυβέρνησής του, όπως η Σαμπάνα Μάχμουντ και η Ιβέτ Κούπερ, τον έχουν καλέσει να ορίσει ημερομηνία αποχώρησης.

Στο εσωτερικό των Εργατικών, η πίεση εντείνεται, με αρκετούς βουλευτές και στελέχη να ζητούν αλλαγή ηγεσίας. Η βουλευτής Κάθριν Γουέστ μάλιστα κάλεσε ανοιχτά για καθορισμό χρονοδιαγράμματος εκλογής νέου αρχηγού, κάνοντας λόγο για ανάγκη «ομαλής μετάβασης».

Ο ίδιος ο Στάρμερ, σε ομιλία του, παραδέχθηκε τη δυσαρέσκεια των πολιτών και είπε ότι καλείται να αποδείξει πως οι επικριτές του κάνουν λάθος, ενώ προειδοποίησε ότι μια εσωκομματική διαδικασία αμφισβήτησης θα μπορούσε να βλάψει το κόμμα και τη χώρα.

Η κυβερνητική του πορεία έχει ήδη σημαδευτεί από πολιτικές δυσκολίες, οικονομικές προκλήσεις και σκάνδαλα, ενώ η ήττα στις τοπικές εκλογές ενίσχυσε περαιτέρω την αμφισβήτηση, με το ακροδεξιό Reform UK να κερδίζει έδαφος σε παραδοσιακά προπύργια των Εργατικών.

Σύμφωνα με τους κανόνες του κόμματος, απαιτούνται 81 βουλευτές για να κινηθεί επίσημη διαδικασία αμφισβήτησης της ηγεσίας. Παρά τη φημολογία, μέχρι στιγμής κανένα από τα βασικά ονόματα που ακούγονται ως πιθανοί διάδοχοι δεν έχει ζητήσει ανοιχτά την απομάκρυνσή του.

Ο Στάρμερ είναι ο τέταρτος πρωθυπουργός της Βρετανίας μέσα σε πέντε χρόνια, γεγονός που αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια στη χώρα.

Παραιτήθηκε το πρώτο μέλος της κυβέρνησης Στάρμερ

Η υφυπουργός της βρετανικής κυβέρνησης Μιάτα Φανμπουλέχ υπέβαλε την παραίτησή της για να ωθήσει τον Κιρ Στάρμερ να εγκαταλείψει την πρωθυπουργία. Ομως ο βρετανός πρωθυπουργός δήλωσε ότι «θέλει να συνεχίσει να κυβερνά».

Είναι το πρώτο μέλος της βρετανικής κυβέρνησης που παραιτείται στην παρούσα κυβερνητική κρίση.

«Σας παρακαλώ να πράξετε ό,τι απαιτείται για την χώρα και για το κόμμα και να ορίσετε χρονοδιάγραμμα για μία συντεταγμένη μετάβαση ώστε μία νέα ομάδα να μπορέσει να προχωρήσει στις αλλαγές που έχουμε υποσχεθεί για την χώρα», δηλώνει στην επιστολή παραίτησής της που αναρτήθηκε στο Χ η Μιάτα Φανμπουλέχ.

Ωστόσο, ο Κιρ Στάρμερ δήλωσε προς τα μέλη της κυβέρνησης που συγκεντρώθηκαν σήμερα στην Ντάουνινγκ Στριτ ότι «θέλει να συνεχίσει να κυβερνά», σύμφωνα με ανακοίνωση της κυβέρνησης.

Ο Βασιλιάς της Ιορδανίας, Αμπντάλα Β’, υποδέχθηκε τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον Έλληνα Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, επιβεβαιώνοντας τον στρατηγικό χαρακτήρα της συμμαχίας των τριών χωρών.

Η Σύνοδος εστίασε στην ανάγκη εμβάθυνσης της συνεργασίας προκειμένου η Ανατολική Μεσόγειος να καταστεί ένας κόμβος σταθερότητας, ειρήνης και οικονομικής διασύνδεσης μεταξύ Ευρώπης και αραβικού κόσμου, ενώ παράλληλα εξέπεμψε ισχυρά μηνύματα για τις περιφερειακές κρίσεις.

Το κοινό ανακοινωθέν

Μετά το πέρας των εργασιών, οι τρεις ηγέτες εξέδωσαν Κοινό Ανακοινωθέν, το οποίο αποτυπώνει τις κοινές θέσεις και τις μελλοντικές δράσεις της τριμερούς συνεργασίας. Τα κυριότερα σημεία συνοψίζονται ως εξής:

Εμβάθυνση Συνεργασίας: Συμφωνήθηκε η ενίσχυση των δεσμών στους τομείς του εμπορίου, της ενέργειας, των επενδύσεων και του πολιτισμού.

Ανθεκτικότητα και Επισιτιστική Ασφάλεια: Δόθηκε έμφαση στην ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, την ασφάλεια των εμπορικών δρόμων, αλλά και σε καινοτόμες λύσεις για την επισιτιστική και υδατική ασφάλεια.

Κλιματική Κρίση: Χαιρετίστηκε η έναρξη λειτουργίας του Περιφερειακού Σταθμού Εναέριας Πυρόσβεσης Κύπρου (CRAFS) στην Πάφο, ως καθοριστικό βήμα για την Πολιτική Προστασία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αποκλιμάκωση: Εκφράστηκε βαθιά ανησυχία για την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Τονίστηκε η ανάγκη διατήρησης της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Παλαιστινιακό και Γάζα: Οι τρεις ηγέτες επανέλαβαν τη στήριξή τους στη λύση των δύο κρατών, καταδικάζοντας τους παράνομους ισραηλινούς εποικισμούς. Ζήτησαν την πλήρη εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου και των ψηφισμάτων του ΟΗΕ για τον τερματισμό της ανθρωπιστικής κρίσης στη Γάζα, στηρίζοντας παράλληλα τον κρίσιμο ρόλο της UNRWA.

Λίβανος: Υπογραμμίστηκε η ανάγκη σεβασμού της εκεχειρίας, η στήριξη της κυριαρχίας της λιβανικής κυβέρνησης και του στρατού της χώρας, καθώς και η προστασία της ειρηνευτικής δύναμης UNIFIL.

Συρία: Στηρίχθηκε η ανοικοδόμηση και η σταθερότητα της Συρίας με σεβασμό στην εδαφική της ακεραιότητα, ενώ τονίστηκε η ανάγκη διαρκούς στήριξης των Σύρων προσφύγων και των χωρών υποδοχής τους, όπως η Ιορδανία.

Επαναβεβαιώθηκε η ισχυρή στήριξη σε μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, βασισμένη στη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Οι ηγέτες καταδίκασαν κάθε μονομερή ενέργεια που υπονομεύει τις ειρηνευτικές προσπάθειες.

Τόσο η Ελλάδα όσο και η Ιορδανία εξέφρασαν την απόλυτη στήριξή τους στην επερχόμενη Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. (από 1η Ιανουαρίου 2026), εκτιμώντας ότι θα συμβάλει καθοριστικά στη σύνδεση της Ευρώπης με τη Νότια Γειτονία και στην προώθηση της σταθερότητας στην περιοχή.

Η Σύνοδος ολοκληρώθηκε με τη δέσμευση των τριών κρατών να διατηρήσουν τον δυναμικό χαρακτήρα της συμμαχίας τους, ανανεώνοντας το ραντεβού τους για την 6η Τριμερή Σύνοδο Κορυφής, η οποία θα φιλοξενηθεί στην Ελλάδα το 2027.

«Η συζήτηση είναι διαφορετική αν αντιμετωπίζουμε μια κρίση διάρκειας δύο εβδομάδων και διαφορετική όταν η κρίση έχει διάρκεια δύο ή τριών μηνών. Και προφανώς, αυτό θα επηρεάσει και την ευρωπαϊκή αντίδραση», τόνισε.

Όπως επισήμανε ο κ. Πιερρακάκης, ο αντίκτυπος της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τα μέτρα που λαμβάνουν αυτή τη στιγμή οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα τεθούν στη συνεδρίαση του Eurogroup, στην οποία θα συμμετάσχει και το ΔΝΤ, για να αξιολογήσει αυτά τα μέτρα μαζί με την Επιτροπή.

Σχετικά με τις τιμές ενέργειας, επισήμανε ότι «κάθε κυβέρνηση αυτή τη στιγμή λαμβάνει μέτρα. Υπάρχει αντίκτυπος από την κρίση στη Μέση Ανατολή, που τον αισθάνεται κάθε νοικοκυριό και κάθε επιχείρηση στην Ευρώπη», επισημαίνοντας την ανάγκη συντονισμού της αντίδρασης.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τονίσει πως τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα. «Πιστεύουμε ότι τέτοια μέτρα έχουν τη μέγιστη επίδραση για να προστατεύσουν τους πιο ευάλωτους πολίτες και τις οικονομίες μας γενικότερα».

Σε ερώτηση για την αλλαγή που επιχειρείται στη λειτουργία του Στενού του Ορμούζ και την επιβολή δασμών, ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και το να μη γίνει το Στενό του Ορμούζ “διόδια” είναι απολύτως απαραίτητη. Στηρίζουμε με διπλωματικά μέσα οποιαδήποτε πρωτοβουλία που κινείται προς αυτή την κατεύθυνση», ενώ επισήμανε ότι κατανοεί τις ανησυχίες, καθώς προέρχεται από ναυτιλιακή χώρα.

Η σημερινή ατζέντα του Eurogroup, όπως είπε, «είναι πυκνή» και περιλαμβάνει την τραπεζική ενοποίηση στην Ευρώπη, καθώς και το πώς οι startups μπορούν να εξελιχθούν σε scale-ups στην Ευρώπη, ως μέρος της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και της άρσης εμποδίων. Για την τραπεζική ενοποίηση, «χρειαζόμαστε περισσότερη ενοποίηση στην Ευρώπη. Χρειαζόμαστε περισσότερες διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές. Αυτό είναι απόλυτα σωστό».

Ο πρωθυπουργός περιέγραψε την κατάσταση ως εξαιρετικά κρίσιμη, σημειώνοντας ότι η διεθνής κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πιθανή κρίση μεγάλου βεληνεκούς, η οποία μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον εφοδιασμό, τις τιμές της ενέργειας, την αγροτική παραγωγή και συνολικά την πορεία της οικονομίας. Όπως είπε, «Αντιμετωπίζουμε πιθανώς μια κρίση σημαντικών διαστάσεων. Είναι θέμα χρόνου αν το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί να έχουμε σημαντικές διαταραχές στον εφοδιασμό του πετρελαίου και προϊόντων, θα έχουμε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, ελλείψεις στα λιπάσματα, αύξηση του πληθωρισμού και μείωση της ανάπτυξης».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα εμφανίζει καλύτερη εικόνα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, ωστόσο ξεκαθάρισε ότι καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρείται θωρακισμένη απέναντι σε ένα σοκ τέτοιου μεγέθους. «Η Ελλάδα τα πηγαίνει καλύτερα από άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά δεν θα μείνουμε ανεπηρέαστοι από μια κρίση τέτοιου μεγέθους», ανέφερε, συνδέοντας άμεσα τις γεωπολιτικές εξελίξεις με τον κίνδυνο νέων πιέσεων στην καθημερινότητα των πολιτών και στη συνολική ευρωπαϊκή οικονομική σταθερότητα.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός έδωσε έμφαση στην ανάγκη άμεσης διπλωματικής λύσης και ευθυγραμμίστηκε με την τοποθέτηση του Αντόνιο Κόστα ως προς την ανάγκη αποκλιμάκωσης. «Συμφωνώ με τον κ. Κόστα, η πρώτη προτεραιότητα είναι μια μόνιμη εκεχειρία που θα μας επιστρέψει στην κατάσταση πριν τον πόλεμο. Δεν γίνεται ένας ανοιχτός δρόμος ναυσιπλοϊοας να υπόκειται σε τέλη, άρα πρέπει να υποστηρίξουμε μια διπλωματική λύση», είπε χαρακτηριστικά.

Την ίδια ώρα, όμως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να περιοριστεί σε ευχές ή σε μια προσδοκία ταχείας ομαλοποίησης, αλλά οφείλει να οργανώσει την αντίδρασή της και για το δυσμενέστερο ενδεχόμενο. «Αλλά πρέπει να προετοιμαστούμε για το χειρότερο σενάριο, το είδαμε στην Ουκρανία. Αυτή η κρίση είναι ευκαιρία να επαναπροδιορίσουμε τη θέση μας ως προς την στρατηγική μας αυτονομία και την ενεργειακή μας ασφάλεια».

Ο πρωθυπουργός άνοιξε και το ζήτημα του ενεργειακού ρεαλισμού, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να μιλά μόνο με όρους πράσινης μετάβασης χωρίς να απαντά ταυτόχρονα στα ερωτήματα της επάρκειας και της ασφάλειας εφοδιασμού.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε μήνυμα υπέρ ενός ευρωπαϊκού σχεδίου έκτακτης ανάγκης, προειδοποιώντας ότι μια παρατεταμένη κρίση δεν θα μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο σε εθνικό επίπεδο. «Καλώ όλους να είναι πραγματιστές και να έχουμε ένα plan b σε περίπτωση που η κρίση επεκταθεί, καθώς κανένα κράτος δεν θα μπορεί να υποστηρίξει την οικονομία χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη», ανέφερε.

Η παρέμβασή του στο Delphi Economic Forum κατέγραψε έτσι δύο παράλληλες γραμμές: από τη μία, την ανάγκη για άμεση αποκλιμάκωση και επιστροφή στη σταθερότητα, και από την άλλη, την υποχρέωση της Ευρώπης να δει την κρίση ως καμπανάκι για την ενεργειακή της ασφάλεια, τη στρατηγική της αυτονομία και την αντοχή των οικονομιών της απέναντι σε νέα γεωπολιτικά σοκ.

Για την πυρηνική ενέργεια

Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε στο ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας, τονίζοντας ότι η Ευρώπη έχασε πολύτιμο χρόνο εγκλωβισμένη σε ιδεολογικές αντιρρήσεις.

«Πρέπει να είμαστε φιλόδοξοι για την πυρηνική ενέργεια», ανέφερε, προσθέτοντας: «Χάσαμε χρόνια συζητώντας, δεν μας αρέσει η πυρηνική ενέργεια γιατί είναι “κακή”. Δείτε τη Γερμανία τώρα, έκλεισε τις μονάδες και καίει άνθρακα. Και θα το κάνει ως το 2036, είναι λάθος από περιβαλλοντικής και οικονομικής άποψης».

«Πρέπει να αναπτύξουμε αυτονομία. Θα μας πάρει χρόνο αν πρέπει να γίνουμε πυρηνική χώρα, αλλά όταν φοράω το ευρωπαϊκό μου καπέλο λέω ότι πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος τις ιδεολογικές συζητήσεις, πρέπει να είμαστε πραγματιστές και να αναγνωρίσουμε ότι η πυρηνική ενέργεια θα είναι μέρος της λύσης και να αναπτύξουμε δική μας τεχνολογία παρά να την εισάγουμε από τις ΗΠΑ ή την Κορέα», είπε, μεταφέροντας τη συζήτηση από το στενό πλαίσιο της τρέχουσας κρίσης σε ένα βαθύτερο στρατηγικό δίλημμα για την Ευρώπη: αν θα συνεχίσει να εξαρτάται από εξωτερικούς προμηθευτές τεχνολογίας και ενέργειας ή αν θα επενδύσει συστηματικά σε δικές της λύσεις.

Για την αμυντική ενίσχυση της Κύπρου

Αναφερόμενος στην αμυντική ενίσχυση της Κύπρου αμέσως μετά την στοχοποίηση των βρετανικών βάσεων στο νησί, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι «πρώτη μας προτεραιότητα ήταν να διασφαλίσουμε ότι προστατεύουμε την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου. Για πρώτη φορά πειραματιστήκαμε με την ενεργοποίηση του άρθρου 42 παρ. 7».

Για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα

Στην συνέχεια ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο ζήτημα της ναυσιπλοΐας λέγοντας πως είναι προτεραιότητα για την Ελλάδα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Διασφαλίζοντας ότι έχουμε ρόλο να παίξουμε καθώς είμαστε παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα. Αν ποτέ μπορούσε να υπάρξει μια ανάγκη για μια πολυεθνική δύναμη για να διασφαλίσει την εκεχειρία, θα ήμασταν χαρούμενοι να συμμετέχουμε. Το κάναμε στην Ερυθρά Θάλασσα, ηγηθήκαμε της επιχείρησης ASPIDES για τις επιθέσεις των Χούτι. Αν με ρωτάτε αν είμαι χαρούμενος με την συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών, όχι, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα. Αν θέλουμε να πάρουμε σοβαρά τη στρατηγική μας αυτονομία, τα κράτη μέλη δεσμεύουν πόρους. Είναι διαφορετικό να έχουμε 10 κράτη μέλη που στέλνουν πλοία, να έχουμε 3. Αν θέλουμε να έχουμε θέση στο τραπέζι, πρέπει να είμαστε παρόντες και να δείξουμε ότι έχουμε αξία να προσθέσουμε».

Ανθρωπιστική βοήθεια, Συρία και «συνασπισμοί των προθύμων»

Ο  πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στις ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις της περιοχής, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα επιδιώκει να έχει ουσιαστική παρουσία όχι μόνο στο πεδίο της ασφάλειας, αλλά και στο ανθρωπιστικό πεδίο. Όπως είπε, «Μόλις στείλαμε ένα ακόμα αεροσκάφος με ανθρωπιστική βοήθεια. Στη Γάζα και στην ανοικοδόμηση, είναι θέση της Ελλάδας και της Ε.Ε.».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε επίσης έμφαση στη Συρία και ειδικότερα στην ανάγκη προστασίας των χριστιανικών πληθυσμών, σημειώνοντας: «Η προστασία των Χριστιανών στη Σύρια, όπου αρκετοί διώκονται. Υπάρχουν περιοχές που θέλουμε να είμαστε ενεργοί και πιο αποτελεσματικοί. Το κάνουμε σε συνεργασία με την ΕΕ και με τις ΗΠΑ». Με αυτή τη διατύπωση, συνέδεσε τη σταθεροποιητική παρουσία της Ελλάδας με την ευρύτερη ευρωπαϊκή και διατλαντική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.

Στο πεδίο των ευρωατλαντικών σχέσεων, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι παραμένει σταθερά υπέρμαχος της συνεργασίας Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, εκτιμώντας ότι το σημερινό διεθνές περιβάλλον δεν αφήνει περιθώρια για αποσύνδεση των δύο πλευρών. «Εγώ παραμένω θιασώτης της ευρωατλαντικής συνεργασίας. Αν δείτε τις προκλήσεις από την ανατολή, πρέπει να βρούμε τρόπο να δουλεύουμε πιο αποτελεσματικά μαζί», ανέφερε.

Την ίδια στιγμή, όμως, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικήσει σοβαρό γεωπολιτικό ρόλο μόνο μέσα από διακηρύξεις και θεσμικές διατυπώσεις. «Αν πιστεύουμε ότι θα γίνουμε σοβαρός γεωπολιτικός παίκτης με ωραίες δηλώσεις από τις Βρυξέλλες, αυτό δεν θα μας πάει μακριά», είπε, δίνοντας έναν πιο αιχμηρό τόνο στη συζήτηση για την εξωτερική πολιτική και τη στρατηγική αποτελεσματικότητα της Ένωσης.

Στο ίδιο πνεύμα, προανήγγειλε ότι η ευρωπαϊκή αντίδραση στις νέες διεθνείς κρίσεις θα περνά όλο και περισσότερο μέσα από ευέλικτα σχήματα συνεργασίας και όχι πάντοτε από τη συνολική κινητοποίηση του συνόλου των κρατών-μελών. «Θα δούμε περισσότερους συνασπισμούς των προθύμων. Επανέρχομαι στις ASPIDES. Κάποιες συνεισφέρουν, κάποιες άλλες όχι. Αυτό έγινε και στην Ουκρανία», ανέφερε, υποδεικνύοντας ότι ήδη υπάρχουν παραδείγματα όπου η συλλογική ευρωπαϊκή δράση στηρίχθηκε στην αποφασιστικότητα ορισμένων και όχι όλων.

Κλείνοντας αυτή την ενότητα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε την ανάγκη ad hoc συμμαχιών, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και λειτουργικό. «Πρέπει να βρούμε ad hoc λύσεις με χώρες που είναι πιο πρόθυμες ή έχουν μεγαλύτερο συμφέρον να συνεισφέρουν υλικά σε πρωτοβουλίες», είπε, παρουσιάζοντας ουσιαστικά ένα μοντέλο ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής που θα βασίζεται λιγότερο στην ομοφωνία και περισσότερο στην πρακτική βούληση όσων επιλέγουν να κινηθούν.

Ουκρανία, άμυνα και ευρωπαϊκή βιομηχανική ισχύς

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στο ζήτημα της Ουκρανίας, εκφράζοντας ικανοποίηση για την εξέλιξη γύρω από το δάνειο στήριξης, ενώ επανέλαβε ότι η ελληνική θέση έχει παραμείνει σταθερή από την πρώτη στιγμή της ρωσικής εισβολής. «Χαίρομαι που λύνουμε το θέμα με το δάνειο στην Ουκρανία. Εμείς έχουμε συνεισφέρει οικονομικά και στρατιωτικά. Η Ελλάδα έχει υποστηρίξει την Ουκρανία, ακόμα και αν αυτή η πολιτική δεν ήταν πάντα δημοφιλής λόγω των ιστορικών δεσμών με τη Ρωσία. Εμείς όμως είμαστε πάντα χώρα που συντάσσεται με το διεθνές δίκαιο και δεν δέχεται την αλλαγή συνόρων δια της βίας. Και αν δείτε τη γεωγραφία, καταλαβαίνετε γιατί αυτή είναι μια θέση αρχής που υπερασπιζόμαστε με κάθε κόστος».

«Για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, θα βρούμε μια νέα ισορροπία. Πρέπει να ξοδέψουμε περισσότερα για την άμυνα, αλλά και για τη βιομηχανία. Πρέπει να αναπτύξουμε μια εσωτερική βιομηχανία, όταν αλλάζει το περιβάλλον του πολέμου δεν μπορούμε να βασιζόμαστε σε ακριβούς εξοπλισμούς για να καταρρίπτουμε drones των 20.000. Πρέπει να φέρουμε τις startups μαζί, να διαμορφώσουμε ένα νέο οικοσύστημα», είπε στην συνέχεια.

ΗΠΑ, Κίνα και η νέα ισορροπία στο ευρωατλαντικό μπλοκ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στις σχέσεις της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμώντας ότι στο τέλος η ενίσχυση των εμπορικών δεσμών με την Ουάσιγκτον μπορεί να αποδειχθεί πιο ωφέλιμη για την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Στο τέλος έχουμε περισσότερα να κερδίσουμε από την ενίσχυση των εμπορικών μας δεσμών με τις ΗΠΑ. Τώρα έχουμε μια ισορροπία, αλλά αυτό που πρέπει να μας ανησυχεί αυτό που γίνεται με την Κίνα. Έχουμε πολλά περισσότερα κοινά για ένα ευρωατλαντικό μπλοκ, στο οποίο όμως ο ρόλος της Ε.Ε. θα επανατοποθετηθεί».

Στο σημείο αυτό επανήλθε στην ανάγκη η Ευρώπη να επιταχύνει και να αποκτήσει πιο ουσιαστικό βάρος μέσα στη διατλαντική σχέση, ιδίως στο πεδίο της άμυνας. «Πρέπει να ανεβάσουμε ταχύτητες, όπως με την αύξηση δαπανών στο ΝΑΤΟ, αυτό θα κάνει τη σχέση με τις ΗΠΑ πιο ισορροπημένες», είπε, υποστηρίζοντας ότι μια ισχυρότερη Ευρώπη δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τη Συμμαχία, αλλά συμβάλλει σε μια πιο ισόρροπη και λειτουργική σχέση.

Στην ίδια λογική, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι η σημερινή περίοδος μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο σημείο ισορροπίας στις σχέσεις ΗΠΑ-Ε.Ε., υπό την προϋπόθεση ότι η Ευρώπη θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την αμυντική της βάση. «Νομίζω ότι αυτή η σχέση μπορεί να βρει ένα νέο σημείο ισορροπίας, αλλά ελπίζω ότι αυτό θα είναι λόγω της ισχυροποίησης της Ευρώπης στην ανταγωνιστικότητα και στην άμυνα. Ο Τραμπ είχε δίκιο όταν είπε ότι δεν ξοδεύουμε όσα πρέπει για την άμυνα, με τον τρόπο του. Το ΝΑΤΟ θα είναι πιο ισορροπημένο αν ξοδεύουμε περισσότερα και περισσότερα ευρωπαϊκά projects είναι θετικά για το ΝΑΤΟ».

Για την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία

Τέλος, μιλώντας για την ενέργεια και την ευρωπαϊκή εξάρτηση από τη Ρωσία είπε: «Θέλουμε να διαμορφώσουμε ξανά εξάρτηση από παράγοντες που αποδείχθηκαν αναξιόπιστοι; Δεν βλέπω διάθεση στην Ευρώπη να διαμορφώσουμε ξανά αυτή την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία. Επίσης οι ΗΠΑ θέλουν να μας πουλήσουν φυσικό αέριο. Εμείς στην Ελλάδα θα αναζητήσουμε το δικό μας φυσικό αέριο, με τις εξορύξεις της Exxon με ελληνικές εταιρίες. Πρέπει να ισορροπήσουμε την προστασία του περιβάλλοντος με το να προσθέσουμε παράγοντες που θα χρειαστούμε. Αν ανακαλύψουμε εμείς φυσικό αέριο, θα είναι καλό για την Ελλάδα και για την Ευρώπη».

Σύμφωνα με το Reuters, οι αποφάσεις ελήφθησαν έπειτα από εντατικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς και των Σοσιαλδημοκρατών εταίρων.

Ο Φρίντριχ Μερτς παραδέχθηκε ότι οι επιπτώσεις της σύγκρουσης δεν θα είναι προσωρινές, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση στοχεύει στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας οικονομίας και στην ανακούφιση των πολιτών.

Κεντρικό μέτρο αποτελεί η μείωση φόρου καυσίμων κατά 17 λεπτά ανά λίτρο για βενζίνη και ντίζελ, με διάρκεια δύο μηνών, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η επίδραση από τις αυξημένες τιμές ενέργειας.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα για τις επιχειρήσεις να καταβάλουν αφορολόγητο bonus έως 1.000 ευρώ στους εργαζομένους μέσα στο 2026, χωρίς φορολογικές ή ασφαλιστικές επιβαρύνσεις.

Η απόφαση έχει και έντονη πολιτική διάσταση, καθώς η κοινωνική πίεση λόγω της αύξησης τιμών ήταν ήδη σημαντική. Ο Μάρκους Ζέντερ περιέγραψε το κλίμα, τονίζοντας ότι η πίεση για πολίτες και επιχειρήσεις έχει γίνει ιδιαίτερα έντονη.

Η γερμανική οικονομία παραμένει εύθραυστη, μετά τη συρρίκνωση των προηγούμενων ετών και την ασθενική ανάπτυξη. Η νέα ενεργειακή κρίση ενδέχεται να επηρεάσει περαιτέρω τις προοπτικές ανάκαμψης.

Παράλληλα, προαναγγέλλεται δεύτερο κύμα παρεμβάσεων, με φοροελαφρύνσεις για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα από το 2027, καθώς και μεταρρυθμίσεις στο σύστημα υγείας για τη μείωση των επιβαρύνσεων.

Σύμφωνα με τον Φατίχ Μπιρόλ, οι απώλειες παραγωγής πετρελαίου έχουν ήδη ξεπεράσει τα 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, με τον κίνδυνο για περαιτέρω επιδείνωσης τις επόμενες εβδομάδες να είναι περισσότερο από ορατός.

Παράλληλα, επηρεάζονται κρίσιμες υποδομές LNG, γεγονός που εντείνει την πίεση στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, είναι ιδιαίτερα δυστοπικός όσον αφορά στην εξέλιξη της ενεργειακής κρίσης εξαιτίας της σύρραξης στη Μέση Ανατολή, καθώς υπογραμμίζει ότι η σημερινή ενεργειακή διαταραχή ενδέχεται να αποδειχθεί πιο σοβαρή ακόμη και από τις πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979, καθώς και από την ενεργειακή κρίση του 2022 που προκάλεσε η διακοπή ροών ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

«Αυτή τη φορά, όλα τα στοιχεία συνδυάζονται», είπε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής του ΙΕΑ.

Ανησυχία για έλλειψη καυσίμων

Ο Μπιρόλ εκτιμά ότι οι απώλειες πετρελαίου τον Απρίλιο θα είναι διπλάσιες σε σχέση με τον Μάρτιο και επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στον ενεργειακό τομέα, αλλά θα μεταφερθούν άμεσα στην παγκόσμια οικονομία.

«Η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει μια πολύ μεγάλη απειλή και καμία χώρα δεν θα μείνει ανεπηρέαστη», αναφέρει χαρακτηριστικά επισημαίνοντας τους κινδύνους για εκτίναξη του πληθωρισμού, επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης και πιθανές ελλείψεις σε κρίσιμα καύσιμα όπως τοντίζελ και τα καύσιμα των αεροπλάνων.

Ο επικεφαλής του ΙΕΑ αναφέρθηκε και στις σοβαρές ζημιές που έχουν υποστεί, περίπου, 40 βασικές ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή από την έναρξη της σύρραξης, γεγονός που, όπως είπε, καθιστά έτσι κι αλλιώς χρονοβόρα την αποκατάσταση της παραγωγής ορυκτών καυσίμων ακόμα και εάν ο πόλεμος τελειώσει άμεσα.

Μιλώντας στο φόρουμ Ambrosetti workshop στη λίμνη Κόμο, ο επικεφαλής της Nomura Research υπογράμμισε ότι η αποκατάσταση των ισορροπιών θα απαιτήσει σημαντικό χρόνο. «Θα χρειαστεί πολύς χρόνος για να αποκατασταθούν τα πάντα», σημείωσε, περιγράφοντας ένα σοκ προσφοράς που δυσκολεύει τη διαχείριση από κυβερνήσεις και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. «Αν τελειώσει, οι άνθρωποι μπορούν να αρχίσουν να σχεδιάζουν. Προς το παρόν, κανείς δεν μπορεί να σχεδιάσει τίποτα».

Την ίδια ώρα, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία εντείνει την αβεβαιότητα, με τους δασμούς να διαταράσσουν εμπορικές ισορροπίες και τις πιέσεις προς το ΝΑΤΟ να ενισχύουν τους ευρωπαϊκούς προβληματισμούς για την ασφάλεια. Ο πόλεμος που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν έχει πυροδοτήσει έντονες ανησυχίες για το μέλλον της Μέσης Ανατολής και την παγκόσμια ενεργειακή σταθερότητα.

Οι εξελίξεις αυτές συνιστούν έναν «σεισμό» στο διεθνές οικονομικό σύστημα, σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας Μάριο Μόντι. Όπως ανέφερε, οι μονομερείς επιλογές του Τραμπ, «σε συνδυασμό με την απροθυμία αποδοχής των περιορισμών του κράτους δικαίου», υπονομεύουν «τα θεμέλια του δημοκρατικού καπιταλισμού». Το κρίσιμο ερώτημα, όπως το έθεσε, είναι: «Ποιες θα είναι οι συνέπειες της αποδόμησης αυτού του συστήματος;».

Στο ίδιο πλαίσιο, οι συμμετέχοντες στο συνέδριο στο Τσερνόμπιο κατέληξαν ότι η τρέχουσα συγκυρία λειτουργεί ως σημείο καμπής για τις αγορές, αναλύοντας τις πολυεπίπεδες οικονομικές συνέπειες των πολιτικών επιλογών της Ουάσιγκτον.

Παρά το αρνητικό κλίμα, καταγράφεται και μια συγκρατημένη αισιοδοξία για την Ευρώπη, όπως επισήμανε ο Βαλέριο ντε Μόλι. «Το πλεονέκτημα των κινήσεων του Τραμπ είναι ότι λειτούργησαν σαν ηλεκτροσόκ για την Ευρώπη», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η ήπειρος επιτάχυνε σημαντικές συμφωνίες, μεταξύ άλλων με τη Mercosur, την Ινδία, την Ινδονησία και την Αυστραλία.

Παράλληλα, όπως σημείωσε, η Ευρώπη προχωρά σε αύξηση αμυντικών δαπανών και ενισχύει τη θέση της ως πόλος έλξης για ερευνητές και φοιτητές διεθνώς.

Η επανεκτίμηση αυτή λαμβάνει χώρα σε ένα περιβάλλον έντονων πιέσεων, με τον ΟΟΣΑ να ενσωματώνει ήδη στις προβλέψεις του τις συνέπειες της κρίσης. Αν και η παγκόσμια οικονομία εμφάνιζε σημάδια ανάκαμψης, πλέον βρίσκεται αντιμέτωπη με νέο κύμα αύξησης του κόστους ζωής.

«Είναι σαφές ότι θα υπάρξει επίδραση στον πληθωρισμό και την ανάπτυξη», τόνισε ο Φαμπρίτσιο Παγκάνι, επισημαίνοντας ότι η διάρκεια της σύγκρουσης θα καθορίσει το εύρος των επιπτώσεων.

Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκονται και οι κεντρικές τράπεζες, με τη Federal Reserve να απομακρύνει το ενδεχόμενο άμεσων μειώσεων επιτοκίων, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εξετάζει ακόμη και πιθανή αύξηση μέσα στον επόμενο μήνα.

Ταυτόχρονα, κυβερνήσεις αναθεωρούν τις εκτιμήσεις τους, με την Ιταλία να εξετάζει χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης για το 2026, ενώ αντίστοιχες πιέσεις καταγράφονται στη Γερμανία και τη Γαλλία.

Σε βάθος χρόνου, εντείνεται η ανησυχία στις ευρωπαϊκές οικονομικές ελίτ ότι η διατλαντική σχέση χάνει τη σταθερότητά της και ενδέχεται να αντικατασταθεί από ένα νέο μοντέλο συνεργασιών, βασισμένο στην αυτονομία και τη διεύρυνση συμμαχιών.

«Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο χωρών σε όλο τον κόσμο που θα συνεχίσουν την κληρονομιά των ΗΠΑ», ανέφερε ο Μόντι, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη μπορεί να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο σε ένα νέο πλαίσιο που θα στηρίζεται στο κράτος δικαίου και την πολυμέρεια.

Στις πρώτες κινήσεις, η τιμή του brent βρίσκεται στα 109,61$ (από άνοδο έως τα 113$), ενώ το WTI διαμορφώνεται στα 99,92$ (από 101,6$). Ο δείκτης VIX/CBOE υποχωρεί ελαφρά στις 29,69 μονάδες από 30,25, ενώ η απόδοση του 10ετούς των ΗΠΑ φτάνει στο 4,42%, με ανάλογο κλίμα και στην Ευρώπη.

Στο γερμανικό 10ετές η απόδοση διαμορφώνεται στο 3,0451%, υψηλά από το 2011, ενώ το αντίστοιχο ελληνικό 10ετές παραμένει πάνω από το 4%. Ο Euro Stoxx Banks διορθώνει στις 229,75 μονάδες (-2,25%), προκαλώντας πτωτική τάση και στο Χρηματιστήριο Αθηνών.

Στην προσυνεδρίαση, οι εντολές στις μετοχές των συστημικών τραπεζών κυμάνθηκαν από -2,5% και χαμηλότερα, με το άνοιγμα να γίνεται από ευρύ πτωτικό κενό στις 2.203 μονάδες.

Κατά τη συνεδρίαση, καταγράφονται πωλήσεις σε:

• Πειραιώς: 6,664€
• Εθνική: 12,273€
• Alpha BankΑΛΦΑ: 3,001€ (-3,50%)
• Eurobank: 3,218€

Η διόρθωση του Δείκτη Τραπεζών (ΔΤΡ) διευρύνεται στο 5,68% από την αρχή του 2026. Η Alpha BankΑΛΦΑ εμφανίζει αρνητικό ταμείο, υποχωρώντας σχεδόν 16,5% από την αρχή του έτους, με τις υπόλοιπες συστημικές τράπεζες να ακολουθούν αντίστοιχα πτωτική πορεία.

Οι διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι οι τιμές των ορυκτών καυσίμων θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ιδίως στο φυσικό αέριο. Ακόμη και σε περίπτωση γρήγορης λήξης της σύγκρουσης και αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Χορμούζ, η προσφορά ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο αναμένεται μειωμένη λόγω των ζημιών στις υποδομές.

Παρότι δεν υπάρχει πλήρης εικόνα για το μέγεθος των καταστροφών από τις επιθέσεις μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, θεωρείται δεδομένος ο αντίκτυπος στην παγκόσμια προσφορά, με τις αγορές να προεξοφλούν ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ.

Ήδη, οι τιμές του πετρελαίου Brent ξεπέρασαν τα 110 δολάρια/βαρέλι, ενώ το φυσικό αέριο στην αγορά του Άμστερνταμ ξεπέρασε τα 60 ευρώ/MWh, μετά τις επιθέσεις στο κοίτασμα South Pars και σε εγκαταστάσεις σε Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Σαουδική Αραβία.

Το πλήγμα αναμένεται εντονότερο στο φυσικό αέριο, καθώς –σύμφωνα με το Reuters– η εξαγωγική ικανότητα του Κατάρ (περίπου 20% της παγκόσμιας προσφοράς) θα μειωθεί κατά 17% για τα επόμενα 3-5 χρόνια. Η αγορά είναι πιο ευάλωτη, λόγω έλλειψης εφεδρικής παραγωγής και στρατηγικών αποθεμάτων, σε αντίθεση με το πετρέλαιο όπου υπάρχει δυνατότητα αποδέσμευσης αποθεμάτων.

Αναλυτές της Citi προβλέπουν άνοδο του Brent στα 120 δολάρια βραχυπρόθεσμα, με πιθανή υποχώρηση στα 70-80 δολάρια έως το 2026. Σε ένα πιο αρνητικό σενάριο, η τιμή θα μπορούσε να φτάσει τα 150 δολάρια, ξεπερνώντας το ιστορικό υψηλό του 2008.

Αντίστοιχα, η Goldman Sachs εκτιμά ότι ενδέχεται να σημειωθεί νέο ρεκόρ τιμών, εάν συνεχιστούν οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Χορμούζ.

Πιο συγκρατημένες εμφανίζονταν οι προβλέψεις της Fitch Ratings, οι οποίες όμως έχουν πλέον ξεπεραστεί, καθώς βασίζονταν σε χαμηλότερες τιμές πριν τη νέα κλιμάκωση.

Αντίστοιχα, και το βασικό σενάριο της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θεωρείται πλέον παρωχημένο, καθώς προέβλεπε μέση τιμή πετρελαίου 81,3 δολάρια για το 2026 και φυσικού αερίου 46,4 ευρώ.

Η ΕΚΤ εξετάζει πλέον πιο δυσμενή σενάρια, όπου η διαταραχή στην προσφορά ενέργειας θα συνεχιστεί έως το 2026, με μείωση έως και 40%–60% στη διέλευση από τα Στενά του Χορμούζ. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι τιμές θα παραμείνουν πολύ υψηλές, με αργή ομαλοποίηση ακόμη και μετά το τέλος της σύγκρουσης.

Όπως τόνισε, η γεωπολιτική ένταση συνιστά «ένα πρόσθετο αρνητικό σοκ προσφοράς», το οποίο, εάν διατηρηθεί ή διευρυνθεί γεωγραφικά, μπορεί να επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις στη μακροοικονομική σταθερότητα. Υπογράμμισε ότι τέτοιες περίοδοι κρίσεων συνοδεύονται συνήθως από ενεργειακές αναταράξεις, δημοσιονομικές πιέσεις και αυξημένη αβεβαιότητα, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνετή δημοσιονομική πολιτική και τον στενό συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Συνδέοντας τη σημερινή συγκυρία με την ελληνική εμπειρία, ο κ. Στουρνάρας επισήμανε ότι η κρίση χρέους ανέδειξε την ανάγκη για βαθιές και διατηρήσιμες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, πέρα από τα κριτήρια ονομαστικής σύγκλισης που προέβλεπε το πλαίσιο του Μάαστριχτ. Όπως εξήγησε, πριν από την κρίση, η Ελλάδα κατέγραψε ταχεία αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, χωρίς όμως αντίστοιχη βελτίωση στη θεσμική αποτελεσματικότητα, την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, ενώ τα δημοσιονομικά ελλείμματα παρέμεναν σε υψηλά επίπεδα.

Η κρίση, σύμφωνα με τον ίδιο, ξεκίνησε ως κρίση δημόσιου χρέους και στη συνέχεια μεταδόθηκε στο τραπεζικό σύστημα, επιδεινώνοντας τις μακροοικονομικές ανισορροπίες. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η αδυναμία αντιμετώπισης χρόνιων διαρθρωτικών προβλημάτων κατά την προ κρίσης περίοδο, όπως η αναποτελεσματική δημόσια διοίκηση και η εκτεταμένη φοροδιαφυγή.

Αναφερόμενος στα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής που εφαρμόστηκαν από το 2010, σημείωσε ότι συνέβαλαν στη δημοσιονομική εξυγίανση και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, επιτυγχάνοντας τη μετατροπή μεγάλων ελλειμμάτων σε πρωτογενή πλεονάσματα και τη σημαντική μείωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. Παράλληλα, υλοποιήθηκαν μεταρρυθμίσεις σε κρίσιμους τομείς, οδηγώντας σε σταδιακή αναδιάρθρωση του παραγωγικού μοντέλου.

Ωστόσο, δεν παρέλειψε να επισημάνει το υψηλό κοινωνικό και οικονομικό κόστος της προσαρμογής. Η ύφεση υπήρξε βαθιά και παρατεταμένη, με την απώλεια άνω του 25% του ΑΕΠ, σημαντική αύξηση της ανεργίας και επιδείνωση των κοινωνικών ανισοτήτων, ενώ καταγράφηκε και εκτεταμένη φυγή ανθρώπινου κεφαλαίου στο εξωτερικό.

Καταλήγοντας, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος υπογράμμισε ότι τα διδάγματα από την ελληνική κρίση παραμένουν κρίσιμα για την Ευρώπη στη σημερινή περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, επισημαίνοντας την ανάγκη για ισορροπημένες πολιτικές που θα διασφαλίζουν τη σταθερότητα χωρίς να υπονομεύουν την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.