Ενώ το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο έχει τεθεί σε πλήρη λειτουργία από τις 12 Ιουνίου, η ΕΕ βρίσκεται στο τελικό στάδιο της επεξεργασίας του Κανονισμού για τις Επιστροφές, του κανόνα που θα αντικαταστήσει την οδηγία του 2008 για την επιβολή ενός ενιαίου συστήματος άμεσα εφαρμόσιμου στα 27 κράτη μέλη.

Σε αντίθεση με τον κανονισμό για τις επιστροφές, το γενικό πλαίσιο του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο είναι δεσμευτικό σε ολόκληρη την ΕΕ από τις 12 Ιουνίου 2026.

Αυτή η δέσμη κανονιστικών μέτρων επιβάλλει υποχρεωτικούς επταήμερους ελέγχους κατά την άφιξη στα σύνορα, τη συλλογή βιομετρικών δεδομένων στο σύστημα Eurodac από την ηλικία των έξι ετών και τον υποχρεωτικό μηχανισμό αλληλεγγύης μεταξύ των εταίρων της ΕΕ.

Μέτρα που εφαρμόζονται ήδη

Σε περιοχές υψηλής έντασης, όπως η Θέουτα, η ΕΕ εφαρμόζει ήδη επιχειρησιακούς μηχανισμούς που υποστηρίζονται από το νέο σύστημα, όπως ο κατάλογος ασφαλών χωρών προέλευσης – περιλαμβάνει το Μαρόκο -, που επιτρέπει στις αρχές να ταξινομούν τις αιτήσεις ασύλου των υπηκόων τους ως πιθανώς αβάσιμες και να εφαρμόζουν ρητές διαδικασίες απαραδέκτου και επιστροφής.

Η εξωτερική ανάθεση του ελέγχου της μετανάστευσης είναι επίσης ενεργή στη Θέουτα, μέσω της αστυνομικής συνεργασίας και των διμερών συμφωνιών, καθώς και της παρουσίας επί τόπου του Οργανισμού Ασύλου της ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex).

Ο Κανονισμός Επιστροφών

Το κείμενο του Κανονισμού για τις Επιστροφές, που εγκρίθηκε τον Ιούνιο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αναμένει την επίσημη έγκρισή του από το Συμβούλιο της ΕΕ για μεταγενέστερη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Αυτός ο κανονισμός προτείνει, μεταξύ άλλων, την απλοποίηση των απελάσεων και τη δημιουργία κέντρων επιστροφής για παράτυπους μετανάστες σε τρίτες χώρες που πληρούν μια σειρά απαιτήσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Σύστημα αλληλεγγύης

Το νέο πλαίσιο μετανάστευσης περιλαμβάνει το Ετήσιο Αποθεματικό Αλληλεγγύης, ένα υποχρεωτικό αλλά ευέλικτο σύστημα που ορίζει ένα κοινοτικό κατώτατο όριο 30.000 μετεγκαταστάσεων αιτούντων άσυλο ετησίως ή ένα ταμείο 600 εκατομμυρίων ευρώ, υπολογιζόμενο ανάλογα με τον πληθυσμό και το ΑΕΠ κάθε κράτους.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ που αρνούνται να δεχτούν μετανάστες στην επικράτειά τους θα πρέπει να πληρώσουν 20.000 ευρώ για κάθε άτομο που δεν μετεγκαθίσταται από την ποσόστωσή τους. Αυτή η οικονομική αποζημίωση θα χρησιμοποιείται για την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, των υποδομών υποδοχής και της συνεργασίας με τις χώρες προέλευσης.

Οι κανονισμοί εξαιρούν τις χώρες της πρώτης γραμμής – όπως η Ισπανία και η Ελλάδα – από τις συνεισφορές αυτές. Εφόσον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώσει και επιβεβαιώσει ότι αντιμετωπίζουν «μεταναστευτική πίεση», τους επιτρέπει να σταματήσουν να πληρώνουν και να γίνονται καθαροί αποδέκτες κονδυλίων, επιχειρησιακού προσωπικού ή μετεγκαταστάσεων.

Όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Άμυνας, οι ένοπλες δυνάμεις θα αναπτύξουν 60 στρατιωτικούς προκειμένου να ενισχύσουν την Πολιτοφυλακή (Guardia Civil) στην επιτήρηση της περιοχής και στη διατήρηση της ασφάλειας.

«Οι ένοπλες δυνάμεις θα ενισχύσουν την Πολιτοφυλακή στην άσκηση των καθηκόντων της και σε ό,τι κριθεί αναγκαίο για τη διαφύλαξη της ασφάλειας της πόλης της Θέουτα», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση του υπουργείου. Καραβάνια ανθρώπων, στην πλειονότητά τους Μαροκινοί παρακάμπτουν τους κυματοθραύστες σε παραλία κοντά στα συνοριακά περάσματα και κατευθύνονται προς το οδικό δίκτυο της πόλης.

Μια ισπανική πόλη στην αφρικανική ήπειρο

Η Θέουτα, μαζί με τη Μελίγια που βρίσκεται περίπου 400 χιλιόμετρα ανατολικότερα, αποτελούν μία από τις δύο αυτόνομες ισπανικές πόλεις στις βόρειες ακτές της Αφρικής. Οι δύο θύλακες συνιστούν τα μοναδικά χερσαία σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την αφρικανική ήπειρο.

Υπό ισπανική κυριαρχία από το 1580, η Θέουτα αριθμεί περίπου 85.000 κατοίκους και ξεχωρίζει για τον πολυπολιτισμικό της χαρακτήρα, με χριστιανούς και μουσουλμάνους και Ισπανούς και Μαροκινούς εργαζόμενους να συνυπάρχουν στην πόλη. Το Μαρόκο, ωστόσο, δεν αναγνωρίζει επίσημα την ισπανική κυριαρχία στη Θέουτα και τη Μελίγια, χαρακτηρίζοντας συχνά τις δύο πόλεις ως «κατεχόμενα εδάφη».

Διαχρονικό σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου

Η γεωγραφική θέση της Θέουτας έχει επανειλημμένα προκαλέσει διπλωματικές εντάσεις μεταξύ Μαδρίτης και Ραμπάτ. Χαρακτηριστική ήταν η κρίση του Μαΐου του 2021, όταν οι μαροκινές αρχές χαλάρωσαν τους συνοριακούς ελέγχους, επιτρέποντας σε περισσότερους από 8.000 μετανάστες από το Μαρόκο και την υποσαχάρια Αφρική να εισέλθουν στη Θέουτα μέσα σε δύο μόλις ημέρες.
Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε ευρέως ως αντίποινα για την απόφαση της Ισπανίας να νοσηλεύσει τον ηγέτη του κινήματος ανεξαρτησίας της Δυτικής Σαχάρας.

Η ένταση αποκλιμακώθηκε έναν χρόνο αργότερα, όταν ο Ισπανός πρωθυπουργός αναθεώρησε τη στάση της Μαδρίτης στο ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας και πραγματοποίησε επίσημη συνάντηση με τον βασιλιά του Μαρόκου, Μοχάμεντ ΣΤ΄.

Πύλη εισόδου προς την Ευρώπη

Για χιλιάδες ανθρώπους που εγκαταλείπουν τις πατρίδες τους αναζητώντας καλύτερες οικονομικές προοπτικές ή προστασία από πολεμικές συγκρούσεις και διώξεις, η Ισπανία αποτελεί μία από τις βασικές πύλες εισόδου στην Ευρώπη. Παρά τους ισχυρούς συνοριακούς φράχτες και τα αυστηρά μέτρα ασφαλείας στη Θέουτα και τη Μελίγια, οι δύο θύλακες εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς προορισμούς για όσους επιχειρούν να περάσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όπως τονίζουν ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία και το News247.gr μετανάστες διασχίζουν, κολυμπώντας περίπου πέντε χιλιόμετρα από τη μαροκινή πόλη Καστιγιέχογος (Castillejos), ενώ άλλοι επιχειρούν το πέρασμα από το γειτονικό Μπεγιουνοές (Belyounech), όπου η απόσταση είναι μικρότερη. Όσοι καταφέρνουν να φτάσουν στη Θέουτα είτε επαναπροωθούνται άμεσα είτε μεταφέρονται σε κέντρα υποδοχής, όπου εξετάζονται τα αιτήματα ασύλου τους.

Μεταναστευτική κρίση

Οι μεταναστευτικές ροές μέσω της Θέουτα και της Μελίγια υπό φυσιολογικές συνθήκες παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες σε σχέση με τις αφίξεις μεταναστών στα Κανάρια Νησιά και τις Βαλεαρίδες. Συνολικά, ο μεταναστευτικός πληθυσμός της Ισπανίας έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες. Σε μια χώρα περίπου 50 εκατομμυρίων κατοίκων, σχεδόν 10 εκατομμύρια έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό, με τις μεγαλύτερες κοινότητες να προέρχονται από την Κολομβία, τη Βενεζουέλα και το Μαρόκο.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη ARY News (@arynewstv)

Έναν χρόνο και έξι μήνες αργότερα, όμως, η προσωπική τους σχέση φαίνεται να έχει διαρραγεί, αφήνοντας τη Μελόνι πολιτικά εκτεθειμένη στη διεθνή σκηνή και υπονομεύοντας τη στρατηγική της στην εξωτερική πολιτική και δημιουργώντας μια νέα πραγματικότητα στις σχέσεις Ιταλίας-ΗΠΑ που μπορεί να επηρεάσει την Ευρώπη, σύμφωνα με αναλυτές.

Οι πρώτες ενδείξεις έντασης εμφανίστηκαν με την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, ο οποίος έπληξε την ευρωπαϊκή οικονομία και αναζωπύρωσε το αντιπολεμικό κλίμα στην Ιταλία.

Βίντεο από τη σύνοδο της G7 στη Γαλλία έδειχναν αρχικά ότι οι δύο ηγέτες ίσως είχαν αποκαταστήσει τις σχέσεις τους. Ωστόσο, την Παρασκευή ο Τραμπ δήλωσε σε ιταλικό τηλεοπτικό δίκτυο ότι η Μελόνι τον «παρακάλεσε» να φωτογραφηθεί μαζί του.

Η Ιταλίδα Πρωθυπουργός απάντησε άμεσα, κατηγορώντας τον ότι επινόησε την ιστορία και προσθέτοντας πως δείχνει μεγαλύτερο σεβασμό προς τους αντιπάλους της Δύσης απ’ ό,τι προς τους παραδοσιακούς συμμάχους της.

«Υπάρχει ένα πράγμα που πρέπει να θυμάται: ούτε εγώ ούτε η Ιταλία παρακαλάμε ποτέ», τόνισε.

Η έντονη αντίδραση της Μελόνι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έγινε δεκτή θετικά από το μεγαλύτερο μέρος του ιταλικού πολιτικού φάσματος, που χαρακτήρισε τις δηλώσεις του Τραμπ προσβλητικές για την Ιταλία.

Ωστόσο, πολιτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι πλέον η Μελόνι θα πρέπει να υιοθετήσει μια πιο συνεπή στάση απέναντι στην Ουάσιγκτον και να εγκαταλείψει την έως τώρα πολιτική προσέγγισης με έναν απρόβλεπτο πρόεδρο.

«Η Μελόνι δεν μπορεί να αλλάζει στάση κάθε φορά που ο Τραμπ κάνει μια προσβλητική δήλωση. Πρέπει να αποφασίσει αν θα ακολουθήσει μια λιγότερο συμβιβαστική ή ακόμη και πιο σκληρή γραμμή, όπως έκανε ο Καναδάς», δήλωσε ο πολιτικός αναλυτής του Πανεπιστημίου της Μπολόνια, Πιέρο Ινιάτσι.

Η αντιπολίτευση έσπευσε να υποστηρίξει ότι η ρήξη αποδεικνύει την αποτυχία της στρατηγικής της Μελόνι, η οποία είχε επενδύσει στις προσωπικές σχέσεις και την κολακεία προς τον Αμερικανό Πρόεδρο.

Ο πρώην πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι δήλωσε χαρακτηριστικά: «Καταλάβατε επιτέλους ότι η συμμαχία με αυτούς τους ανθρώπους στρέφεται εναντίον της Ιταλίας; Αρκετά με τα καπέλα MAGA και αρκετά με τις γέφυρες προς τον Τραμπ».

Ο πόλεμος με το Ιράν άλλαξε τις ισορροπίες

Η εκλογική νίκη του Τραμπ το 2024 φαινόταν αρχικά να δίνει στη Μελόνι την ευκαιρία να αναπτύξει μια προνομιακή σχέση με έναν ιδεολογικά συγγενή ηγέτη και να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.

Ο Τραμπ την είχε επαινέσει επανειλημμένα, χαρακτηρίζοντάς τη «φανταστική ηγέτιδα», «όμορφη νέα γυναίκα», «πολύ επιτυχημένη πολιτικό» και «πηγή έμπνευσης για όλους».

Ακόμη και όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν σαρωτικούς δασμούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Μελόνι απέφυγε να συγκρουστεί μαζί του, υποστηρίζοντας ότι προτεραιότητα ήταν η διατήρηση της ενότητας της Δύσης απέναντι στους κοινούς αντιπάλους. Παράλληλα, δεν τον επέκρινε δημόσια ούτε για τη στάση του απέναντι στην Ουκρανία ούτε για τη διαχείριση του πολέμου στη Γάζα.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε με τον πόλεμο στο Ιράν. Τον Απρίλιο, ο Τραμπ επιτέθηκε στον Πάπα Λέοντα για την κριτική του σχετικά με τη σύγκρουση και η Μελόνι έσπευσε να υπερασπιστεί τον Ποντίφικα, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του Αμερικανού Προέδρου.

Παράλληλα, η ιταλική κυβέρνηση αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση αεροπορικής βάσης στη Σικελία από αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη που μετέφεραν οπλισμό για τον πόλεμο με το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι δεν είχαν τηρηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες.

«Αυτό ήταν το προπατορικό αμάρτημα στα μάτια του Τραμπ», σχολίασε ο αναλυτής της Policy Sonar, Φραντσέσκο Γκαλιέτι.

Ο ίδιος εκτιμά ότι, βραχυπρόθεσμα, η Μελόνι μπορεί να αποκομίσει πολιτικά οφέλη στο εσωτερικό, καθώς ο Τραμπ είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στην Ιταλία. Ωστόσο, κινδυνεύει να χάσει ένα από τα βασικά αφηγήματα της πολιτικής της ενόψει των εκλογών της επόμενης χρονιάς.

«Ήταν ένα ηχηρό χαστούκι. Θέτει σε σοβαρό κίνδυνο τη στρατηγική της να εμφανιστεί ως η ασφαλέστερη επιλογή για τους Ιταλούς», κατέληξε.

Πρόκειται, όπως σημειώνει το ΥΠΕΘΟΟ, για μια εξέλιξη με ιδιαίτερο ιστορικό βάρος. Μετά τη δεκαετία των μνημονίων (2010-2018), το καθεστώς Ενισχυμένης Εποπτείας (2018-2022), την πολυετή παραμονή της Ελλάδας στην κατηγορία των Υπερβολικών Μακροοικονομικών Ανισορροπιών (Excessive Macroeconomic Imbalances) κατά την περίοδο 2019-2024 και την ένταξή της στην κατηγορία των Μακροοικονομικών Ανισορροπιών το 2025, η χώρα επιστρέφει πλέον στην πλήρη ευρωπαϊκή κανονικότητα.

Η σημασία της εξέλιξης είναι ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία δέκα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, γεγονός που αναδεικνύει όχι μόνο την θεαματική βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης αλλά και το γεγονός ότι οι εξωτερικές ανισορροπίες και οι διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας έχουν πλέον περιοριστεί σε βαθμό που δεν συνιστούν συστημικό κίνδυνο για την οικονομική σταθερότητα της χώρας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει τη μεγάλη πρόοδο της ελληνικής οικονομίας

Στην αξιολόγησή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι οι ευπάθειες που σχετίζονται με το δημόσιο και εξωτερικό χρέος έχουν υποχωρήσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, η σταθερή ανάπτυξη, τα δημοσιονομικά πλεονάσματα, η βελτίωση των τραπεζικών ισολογισμών και η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων συνέβαλαν καθοριστικά στη μείωση των κινδύνων που χαρακτήριζαν την ελληνική οικονομία επί σειρά ετών.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι:

• •το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερή πτωτική πορεία,
• •οι εξωτερικές ανισορροπίες έχουν περιοριστεί,
• •οι τράπεζες έχουν ενισχύσει σημαντικά τους ισολογισμούς τους,
• •η αγορά εργασίας έχει βελτιωθεί περαιτέρω,
• •ενώ η χώρα έχει υλοποιήσει ένα ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων στο επιχειρηματικό περιβάλλον, στην αγορά εργασίας και στη φορολογική διοίκηση.

Ισχυρή ανάπτυξη παρά το αβέβαιο διεθνές περιβάλλον

 Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2,1% το 2025, σε ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι η ανάπτυξη θα συνεχιστεί με ρυθμό 1,8% το 2026 έναντι 0,9% του μέσου όρου της Ευρωζώνης, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Δημοσιονομικά πλεονάσματα και ισχυρή δημοσιονομική επίδοση

Η Ελλάδα κατέγραψε πλεόνασμα Γενικής Κυβέρνησης 1,7% του ΑΕΠ το 2025, έναντι 1,3% του ΑΕΠ το 2024.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η επίδοση αυτή επιτεύχθηκε χάρη:

• •στη συγκράτηση των τρεχουσών δαπανών,
• •στη μείωση των δαπανών εξυπηρέτησης του χρέους,
• •και στην αυξημένη απόδοση των φορολογικών εσόδων.

Η Ελλάδα πέτυχε την επίδοση αυτή παράλληλα με μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών, αυξήσεις μισθών στο Δημόσιο και στοχευμένα μέτρα στήριξης νοικοκυριών.

Η ταχύτερη αποκλιμάκωση χρέους στην Ευρώπη συνεχίζεται

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει περαιτέρω σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους:

• •154,2% του ΑΕΠ το 2024
• •146,1% του ΑΕΠ το 2025
• •140,7% του ΑΕΠ το 2026 (πρόβλεψη)
• •134,4% του ΑΕΠ το 2027 (πρόβλεψη)

Μέσα σε μόλις τρία χρόνια, η Ελλάδα προβλέπεται να μειώσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες.

Η Επιτροπή αποδίδει την εξέλιξη αυτή στην ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη της οικονομίας και στη διατήρηση πλεονασματικών δημοσιονομικών αποτελεσμάτων.

Αναγνώριση των μεταρρυθμίσεων και της ψηφιακής μετάβασης

Η έκθεση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια.

Ειδική αναφορά γίνεται:

• •στην ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης,
• •στην ψηφιοποίηση των τελωνειακών ελέγχων,
• •στην ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων συμμόρφωσης,
• •στη σημαντική μείωση του κενού ΦΠΑ,
• •καθώς και στη συνολική ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει επίσης ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, ενώ σημειώνει ότι το μισθολογικό κόστος του Δημοσίου διαμορφώθηκε στο 10,2% του ΑΕΠ το 2025, παραμένοντας κοντά στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (10,3%).

Πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι η εφαρμογή των προγραμμάτων Πολιτικής Συνοχής στην Ελλάδα εξελίσσεται με ταχύτερο ρυθμό από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσο ως προς την επιλογή έργων όσο και ως προς τις πληρωμές.

Παράλληλα, αναγνωρίζεται η σημαντική συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στην προώθηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της οικονομίας.

Νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για επενδύσεις στην ενεργειακή ασφάλεια

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης τη δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής ώστε να συμπεριληφθούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δαπάνες και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται ειδικό ετήσιο όριο 0,3% του ΑΕΠ για την περίοδο 2026-2028 και σωρευτικό όριο 0,6% του ΑΕΠ για επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας, εντός του συνολικού πλαισίου ευελιξίας που έχει ήδη θεσπιστεί για την άμυνα.

Η πρωτοβουλία αυτή δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες επιτάχυνσης στρατηγικών επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, οι σχετικές υποδομές και η ανθεκτικότητα, διευρύνοντας παράλληλα το περιθώριο αξιοποίησης διαθέσιμων δημοσιονομικών δυνατοτήτων στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων.

Ένα ακόμη ορόσημο στην πορεία της χώρας

 Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεσμικές αναγνωρίσεις της προόδου που έχει επιτύχει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.

Η έξοδος από το καθεστώς Μακροοικονομικών Ανισορροπιών, η διατήρηση δημοσιονομικών πλεονασμάτων, η συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, η βελτίωση της αγοράς εργασίας, η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις και η ισχυρή αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων χρηματοδότησης συνθέτουν την εικόνα μιας οικονομίας που έχει αφήσει οριστικά πίσω της τα χαρακτηριστικά της κρίσης και συνεχίζει την πορεία της με όρους σταθερότητας, αξιοπιστίας και ανθεκτικότητας.

Από το δημοψήφισμα του Brexit το 2016 μέχρι σήμερα, η Βρετανία έχει αλλάξει έξι πρωθυπουργούς — Ντέιβιντ Κάμερον, Τερέζα Μέι, Μπόρις Τζόνσον, Λιζ Τρας, Ρίσι Σούνακ και Κιρ Στάρμερ — ενώ δεν αποκλείεται σύντομα να υπάρξει και έβδομη αλλαγή ηγεσίας. Μαζί με τους πρωθυπουργούς άλλαξαν και δεκάδες υπουργοί, δημιουργώντας ένα περιβάλλον μόνιμης αστάθειας που, σύμφωνα με πρώην κυβερνητικούς αξιωματούχους, ακυρώνει κάθε δυνατότητα σοβαρού μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, ο πρώην γενικός γραμματέας της κυβέρνησης, Γκας Ο’Ντόνελ, περιγράφει μια δημόσια διοίκηση που αναγκάζεται συνεχώς να προσαρμόζεται σε νέες πολιτικές ηγεσίες, την ώρα που κρίσιμοι τομείς, όπως το ασφαλιστικό και η κοινωνική πρόνοια, μένουν στάσιμοι. Όπως σημειώνει, υπήρξε περίοδος κατά την οποία η χώρα άλλαξε εννέα υπουργούς Συντάξεων μέσα σε μόλις πέντε χρόνια.

Η πολιτική παράλυση εντάθηκε μετά το Brexit, όταν η κυβέρνηση της Τερέζα Μέι επικεντρώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στην επιβίωσή της και στην επίτευξη συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει σήμερα και ο Κιρ Στάρμερ, ο οποίος εξελέγη με βασικό σύνθημα τον «τερματισμό του χάους», αλλά πλέον κατηγορείται ότι αδυνατεί να προσφέρει σταθερότητα και ξεκάθαρο πολιτικό όραμα.

Η βαθύτερη αιτία της κρίσης

Σύμφωνα με την ανάλυση, η βαθύτερη αιτία της κρίσης βρίσκεται στον πολυκερματισμό της βρετανικής κοινωνίας. Οι διαιρέσεις γύρω από το Brexit, οι πολιτισμικές συγκρούσεις, οι ανισότητες ανάμεσα στις γενιές και οι αντιπαραθέσεις για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής έχουν διασπάσει το εκλογικό σώμα, καθιστώντας ολοένα δυσκολότερη τη δημιουργία σταθερών κυβερνητικών συμμαχιών.

Την ίδια στιγμή, η οικονομική στασιμότητα μετά την κρίση του 2008, η πίεση των αγορών και η αδυναμία των κυβερνήσεων να προχωρήσουν σε δύσκολες μεταρρυθμίσεις — από το φορολογικό μέχρι το συνταξιοδοτικό — ενισχύουν την αίσθηση πολιτικής αδράνειας.

Η Βρετανία δεν χρειάζεται απλώς νέα πρόσωπα στην εξουσία, αλλά ηγεσίες ικανές να χτίσουν ευρείες κοινωνικές συμμαχίες και να πείσουν τους πολίτες ότι οι μεγάλες αλλαγές απαιτούν χρόνο, συνέπεια και πολιτικό θάρρος, όπως αναφέρει η ανάλυση του Guardian.

Η κατάσταση προέκυψε μετά την παραίτηση βοηθών υπουργών και την έκκληση σχεδόν 80 βουλευτών των Εργατικών να αποχωρήσει από την ηγεσία, μόλις δύο χρόνια μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας του.

Παρά την εσωκομματική αμφισβήτηση, ο Στάρμερ δήλωσε χθες ότι θα παραμείνει στη Ντάουνινγκ Στριτ για να ολοκληρώσει το έργο του, μετά την ήττα του κόμματος στις πρόσφατες τοπικές εκλογές. Ωστόσο, βρετανικά μέσα αναφέρουν ότι ακόμη και υπουργοί της κυβέρνησής του, όπως η Σαμπάνα Μάχμουντ και η Ιβέτ Κούπερ, τον έχουν καλέσει να ορίσει ημερομηνία αποχώρησης.

Στο εσωτερικό των Εργατικών, η πίεση εντείνεται, με αρκετούς βουλευτές και στελέχη να ζητούν αλλαγή ηγεσίας. Η βουλευτής Κάθριν Γουέστ μάλιστα κάλεσε ανοιχτά για καθορισμό χρονοδιαγράμματος εκλογής νέου αρχηγού, κάνοντας λόγο για ανάγκη «ομαλής μετάβασης».

Ο ίδιος ο Στάρμερ, σε ομιλία του, παραδέχθηκε τη δυσαρέσκεια των πολιτών και είπε ότι καλείται να αποδείξει πως οι επικριτές του κάνουν λάθος, ενώ προειδοποίησε ότι μια εσωκομματική διαδικασία αμφισβήτησης θα μπορούσε να βλάψει το κόμμα και τη χώρα.

Η κυβερνητική του πορεία έχει ήδη σημαδευτεί από πολιτικές δυσκολίες, οικονομικές προκλήσεις και σκάνδαλα, ενώ η ήττα στις τοπικές εκλογές ενίσχυσε περαιτέρω την αμφισβήτηση, με το ακροδεξιό Reform UK να κερδίζει έδαφος σε παραδοσιακά προπύργια των Εργατικών.

Σύμφωνα με τους κανόνες του κόμματος, απαιτούνται 81 βουλευτές για να κινηθεί επίσημη διαδικασία αμφισβήτησης της ηγεσίας. Παρά τη φημολογία, μέχρι στιγμής κανένα από τα βασικά ονόματα που ακούγονται ως πιθανοί διάδοχοι δεν έχει ζητήσει ανοιχτά την απομάκρυνσή του.

Ο Στάρμερ είναι ο τέταρτος πρωθυπουργός της Βρετανίας μέσα σε πέντε χρόνια, γεγονός που αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια στη χώρα.

Παραιτήθηκε το πρώτο μέλος της κυβέρνησης Στάρμερ

Η υφυπουργός της βρετανικής κυβέρνησης Μιάτα Φανμπουλέχ υπέβαλε την παραίτησή της για να ωθήσει τον Κιρ Στάρμερ να εγκαταλείψει την πρωθυπουργία. Ομως ο βρετανός πρωθυπουργός δήλωσε ότι «θέλει να συνεχίσει να κυβερνά».

Είναι το πρώτο μέλος της βρετανικής κυβέρνησης που παραιτείται στην παρούσα κυβερνητική κρίση.

«Σας παρακαλώ να πράξετε ό,τι απαιτείται για την χώρα και για το κόμμα και να ορίσετε χρονοδιάγραμμα για μία συντεταγμένη μετάβαση ώστε μία νέα ομάδα να μπορέσει να προχωρήσει στις αλλαγές που έχουμε υποσχεθεί για την χώρα», δηλώνει στην επιστολή παραίτησής της που αναρτήθηκε στο Χ η Μιάτα Φανμπουλέχ.

Ωστόσο, ο Κιρ Στάρμερ δήλωσε προς τα μέλη της κυβέρνησης που συγκεντρώθηκαν σήμερα στην Ντάουνινγκ Στριτ ότι «θέλει να συνεχίσει να κυβερνά», σύμφωνα με ανακοίνωση της κυβέρνησης.

Ο Βασιλιάς της Ιορδανίας, Αμπντάλα Β’, υποδέχθηκε τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον Έλληνα Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, επιβεβαιώνοντας τον στρατηγικό χαρακτήρα της συμμαχίας των τριών χωρών.

Η Σύνοδος εστίασε στην ανάγκη εμβάθυνσης της συνεργασίας προκειμένου η Ανατολική Μεσόγειος να καταστεί ένας κόμβος σταθερότητας, ειρήνης και οικονομικής διασύνδεσης μεταξύ Ευρώπης και αραβικού κόσμου, ενώ παράλληλα εξέπεμψε ισχυρά μηνύματα για τις περιφερειακές κρίσεις.

Το κοινό ανακοινωθέν

Μετά το πέρας των εργασιών, οι τρεις ηγέτες εξέδωσαν Κοινό Ανακοινωθέν, το οποίο αποτυπώνει τις κοινές θέσεις και τις μελλοντικές δράσεις της τριμερούς συνεργασίας. Τα κυριότερα σημεία συνοψίζονται ως εξής:

Εμβάθυνση Συνεργασίας: Συμφωνήθηκε η ενίσχυση των δεσμών στους τομείς του εμπορίου, της ενέργειας, των επενδύσεων και του πολιτισμού.

Ανθεκτικότητα και Επισιτιστική Ασφάλεια: Δόθηκε έμφαση στην ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, την ασφάλεια των εμπορικών δρόμων, αλλά και σε καινοτόμες λύσεις για την επισιτιστική και υδατική ασφάλεια.

Κλιματική Κρίση: Χαιρετίστηκε η έναρξη λειτουργίας του Περιφερειακού Σταθμού Εναέριας Πυρόσβεσης Κύπρου (CRAFS) στην Πάφο, ως καθοριστικό βήμα για την Πολιτική Προστασία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αποκλιμάκωση: Εκφράστηκε βαθιά ανησυχία για την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Τονίστηκε η ανάγκη διατήρησης της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Παλαιστινιακό και Γάζα: Οι τρεις ηγέτες επανέλαβαν τη στήριξή τους στη λύση των δύο κρατών, καταδικάζοντας τους παράνομους ισραηλινούς εποικισμούς. Ζήτησαν την πλήρη εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου και των ψηφισμάτων του ΟΗΕ για τον τερματισμό της ανθρωπιστικής κρίσης στη Γάζα, στηρίζοντας παράλληλα τον κρίσιμο ρόλο της UNRWA.

Λίβανος: Υπογραμμίστηκε η ανάγκη σεβασμού της εκεχειρίας, η στήριξη της κυριαρχίας της λιβανικής κυβέρνησης και του στρατού της χώρας, καθώς και η προστασία της ειρηνευτικής δύναμης UNIFIL.

Συρία: Στηρίχθηκε η ανοικοδόμηση και η σταθερότητα της Συρίας με σεβασμό στην εδαφική της ακεραιότητα, ενώ τονίστηκε η ανάγκη διαρκούς στήριξης των Σύρων προσφύγων και των χωρών υποδοχής τους, όπως η Ιορδανία.

Επαναβεβαιώθηκε η ισχυρή στήριξη σε μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, βασισμένη στη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Οι ηγέτες καταδίκασαν κάθε μονομερή ενέργεια που υπονομεύει τις ειρηνευτικές προσπάθειες.

Τόσο η Ελλάδα όσο και η Ιορδανία εξέφρασαν την απόλυτη στήριξή τους στην επερχόμενη Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. (από 1η Ιανουαρίου 2026), εκτιμώντας ότι θα συμβάλει καθοριστικά στη σύνδεση της Ευρώπης με τη Νότια Γειτονία και στην προώθηση της σταθερότητας στην περιοχή.

Η Σύνοδος ολοκληρώθηκε με τη δέσμευση των τριών κρατών να διατηρήσουν τον δυναμικό χαρακτήρα της συμμαχίας τους, ανανεώνοντας το ραντεβού τους για την 6η Τριμερή Σύνοδο Κορυφής, η οποία θα φιλοξενηθεί στην Ελλάδα το 2027.

«Η συζήτηση είναι διαφορετική αν αντιμετωπίζουμε μια κρίση διάρκειας δύο εβδομάδων και διαφορετική όταν η κρίση έχει διάρκεια δύο ή τριών μηνών. Και προφανώς, αυτό θα επηρεάσει και την ευρωπαϊκή αντίδραση», τόνισε.

Όπως επισήμανε ο κ. Πιερρακάκης, ο αντίκτυπος της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τα μέτρα που λαμβάνουν αυτή τη στιγμή οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα τεθούν στη συνεδρίαση του Eurogroup, στην οποία θα συμμετάσχει και το ΔΝΤ, για να αξιολογήσει αυτά τα μέτρα μαζί με την Επιτροπή.

Σχετικά με τις τιμές ενέργειας, επισήμανε ότι «κάθε κυβέρνηση αυτή τη στιγμή λαμβάνει μέτρα. Υπάρχει αντίκτυπος από την κρίση στη Μέση Ανατολή, που τον αισθάνεται κάθε νοικοκυριό και κάθε επιχείρηση στην Ευρώπη», επισημαίνοντας την ανάγκη συντονισμού της αντίδρασης.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τονίσει πως τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα. «Πιστεύουμε ότι τέτοια μέτρα έχουν τη μέγιστη επίδραση για να προστατεύσουν τους πιο ευάλωτους πολίτες και τις οικονομίες μας γενικότερα».

Σε ερώτηση για την αλλαγή που επιχειρείται στη λειτουργία του Στενού του Ορμούζ και την επιβολή δασμών, ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και το να μη γίνει το Στενό του Ορμούζ “διόδια” είναι απολύτως απαραίτητη. Στηρίζουμε με διπλωματικά μέσα οποιαδήποτε πρωτοβουλία που κινείται προς αυτή την κατεύθυνση», ενώ επισήμανε ότι κατανοεί τις ανησυχίες, καθώς προέρχεται από ναυτιλιακή χώρα.

Η σημερινή ατζέντα του Eurogroup, όπως είπε, «είναι πυκνή» και περιλαμβάνει την τραπεζική ενοποίηση στην Ευρώπη, καθώς και το πώς οι startups μπορούν να εξελιχθούν σε scale-ups στην Ευρώπη, ως μέρος της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και της άρσης εμποδίων. Για την τραπεζική ενοποίηση, «χρειαζόμαστε περισσότερη ενοποίηση στην Ευρώπη. Χρειαζόμαστε περισσότερες διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές. Αυτό είναι απόλυτα σωστό».

Ο πρωθυπουργός περιέγραψε την κατάσταση ως εξαιρετικά κρίσιμη, σημειώνοντας ότι η διεθνής κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πιθανή κρίση μεγάλου βεληνεκούς, η οποία μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον εφοδιασμό, τις τιμές της ενέργειας, την αγροτική παραγωγή και συνολικά την πορεία της οικονομίας. Όπως είπε, «Αντιμετωπίζουμε πιθανώς μια κρίση σημαντικών διαστάσεων. Είναι θέμα χρόνου αν το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί να έχουμε σημαντικές διαταραχές στον εφοδιασμό του πετρελαίου και προϊόντων, θα έχουμε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, ελλείψεις στα λιπάσματα, αύξηση του πληθωρισμού και μείωση της ανάπτυξης».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα εμφανίζει καλύτερη εικόνα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, ωστόσο ξεκαθάρισε ότι καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρείται θωρακισμένη απέναντι σε ένα σοκ τέτοιου μεγέθους. «Η Ελλάδα τα πηγαίνει καλύτερα από άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά δεν θα μείνουμε ανεπηρέαστοι από μια κρίση τέτοιου μεγέθους», ανέφερε, συνδέοντας άμεσα τις γεωπολιτικές εξελίξεις με τον κίνδυνο νέων πιέσεων στην καθημερινότητα των πολιτών και στη συνολική ευρωπαϊκή οικονομική σταθερότητα.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός έδωσε έμφαση στην ανάγκη άμεσης διπλωματικής λύσης και ευθυγραμμίστηκε με την τοποθέτηση του Αντόνιο Κόστα ως προς την ανάγκη αποκλιμάκωσης. «Συμφωνώ με τον κ. Κόστα, η πρώτη προτεραιότητα είναι μια μόνιμη εκεχειρία που θα μας επιστρέψει στην κατάσταση πριν τον πόλεμο. Δεν γίνεται ένας ανοιχτός δρόμος ναυσιπλοϊοας να υπόκειται σε τέλη, άρα πρέπει να υποστηρίξουμε μια διπλωματική λύση», είπε χαρακτηριστικά.

Την ίδια ώρα, όμως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να περιοριστεί σε ευχές ή σε μια προσδοκία ταχείας ομαλοποίησης, αλλά οφείλει να οργανώσει την αντίδρασή της και για το δυσμενέστερο ενδεχόμενο. «Αλλά πρέπει να προετοιμαστούμε για το χειρότερο σενάριο, το είδαμε στην Ουκρανία. Αυτή η κρίση είναι ευκαιρία να επαναπροδιορίσουμε τη θέση μας ως προς την στρατηγική μας αυτονομία και την ενεργειακή μας ασφάλεια».

Ο πρωθυπουργός άνοιξε και το ζήτημα του ενεργειακού ρεαλισμού, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να μιλά μόνο με όρους πράσινης μετάβασης χωρίς να απαντά ταυτόχρονα στα ερωτήματα της επάρκειας και της ασφάλειας εφοδιασμού.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε μήνυμα υπέρ ενός ευρωπαϊκού σχεδίου έκτακτης ανάγκης, προειδοποιώντας ότι μια παρατεταμένη κρίση δεν θα μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο σε εθνικό επίπεδο. «Καλώ όλους να είναι πραγματιστές και να έχουμε ένα plan b σε περίπτωση που η κρίση επεκταθεί, καθώς κανένα κράτος δεν θα μπορεί να υποστηρίξει την οικονομία χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη», ανέφερε.

Η παρέμβασή του στο Delphi Economic Forum κατέγραψε έτσι δύο παράλληλες γραμμές: από τη μία, την ανάγκη για άμεση αποκλιμάκωση και επιστροφή στη σταθερότητα, και από την άλλη, την υποχρέωση της Ευρώπης να δει την κρίση ως καμπανάκι για την ενεργειακή της ασφάλεια, τη στρατηγική της αυτονομία και την αντοχή των οικονομιών της απέναντι σε νέα γεωπολιτικά σοκ.

Για την πυρηνική ενέργεια

Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε στο ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας, τονίζοντας ότι η Ευρώπη έχασε πολύτιμο χρόνο εγκλωβισμένη σε ιδεολογικές αντιρρήσεις.

«Πρέπει να είμαστε φιλόδοξοι για την πυρηνική ενέργεια», ανέφερε, προσθέτοντας: «Χάσαμε χρόνια συζητώντας, δεν μας αρέσει η πυρηνική ενέργεια γιατί είναι “κακή”. Δείτε τη Γερμανία τώρα, έκλεισε τις μονάδες και καίει άνθρακα. Και θα το κάνει ως το 2036, είναι λάθος από περιβαλλοντικής και οικονομικής άποψης».

«Πρέπει να αναπτύξουμε αυτονομία. Θα μας πάρει χρόνο αν πρέπει να γίνουμε πυρηνική χώρα, αλλά όταν φοράω το ευρωπαϊκό μου καπέλο λέω ότι πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος τις ιδεολογικές συζητήσεις, πρέπει να είμαστε πραγματιστές και να αναγνωρίσουμε ότι η πυρηνική ενέργεια θα είναι μέρος της λύσης και να αναπτύξουμε δική μας τεχνολογία παρά να την εισάγουμε από τις ΗΠΑ ή την Κορέα», είπε, μεταφέροντας τη συζήτηση από το στενό πλαίσιο της τρέχουσας κρίσης σε ένα βαθύτερο στρατηγικό δίλημμα για την Ευρώπη: αν θα συνεχίσει να εξαρτάται από εξωτερικούς προμηθευτές τεχνολογίας και ενέργειας ή αν θα επενδύσει συστηματικά σε δικές της λύσεις.

Για την αμυντική ενίσχυση της Κύπρου

Αναφερόμενος στην αμυντική ενίσχυση της Κύπρου αμέσως μετά την στοχοποίηση των βρετανικών βάσεων στο νησί, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι «πρώτη μας προτεραιότητα ήταν να διασφαλίσουμε ότι προστατεύουμε την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου. Για πρώτη φορά πειραματιστήκαμε με την ενεργοποίηση του άρθρου 42 παρ. 7».

Για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα

Στην συνέχεια ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο ζήτημα της ναυσιπλοΐας λέγοντας πως είναι προτεραιότητα για την Ελλάδα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Διασφαλίζοντας ότι έχουμε ρόλο να παίξουμε καθώς είμαστε παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα. Αν ποτέ μπορούσε να υπάρξει μια ανάγκη για μια πολυεθνική δύναμη για να διασφαλίσει την εκεχειρία, θα ήμασταν χαρούμενοι να συμμετέχουμε. Το κάναμε στην Ερυθρά Θάλασσα, ηγηθήκαμε της επιχείρησης ASPIDES για τις επιθέσεις των Χούτι. Αν με ρωτάτε αν είμαι χαρούμενος με την συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών, όχι, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα. Αν θέλουμε να πάρουμε σοβαρά τη στρατηγική μας αυτονομία, τα κράτη μέλη δεσμεύουν πόρους. Είναι διαφορετικό να έχουμε 10 κράτη μέλη που στέλνουν πλοία, να έχουμε 3. Αν θέλουμε να έχουμε θέση στο τραπέζι, πρέπει να είμαστε παρόντες και να δείξουμε ότι έχουμε αξία να προσθέσουμε».

Ανθρωπιστική βοήθεια, Συρία και «συνασπισμοί των προθύμων»

Ο  πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στις ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις της περιοχής, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα επιδιώκει να έχει ουσιαστική παρουσία όχι μόνο στο πεδίο της ασφάλειας, αλλά και στο ανθρωπιστικό πεδίο. Όπως είπε, «Μόλις στείλαμε ένα ακόμα αεροσκάφος με ανθρωπιστική βοήθεια. Στη Γάζα και στην ανοικοδόμηση, είναι θέση της Ελλάδας και της Ε.Ε.».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε επίσης έμφαση στη Συρία και ειδικότερα στην ανάγκη προστασίας των χριστιανικών πληθυσμών, σημειώνοντας: «Η προστασία των Χριστιανών στη Σύρια, όπου αρκετοί διώκονται. Υπάρχουν περιοχές που θέλουμε να είμαστε ενεργοί και πιο αποτελεσματικοί. Το κάνουμε σε συνεργασία με την ΕΕ και με τις ΗΠΑ». Με αυτή τη διατύπωση, συνέδεσε τη σταθεροποιητική παρουσία της Ελλάδας με την ευρύτερη ευρωπαϊκή και διατλαντική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.

Στο πεδίο των ευρωατλαντικών σχέσεων, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι παραμένει σταθερά υπέρμαχος της συνεργασίας Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, εκτιμώντας ότι το σημερινό διεθνές περιβάλλον δεν αφήνει περιθώρια για αποσύνδεση των δύο πλευρών. «Εγώ παραμένω θιασώτης της ευρωατλαντικής συνεργασίας. Αν δείτε τις προκλήσεις από την ανατολή, πρέπει να βρούμε τρόπο να δουλεύουμε πιο αποτελεσματικά μαζί», ανέφερε.

Την ίδια στιγμή, όμως, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικήσει σοβαρό γεωπολιτικό ρόλο μόνο μέσα από διακηρύξεις και θεσμικές διατυπώσεις. «Αν πιστεύουμε ότι θα γίνουμε σοβαρός γεωπολιτικός παίκτης με ωραίες δηλώσεις από τις Βρυξέλλες, αυτό δεν θα μας πάει μακριά», είπε, δίνοντας έναν πιο αιχμηρό τόνο στη συζήτηση για την εξωτερική πολιτική και τη στρατηγική αποτελεσματικότητα της Ένωσης.

Στο ίδιο πνεύμα, προανήγγειλε ότι η ευρωπαϊκή αντίδραση στις νέες διεθνείς κρίσεις θα περνά όλο και περισσότερο μέσα από ευέλικτα σχήματα συνεργασίας και όχι πάντοτε από τη συνολική κινητοποίηση του συνόλου των κρατών-μελών. «Θα δούμε περισσότερους συνασπισμούς των προθύμων. Επανέρχομαι στις ASPIDES. Κάποιες συνεισφέρουν, κάποιες άλλες όχι. Αυτό έγινε και στην Ουκρανία», ανέφερε, υποδεικνύοντας ότι ήδη υπάρχουν παραδείγματα όπου η συλλογική ευρωπαϊκή δράση στηρίχθηκε στην αποφασιστικότητα ορισμένων και όχι όλων.

Κλείνοντας αυτή την ενότητα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε την ανάγκη ad hoc συμμαχιών, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και λειτουργικό. «Πρέπει να βρούμε ad hoc λύσεις με χώρες που είναι πιο πρόθυμες ή έχουν μεγαλύτερο συμφέρον να συνεισφέρουν υλικά σε πρωτοβουλίες», είπε, παρουσιάζοντας ουσιαστικά ένα μοντέλο ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής που θα βασίζεται λιγότερο στην ομοφωνία και περισσότερο στην πρακτική βούληση όσων επιλέγουν να κινηθούν.

Ουκρανία, άμυνα και ευρωπαϊκή βιομηχανική ισχύς

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στο ζήτημα της Ουκρανίας, εκφράζοντας ικανοποίηση για την εξέλιξη γύρω από το δάνειο στήριξης, ενώ επανέλαβε ότι η ελληνική θέση έχει παραμείνει σταθερή από την πρώτη στιγμή της ρωσικής εισβολής. «Χαίρομαι που λύνουμε το θέμα με το δάνειο στην Ουκρανία. Εμείς έχουμε συνεισφέρει οικονομικά και στρατιωτικά. Η Ελλάδα έχει υποστηρίξει την Ουκρανία, ακόμα και αν αυτή η πολιτική δεν ήταν πάντα δημοφιλής λόγω των ιστορικών δεσμών με τη Ρωσία. Εμείς όμως είμαστε πάντα χώρα που συντάσσεται με το διεθνές δίκαιο και δεν δέχεται την αλλαγή συνόρων δια της βίας. Και αν δείτε τη γεωγραφία, καταλαβαίνετε γιατί αυτή είναι μια θέση αρχής που υπερασπιζόμαστε με κάθε κόστος».

«Για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, θα βρούμε μια νέα ισορροπία. Πρέπει να ξοδέψουμε περισσότερα για την άμυνα, αλλά και για τη βιομηχανία. Πρέπει να αναπτύξουμε μια εσωτερική βιομηχανία, όταν αλλάζει το περιβάλλον του πολέμου δεν μπορούμε να βασιζόμαστε σε ακριβούς εξοπλισμούς για να καταρρίπτουμε drones των 20.000. Πρέπει να φέρουμε τις startups μαζί, να διαμορφώσουμε ένα νέο οικοσύστημα», είπε στην συνέχεια.

ΗΠΑ, Κίνα και η νέα ισορροπία στο ευρωατλαντικό μπλοκ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στις σχέσεις της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμώντας ότι στο τέλος η ενίσχυση των εμπορικών δεσμών με την Ουάσιγκτον μπορεί να αποδειχθεί πιο ωφέλιμη για την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Στο τέλος έχουμε περισσότερα να κερδίσουμε από την ενίσχυση των εμπορικών μας δεσμών με τις ΗΠΑ. Τώρα έχουμε μια ισορροπία, αλλά αυτό που πρέπει να μας ανησυχεί αυτό που γίνεται με την Κίνα. Έχουμε πολλά περισσότερα κοινά για ένα ευρωατλαντικό μπλοκ, στο οποίο όμως ο ρόλος της Ε.Ε. θα επανατοποθετηθεί».

Στο σημείο αυτό επανήλθε στην ανάγκη η Ευρώπη να επιταχύνει και να αποκτήσει πιο ουσιαστικό βάρος μέσα στη διατλαντική σχέση, ιδίως στο πεδίο της άμυνας. «Πρέπει να ανεβάσουμε ταχύτητες, όπως με την αύξηση δαπανών στο ΝΑΤΟ, αυτό θα κάνει τη σχέση με τις ΗΠΑ πιο ισορροπημένες», είπε, υποστηρίζοντας ότι μια ισχυρότερη Ευρώπη δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τη Συμμαχία, αλλά συμβάλλει σε μια πιο ισόρροπη και λειτουργική σχέση.

Στην ίδια λογική, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι η σημερινή περίοδος μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο σημείο ισορροπίας στις σχέσεις ΗΠΑ-Ε.Ε., υπό την προϋπόθεση ότι η Ευρώπη θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την αμυντική της βάση. «Νομίζω ότι αυτή η σχέση μπορεί να βρει ένα νέο σημείο ισορροπίας, αλλά ελπίζω ότι αυτό θα είναι λόγω της ισχυροποίησης της Ευρώπης στην ανταγωνιστικότητα και στην άμυνα. Ο Τραμπ είχε δίκιο όταν είπε ότι δεν ξοδεύουμε όσα πρέπει για την άμυνα, με τον τρόπο του. Το ΝΑΤΟ θα είναι πιο ισορροπημένο αν ξοδεύουμε περισσότερα και περισσότερα ευρωπαϊκά projects είναι θετικά για το ΝΑΤΟ».

Για την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία

Τέλος, μιλώντας για την ενέργεια και την ευρωπαϊκή εξάρτηση από τη Ρωσία είπε: «Θέλουμε να διαμορφώσουμε ξανά εξάρτηση από παράγοντες που αποδείχθηκαν αναξιόπιστοι; Δεν βλέπω διάθεση στην Ευρώπη να διαμορφώσουμε ξανά αυτή την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία. Επίσης οι ΗΠΑ θέλουν να μας πουλήσουν φυσικό αέριο. Εμείς στην Ελλάδα θα αναζητήσουμε το δικό μας φυσικό αέριο, με τις εξορύξεις της Exxon με ελληνικές εταιρίες. Πρέπει να ισορροπήσουμε την προστασία του περιβάλλοντος με το να προσθέσουμε παράγοντες που θα χρειαστούμε. Αν ανακαλύψουμε εμείς φυσικό αέριο, θα είναι καλό για την Ελλάδα και για την Ευρώπη».

Σύμφωνα με το Reuters, οι αποφάσεις ελήφθησαν έπειτα από εντατικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς και των Σοσιαλδημοκρατών εταίρων.

Ο Φρίντριχ Μερτς παραδέχθηκε ότι οι επιπτώσεις της σύγκρουσης δεν θα είναι προσωρινές, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση στοχεύει στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας οικονομίας και στην ανακούφιση των πολιτών.

Κεντρικό μέτρο αποτελεί η μείωση φόρου καυσίμων κατά 17 λεπτά ανά λίτρο για βενζίνη και ντίζελ, με διάρκεια δύο μηνών, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η επίδραση από τις αυξημένες τιμές ενέργειας.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα για τις επιχειρήσεις να καταβάλουν αφορολόγητο bonus έως 1.000 ευρώ στους εργαζομένους μέσα στο 2026, χωρίς φορολογικές ή ασφαλιστικές επιβαρύνσεις.

Η απόφαση έχει και έντονη πολιτική διάσταση, καθώς η κοινωνική πίεση λόγω της αύξησης τιμών ήταν ήδη σημαντική. Ο Μάρκους Ζέντερ περιέγραψε το κλίμα, τονίζοντας ότι η πίεση για πολίτες και επιχειρήσεις έχει γίνει ιδιαίτερα έντονη.

Η γερμανική οικονομία παραμένει εύθραυστη, μετά τη συρρίκνωση των προηγούμενων ετών και την ασθενική ανάπτυξη. Η νέα ενεργειακή κρίση ενδέχεται να επηρεάσει περαιτέρω τις προοπτικές ανάκαμψης.

Παράλληλα, προαναγγέλλεται δεύτερο κύμα παρεμβάσεων, με φοροελαφρύνσεις για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα από το 2027, καθώς και μεταρρυθμίσεις στο σύστημα υγείας για τη μείωση των επιβαρύνσεων.