Υπενθυμίζεται πως ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι η Κούβα βρίσκεται σε «βαθιά κρίση» και ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ασχολείται με το θέμα.

Σύμφωνα με τον Τραμπ η λύση μπορεί να είναι ή να μην είναι μια «φιλική κατάληψη».

Μανώλης Δράκος

Το ερώτημα είναι απλό.

Θα πήγαινε ποτέ ο Μαραντόνα να σταθεί δίπλα στον Τραμπ και να χαμογελάει (έστω και αμήχανα) όταν ο Αμερικανός πρόεδρος θα μιλούσε για τους βομβαρδισμούς του Ιράν και θα έλεγε ότι …σειρά έχει η Κούβα; Εν μέσω πολεμικής ανάφλεξης στον Περσικό Κόλπο.

Φυσικά,ο Τραμπ δεν θα τολμούσε να καλέσει τον Μαραντόνα σε μια τέτοια συνάντηση.

Το εορταστικό βράδυ στον Λευκό Οίκο, θυμήθηκε τον σπουδαίο Πελέ, αναφέρθηκε στον Κριστιάνο Ρονάλντο, αλλά ο Ντιέγκο δεν είχε καμία θέση στις αναφορές του.

Πως να έχει…

Για τον επαναστάτη Μαραντόνα ο Τραμπ ήταν “chirolita” . «Μια μαριονέτα». Το είχε πει στην Βενεζουέλα και το πλήρωσε με απαγόρευση εισόδου στις ΗΠΑ.

Όμως, ο Μαραντόνα ήταν άλλη ιστορία. Συναντιόταν δημόσια με ηγέτες όπως ο Φιντέλ Κάστρο και ο Ούγκο Τσάβεζ. Είχε τατουάζ του Τσε Γκεβάρα. «Ήταν μια πρόκληση. Ένα συναίσθημα. Θέλησα να πω ότι αυτός δεν ήταν τρομοκράτης, όπως λένε στην πατρίδα μου. Εκεί λένε ότι είναι τρομοκράτης, εξαιτίας των ιδεών του. (…) Μη με κοροϊδεύετε. Οι τρομοκράτες είναι άλλοι. Όλοι αυτοί οι πολιτικοί που σήμερα έχουν τεθεί σε κατ’ οίκον περιορισμό, που έχουν κλιματισμό, που τρώνε και πίνουν κάθε μέρα ό,τι θέλουν», έλεγε για το τατουάζ του. Αργότερα, στο αριστερό του πόδι θα προστεθεί και η εικόνα του Φιντέλ.

Τάχθηκε ανοιχτά στο πλευρό του Τσάβες, χωρίς «ναι μεν, αλλά», δηλώνοντας «τσαβίστας». Όταν συνάντησε στις αρχές τις δεκαετίας του 2000 τον ηγέτη της Βενεζουέλας, ο Μαραντόνα δήλωνε: «Ήρθα να συναντήσω έναν σπουδαίο άνθρωπο και εν τέλει συνάντησα έναν γίγαντα».

Έκτοτε θα βρεθεί πολλές φορές στο πλευρό του. Και ο Τσάβες, με τη σειρά του, ανταποδίδει την αποθέωση του Ντιέγκο, φωνάζοντας σε ανοιχτή πολιτική συγκέντρωση «Ζήτω ο σοσιαλισμός, ζήτω η πατρίδα, ζήτω ο αθλητισμός, ζήτω ο Μαραντόνα».

Ο θάνατος του Τσάβες, δεν κλόνισε τη πίστη του στη «Μπολιβοριανή Επανάσταση». Στήριξε τον διάδοχο του Νίκολας Μαδούρο, σε κάθε ξενοκίνητη προσπάθεια ανατροπής του, ακόμα και όταν βρίσκονταν στο «μάτι» ολόκληρου του πλανήτη.

Παράλληλα, ήταν φίλος και οπαδός του ηγέτη της Βολιβίας, Έβο Μοράλες, αλλά και του αρχηγού των Σαντινίστας, Ντάνιελ Ορτέγα στη Νικαράγουα.

Ο Μαραντόνα ήταν ένας επαναστάτης Ο Μέσι ένας επαγγελματίας…

Σε μία από τις σκηνές που «έντυσαν» το εμβληματικό ντοκιμαντέρ του Εμίρ Κοστουρίτσα (Maradona by Kusturica – 2008), ο Ντιέγκο μιλά για τις σχέσεις του με την Κούβα και τον Φιντέλ Κάστρο, ενώ μοιράζεται μία ιστορία:

Λέει σε ένα σημείο:” Οι Αμερικάνοι μου έδιναν ένα βραβείο. Και μου έδιναν ένα βραβείο και στην Κούβα. Και λέω στους Αμερικανούς: κρατειστε το το βραβείο σας. Θα πάρω να πάρω το βραβειο μου στην Κούβα..»

Ο Μέσι δεν έχει ενδοιασμό να καθίσει δίπλα στον Τραμπ και να γελάει αδιάφορα όταν ακούει τον Αμερικανό Πρόεδρο να καυχιέται για τα αποτελέσματα στον πόλεμο του Ιράν.

Ο Μαραντόνα δεν θα στεκόταν ποτέ δίπλα στον Τραμπ για να τον χειροκροτεί. Χάος…

Το στιγμιότυπο επανήλθε στα social media, με αρκετούς να τοποθετούν τις δηλώσεις Μαραντόνα δίπλα στα καρέ που έδειχναν τον Μέσι να περπατά στον Λευκό Οίκο…

Μια εικόνα χίλιες λέξεις.

The difference between Maradona & Messi. pic.twitter.com/8hCjLsAazH

— Nima Tavallaey Roodsari (@NimaTavRood) March 5, 2026

Ο Μαραντόνα επιτέθηκε στον πρώην Πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζορτζ Μπους, χαρακτηρίζοντας τον «σκουπίδι», αλλά και κατά του Ντόναλντ Τραμπ, τον οποίο και αποκάλεσε «καρτούν». Φυσικά, στον τελευταίο τα «έσυρε» και για τις προσπάθειες αποσταθεροποίησης της Βενεζουέλας που επιχείρησε, οι οποίες έφτασαν ακόμα και στα πρόθυρα της εκδήλωσης πραξικοπήματος σε βάρος του Μαδούρο, αλλά και για την επιστροφή του σκληρού εμπάργκο σε βάρος της Κούβας.

«Οι σερίφηδες του πλανήτη είναι αυτοί οι Αμερικανοί που πιστεύουν ότι μπορούν να μας ποδοπατούν επειδή έχουν την πιο ισχυρή βόμβα στον κόσμο. Όχι, όχι. Αυτός ο τύραννος πρόεδρος εμάς δεν μπορεί να μας αγοράσει», είχε πει.

Την ίδια στιγμή, στάθηκε πολλές φορές στο πλευρό του Παλαιστινιακού λαού, καταδικάζοντας την πολιτική του Ισραήλ.

Όμως,άλλο Μέσι, άλλο Μαραντόνα…

Ο Μαραντόνα εχει συναντηθεί με δύο Πάπες. Τον δεύτερο, τον Φραγκίσκο τον αγκάλιασε σπάζοντας το πρωτόκολλο.

Τον πρώτο τον Ιωάννη Παύλο Β’ τον κατηγόρησε ότι του φέρθηκε με απρέπεια επειδή του έδωσε ένα ροζάριο «σαν όλους τους άλλους». Ο Ντιέγκο δεν ήταν ένας εύκολος άνθρωπος. Αλλά οι πόρτες του Βατικανού ήταν πάντα ανοιχτές για αυτόν. Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το 2000, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ΙΙ, θα συναντούσε τον Μαραντόνα. Μόνο που η επίσκεψη δεν πήγε όσο καλά θα υπολόγιζαν οι άνθρωποι του Βατικανού.

Αποχωρώντας από τη συνάντηση, ο Ντιέγκο θα πει: «Περίμενα να βρω αγίους και είδα χρυσά ταβάνια, χρυσούς πολυελαίους και κουρτίνες. Και μετά άκουσα τον Πάπα να λέει ότι η Εκκλησία ανησυχούσε για τα φτωχά παιδιά. Τότε πούλα τις στέγες φίλε, κάνε κάτι!»

Οι επιθέσεις του Μαραντόνα εναντίον του πιο αμφιλεγόμενου Πάπα της σύγχρονης ιστορίας, θα συνεχίζονταν και μερικούς μήνες αργότερα, όταν σε τηλεοπτική του συνέντευξη θα τον χαρακτήριζε «που___γιο».

Όλη αυτή η ιστορία του Μαραντόνα εξηγεί γιατί η εικόνα του Μέσι με τον Τραμπ προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις.

Η σύγκριση των δύο είναι αναπόφευκτη.Η διαφορά χαώδης.

Ο Μαραντόνα πέθανε «φτωχός»…Αλλά περήφανος γιατί έτρεφε αυτό το μίσος εναντίον των ισχυρών της Γης.

Η εφαρμογή «El Ticket» και η απόγνωση των οδηγών

Για να αποφευχθεί το απόλυτο χάος στα πρατήρια, η κουβανική κυβέρνηση κατέστησε υποχρεωτική τη χρήση της εφαρμογής «El Ticket» για τον προγραμματισμό ανεφοδιασμού. Ωστόσο, η πραγματικότητα στους δρόμους της Αβάνας είναι εφιαλτική. Οδηγοί που εγγράφονται στην εφαρμογή ανακαλύπτουν πως βρίσκονται πίσω από 7.000 έως 10.000 άλλα αιτήματα, σε πρατήρια που εξυπηρετούν μόλις 50 άτομα την ημέρα.

Αυτό σημαίνει πως η αναμονή για τον ανεφοδιασμό ενός οχήματος μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες. Ακόμη και όταν έρθει η σειρά τους, οι πολίτες επιτρέπεται να αγοράσουν μόλις 20 λίτρα καυσίμου, ποσότητα που εξαντλείται σε λίγες διαδρομές. Την ίδια στιγμή, οι τιμές έχουν εκτοξευθεί στα 1,30 δολάρια το λίτρο στα πρατήρια και έως και τα 6 δολάρια στη μαύρη αγορά, όταν ο μέσος μηνιαίος μισθός στην Κούβα μόλις που αγγίζει τα 20 δολάρια.

Γεωπολιτική ασφυξία και κοινωνική παράλυση

Η κρίση πυροδοτήθηκε από την απόφαση της Βενεζουέλας να διακόψει τις αποστολές πετρελαίου μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, αλλά και από τις απειλές της Ουάσιγκτον για δασμούς σε όποια χώρα —συμπεριλαμβανομένου του Μεξικού— συνεχίσει να προμηθεύει το νησί. Ο Πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ κατήγγειλε έναν «ενεργειακό αποκλεισμό» που έχει οδηγήσει σε:

• Ακύρωση διεθνών πτήσεων: Λόγω έλλειψης καυσίμων Jet A-1 στα εννέα διεθνή αεροδρόμια της χώρας έως τον Μάρτιο.
• Συσσώρευση απορριμμάτων: Τα απορριμματοφόρα αδυνατούν να εκτελέσουν δρομολόγια, μετατρέποντας γειτονιές σε υγειονομικές «βόμβες».
• Παράλυση δημόσιων υπηρεσιών: Τα σχολεία λειτουργούν με μειωμένο ωράριο, τα πανεπιστήμια στρέφονται στην τηλεκπαίδευση και οι τράπεζες κλείνουν νωρίτερα για εξοικονόμηση ενέργειας.

Ο ΟΗΕ προειδοποιεί για επικείμενη ανθρωπιστική κατάρρευση, καθώς οι διακοπές ρεύματος που φτάνουν τις 18 ώρες ημερησίως επηρεάζουν τη λειτουργία νοσοκομείων και την παροχή πόσιμου νερού. Η Κούβα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, με την κοινωνική δυσαρέσκεια να κορυφώνεται και τις ΗΠΑ να διαμηνύουν πως το «καθεστώς σε πτώση» πρέπει να προχωρήσει σε άμεσες αλλαγές.

«Χώρα σε κατάρρευση» και η πίεση για εκδημοκρατισμό

Η τοποθέτηση της κ. Λέβιτ κατά την ενημέρωση των δημοσιογράφων την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου 2026, ήρθε να επιβεβαιώσει την κλιμάκωση της πίεσης προς την Κούβα, σε μια περίοδο που το νησί μαστίζεται από ελλείψεις βασικών αγαθών και ενέργειας. Η εκπρόσωπος τόνισε πως η Ουάσιγκτον παρακολουθεί στενά την κατάσταση, θεωρώντας πως οι αλλαγές είναι πλέον ζήτημα επιβίωσης για το ίδιο το καθεστώς.

«Είναι ένα καθεστώς σε πτώση. Η χώρα τους καταρρέει και για αυτό πιστεύουμε ότι είναι προς το συμφέρον τους να κάνουν πολύ σημαντικές αλλαγές, πολύ σύντομα», υπογράμμισε η Κάρολαϊν Λέβιτ.

Η ίδια πρόσθεσε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν να βλέπουν «ακμάζουσες και ευημερούσες δημοκρατίες» παγκοσμίως, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο δυτικό ημισφαίριο, φωτογραφίζοντας την ανάγκη για αλλαγή πολιτικού σκηνικού στην Αβάνα.

🇺🇸🇨🇺‼️ | ÚLTIMA HORA — La Vocera de la Casa Blanca, Karoline Leavitt, afirmó que Cuba es “un régimen que está cayendo” y que el país se encuentra en colapso, reiterando que para Estados Unidos lo ideal es ver una isla “verdaderamente libre y próspera”. La Administración del… pic.twitter.com/3ilYC1ahij

— UHN Plus (@UHN_Plus) February 18, 2026

Ανοιχτά ερωτήματα για τις επόμενες κινήσεις των ΗΠΑ

Παρά την έντονη ρητορική, ο Λευκός Οίκος κράτησε κλειστά τα χαρτιά του σχετικά με το ποιες συγκεκριμένες ενέργειες σκοπεύει να αναλάβει η κυβέρνηση Τραμπ για να επιταχύνει αυτές τις εξελίξεις. Η αποφυγή λεπτομερειών για τυχόν νέες κυρώσεις ή άλλου είδους παρεμβάσεις δείχνει μια τακτική αναμονής, ενώ η πίεση προς την κουβανική ηγεσία αυξάνεται.

«Δεν πρόκειται να συζητήσω τυχόν ενέργειες που θα αναλάμβαναν για να πετύχουν αυτόν τον στόχο», ανέφερε χαρακτηριστικά η Λέβιτ, αφήνοντας όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.

Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια στιγμή που η διεθνής κοινότητα ανησυχεί για μια νέα ανθρωπιστική κρίση στην Κούβα, με την Ουάσιγκτον να ξεκαθαρίζει πως δεν πρόκειται να προσφέρει «σανίδα σωτηρίας» στο υφιστάμενο σύστημα εάν δεν υπάρξουν άμεσες και βαθιές πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Σπύρος Σιδέρης

Γι’ αυτό και ο «οδηγός» που αναδύεται στη σύγχρονη πρακτική –όπως τον περιγράφει στην ανάλυσή του ο Μοχάμεντ αλ-Μουχτάρ αλ-Χαλίλ, διευθυντής του Κέντρου Μελετών του Al Jazeera– μιλά ολοένα και περισσότερο για διαχείριση συστημάτων εξουσίας και όλο και λιγότερο για πανηγυρικές «εξαγωγές δημοκρατίας».

Από τα «μεγάλα λόγια» στη γυμνή λογική του συμφέροντος

Στο δημόσιο αφήγημα, η αμερικανική πολιτική έχει συχνά ντυθεί με φιλελεύθερες έννοιες: δημοκρατική μετάβαση, ανθρώπινα δικαιώματα, οικονομία της αγοράς. Στην πράξη όμως, η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών δείχνει μια πιο σκληρή πραγματικότητα: προτεραιότητα έχει η σταθερότητα, η διαχείριση κρίσεων και η μείωση κινδύνου. Αν ένα «αντίπαλο» καθεστώς μπορεί να προσαρμοστεί, να περιορίσει επιθετικές συμπεριφορές ή να ενταχθεί σε μια ισορροπία αποτροπής, τότε η πλήρης ανατροπή του δεν είναι πάντα ο στόχος.

Τα όρια της μη στρατιωτικής πίεσης

Η ιστορική «συνταγή» ξεκινούσε συχνά με μη στρατιωτικά εργαλεία: κυρώσεις, απομόνωση, προπαγάνδα, στοχοποίηση (ο χαρακτηρισμός τύπου «Άξονας του Κακού») και εργαλεία επικοινωνίας όπως στοχευμένες εκπομπές ή πλατφόρμες επιρροής. Η λογική ήταν ότι η συνεχής πίεση θα οδηγήσει σε εσωτερική αποσύνθεση και τελικά σε πτώση του καθεστώτος «από μέσα».

Όμως η εμπειρία δείχνει ότι οι οικονομικές κυρώσεις, όσο σκληρές κι αν είναι, σπάνια ρίχνουν καθεστώτα. Συχνότερα εξαντλούν την κοινωνία, ενώ το καθεστώς ενισχύει την εσωτερική του συνοχή με αφήγημα πολιορκίας και εξωτερικής συνωμοσίας. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: περισσότερη πίεση, περισσότερη εθνικιστική συσπείρωση, πιο σφιχτή κρατική καταστολή.

Ιράκ: ο μακρύς αποκλεισμός που δεν “έριξε” τον Σαντάμ

Το Ιράκ παρουσιάζεται ως χαρακτηριστική περίπτωση: ο πολυετής, αυστηρός αποκλεισμός (1990–2003) προκάλεσε τεράστια κοινωνική και οικονομική φθορά – με κατάρρευση υπηρεσιών, κρίση σε νερό, υγεία, εκπαίδευση, ραγδαίο πληθωρισμό και διάλυση της καθημερινότητας. Ωστόσο, το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν δεν έπεσε από κυρώσεις. Η τελική «λύση» για την Ουάσιγκτον ήταν η στρατιωτική εισβολή το 2003 – με ό,τι ακολούθησε σε επίπεδο χάους και κόστους.

Κούβα: ο αποκλεισμός που έγινε «καύσιμο» νομιμοποίησης

Η Κούβα, με το πολυετές αμερικανικό εμπάργκο από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, δείχνει το άλλο παράδοξο: η πίεση δεν κατέρρευσε το σύστημα· αντίθετα ενίσχυσε τον λόγο της εθνικής κυριαρχίας και της «αντίστασης απέναντι στον ιμπεριαλισμό». Ο αποκλεισμός έγινε μέρος της ταυτότητας του καθεστώτος και εργαλείο νομιμοποίησης.

Βόρεια Κορέα: όταν η πίεση γίνεται αποτροπή

Στη Βόρεια Κορέα, η στρατηγική απομόνωσης και οικονομικού στραγγαλισμού δεν πέτυχε «αλλαγή καθεστώτος». Αντίθετα, συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας λογικής απόλυτης αποτροπής, που κορυφώθηκε με την κατοχή πυρηνικής ικανότητας. Όταν ο αντίπαλος διαθέτει (ή θεωρεί ότι χρειάζεται) πυρηνική ασφάλεια για να επιβιώσει, το κλασικό μοντέλο πίεσης χάνει μεγάλο μέρος της αποτελεσματικότητάς του.

Συρία: αλλαγή μέσω περιφερειακών «συμφωνιών»

Στη συριακή περίπτωση, παρά την πολυετή πίεση, τις κυρώσεις (με κορυφαίο παράδειγμα τον Νόμο Καίσαρα του 2020) και τη διεθνή απομόνωση, η κατάρρευση δεν ήρθε. Το κείμενο υποστηρίζει ότι η πραγματική αλλαγή στη «συμπεριφορά» ή στις ισορροπίες δεν προέκυψε από την Ουάσιγκτον, αλλά από περιφερειακές διευθετήσεις και ανακατανομή επιρροών, με σημαντικό ρόλο της Τουρκίας. Αυτό μεταφράζεται σε μια βασική ιδέα: το «παιχνίδι» δεν παίζεται μόνο από τις υπερδυνάμεις, αλλά και από περιφερειακά δίκτυα.

Βενεζουέλα: από την αποτυχία των κυρώσεων στην «αφαίρεση ηγεσίας»

Η Βενεζουέλα περιγράφεται ως ένα υβριδικό μοντέλο: αρχικά, κλιμάκωση κυρώσεων και πίεση στον πετρελαϊκό/χρηματοπιστωτικό πυλώνα, με στόχο την πτώση του Νικολάς Μαδούρο. Μετά την αποτυχία του κλασικού μοτίβου, το κείμενο μιλά για μια πιο «άμεση» προσέγγιση: αφαίρεση της κορυφής και συνεννόηση με υπο-κέντρα εξουσίας, ώστε να επιτευχθεί αλλαγή συμπεριφοράς χωρίς πλήρη διάλυση του κράτους.

Ιράν: πέντε δεκαετίες πίεσης και «υπολογισμένη αποτροπή»

Στο Ιράν, οι κυρώσεις εκτείνονται σε βάθος δεκαετιών από το 1979, με διακυμάνσεις αλλά σταθερή στρατηγική περιορισμού. Το κείμενο υποστηρίζει ότι, παρά το μέγεθος της πίεσης, τις απειλές και τα πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές/προγράμματα, το καθεστώς δεν κατέρρευσε. Έτσι, η λογική μετατοπίζεται προς έναν στόχο πιο «ρεαλιστικό»: ελεγχόμενη αποτροπή και προσπάθεια για τροποποίηση συμπεριφοράς (περιφερειακής, πυρηνικής, πυραυλικής) – όχι απαραίτητα αλλαγή καθεστώτος.

Ο νέος «οδηγός»: διαχείριση αντί ανατροπής

Η μεγάλη εικόνα που σκιαγραφείται είναι σαφής: οι ΗΠΑ φαίνεται να καταλήγουν –έπειτα από ακριβά μαθήματα που πήραν στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν και στη Λιβύη– ότι η ωμή ανατροπή μπορεί να παράγει κενό εξουσίας, διάλυση θεσμών και αλυσιδωτές κρίσεις.

Έτσι, το νέο εγχειρίδιο δίνει έμφαση στην ανασύνθεση εξουσίας, στην οριοθέτηση κινδύνου και στην αλλαγή συμπεριφοράς μέσω συνδυασμού σκληρής και ήπιας ισχύος, ανάλογα με το πεδίο.

Ο ρεαλισμός, το κόστος και το «μετά» της ανατροπής

Η πιο κυνική αλλά καθοριστική παραδοχή είναι ότι η πτώση ενός καθεστώτος δεν ισοδυναμεί με οικοδόμηση κράτους. Το «μετά» είναι συχνά πιο δύσκολο από το «πριν»: θεσμικό κενό, εμφύλιες συγκρούσεις, περιφερειακές παρεμβάσεις, νέες μορφές αυταρχισμού ή χάους. Όταν το κόστος του «μετά» ξεπερνά το όφελος της ανατροπής, η στρατηγική αλλάζει.

Το ερώτημα που μένει

Αν κάτι δείχνει αυτή η αραβική ανάγνωση της αμερικανικής πολιτικής, είναι ότι η εποχή των απλών συνθημάτων έχει τελειώσει. Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι «θα πέσει ή όχι ένα καθεστώς», αλλά πώς θα ελεγχθεί η συμπεριφορά του και με ποιο τίμημα. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στη γεωπολιτική σκοπιμότητα και στις κοινωνίες που πληρώνουν τον λογαριασμό, βρίσκεται το ερώτημα που παραμένει: πόση «σταθερότητα» αξίζει, όταν χτίζεται πάνω σε διαρκή πίεση, κυρώσεις και ένα μόνιμο παιχνίδι ισχύος;

«Στα πρόθυρα της κατάρρευσης»

Η Λέβιτ, μιλώντας σε δημοσιογράφους, δεν δίστασε να χαρακτηρίσει το καθεστώς της Κούβας ως ετοιμόρροπο. «Δεδομένου ότι η κουβανική κυβέρνηση βρίσκεται στα τελευταία της και η χώρα είναι στα πρόθυρα κατάρρευσης, θα πρέπει να επιδεικνύουν σύνεση όταν απευθύνονται στον Πρόεδρο των ΗΠΑ», δήλωσε χαρακτηριστικά. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε μια στιγμή που η Κούβα αντιμετωπίζει τη χειρότερη ενεργειακή και οικονομική κρίση των τελευταίων δεκαετιών, ειδικά μετά την πτώση του συμμάχου της στη Βενεζουέλα, Νικολάς Μαδούρο, και το άτυπο πετρελαϊκό εμπάργκο που επιβάλλει η Ουάσινγκτον.

Διπλωματία υπό το καθεστώς πίεσης

Παρά τον επιθετικό τόνο, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου άφησε ανοιχτό το παράθυρο των επαφών, υποστηρίζοντας πως «ο Πρόεδρος είναι πάντα πρόθυμος να εμπλακεί σε διπλωματικές επαφές και πιστεύω πως τέτοιες υπάρχουν ήδη». Η στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ είναι σαφής: δεν επιδιώκει έναν διάλογο μεταξύ ίσων, αλλά μια «συμφωνία» υπό όρους απόλυτης συνθηκολόγησης της Αβάνας. Η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί την οικονομική ασφυξία ως μοχλό πίεσης, περιμένοντας την πλήρη υποχώρηση του κομμουνιστικού καθεστώτος πριν προχωρήσει σε οποιαδήποτε ουσιαστική ελάφρυνση των κυρώσεων.

Σε τεντωμένο σχοινί η Αβάνα

Η Κούβα, από την πλευρά της, επιμένει ότι δεν πρόκειται να υποκύψει σε εκβιασμούς, με τον Ντίας-Κανέλ να δηλώνει μέσω X ότι «κανένας δεν μας υπαγορεύει τι θα κάνουμε». Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο είναι αμείλικτη: με τα αποθέματα καυσίμων να εξαντλούνται και τις ΗΠΑ να απειλούν με δασμούς ακόμη και το Μεξικό αν συνεχίσει να στέλνει πετρέλαιο στην Αβάνα, τα περιθώρια ελιγμών για την κουβανική κυβέρνηση στενεύουν επικίνδυνα.

«Η Κούβα είναι έτοιμη για διάλογο με τις ΗΠΑ, για ένα διάλογο για οποιοδήποτε από τα θέματα που θέλουμε να εξετάσουμε ή να συζητήσουμε. Υπό ποιες συνθήκες; Χωρίς πιέσεις, χωρίς προϋποθέσεις, σε μια θέση ισότητας, σε μια θέση σεβασμού της εθνικής μας κυριαρχίας», δήλωσε ο Κουβανός πρόεδρος κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης Τύπου που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση.

O Ντίας-Κανέλ υπογράμμισε πως είναι αναγκαίο ένας τέτοιος διάλογος να διεξαχθεί «χωρίς να θέσουμε επί τάπητος ζητήματα που είναι δικά μας και μπορούμε να θεωρήσουμε ως παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις μας».

Αφού σταμάτησε τις παραδόσεις πετρελαίου από τη Βενεζουέλα έπειτα από την αιχμαλώτιση του προέδρου Νικολάς Μαδούρο στις αρχές Ιανουαρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξέδωσε την περασμένη εβδομάδα διάταγμα που ανέφερε πως οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιβάλουν δασμούς στις χώρες που πωλούν πετρέλαιο στην Αβάνα.

Για να δικαιολογήσει αυτήν την πολιτική άσκησης πίεσης, η Ουάσιγκτον επικαλέστηκε την «απειλή» που η Κούβαθα μπορούσε να θέσει στην αμερικανική εθνική ασφάλεια.

Από την πλευρά της, η Αβάνα κατηγορεί τον Ντόναλντ Τραμπ ότι θέλει «να προκαλέσει ασφυξία» στην οικονομία της νήσου, όπου οι διακοπές στην ηλεκτροδότηση είναι καθημερινές και οι ελλείψεις καυσίμων οξύνονται.

Η ανατολική Κούβα, όπου βρίσκεται το Σαντιάγο ντε Κούβα, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, γνώρισε μια νέα εκτεταμένη βλάβη στο δίκτυο ηλεκτροδότησης χθες το βράδυ. Το ρεύμα αποκαταστάθηκε τη νύχτα.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ είπε την Κυριακή πως οι ΗΠΑ έχουν ξεκινήσει έναν διάλογο με την κουβανική κυβέρνηση και ανέφερε πως αναμένεται «μια συμφωνία» με την κομμουνιστική νήσο.

Την πληροφορία μεταδίδει κατ’ αποκλειστικότητα το Reuters επικαλούμενη τρεις πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις.

Ο αποκλεισμός των πετρελαιοφόρων της Βενεζουέλας και η σύλληψη του προέδρου Μαδούρο έχουν ήδη σταματήσει τις αποστολές βενεζουελάνικου πετρελαίου προς την Κούβα, μετατρέποντας το Μεξικό ως τον μεγαλύτερο προμηθευτή του νησιού, το οποίο υποφέρει από ενεργειακές ελλείψεις και μαζικές διακοπές ρεύματος.

Όμως ο κρίσιμος ρόλος του Μεξικού στην αποστολή πετρελαίου προς στην Κούβα έχει επίσης θέσει τον νότιο γείτονα των ΗΠΑ στο στόχαστρο της Ουάσινγκτον.

Δημοσίως, η Σέϊνμπαουμ, έχει δηλώσει ότι το Μεξικό θα συνεχίσει τις αποστολές πετρελαίου στην Κούβα, λέγοντας ότι βασίζονται σε μακροπρόθεσμα συμβόλαια και θεωρούνται διεθνής βοήθεια.

Ωστόσο, ανώτερες πηγές της μεξικανικής κυβέρνησης δήλωσαν ότι η πολιτική βρίσκεται υπό εσωτερική αναθεώρηση, καθώς αυξάνεται η ανησυχία στο υπουργικό συμβούλιο ότι οι αποστολές πετρελαίου θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν αντιδράσεις στην κυβέρνηση Τραμπ.

Το Bloomberg καταγράφει τον αυτονόητο προβληματισμό και απογοήτευση φιλικών στην Μόσχα χωρών για την παθητική, όπως βλέπουν, στάση της απέναντι στις απειλές και τις δραστηριότητες εναντίον των κυβερνήσεών τους.

Στη Βενεζουέλα, αξιωματούχοι θεωρούν πλέον ότι η μακροχρόνια σχέση ασφάλειας με τη Μόσχα ήταν ένας «χάρτινος πύργος». Και δεν είναι οι μόνοι. Από τη Δαμασκό και την Τεχεράνη έως την Αβάνα, τα καθεστώτα που μέχρι πρόσφατα επωφελούνταν από τις στενές σχέσεις τους με το Κρεμλίνο διαπίστωσαν, μέσα στους τελευταίους 13 μήνες, ότι η ρωσική υποστήριξη απουσίαζε όταν ήταν πιο απαραίτητη, σημειώνεται στο δημοσίευμα.

Ο Σύρος πρόεδρος Μπασάρ αλ-Άσαντ κατέφυγε στη Μόσχα, αναζητώντας βοήθεια μετά τη μείωση της ρωσικής στρατιωτικής υποστήριξης που έπαιξε ρόλο στην ανατροπή του καθεστώτος του. Η Κούβα, χωρίς τον παραδοσιακό της προστάτη, αντιμετωπίζει μια σοβαρή ανθρωπιστική κρίση, ενώ το Ιράν δέχεται πιέσεις από τις ΗΠΑ, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα εσωτερικές διαμαρτυρίες και την απειλή περαιτέρω στρατιωτικής δράσης.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της αδιαφορίας της Ρωσίας φαίνεται να είναι η περίπτωση του Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας, ο οποίος συνελήφθη και βρίσκεται κρατούμενος στην Νέα Υόρκη. Αξιωματούχοι της χώρας, αναλύοντας την επιχείρηση των ΗΠΑ, εξέφρασαν την απογοήτευσή τους για την αποτυχία των Κουβανών και των Ρώσων συνεργατών τους να προστατεύσουν τον ηγέτη τους.

Μεγάλο μέρος της προσωπικής ασφάλειας του Μαδούρο βρισκόταν υπό την εποπτεία των κουβανικών μυστικών υπηρεσιών, οι οποίες, όπως φάνηκε από την ανακοίνωση του θανάτου 32 Κουβανών κατά την αμερικανική επιχείρηση, είχαν αναλάβει τον ρόλο της προσωπικής του προστασίας. Σήμερα, η εμπιστοσύνη μεταξύ Βενεζουέλας και Κούβας έχει καταρρεύσει.

Παράλληλα, οι ρωσικές συστοιχίες αεροπορικής άμυνας S-300 και Buk-M2 στη Βενεζουέλα δεν λειτουργούσαν αποτελεσματικά, ενώ η τεχνική υποστήριξη της Ρωσίας για την κυβερνοάμυνα της χώρας αποδείχθηκε ανεπαρκής, με αποτέλεσμα μεγάλες περιοχές του Καράκας να υποστούν διακοπές ρεύματος λόγω αμερικανικών κυβερνοεπιθέσεων, υποστηρίζει το δημοσίευμα.

Το αποτέλεσμα είναι η πλήρης κατάρρευση της εμπιστοσύνης στη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας μεταξύ Βενεζουέλας, Κούβας και Ρωσίας. Η διάδοχος του Μαδούρο, Ντέλσι Ροντρίγκεζ, δεν έχει πλέον άλλη επιλογή από το να εξετάσει προσφορές συνεργασίας με τις ΗΠΑ, χαλαρώνοντας τους δεσμούς με τους παλιούς εταίρους της χώρας της.

Το Κρεμλίνο δεν έχει σχολιάσει δημοσίως τις ενέργειες των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, με το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών να εκδίδει μόνο μια επίσημη ανακοίνωση, επισημαίνοντας ότι τέτοιες ενέργειες παραβιάζουν βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, αξιωματούχοι της Μόσχας φέρονται να εκφράζουν εσωτερικά οργή για την επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο, θεωρώντας ότι οι σχέσεις με τις ΗΠΑ έχουν προτεραιότητα έναντι της Βενεζουέλας. Όποτε σε επίπεδο εικόνας διατηρείται μια παθητική, τουλάχιστον, στάση.

Ο Πούτιν και η στάση της Ρωσίας

Η σύλληψη του Μαδούρο θεωρείται δυσάρεστη, αλλά όχι καταστροφική για τη Ρωσία. Αντίθετα, το Ιράν παραμένει πιο σημαντικό γεωστρατηγικά, λόγω της ισχυρής στρατιωτικής συνεργασίας με τη Μόσχα, προειδοποιεί το Bloomberg.

Ωστόσο, παρά τη δημόσια υποστήριξη της Ρωσίας στο Ιράν, θεωρείται απίθανο να εμπλακεί σε ουσιαστική και σε βάθος βοήθεια, δεδομένων των περιορισμένων δυνατοτήτων της και της στρατηγικής προτεραιότητας που δίνει στον πόλεμο στην Ουκρανία, σημειώνεται.

Αυτή η κατάσταση υποδηλώνει ότι οι υπόλοιπες στρατηγικές συνεργασίες της Ρωσίας βρίσκονται σε κίνδυνο, καθιστώντας ακόμα πιο κρίσιμη για το Κρεμλίνο την επίτευξη όλων των στόχων του στην Ουκρανία χωρίς παραχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις, γεγονός που, με τη σειρά του, μπορεί να δυσχεράνει οποιαδήποτε προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ για μια αόριστη ειρηνευτική συμφωνία.

«Η Κούβα είναι ένα ελεύθερο, ανεξάρτητο και κυρίαρχο έθνος. Κανείς δεν μας υπαγορεύει τι θα κάνουμε», έγραψε ο Ντίαζ-Κανέλ στην πλατφόρμα Χ.

«Η Κούβα δεν επιτίθεται. Δέχεται επιθέσεις από τις ΗΠΑ εδώ και 66 χρόνια και δεν απειλεί. Προετοιμάζεται, είναι έτοιμη να υπερασπιστεί την πατρίδα μέχρι την τελευταία ρανίδα αίματος».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την προτεινόμενη συμφωνία του.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σήμερα ότι δεν θα δοθεί άλλο πετρέλαιο ή χρήματα από τη Βενεζουέλα στην Κούβα, λέγοντας ότι θα πρέπει να συνάψει συμφωνία με την Ουάσινγκτον, «πριν είναι πολύ αργά».

«Δεν θα υπάρξει άλλο πετρέλαιο ή χρήματα που θα πηγαίνουν στην Κούβα – Μηδέν! Προτείνω ανεπιφύλακτα ότι θα κάνουν μία συμφωνία, πριν είναι πολύ αργά», έγραψε ο Τραμπ στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης του, Truth Social.

«Η Κούβα έζησε για αρκετά χρόνια από τις μεγάλες ποσότητες πετρελαίου και χρημάτων που έρχονταν από τη Βενεζουέλα», ανέφερε ο Τραμπ.

Η Βενεζουέλα είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής πετρελαίου της Κούβας, ωστόσο μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις αμερικανικές δυνάμεις, ο Τραμπ άσκησε πίεση στην μεταβατική πρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες ώστε το βενεζουελανικό πετρέλαιο να αποστέλλεται στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών σκιαγραφούν μια ζοφερή εικόνα της οικονομικής και πολιτικής κατάστασης της Κούβας, ωστόσο οι εκτιμήσεις τους δεν παρέχουν σαφή στήριξη στην πρόβλεψη του Τραμπ ότι το καθεστώς στο νησί είναι «έτοιμο να καταρρεύσει», όπως μετέδωσε το Reuters το Σάββατο, επικαλούμενο τρία πρόσωπα που έχουν γνώση των εμπιστευτικών αξιολογήσεων.

Η άποψη της CIA είναι ότι βασικοί τομείς της κουβανικής οικονομίας, όπως η γεωργία και ο τουρισμός, βρίσκονται υπό έντονη πίεση λόγω των συχνών διακοπών ρεύματος, των εμπορικών κυρώσεων και άλλων προβλημάτων.

Η πιθανή απώλεια των εισαγωγών πετρελαίου και άλλης στήριξης από τη Βενεζουέλα, η οποία επί δεκαετίες αποτελεί βασικό σύμμαχο, θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό πλήγμα στο καθεστώς που βρίσκεται στα ηνία της Κούβας από τότε που ο Φιντέλ Κάστρο ηγήθηκε της επανάστασης το 1959.

Μεταξύ Ιανουαρίου και Νοεμβρίου του περασμένου έτους, η Βενεζουέλα έστελνε στο νησί κατά μέσο όρο 27.000 βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, καλύπτοντας περίπου το 50% του πετρελαϊκού ελλείμματος της Κούβας, σύμφωνα με ναυτιλιακά δεδομένα και έγγραφα της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας της Βενεζουέλας, PDVSA.