Το κατηγορητήριο που απήγγειλε η κυβέρνηση των ΗΠΑ σε βάρος του πρώην προέδρου της Κούβας Ραούλ Κάστρο για συνωμοσία και δολοφονία Αμερικανών υπηκόων το 1996 αποτελεί μια αξιοσημείωτη ανατροπή στη διαμάχη της Αμερικής με το κομμουνιστικό νησί, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το αμερικανικό μέσο.

Η κατηγορητήριο της Τετάρτης (20/5) αποτελεί επίσης ένα σημαντικό βήμα προς την κλιμάκωση της έντασης και έρχεται να συμπληρώσει τον πετρελαϊκό αποκλεισμό που έχουν επιβάλλει οι ΗΠΑ και ο οποίος έχει προκαλέσει σοβαρή ανθρωπιστική κρίση. Ταυτόχρονα, όμως έρχεται να εντείνει έτι περαιτέρω την αυξανόμενη διπλωματική πίεση.

Ο Τραμπ απειλεί την Κούβα εδώ και εβδομάδες, λέγοντας ότι μπορεί να κάνει «ό,τι» θέλει με το κράτος και Αβάνα μπορεί να έχει «την τιμή να καταλάβει την Κούβα». Την Τετάρτη (20/5), δήλωσε ότι θα «απελευθερώσει» τη χώρα, όπως είχε δηλώσει τόσο για τη Βενεζουέλα, όσο και για το Ιράν.

«Είναι ένα έθνος που καταρρέει. Το βλέπετε αυτό. Καταρρέει. Δεν έχουν πετρέλαιο, δεν έχουν χρήματα», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους. «Αλλά είμαστε εκεί για να βοηθήσουμε. Είμαστε εκεί για να βοηθήσουμε τις οικογένειες, τους ανθρώπους» ανέφερε σε δηλώσεις που θυμίζουν εκείνες στις οποίες είχε προβεί πριν την επίθεση στο Ιράν.

Το κατηγορητήριο κατά του Κάστρο, για την κατάρριψη δύο πολιτικών αεροσκαφών το 1996, που οδήγησε στον θάνατο τριών Αμερικανών, φέρεται να έχει διττό στόχο. Ο Τραμπ ελπίζει να ασκήσει περαιτέρω πίεση στην Αβάνα, εκτοπίζοντας πιο αδύναμα μέλη της κουβανικής ηγεσίας που μπορεί να είναι πρόθυμα να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να είναι πιο δεκτικά στις αμερικανικές αξιώσεις. Αλλά το νέο νομικό μέτωπο θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει πρόσχημα για στρατιωτική επίθεση ή για μια επιδρομή των ειδικών δυνάμεων όπως αυτή που οδήγησε τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο στις ΗΠΑ.

«Θανατική καταδίκη για οποιαδήποτε πιθανή συμφωνία με την Κούβα»

Μιλώντας στο CNNi, o ερευνητικός συνεργάτης του Ινστιτούτου Quincy, Λι Σλένκερ, προειδοποίησε ότι το κατηγορητήριο του Υπουργείου Δικαιοσύνης θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ στον Λευκό Οίκο εάν έχει ως στόχο να αποσπάσει παραχωρήσεις από την Κούβα. «Νομίζω ότι αυτή θα είναι μια θανατική καταδίκη για οποιαδήποτε πιθανή συμφωνία με την Κούβα», δήλωσε ο Σλένκερ.

«Αυτό θα οδηγούσε στη συσπείρωση γύρω από τη σημαία και την θωράκιση γύρω από το αφήγημα της πολιορκίας της κουβανικής ηγεσίας» πρόσθεσε.

Η κίνηση αυτή με την Κούβα είναι η τελευταία προσπάθεια της αμερικανικής κυβέρνησης να εντείνει την οικονομική πίεση επιβάλλοντας αποκλεισμό, ενώ παράλληλα αυξάνει την πιθανότητα χρήσης βίας για να συνθηκολογήσουν οι αντίπαλοι.

Αυτή η στρατηγική φαίνεται να λειτούργησε στη Βενεζουέλα και βοήθησε στον εντοπισμό της Ντέλσι Ροντρίγκεζ, μίας πιο… συνεργάσιμης υπηρεσιακής προέδρου. Βέβαια οι Βενεζουελάνοι δεν έχουν δει τις υποσχέσεις για «δημοκρατία» να γίνονται πράξη. Η στρατηγική αυτή, όμως, φαίνεται να έχει αποτύχει στο Ιράν.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, εξαπέλυσε «πυρά» χαρακτηρίζοντας το κατηγορητήριο κατά του Ραούλ Κάστρο «πολιτικό ελιγμό» που δείχνει την «αλαζονεία και την απογοήτευση» της αμερικανικής αυτοκρατορίας.

Η ανυπακοή της Κούβας αμφισβητεί τη θεμελιώδη πεποίθηση της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ: ότι σε κάθε συνθήκη μπορεί να γίνει μια συμφωνία και ότι η πιθανότητα βίαιης επέμβασης των ΗΠΑ εναντίον μικρότερων αντιπάλων και χωρών μπορεί να τους οδηγήσει να υποχωρήσουν και να ανοίξουν τα σύνορά τους, τα ακίνητα και τους πόρους τους για να τις πάρουν αμερικανικές εταιρείες.

Η αμερικανική κινητικότητα

Με βάση το προηγούμενο των πρόσφατων αμερικανικών επεμβάσεων σε ξένες χώρες, προς το παρόν φαίνεται πως δεν υπάρχουν ενδείξεις κοντά στην Κούβα για μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές συγκεντρώσεις.

Ωστόσο, σύμφωνα με το CNNi οι πτήσεις στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ αυξάνονται στα ανοικτά των κουβανικών ακτών. Μια αύξηση σε τέτοια δραστηριότητα προηγήθηκε των επιθέσεων στο Ιράν και τη Βενεζουέλα.

Ωστόσο, η πτώση των ποσοστών αποδοχής του Τραμπ λόγω του πολέμου στο Ιράν σημαίνει ότι διαθέτει μικρό πολιτικό κεφάλαιο για να υποστηρίξει μια νέα στρατιωτική επιχείρηση. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις του CNNi και άλλων μέσων ενημέρωσης δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο του Ιράν. Πολλοί έχουν αρχίσει να συνδέουν τις πολιτικές επιλογές του Τραμπ με τα οικονομικά τους προβλήματα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν επίσης ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στην πολιτική του Τραμπ για την Κούβα.

Την ίδια ώρα, άμεση επέμβαση των ΗΠΑ με την Κούβα -αν και αναμφίβολα θα ήταν δημοφιλής στους αντικομμουνιστές της Φλόριντα, οι οποίοι αποτελούν μια σημαντική πολιτική δύναμη- θα αποτελούσε μια τεράστια πρόκληση για τους Ρεπουμπλικάνους στις ενδιάμεσες εκλογές. Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα έχει πληγεί από τα χαμηλά ποσοστά αποδοχής του Τραμπ, και μια νέα στρατιωτική επέμβαση θα ενίσχυε τους Δημοκρατικούς που καταγγέλλουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος αγνοεί τα προβλήματα των ψηφοφόρων.

«Ο αμερικανικός λαός δεν ζητά άλλον έναν πόλεμο»

«Ο αμερικανικός λαός δεν ζητά άλλον έναν πόλεμο. Θέλουν να επικεντρωθούμε στην κατασκευή σπιτιών στην Αριζόνα, όχι στον βομβαρδισμό σπιτιών στην Αβάνα», δήλωσε ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Ρούμπεν Γκαγιέγκο σε δήλωσή του.

«Θέλουν να μειώσουμε το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης – όχι να καταδικάσουμε μια γενιά βετεράνων σε μια ζωή επισκέψεων σε νοσοκομεία. Θέλουν να κάνουμε τη ζωή τους πιο προσιτή – όχι να ξοδεύουμε τους φόρους τους σε περιττούς πολέμους» τόνισε.

Εν τω μεταξύ, οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση ή επιδρομή των ειδικών δυνάμεων θα διακινδύνευε πολύ μεγαλύτερη αντίσταση και πιθανές απώλειες για τις ΗΠΑ από το χτύπημα των Αμερικανών πρακτόρων εναντίον του Μαδούρο. Ο στρατός της Κούβας έχει έλλειψη πόρων, με συχνά απαρχαιωμένο εξοπλισμό. Αλλά θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές απώλειες στις αμερικανικές δυνάμεις.

Τα μέτρα ασφαλείας, δε, γύρω από τον Κάστρο είναι πιθανό να είναι εξαιρετικά αυστηρά, προκειμένου να αποτραπεί οποιαδήποτε επίθεση των ειδικών δυνάμεων όπως στην περίπτωση του Μαδούρο.

Η συνεργασία με Αμερικανούς αξιωματούχους και διπλωμάτες που παρατηρείται στη Βενεζουέλα θα ήταν απίθανη στην Κούβα, παρά τις επαφές της κυβέρνησης Τραμπ με τον Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκεζ Κάστρο, εγγονό και σωματοφύλακα του Ραούλ Κάστρο.

Ο Σλένκερ επεσήμανε ότι ολόκληρος ο κουβανικός λαός θα αντιδράσει σε περίπτωση ξένης εισβολής. Αυτό θα προκαλούσε τον θάνατο δεκάδων, αν όχι εκατοντάδων, Κουβανών πολιτών και δυνάμεων ασφαλείας, εξήγησε ο ίδιος. «Δεν θα βλέπαμε μια συνολική μεταμόρφωση της κουβανικής κυβέρνησης. Αν μη τι άλλο, θα βλέπαμε αυξημένη καταστολή, πολύ μικρή πρόοδο προς την ελεύθερη αγορά».

Εν τω μεταξύ, ο στραγγαλισμός των ΗΠΑ στις εισαγωγές κουβανικού πετρελαίου δημιουργεί μια ασταθή κατάσταση προκαλώντας ακραίες στερήσεις που οδηγούν στην κοινωνική κατάρρευση. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλες προσφυγικές ροές που θα μετατρεπόταν σε μεταναστευτική κρίση για μια κυβέρνηση που έχει δεσμευτεί να διατηρήσει σφραγισμένα τα σύνορα των ΗΠΑ.

Ωστόσο, η προδιάθεση της αμερικανικής κυβέρνησης για άμεσες, γρήγορες στρατιωτικές επιχειρήσεις – τουλάχιστον μέχρι τον πόλεμο του Ιράν – σημαίνει ότι η στρατιωτική δράση των ΗΠΑ δεν μπορεί ποτέ να αποκλειστεί. Ο Τραμπ συχνά αναφέρεται στην επιδρομή στη Βενεζουέλα. Η επιχείρηση αυτή, άλλωστε, μπορεί να τον οδήγησε να πιστεύει ότι η ανατροπή της ηγεσίας του Ιράν και η νίκη στον πόλεμο θα ήταν εύκολη.

Γιατί η αμερικανική κυβέρνηση πιστεύει ότι έχει κερδίσει στην Κούβα

Δεδομένων των κινδύνων και του σκεπτικισμού των στρατιωτικών επιλογών του Τραμπ, οι οποίοι έρχονται σε αντίθεση με τη δέσμευση να μην ασχοληθεί με ξένους πολέμους, γιατί η κυβέρνηση να σκεφτεί να ξεκινήσει έναν νέο πόλεμο στην Κούβα;

Σύμφωνα με το CNNi, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται πως χρειάζεται μια νίκη για να ενισχύσει μια εξωτερική πολιτική που εκτιμά πως έχει αποκαταστήσει το κύρος και τον σεβασμό των ΗΠΑ στο εξωτερικό. Το κύρος του όμως είναι μάλλον πληγωμένο, δεδομένης της αδυναμίας του να τερματίσει τον πόλεμο στο Ιράν, τον πόλεμο στην Ουκρανία και να προχωρήσει το σχεδίου κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα.

Η προοπτική να γίνει ο πρόεδρος που κατάφερε αυτό που δεν μπόρεσαν οι προκάτοχοί του, από τον Τζον Φ. Κένεντι και έπειτα, δηλαδή να ανατρέψουν το κομμουνιστικό καθεστώς του Φιντέλ Κάστρο, φαίνεται να είναι το είδος αναγνώρισης που επιδιώκει ο Τραμπ. Την ίδια ώρα, όμως, συμφέρον από μία τέτοια εξέλιξη φαίνεται να έχει και ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, γιος Κουβανών μεταναστών. Ο Αμερικανός υπουργός επιδιώκει εδώ και καιρό να υπονομεύσει την κυβέρνηση στην Αβάνα, ένα σχέδιο το οποίο βλέπει ως κινητήρια δύναμη της καριέρας του.

Η μετατροπή της Κούβας από αντίπαλο σε πελάτη θα εδραίωνε το «Δόγμα Ντόνρο», την προσπάθεια δηλαδή της αμερικανικής κυβέρνησης να ελέγξει ολόκληρο το Δυτικό Ημισφαίριο.

Η στρατηγική Τραμπ για την Κούβα έχει ορισμένες πτυχές που μπορεί να είναι οικείες σε προηγούμενες κυβερνήσεις. Η ανατροπή της κουβανικής κυβέρνησης θα στερούσε επίσης από την Κίνα και τη Ρωσία, αδελφές δυνάμεις στην Αβάνα.

Μόλις σήμερα, η εκπρόσωπος του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, επανέλαβε την «ενεργή στήριξη» της Μόσχας στην Κούβα, με την οποία, όπως δήλωσε «διατηρεί σε επαφή σε όλα τα επίπεδα.

Ακόμη ένας «σκόπελος» που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ΗΠΑ, είναι οι καταστροφικές επιπτώσεις που μπορεί να έχουν οι μέθοδοι που υιοθετούν στον κουβανικό πληθυσμό σημαίνει.

Οι ειδικοί του ΟΗΕ προειδοποιούν από τον Φεβρουάριο ότι ο αποκλεισμός εισαγωγών πετρελαίου από τις ΗΠΑ και οι κυρώσεις απειλούν τη ροή «καυσίμων που είναι απαραίτητα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τα συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης, τα νοσοκομεία, τις δημόσιες συγκοινωνίες και την παραγωγή τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της άρδευσης, της συγκομιδής, της ψύξης και της διανομής τροφίμων».

Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να εξανεμίσει κάθε εναπομείνασα πιθανότητα συνεννόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Αβάνας και να οδηγήσει ακόμη και σε ανοιχτή στρατιωτική αντιπαράθεση.

Η ανακοίνωση των κατηγοριών στον 94χρονο πρώην ηγέτη της Κούβας έγινε στο Μαϊάμι -επίκεντρο του Kουβανών εξόριστων στις ΗΠΑ-, την ίδια ημέρα που η κουβανική διασπορά τιμούσε την ανεξαρτησία της από την Ισπανία. Για πολλούς αντικαθεστωτικούς Κουβανούς, η υπόθεση θεωρείται ιστορική δικαίωση για την κατάρριψη δύο αεροσκαφών της οργάνωσης «Brothers to the Rescue» το 1996, κατά την οποία σκοτώθηκαν τέσσερις Κουβανοαμερικανοί.

Φάση αποσύνθεσης του καθεστώτος

Η κοινότητα των Κουβανών εξόριστων στο Μαϊάμι εκτιμά ότι το καθεστώς της Αβάνας βρίσκεται σε φάση αποσύνθεσης και ότι η αύξηση της πίεσης μπορεί να επιταχύνει την τελική του κατάρρευση.

Η Ρεπουμπλικανή βουλευτής Μαρία Ελβίρα Σαλάζαρ δήλωσε χαρακτηριστικά μέσω X ότι «η εποχή των Κάστρο έχει τελειώσει», εκφράζοντας το κλίμα που κυριαρχεί σε μεγάλο μέρος της κουβανικής διασποράς.

Ωστόσο, στο εσωτερικό της Κούβας η εικόνα είναι διαφορετική. Παρά τη βαθιά οικονομική κρίση, σημαντικό τμήμα του κρατικού μηχανισμού και του στρατού εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον Ραούλ Κάστρο ως ιστορικό σύμβολο της επανάστασης.

Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Ρικάρδο Ζούνιγα, που συμμετείχε στις μυστικές διαπραγματεύσεις επαναπροσέγγισης ΗΠΑ – Κούβας επί προεδρίας Ομπάμα, δήλωσε στο CNN ότι ο Κάστρο «είναι η ζωντανή ενσάρκωση της επανάστασης».

Κίνδυνος για παύση συνομιλιών

Κατά τον Ζούνιγα, η ποινική δίωξη μπορεί να λειτουργήσει αντίστροφα από αυτό που επιδιώκει η Ουάσιγκτον. Αντί να πιέσει την Κούβα σε συμβιβασμό, ενδέχεται να κλείσει οριστικά τους διαύλους επικοινωνίας.

«Τελικά, η απογοήτευση και στις δύο πλευρές θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύγκρουση, απλώς και μόνο επειδή η Ουάσιγκτον διακόπτει την επικοινωνία με την κουβανική κυβέρνηση μέσω αυτού του κατηγορητηρίου», προειδοποίησε ο πρώην διπλωμάτης.

Η εκτίμηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται ήδη στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών.

Ο Τραμπ αφήνει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα

Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένως τονίσει τη στήριξη που λαμβάνει από τους Κουβανοαμερικανούς ψηφοφόρους, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο συμφωνίας με την Αβάνα προκειμένου να αποφευχθεί στρατιωτική κλιμάκωση.

«Μπορώ να κάνω συμφωνία είτε αλλάξει το καθεστώς είτε όχι. Ήταν ένα σκληρό καθεστώς και σκότωσαν πολλούς ανθρώπους», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος σε δημοσιογράφους.

Την ίδια στιγμή, πρόσθεσε ότι «είναι μια χώρα που πραγματικά χρειάζεται βοήθεια. Δεν μπορούν να ανάψουν τα φώτα, δεν μπορούν να φάνε. Δεν θέλουμε να βλέπουμε κάτι τέτοιο».

Ωστόσο, το CNN υπενθυμίζει πως ο Τραμπ είχε χρησιμοποιήσει αντίστοιχη ρητορική και για τη Βενεζουέλα και για το Ιράν, προτού οι διαπραγματεύσεις οδηγηθούν σε αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Φόβοι για ανθρωπιστική κρίση

Οι αμερικανικές κυρώσεις και ο ενεργειακός αποκλεισμός έχουν επιδεινώσει δραματικά την κατάσταση στην Κούβα. Ελλείψεις σε τρόφιμα και καύσιμα, συχνά μπλακάουτ και αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια συνθέτουν ένα εκρηκτικό εσωτερικό σκηνικό.

Παράλληλα, κυρώσεις σε ξένες εταιρείες που συνεργάζονται με την κουβανική κυβέρνηση έχουν οδηγήσει ακόμη και ναυτιλιακές εταιρείες μεταφοράς τροφίμων να ανακοινώσουν διακοπή δραστηριοτήτων προς το νησί.

Οι αυξανόμενες δυσκολίες έχουν προκαλέσει σποραδικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, τις οποίες οι κουβανικές αρχές αντιμετωπίζουν παραδοσιακά με μηδενική ανοχή.

Προετομασία για τα χειρότερα

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο, σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, είναι ότι το κατηγορητήριο κατά του Ραούλ Κάστρο δημιουργεί πλέον και νομική βάση για πιθανή αμερικανική επιχείρηση σύλληψης ή έκδοσής του.

Η κουβανική ηγεσία εμφανίζεται να αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο αυτό ως υπαρξιακή απειλή. Ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ έχει ήδη προειδοποιήσει με «λουτρό αίματος» οποιαδήποτε δύναμη επιχειρήσει εισβολή στο νησί.

Σε ολόκληρη την Κούβα πραγματοποιούνται στρατιωτικές ασκήσεις, ενώ οι Αρχές καλούν τους πολίτες να προετοιμαστούν για πιθανή επίθεση.

Η Κούβα καταδικάζει τις νέες αμερικανικές κυρώσεις -«Είναι παράνομες και καταχρηστικές»

Παρότι ο Ραούλ Κάστρο είναι επισήμως συνταξιούχος, εξακολουθεί να θεωρείται ο πραγματικός ηγέτης της επανάστασης και πρόσωπο με τεράστια επιρροή στον στρατό και στο Κομμουνιστικό Κόμμα.

«Δεν υπάρχουν πολλά να καταστραφούν»

Ο Ρικάρδο Ζούνιγα προειδοποιεί ότι η πλήρης διακοπή επικοινωνίας μπορεί να οδηγήσει την κουβανική ηγεσία σε λανθασμένες εκτιμήσεις για τις προθέσεις των ΗΠΑ.

«Από την κουβανική πλευρά, κλείνοντας τους διαύλους επικοινωνίας, μπορεί να μην αντιληφθούν ότι το επόμενο στάδιο από την πλευρά των ΗΠΑ θα μπορούσε να είναι κάποιου είδους επίθεση», σημείωσε.

Και κατέληξε με μια ιδιαίτερα σκοτεινή αποτίμηση της κατάστασης στο νησί: «Δεν υπάρχουν πολλά να καταστραφούν που να μην είναι ήδη ερειπωμένα».

«Αν η Κούβα δεχθεί επίθεση, θα ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της στην αυτοάμυνα», ανέφερε το υπουργείο σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.

Η δήλωση έρχεται μετά από δημοσίευμα αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, σύμφωνα με το οποίο Αμερικανοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι η Κούβα έχει αποκτήσει περισσότερα από 300 drones και σχεδιάζει να πλήξει τη βάση των ΗΠΑ στον Κόλπο του Γκουαντάναμο, αμερικανικά πολεμικά πλοία και ενδεχομένως το Κι Γουέστ στη Φλόριντα.

Οι πληροφορίες αυτές, που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως πρόσχημα για αμερικανική στρατιωτική δράση, καταδεικνύουν τον βαθμό στον οποίο η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί πλέον την Κούβα απειλή, λόγω των εξελίξεων στην τεχνολογία drones και της παρουσίας Ιρανών στρατιωτικών συμβούλων στην Αβάνα, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο.

«Όταν βλέπουμε τέτοιου είδους τεχνολογίες τόσο κοντά στις ΗΠΑ, και μάλιστα σε ένα περιβάλλον όπου δρουν τρομοκρατικές οργανώσεις, καρτέλ ναρκωτικών, Ιρανοί και Ρώσοι, αυτό προκαλεί ανησυχία», δήλωσε ο αξιωματούχος. «Πρόκειται για μια αυξανόμενη απειλή».

Σύμφωνα με το Axios, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ επισκέφθηκε την Κούβα την Πέμπτη και προειδοποίησε ευθέως τις κουβανικές αρχές να μην προχωρήσουν σε εχθρικές ενέργειες. Παράλληλα, τις κάλεσε να εγκαταλείψουν το «ολοκληρωτικό καθεστώς» τους, προκειμένου να αρθούν οι ασφυκτικές αμερικανικές κυρώσεις, όπως δήλωσε αξιωματούχος της CIA στο αμερικανικό μέσο.

«Ο διευθυντής Ράτκλιφ κατέστησε σαφές ότι η Κούβα δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί ως πλατφόρμα για αντιπάλους που προωθούν εχθρικές ατζέντες στο δυτικό ημισφαίριο», δήλωσε ο αξιωματούχος. «Το δυτικό ημισφαίριο δεν μπορεί να αποτελεί “παιδική χαρά” των αντιπάλων μας».

Την Τετάρτη, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης αναμένεται να δημοσιοποιήσει κατηγορητήριο σε βάρος του de facto ηγέτη της Κούβας, Ραούλ Κάστρο, με την κατηγορία ότι έδωσε εντολή για την κατάρριψη, το 1996, αεροσκάφους της  οργάνωσης Brothers to the Rescue με έδρα το Μαϊάμι.

Παράλληλα, εντός της εβδομάδας ενδέχεται να ανακοινωθούν νέες κυρώσεις σε βάρος της Κούβας.

Οι αρχές στην Αβάνα, καλούν δημόσια τους πολίτες να προετοιμαστούν για «υποθετική στρατιωτική επίθεση», ενώ κρατικά κτίρια και υπηρεσίες καταρτίζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης. Σε μια χώρα που ζει ήδη σε κατάσταση παρατεταμένης κρίσης, η αίσθηση ότι «κάτι έρχεται» έχει αρχίσει να διαχέεται παντού.

Τι σημαίνει η παρουσία Ράτκλιφ

Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN, η παρουσία του Ράτκλιφ στην Αβάνα προκάλεσε έντονη αίσθηση σε πολλούς Κουβανούς. Για το καθεστώς, η CIA εξακολουθεί να είναι ταυτισμένη με ορισμένες από τις πιο σκοτεινές στιγμές στην ιστορία των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες, από τις απόπειρες δολοφονίας του Φιντέλ Κάστρο έως την αποτυχημένη επιχείρηση στον Κόλπο των Χοίρων.

Οι φωτογραφίες που δημοσιοποίησε η ίδια η CIA είχαν έντονο συμβολισμό: βαριές κουρτίνες συσκότισης, ψυχροί χώροι συναντήσεων και Κουβανοί αξιωματούχοι απέναντι σε Αμερικανούς πράκτορες με καλυμμένα πρόσωπα.

Όπως σχολιάζει το CNN, το μήνυμα της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται πλέον ξεκάθαρο: η εποχή των διαπραγματεύσεων και των περιορισμένων ανοιγμάτων ολοκληρώνεται και η πίεση προς την Αβάνα εισέρχεται σε μια νέα περίοδο.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η Ουάσιγκτον κατηγορεί την Κούβα ότι φιλοξενεί ρωσικές και κινεζικές εγκαταστάσεις παρακολούθησης, λειτουργώντας ως γεωπολιτικό εργαλείο απέναντι στα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή.

Από την άλλη πλευρά, η κουβανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν συνιστά απειλή για τις ΗΠΑ και ότι η αυστηρή αμερικανική πολιτική σπρώχνει το νησί προς οικονομική ασφυξία.

Τις τελευταίες ημέρες, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κούβας προβάλλουν διαρκώς πλάνα στρατιωτικής εκπαίδευσης πολιτών. Άνδρες και γυναίκες κάθε ηλικίας συμμετέχουν σε ασκήσεις, κρατούν όπλα σοβιετικής προέλευσης και εκπαιδεύονται σε τακτικές ανταρτοπολέμου.

Η στρατηγική παραμένει ουσιαστικά βασισμένη στο δόγμα που είχε διαμορφώσει ο Φιντέλ Κάστρο: έναν «πόλεμο όλου του λαού», όπου σε περίπτωση εισβολής ο πληθυσμός θα λειτουργήσει ως δύναμη αντίστασης απέναντι σε έναν ισχυρότερο αντίπαλο.

Σε ορισμένα από τα βίντεο που μεταδίδονται, στρατιώτες μετακινούν αντιαεροπορικά πυροβόλα με τη βοήθεια βοδιών — εικόνες που αναδεικνύουν τόσο την έλλειψη σύγχρονου στρατιωτικού εξοπλισμού όσο και τη συμβολική προσπάθεια του καθεστώτος να δείξει ότι «η επανάσταση δεν υποχωρεί».

Ο πρόεδρος της χώρας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, εμφανίστηκε την Πρωτομαγιά με έντονη πολεμική ρητορική, δηλώνοντας πως οι Κουβανοί είναι έτοιμοι «να θυσιάσουν ακόμη και τη ζωή τους για την επανάσταση».

Πολλά προβλήματα με το ηλεκτρικό ρεύμα

Πίσω από τη γεωπολιτική ένταση, ωστόσο, βρίσκεται μια κοινωνία που έχει φτάσει στα όριά της.

Η ενεργειακή κρίση έχει οδηγήσει πολλές περιοχές της χώρας σε πολύωρες διακοπές ρεύματος. Τα νοσοκομεία αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις βασικών φαρμάκων, τρόφιμα καταστρέφονται μέσα στα ψυγεία λόγω των blackout και τα απορρίμματα συσσωρεύονται στους δρόμους της Αβάνας.

Η αμερικανική πολιτική περιορισμού στις εισαγωγές πετρελαίου έχει εξαντλήσει τα αποθέματα καυσίμων της χώρας, ενώ νέες κυρώσεις σε εταιρείες που συνεργάζονται με την Κούβα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τις θαλάσσιες μεταφορές προς το νησί.

Για πολλούς Κουβανούς, η κατάσταση έχει γίνει τόσο ασφυκτική ώστε ακόμη και το ενδεχόμενο μιας σύγκρουσης μοιάζει λιγότερο τρομακτικό από την καθημερινότητα που βιώνουν σήμερα.

Σε πρόσφατες διαμαρτυρίες για τις συνεχείς διακοπές ρεύματος στην Αβάνα, κάτοικοι χτυπούσαν κατσαρόλες επί ώρες στους δρόμους. «Αν χαθεί η μισή χώρα, ας χαθεί», δήλωσε μία γυναίκα σε δημοσιογράφους. «Ίσως έτσι η άλλη μισή μπορέσει κάποτε να ζήσει φυσιολογικά».

Ο φόβος για όσα μπορεί να ακολουθήσουν

Το ενδεχόμενο κατάρρευσης του καθεστώτος προκαλεί, ωστόσο, και έντονη ανησυχία για την επόμενη μέρα. Ιστορικοί και αναλυτές προειδοποιούν ότι μια βίαιη πολιτική αλλαγή στην Κούβα θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτεταμένες συγκρούσεις και κύματα αντεκδίκησης.

Οι σκιές του Ψυχρού Πολέμου επιστρέφουν ξανά στο νησί, όχι ως μακρινή ιστορική ανάμνηση αλλά ως καθημερινός φόβος. Και παρότι στην Ουάσιγκτον δεν γίνεται επίσημα λόγος για στρατιωτική επέμβαση, στην Αβάνα πολλοί έχουν ήδη αρχίσει να ζουν σαν να πλησιάζει μια μεγάλη κρίση.

Όπως σχολίασε με πικρό χιούμορ ένας κάτοικος της κουβανικής πρωτεύουσας: «Μας λένε να ετοιμάσουμε σακίδιο έκτακτης ανάγκης σαν να έρχεται τυφώνας. Μόνο που εμείς έχουμε ήδη ξεμείνει από τα πάντα».

Υπενθυμίζεται πως ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι η Κούβα βρίσκεται σε «βαθιά κρίση» και ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ασχολείται με το θέμα.

Σύμφωνα με τον Τραμπ η λύση μπορεί να είναι ή να μην είναι μια «φιλική κατάληψη».

Μανώλης Δράκος

Το ερώτημα είναι απλό.

Θα πήγαινε ποτέ ο Μαραντόνα να σταθεί δίπλα στον Τραμπ και να χαμογελάει (έστω και αμήχανα) όταν ο Αμερικανός πρόεδρος θα μιλούσε για τους βομβαρδισμούς του Ιράν και θα έλεγε ότι …σειρά έχει η Κούβα; Εν μέσω πολεμικής ανάφλεξης στον Περσικό Κόλπο.

Φυσικά,ο Τραμπ δεν θα τολμούσε να καλέσει τον Μαραντόνα σε μια τέτοια συνάντηση.

Το εορταστικό βράδυ στον Λευκό Οίκο, θυμήθηκε τον σπουδαίο Πελέ, αναφέρθηκε στον Κριστιάνο Ρονάλντο, αλλά ο Ντιέγκο δεν είχε καμία θέση στις αναφορές του.

Πως να έχει…

Για τον επαναστάτη Μαραντόνα ο Τραμπ ήταν “chirolita” . «Μια μαριονέτα». Το είχε πει στην Βενεζουέλα και το πλήρωσε με απαγόρευση εισόδου στις ΗΠΑ.

Όμως, ο Μαραντόνα ήταν άλλη ιστορία. Συναντιόταν δημόσια με ηγέτες όπως ο Φιντέλ Κάστρο και ο Ούγκο Τσάβεζ. Είχε τατουάζ του Τσε Γκεβάρα. «Ήταν μια πρόκληση. Ένα συναίσθημα. Θέλησα να πω ότι αυτός δεν ήταν τρομοκράτης, όπως λένε στην πατρίδα μου. Εκεί λένε ότι είναι τρομοκράτης, εξαιτίας των ιδεών του. (…) Μη με κοροϊδεύετε. Οι τρομοκράτες είναι άλλοι. Όλοι αυτοί οι πολιτικοί που σήμερα έχουν τεθεί σε κατ’ οίκον περιορισμό, που έχουν κλιματισμό, που τρώνε και πίνουν κάθε μέρα ό,τι θέλουν», έλεγε για το τατουάζ του. Αργότερα, στο αριστερό του πόδι θα προστεθεί και η εικόνα του Φιντέλ.

Τάχθηκε ανοιχτά στο πλευρό του Τσάβες, χωρίς «ναι μεν, αλλά», δηλώνοντας «τσαβίστας». Όταν συνάντησε στις αρχές τις δεκαετίας του 2000 τον ηγέτη της Βενεζουέλας, ο Μαραντόνα δήλωνε: «Ήρθα να συναντήσω έναν σπουδαίο άνθρωπο και εν τέλει συνάντησα έναν γίγαντα».

Έκτοτε θα βρεθεί πολλές φορές στο πλευρό του. Και ο Τσάβες, με τη σειρά του, ανταποδίδει την αποθέωση του Ντιέγκο, φωνάζοντας σε ανοιχτή πολιτική συγκέντρωση «Ζήτω ο σοσιαλισμός, ζήτω η πατρίδα, ζήτω ο αθλητισμός, ζήτω ο Μαραντόνα».

Ο θάνατος του Τσάβες, δεν κλόνισε τη πίστη του στη «Μπολιβοριανή Επανάσταση». Στήριξε τον διάδοχο του Νίκολας Μαδούρο, σε κάθε ξενοκίνητη προσπάθεια ανατροπής του, ακόμα και όταν βρίσκονταν στο «μάτι» ολόκληρου του πλανήτη.

Παράλληλα, ήταν φίλος και οπαδός του ηγέτη της Βολιβίας, Έβο Μοράλες, αλλά και του αρχηγού των Σαντινίστας, Ντάνιελ Ορτέγα στη Νικαράγουα.

Ο Μαραντόνα ήταν ένας επαναστάτης Ο Μέσι ένας επαγγελματίας…

Σε μία από τις σκηνές που «έντυσαν» το εμβληματικό ντοκιμαντέρ του Εμίρ Κοστουρίτσα (Maradona by Kusturica – 2008), ο Ντιέγκο μιλά για τις σχέσεις του με την Κούβα και τον Φιντέλ Κάστρο, ενώ μοιράζεται μία ιστορία:

Λέει σε ένα σημείο:” Οι Αμερικάνοι μου έδιναν ένα βραβείο. Και μου έδιναν ένα βραβείο και στην Κούβα. Και λέω στους Αμερικανούς: κρατειστε το το βραβείο σας. Θα πάρω να πάρω το βραβειο μου στην Κούβα..»

Ο Μέσι δεν έχει ενδοιασμό να καθίσει δίπλα στον Τραμπ και να γελάει αδιάφορα όταν ακούει τον Αμερικανό Πρόεδρο να καυχιέται για τα αποτελέσματα στον πόλεμο του Ιράν.

Ο Μαραντόνα δεν θα στεκόταν ποτέ δίπλα στον Τραμπ για να τον χειροκροτεί. Χάος…

Το στιγμιότυπο επανήλθε στα social media, με αρκετούς να τοποθετούν τις δηλώσεις Μαραντόνα δίπλα στα καρέ που έδειχναν τον Μέσι να περπατά στον Λευκό Οίκο…

Μια εικόνα χίλιες λέξεις.

The difference between Maradona & Messi. pic.twitter.com/8hCjLsAazH

— Nima Tavallaey Roodsari (@NimaTavRood) March 5, 2026

Ο Μαραντόνα επιτέθηκε στον πρώην Πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζορτζ Μπους, χαρακτηρίζοντας τον «σκουπίδι», αλλά και κατά του Ντόναλντ Τραμπ, τον οποίο και αποκάλεσε «καρτούν». Φυσικά, στον τελευταίο τα «έσυρε» και για τις προσπάθειες αποσταθεροποίησης της Βενεζουέλας που επιχείρησε, οι οποίες έφτασαν ακόμα και στα πρόθυρα της εκδήλωσης πραξικοπήματος σε βάρος του Μαδούρο, αλλά και για την επιστροφή του σκληρού εμπάργκο σε βάρος της Κούβας.

«Οι σερίφηδες του πλανήτη είναι αυτοί οι Αμερικανοί που πιστεύουν ότι μπορούν να μας ποδοπατούν επειδή έχουν την πιο ισχυρή βόμβα στον κόσμο. Όχι, όχι. Αυτός ο τύραννος πρόεδρος εμάς δεν μπορεί να μας αγοράσει», είχε πει.

Την ίδια στιγμή, στάθηκε πολλές φορές στο πλευρό του Παλαιστινιακού λαού, καταδικάζοντας την πολιτική του Ισραήλ.

Όμως,άλλο Μέσι, άλλο Μαραντόνα…

Ο Μαραντόνα εχει συναντηθεί με δύο Πάπες. Τον δεύτερο, τον Φραγκίσκο τον αγκάλιασε σπάζοντας το πρωτόκολλο.

Τον πρώτο τον Ιωάννη Παύλο Β’ τον κατηγόρησε ότι του φέρθηκε με απρέπεια επειδή του έδωσε ένα ροζάριο «σαν όλους τους άλλους». Ο Ντιέγκο δεν ήταν ένας εύκολος άνθρωπος. Αλλά οι πόρτες του Βατικανού ήταν πάντα ανοιχτές για αυτόν. Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το 2000, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ΙΙ, θα συναντούσε τον Μαραντόνα. Μόνο που η επίσκεψη δεν πήγε όσο καλά θα υπολόγιζαν οι άνθρωποι του Βατικανού.

Αποχωρώντας από τη συνάντηση, ο Ντιέγκο θα πει: «Περίμενα να βρω αγίους και είδα χρυσά ταβάνια, χρυσούς πολυελαίους και κουρτίνες. Και μετά άκουσα τον Πάπα να λέει ότι η Εκκλησία ανησυχούσε για τα φτωχά παιδιά. Τότε πούλα τις στέγες φίλε, κάνε κάτι!»

Οι επιθέσεις του Μαραντόνα εναντίον του πιο αμφιλεγόμενου Πάπα της σύγχρονης ιστορίας, θα συνεχίζονταν και μερικούς μήνες αργότερα, όταν σε τηλεοπτική του συνέντευξη θα τον χαρακτήριζε «που___γιο».

Όλη αυτή η ιστορία του Μαραντόνα εξηγεί γιατί η εικόνα του Μέσι με τον Τραμπ προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις.

Η σύγκριση των δύο είναι αναπόφευκτη.Η διαφορά χαώδης.

Ο Μαραντόνα πέθανε «φτωχός»…Αλλά περήφανος γιατί έτρεφε αυτό το μίσος εναντίον των ισχυρών της Γης.

Η εφαρμογή «El Ticket» και η απόγνωση των οδηγών

Για να αποφευχθεί το απόλυτο χάος στα πρατήρια, η κουβανική κυβέρνηση κατέστησε υποχρεωτική τη χρήση της εφαρμογής «El Ticket» για τον προγραμματισμό ανεφοδιασμού. Ωστόσο, η πραγματικότητα στους δρόμους της Αβάνας είναι εφιαλτική. Οδηγοί που εγγράφονται στην εφαρμογή ανακαλύπτουν πως βρίσκονται πίσω από 7.000 έως 10.000 άλλα αιτήματα, σε πρατήρια που εξυπηρετούν μόλις 50 άτομα την ημέρα.

Αυτό σημαίνει πως η αναμονή για τον ανεφοδιασμό ενός οχήματος μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες. Ακόμη και όταν έρθει η σειρά τους, οι πολίτες επιτρέπεται να αγοράσουν μόλις 20 λίτρα καυσίμου, ποσότητα που εξαντλείται σε λίγες διαδρομές. Την ίδια στιγμή, οι τιμές έχουν εκτοξευθεί στα 1,30 δολάρια το λίτρο στα πρατήρια και έως και τα 6 δολάρια στη μαύρη αγορά, όταν ο μέσος μηνιαίος μισθός στην Κούβα μόλις που αγγίζει τα 20 δολάρια.

Γεωπολιτική ασφυξία και κοινωνική παράλυση

Η κρίση πυροδοτήθηκε από την απόφαση της Βενεζουέλας να διακόψει τις αποστολές πετρελαίου μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, αλλά και από τις απειλές της Ουάσιγκτον για δασμούς σε όποια χώρα —συμπεριλαμβανομένου του Μεξικού— συνεχίσει να προμηθεύει το νησί. Ο Πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ κατήγγειλε έναν «ενεργειακό αποκλεισμό» που έχει οδηγήσει σε:

• Ακύρωση διεθνών πτήσεων: Λόγω έλλειψης καυσίμων Jet A-1 στα εννέα διεθνή αεροδρόμια της χώρας έως τον Μάρτιο.
• Συσσώρευση απορριμμάτων: Τα απορριμματοφόρα αδυνατούν να εκτελέσουν δρομολόγια, μετατρέποντας γειτονιές σε υγειονομικές «βόμβες».
• Παράλυση δημόσιων υπηρεσιών: Τα σχολεία λειτουργούν με μειωμένο ωράριο, τα πανεπιστήμια στρέφονται στην τηλεκπαίδευση και οι τράπεζες κλείνουν νωρίτερα για εξοικονόμηση ενέργειας.

Ο ΟΗΕ προειδοποιεί για επικείμενη ανθρωπιστική κατάρρευση, καθώς οι διακοπές ρεύματος που φτάνουν τις 18 ώρες ημερησίως επηρεάζουν τη λειτουργία νοσοκομείων και την παροχή πόσιμου νερού. Η Κούβα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, με την κοινωνική δυσαρέσκεια να κορυφώνεται και τις ΗΠΑ να διαμηνύουν πως το «καθεστώς σε πτώση» πρέπει να προχωρήσει σε άμεσες αλλαγές.

«Χώρα σε κατάρρευση» και η πίεση για εκδημοκρατισμό

Η τοποθέτηση της κ. Λέβιτ κατά την ενημέρωση των δημοσιογράφων την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου 2026, ήρθε να επιβεβαιώσει την κλιμάκωση της πίεσης προς την Κούβα, σε μια περίοδο που το νησί μαστίζεται από ελλείψεις βασικών αγαθών και ενέργειας. Η εκπρόσωπος τόνισε πως η Ουάσιγκτον παρακολουθεί στενά την κατάσταση, θεωρώντας πως οι αλλαγές είναι πλέον ζήτημα επιβίωσης για το ίδιο το καθεστώς.

«Είναι ένα καθεστώς σε πτώση. Η χώρα τους καταρρέει και για αυτό πιστεύουμε ότι είναι προς το συμφέρον τους να κάνουν πολύ σημαντικές αλλαγές, πολύ σύντομα», υπογράμμισε η Κάρολαϊν Λέβιτ.

Η ίδια πρόσθεσε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν να βλέπουν «ακμάζουσες και ευημερούσες δημοκρατίες» παγκοσμίως, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο δυτικό ημισφαίριο, φωτογραφίζοντας την ανάγκη για αλλαγή πολιτικού σκηνικού στην Αβάνα.

🇺🇸🇨🇺‼️ | ÚLTIMA HORA — La Vocera de la Casa Blanca, Karoline Leavitt, afirmó que Cuba es “un régimen que está cayendo” y que el país se encuentra en colapso, reiterando que para Estados Unidos lo ideal es ver una isla “verdaderamente libre y próspera”. La Administración del… pic.twitter.com/3ilYC1ahij

— UHN Plus (@UHN_Plus) February 18, 2026

Ανοιχτά ερωτήματα για τις επόμενες κινήσεις των ΗΠΑ

Παρά την έντονη ρητορική, ο Λευκός Οίκος κράτησε κλειστά τα χαρτιά του σχετικά με το ποιες συγκεκριμένες ενέργειες σκοπεύει να αναλάβει η κυβέρνηση Τραμπ για να επιταχύνει αυτές τις εξελίξεις. Η αποφυγή λεπτομερειών για τυχόν νέες κυρώσεις ή άλλου είδους παρεμβάσεις δείχνει μια τακτική αναμονής, ενώ η πίεση προς την κουβανική ηγεσία αυξάνεται.

«Δεν πρόκειται να συζητήσω τυχόν ενέργειες που θα αναλάμβαναν για να πετύχουν αυτόν τον στόχο», ανέφερε χαρακτηριστικά η Λέβιτ, αφήνοντας όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.

Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια στιγμή που η διεθνής κοινότητα ανησυχεί για μια νέα ανθρωπιστική κρίση στην Κούβα, με την Ουάσιγκτον να ξεκαθαρίζει πως δεν πρόκειται να προσφέρει «σανίδα σωτηρίας» στο υφιστάμενο σύστημα εάν δεν υπάρξουν άμεσες και βαθιές πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Σπύρος Σιδέρης

Γι’ αυτό και ο «οδηγός» που αναδύεται στη σύγχρονη πρακτική –όπως τον περιγράφει στην ανάλυσή του ο Μοχάμεντ αλ-Μουχτάρ αλ-Χαλίλ, διευθυντής του Κέντρου Μελετών του Al Jazeera– μιλά ολοένα και περισσότερο για διαχείριση συστημάτων εξουσίας και όλο και λιγότερο για πανηγυρικές «εξαγωγές δημοκρατίας».

Από τα «μεγάλα λόγια» στη γυμνή λογική του συμφέροντος

Στο δημόσιο αφήγημα, η αμερικανική πολιτική έχει συχνά ντυθεί με φιλελεύθερες έννοιες: δημοκρατική μετάβαση, ανθρώπινα δικαιώματα, οικονομία της αγοράς. Στην πράξη όμως, η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών δείχνει μια πιο σκληρή πραγματικότητα: προτεραιότητα έχει η σταθερότητα, η διαχείριση κρίσεων και η μείωση κινδύνου. Αν ένα «αντίπαλο» καθεστώς μπορεί να προσαρμοστεί, να περιορίσει επιθετικές συμπεριφορές ή να ενταχθεί σε μια ισορροπία αποτροπής, τότε η πλήρης ανατροπή του δεν είναι πάντα ο στόχος.

Τα όρια της μη στρατιωτικής πίεσης

Η ιστορική «συνταγή» ξεκινούσε συχνά με μη στρατιωτικά εργαλεία: κυρώσεις, απομόνωση, προπαγάνδα, στοχοποίηση (ο χαρακτηρισμός τύπου «Άξονας του Κακού») και εργαλεία επικοινωνίας όπως στοχευμένες εκπομπές ή πλατφόρμες επιρροής. Η λογική ήταν ότι η συνεχής πίεση θα οδηγήσει σε εσωτερική αποσύνθεση και τελικά σε πτώση του καθεστώτος «από μέσα».

Όμως η εμπειρία δείχνει ότι οι οικονομικές κυρώσεις, όσο σκληρές κι αν είναι, σπάνια ρίχνουν καθεστώτα. Συχνότερα εξαντλούν την κοινωνία, ενώ το καθεστώς ενισχύει την εσωτερική του συνοχή με αφήγημα πολιορκίας και εξωτερικής συνωμοσίας. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: περισσότερη πίεση, περισσότερη εθνικιστική συσπείρωση, πιο σφιχτή κρατική καταστολή.

Ιράκ: ο μακρύς αποκλεισμός που δεν “έριξε” τον Σαντάμ

Το Ιράκ παρουσιάζεται ως χαρακτηριστική περίπτωση: ο πολυετής, αυστηρός αποκλεισμός (1990–2003) προκάλεσε τεράστια κοινωνική και οικονομική φθορά – με κατάρρευση υπηρεσιών, κρίση σε νερό, υγεία, εκπαίδευση, ραγδαίο πληθωρισμό και διάλυση της καθημερινότητας. Ωστόσο, το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν δεν έπεσε από κυρώσεις. Η τελική «λύση» για την Ουάσιγκτον ήταν η στρατιωτική εισβολή το 2003 – με ό,τι ακολούθησε σε επίπεδο χάους και κόστους.

Κούβα: ο αποκλεισμός που έγινε «καύσιμο» νομιμοποίησης

Η Κούβα, με το πολυετές αμερικανικό εμπάργκο από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, δείχνει το άλλο παράδοξο: η πίεση δεν κατέρρευσε το σύστημα· αντίθετα ενίσχυσε τον λόγο της εθνικής κυριαρχίας και της «αντίστασης απέναντι στον ιμπεριαλισμό». Ο αποκλεισμός έγινε μέρος της ταυτότητας του καθεστώτος και εργαλείο νομιμοποίησης.

Βόρεια Κορέα: όταν η πίεση γίνεται αποτροπή

Στη Βόρεια Κορέα, η στρατηγική απομόνωσης και οικονομικού στραγγαλισμού δεν πέτυχε «αλλαγή καθεστώτος». Αντίθετα, συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας λογικής απόλυτης αποτροπής, που κορυφώθηκε με την κατοχή πυρηνικής ικανότητας. Όταν ο αντίπαλος διαθέτει (ή θεωρεί ότι χρειάζεται) πυρηνική ασφάλεια για να επιβιώσει, το κλασικό μοντέλο πίεσης χάνει μεγάλο μέρος της αποτελεσματικότητάς του.

Συρία: αλλαγή μέσω περιφερειακών «συμφωνιών»

Στη συριακή περίπτωση, παρά την πολυετή πίεση, τις κυρώσεις (με κορυφαίο παράδειγμα τον Νόμο Καίσαρα του 2020) και τη διεθνή απομόνωση, η κατάρρευση δεν ήρθε. Το κείμενο υποστηρίζει ότι η πραγματική αλλαγή στη «συμπεριφορά» ή στις ισορροπίες δεν προέκυψε από την Ουάσιγκτον, αλλά από περιφερειακές διευθετήσεις και ανακατανομή επιρροών, με σημαντικό ρόλο της Τουρκίας. Αυτό μεταφράζεται σε μια βασική ιδέα: το «παιχνίδι» δεν παίζεται μόνο από τις υπερδυνάμεις, αλλά και από περιφερειακά δίκτυα.

Βενεζουέλα: από την αποτυχία των κυρώσεων στην «αφαίρεση ηγεσίας»

Η Βενεζουέλα περιγράφεται ως ένα υβριδικό μοντέλο: αρχικά, κλιμάκωση κυρώσεων και πίεση στον πετρελαϊκό/χρηματοπιστωτικό πυλώνα, με στόχο την πτώση του Νικολάς Μαδούρο. Μετά την αποτυχία του κλασικού μοτίβου, το κείμενο μιλά για μια πιο «άμεση» προσέγγιση: αφαίρεση της κορυφής και συνεννόηση με υπο-κέντρα εξουσίας, ώστε να επιτευχθεί αλλαγή συμπεριφοράς χωρίς πλήρη διάλυση του κράτους.

Ιράν: πέντε δεκαετίες πίεσης και «υπολογισμένη αποτροπή»

Στο Ιράν, οι κυρώσεις εκτείνονται σε βάθος δεκαετιών από το 1979, με διακυμάνσεις αλλά σταθερή στρατηγική περιορισμού. Το κείμενο υποστηρίζει ότι, παρά το μέγεθος της πίεσης, τις απειλές και τα πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές/προγράμματα, το καθεστώς δεν κατέρρευσε. Έτσι, η λογική μετατοπίζεται προς έναν στόχο πιο «ρεαλιστικό»: ελεγχόμενη αποτροπή και προσπάθεια για τροποποίηση συμπεριφοράς (περιφερειακής, πυρηνικής, πυραυλικής) – όχι απαραίτητα αλλαγή καθεστώτος.

Ο νέος «οδηγός»: διαχείριση αντί ανατροπής

Η μεγάλη εικόνα που σκιαγραφείται είναι σαφής: οι ΗΠΑ φαίνεται να καταλήγουν –έπειτα από ακριβά μαθήματα που πήραν στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν και στη Λιβύη– ότι η ωμή ανατροπή μπορεί να παράγει κενό εξουσίας, διάλυση θεσμών και αλυσιδωτές κρίσεις.

Έτσι, το νέο εγχειρίδιο δίνει έμφαση στην ανασύνθεση εξουσίας, στην οριοθέτηση κινδύνου και στην αλλαγή συμπεριφοράς μέσω συνδυασμού σκληρής και ήπιας ισχύος, ανάλογα με το πεδίο.

Ο ρεαλισμός, το κόστος και το «μετά» της ανατροπής

Η πιο κυνική αλλά καθοριστική παραδοχή είναι ότι η πτώση ενός καθεστώτος δεν ισοδυναμεί με οικοδόμηση κράτους. Το «μετά» είναι συχνά πιο δύσκολο από το «πριν»: θεσμικό κενό, εμφύλιες συγκρούσεις, περιφερειακές παρεμβάσεις, νέες μορφές αυταρχισμού ή χάους. Όταν το κόστος του «μετά» ξεπερνά το όφελος της ανατροπής, η στρατηγική αλλάζει.

Το ερώτημα που μένει

Αν κάτι δείχνει αυτή η αραβική ανάγνωση της αμερικανικής πολιτικής, είναι ότι η εποχή των απλών συνθημάτων έχει τελειώσει. Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι «θα πέσει ή όχι ένα καθεστώς», αλλά πώς θα ελεγχθεί η συμπεριφορά του και με ποιο τίμημα. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στη γεωπολιτική σκοπιμότητα και στις κοινωνίες που πληρώνουν τον λογαριασμό, βρίσκεται το ερώτημα που παραμένει: πόση «σταθερότητα» αξίζει, όταν χτίζεται πάνω σε διαρκή πίεση, κυρώσεις και ένα μόνιμο παιχνίδι ισχύος;

«Στα πρόθυρα της κατάρρευσης»

Η Λέβιτ, μιλώντας σε δημοσιογράφους, δεν δίστασε να χαρακτηρίσει το καθεστώς της Κούβας ως ετοιμόρροπο. «Δεδομένου ότι η κουβανική κυβέρνηση βρίσκεται στα τελευταία της και η χώρα είναι στα πρόθυρα κατάρρευσης, θα πρέπει να επιδεικνύουν σύνεση όταν απευθύνονται στον Πρόεδρο των ΗΠΑ», δήλωσε χαρακτηριστικά. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε μια στιγμή που η Κούβα αντιμετωπίζει τη χειρότερη ενεργειακή και οικονομική κρίση των τελευταίων δεκαετιών, ειδικά μετά την πτώση του συμμάχου της στη Βενεζουέλα, Νικολάς Μαδούρο, και το άτυπο πετρελαϊκό εμπάργκο που επιβάλλει η Ουάσινγκτον.

Διπλωματία υπό το καθεστώς πίεσης

Παρά τον επιθετικό τόνο, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου άφησε ανοιχτό το παράθυρο των επαφών, υποστηρίζοντας πως «ο Πρόεδρος είναι πάντα πρόθυμος να εμπλακεί σε διπλωματικές επαφές και πιστεύω πως τέτοιες υπάρχουν ήδη». Η στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ είναι σαφής: δεν επιδιώκει έναν διάλογο μεταξύ ίσων, αλλά μια «συμφωνία» υπό όρους απόλυτης συνθηκολόγησης της Αβάνας. Η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί την οικονομική ασφυξία ως μοχλό πίεσης, περιμένοντας την πλήρη υποχώρηση του κομμουνιστικού καθεστώτος πριν προχωρήσει σε οποιαδήποτε ουσιαστική ελάφρυνση των κυρώσεων.

Σε τεντωμένο σχοινί η Αβάνα

Η Κούβα, από την πλευρά της, επιμένει ότι δεν πρόκειται να υποκύψει σε εκβιασμούς, με τον Ντίας-Κανέλ να δηλώνει μέσω X ότι «κανένας δεν μας υπαγορεύει τι θα κάνουμε». Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο είναι αμείλικτη: με τα αποθέματα καυσίμων να εξαντλούνται και τις ΗΠΑ να απειλούν με δασμούς ακόμη και το Μεξικό αν συνεχίσει να στέλνει πετρέλαιο στην Αβάνα, τα περιθώρια ελιγμών για την κουβανική κυβέρνηση στενεύουν επικίνδυνα.