Από την αμερικανική ναυτική βάση του Γκουαντάναμο στο νοτιοανατολικό άκρο της Κούβας, ο επικεφαλής του Πενταγώνου προειδοποίησε την κουβανική κυβέρνηση να μην επιδιώξει την απόκτηση οπλικών συστημάτων που θα μπορούσαν να στοχεύσουν τη βάση στο Γκουαντάναμο ή αμερικανικά εδάφη.

«Θα προκαλούσαν τέτοια αντιπαράθεση που όχι μόνο δεν θα ήθελαν αλλά δεν θα μπορούσαν να αντέξουν», είπε ο Χέγκσεθ σε αμερικανούς στρατιωτικούς.

Η Κούβα φέρεται να εξέτασε σενάρια για χρήση στρατιωτικών drones εναντίον της συγκεκριμένης βάσης, ακόμη και εναντίον αμερικανικών εδαφών, σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα μέσων ενημέρωσης στις ΗΠΑ.

Οι σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών έχουν επιδεινωθεί σημαντικά από τον Ιανουάριο, αφότου οι ΗΠΑ επέβαλαν de facto πετρελαϊκό αποκλεισμό της Κούβας, υιοθέτησαν κυρώσεις κατά εταιρειών και αξιωματούχων της νησιωτικής χώρας και απήγγειλαν κατηγορίες σε βάρος του πρώην προέδρου Ραούλ Κάστρο για μια υπόθεση που χρονολογείται από το 1996.

Προειδοποιήσεις και σε Ιράν

Αναφερόμενος στα ανταποδοτικά πλήγματα στο Ιράν για την κατάρριψη αμερικανικού ελικοπτέρου Apache στα Στενά του Ορμούζ, ο Χέγκσεθ προειδοποίησε σήμερα την Τεχεράνη πως «δεν θα ήταν συνετό να μας προκαλέσει περαιτέρω».

«Ο πρόεδρος Τραμπ επιδιώκει μια συμφωνία. Αλλά όχι μια οποιαδήποτε συμφωνία, μια σπουδαία συμφωνία (…) ώστε το Ιράν να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα», τόνισε, αναφερόμενος στις συνομιλίες που αποσκοπούν στον τερματισμό της σύγκρουσης.

Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ είπε επίσης ότι αναμένει σύντομα νέα από τη Βενεζουέλα σχετικά με την εκστρατεία καταπολέμησης των εγκληματικών οργανώσεων που διακινούν ναρκωτικά. «Πολύ σύντομα θα έχουμε σπουδαία νέα από τη Βενεζουέλα επ’ αυτού, επειδή πλέον έχουμε έναν εταίρο εκεί που είναι πρόθυμος να συνεργαστεί μαζί μας», δήλωσε.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι Αμερικανοί πρόεδροι εξετάζουν εδώ και δεκαετίες το ενδεχόμενο ανάληψης στρατιωτικής δράσης κατά της Κούβας, αλλά όπως είπε χαρακτηριστικά, «φαίνεται ότι θα είμαι εγώ αυτός που θα το κάνει» προσθέτοντας πως «θα το έκανα με χαρά», μολονότι λίγα 24ωρα νωρίτερα φάνηκε να αποκλείει το ενδεχόμενο κλιμάκωσης.

Ρούμπιο «Εθνική απειλή» η Κούβα για τις ΗΠΑ

Από την πλευρά του, ο Μάρκο Ρούμπιο υποστήριξε ότι η Κούβα συνιστά επί χρόνια απειλή για τις ΗΠΑ λόγω των σχέσεών της με αντιπάλους τους, όπως η Ρωσία και η Κίνα.

Ο ίδιος τόνισε ότι η αμερικανική κυβέρνηση προτιμά μια διπλωματική λύση, ωστόσο εμφανίστηκε απαισιόδοξος για την πιθανότητα συμφωνίας με την παρούσα κουβανική ηγεσία.

Διπλωματία υπό πίεση και αυξανόμενες κυρώσεις

Σύμφωνα με τον Ρούμπιο, η Ουάσινγκτον έχει επιχειρήσει επαφές με Κουβανούς αξιωματούχους τους τελευταίους μήνες, χωρίς όμως ουσιαστική πρόοδο. Αυτό έχει οδηγήσει σε νέο κύμα κυρώσεων κατά της κυβέρνησης της Αβάνας την τελευταία εβδομάδα.

Παράλληλα, ανώτατοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ, όπως ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ,  έχουν συμμετάσχει σε συνομιλίες με Κουβανούς αξιωματούχους που, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, δεν είχαν θετικό αποτέλεσμα.

Στρατιωτική παρουσία και εντάσεις στην Καραϊβική

Η ένταση κλιμακώθηκε περαιτέρω μετά την ανάπτυξη του αεροπλανοφόρου USS Nimitz και πλοίων συνοδείας του στην Καραϊβική, στο πλαίσιο στρατιωτικών ασκήσεων της US Southern Command.

Η κουβανική κυβέρνηση, υπό τον πρόεδρο Μιγκέλ Ντίαζ-Κανέλ, κατήγγειλε τις εξελίξεις ως πολιτική πρόκληση και προειδοποίησε ότι η ρητορική της Ουάσινγκτον μπορεί να οδηγήσει σε στρατιωτική κλιμάκωση.

Κυρώσεις, οικονομική πίεση και κατηγορίες

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ενισχύσει τις κυρώσεις κατά της Κούβας, στοχεύοντας μεταξύ άλλων επιχειρηματικούς ομίλους που συνδέονται με τον στρατό της χώρας. Παράλληλα, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ ανακοίνωσαν πρόσφατα και νέες νομικές ενέργειες κατά πρώην κουβανών ηγετών, όπως ο Ραούλ Κάστρο.

Η Αβάνα απορρίπτει τις κατηγορίες, κάνοντας λόγο για πολιτικά υποκινούμενες κινήσεις με στόχο τη δικαιολόγηση στρατιωτικής πίεσης.

Το Πεκίνο στηρίζει την Αβάνα

Η Κίνα καταδίκασε τις αμερικανικές κυρώσεις στην Αβάνα, με το Πεκίνο να δηλώνει ότι στηρίζει την Κούβα στην «προστασία της εθνικής της κυριαρχίας» και αντιτίθεται σε κάθε εξωτερική παρέμβαση.

Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με την Ουάσινγκτον να εντείνει τη ρητορική της και την Αβάνα να προειδοποιεί για σοβαρές συνέπειες σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης.

Ο Ρούμπιο είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προτιμούν πάντα μια λύση που θα προκύψει μέσω διαπραγματεύσεων.

«Αυτή παραμένει η προτίμησή μας όσον αφορά την Κούβα», δήλωσε στους δημοσιογράφους. «Απλώς είμαι ειλικρινής μαζί σας, ξέρετε, η πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο, δεδομένου με τον ποιόν έχουμε να κάνουμε αυτήν τη στιγμή, δεν είναι μεγάλη. Αλλά αν αλλάξουν γνώμη, ξέρετε, είμαστε εδώ. Και εν τω μεταξύ, θα συνεχίσουμε να κάνουμε ό,τι πρέπει να κάνουμε.»

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πιέζει για «αλλαγή καθεστώτος» στην Κούβα, όπου οι κομμουνιστές βρίσκονται στην εξουσία από τότε που ο Φιντέλ Κάστρο ηγήθηκε της επανάστασης το 1959.

Η Κούβα δέχτηκε την προσφορά των ΗΠΑ για ανθρωπιστική βοήθεια ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων, δήλωσε ο Ρούμπιο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν χθες Τετάρτη την απαγγελία κατηγοριών για φόνο εναντίον του πρώην προέδρου της Κούβας Ραούλ Κάστρο, γεγονός που συνιστά μια σημαντική κλιμάκωση που σηματοδοτεί νέο ιστορικό χαμηλό στις σχέσεις μεταξύ των μακροχρόνιων αντιπάλων του Ψυχρού Πολέμου.

Ο Ρούμπιο αρνήθηκε ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν οικοδόμηση κράτους. «Δεν πρόκειται για οικοδόμηση κράτους», δήλωσε στους δημοσιογράφους προτού αναχωρήσει για τη σύνοδο υπουργών του ΝΑΤΟ στη Σουηδία. «Αντιμετωπίζουμε ένα ζήτημα που σχετίζεται άμεσα με την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών».

Νωρίτερα σήμερα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο πρότεινε μια «νέα σχέση» στον λαό της Κούβας σε μήνυμά του στα ισπανικά με αφορμή την Ημέρα της Ανεξαρτησίας της χώρας, στο οποίο κατηγόρησε την κουβανική κυβέρνηση για τα «αφάνταστα δεινά» των κατοίκων του νησιού, μετέδωσε ο ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios.

Αυτή είναι η πρώτη φορά που ο Ρούμπιο απευθύνεται απευθείας στους Κουβανούς ως υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, σημείωσε το Axios, εκτιμώντας ότι πρόκειται για μέρος της πολυεπίπεδης στρατηγικής της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να ασκήσει πίεση στην Αβάνα.

«Ο πραγματικός λόγος για τον οποίο δεν έχετε ηλεκτρικό ρεύμα, καύσιμα ή τρόφιμα είναι εξαιτίας αυτών που ελέγχουν τη χώρα σας, που έχουν λεηλατήσει δισεκατομμύρια δολάρια», τόνισε ο Ρούμπιο στο μήνυμά του.

Στόχος της Κούβας είναι η έναρξη διαλόγου και η χαλάρωση της πίεσης από τον Λευκό Οίκο, η οποία περιλαμβάνει έναν άτυπο ενεργειακό αποκλεισμό, που έχει προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις καυσίμων και εκτεταμένα μπλακ άουτ.

Η κρίση στα καύσιμα έχει επιδεινωθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να επηρεάζει ακόμη και τη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας που χρηματοδοτείται από τις ΗΠΑ και διοχετεύεται μέσω της Καθολικής Εκκλησίας. Ακτιβιστές που συμμετέχουν στις ανθρωπιστικές αποστολές στην Κούβα περιγράφουν την κατάσταση ως εξαιρετικά δύσκολη, με εικόνες που θυμίζουν συνθήκες κρίσης.

Ο ρόλος του Βατικανού ως διαμεσολαβητής

Η Καθολική Εκκλησία έχει ιστορικά διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κούβας. Ήδη από την εποχή του πάπα Ιωάννη Παύλου II, το Βατικανό έχει εκφράσει την αντίθεσή του στο αμερικανικό εμπάργκο, ενώ συνέβαλε καθοριστικά στην προσέγγιση που οδήγησε στην ιστορική επίσκεψη του Μπαράκ Ομπάμα στην Κούβα το 2016.

Σήμερα, η κουβανική πλευρά ελπίζει ότι η επιρροή ενός νέου πάπα, αμερικανικής καταγωγής, μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά στην Ουάσιγκτον.

Περιορισμένες προσδοκίες από την Ουάσιγκτον

Παρά τις προσπάθειες, δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι η πρωτοβουλία θα αποδώσει. Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε οποιαδήποτε παρέμβαση του Βατικανού, υποστηρίζοντας ότι η ευθύνη για την κρίση βαραίνει την ίδια την κουβανική κυβέρνηση. Οι ΗΠΑ δεν φαίνονται διατεθειμένές να μεταβάλουν εύκολα τη στάση τους απέναντι στην Κούβα, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιμένει στην ανάγκη πολιτικών αλλαγών στο νησί, εκτιμώντας παράλληλα ότι το καθεστώς βρίσκεται ήδη σε φάση αποδυνάμωσης.

Την ίδια ώρα, το Βατικανό έχει εξελιχθεί σε βασικό πεδίο διπλωματικών διεργασιών γύρω από το κουβανικό ζήτημα. Το τελευταίο διάστημα πραγματοποιούνται συνεχείς επαφές, τόσο μεταξύ Αμερικανών διπλωματών και υψηλόβαθμων αξιωματούχων της Αγίας Έδρας, όσο και με πρέσβεις χωρών της Λατινικής Αμερικής. Στο πλαίσιο αυτών των διεργασιών, ιδιαίτερη σημασία είχε και η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών της Κούβας, Μπρούνο Ροντρίγκεζ, ο οποίος βρέθηκε στο Βατικανό ως ειδικός απεσταλμένος.

Προτεραιότητα η ανακούφιση του κουβανικού λαού

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, η κουβανική πλευρά ζήτησε την άμεση παρέμβαση της Αγίας Έδρας προκειμένου να μειωθούν οι πιέσεις από τις ΗΠΑ, απηύθυνε πρόσκληση στον πάπα για επίσκεψη στην Κούβα, ενώ προχώρησε και στην απελευθέρωση 51 κρατουμένων ως ένδειξη καλής θέλησης.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Καθολική Εκκλησία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες της κουβανικής κοινωνίας, διαδραματίζοντας καθοριστικό ρόλο στην υποστήριξη των πολιτών εν μέσω κρίσης. Ωστόσο, οι συνθήκες είναι ιδιαίτερα δύσκολες: η έλλειψη καυσίμων αναγκάζει ιερείς να μετακινούνται με ποδήλατα, η διανομή τροφίμων σε ευάλωτες ομάδες γίνεται με περιορισμένα μέσα, ενώ οι συχνές διακοπές ρεύματος δυσχεραίνουν ακόμη και βασικές καθημερινές λειτουργίες, όπως η προετοιμασία γευμάτων.

Μέσα σε αυτή τη σύνθετη κατάσταση, το Βατικανό επιδιώκει να συμβάλει στην εξεύρεση μιας ισορροπημένης λύσης, που θα περιορίσει την ανθρωπιστική κρίση χωρίς να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση. Η Αγία Έδρα προκρίνει τον διάλογο αντί της σύγκρουσης, ενθαρρύνει σταδιακές κινήσεις και από τις δύο πλευρές και δίνει προτεραιότητα στην άμεση ανακούφιση του κουβανικού λαού.

Παρά τις δυσκολίες, οι διπλωματικές διεργασίες συνεχίζονται, με την ελπίδα ότι μπορεί να υπάρξει μια πιο ήπια και σταδιακή αποκλιμάκωση της κρίσης για τον κουβανικό λαό.

Ο Αμερικανός που εκλέχθηκε πρόεδρος με την υπόσχεση ότι θα τερματίσει τους πολέμους και στην πραγματικότητα ανοίγει μέτωπα παντού, δήλωσε από το Οβάλ Γραφείο: «Πιστεύω ότι θα έχω την τιμή να κατακτήσω την Κούβα».

Όταν ένας δημοσιογράφος ζήτησε διευκρινίσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος είπε: «Να καταλάβω την Κούβα. Εννοώ, είτε την απελευθερώσω, είτε την καταλάβω- νομίζω ότι θα μπορούσα να κάνω ό,τι θέλω με αυτήν, αν θέλεις να μάθεις την αλήθεια».

Σύμφωνα με τους New York Times, από την ανάληψη της εξουσίας από τον Φιντέλ Κάστρο στην Κούβα, έχουν διαδοχικά αναλάβει την προεδρία των ΗΠΑ 13 πρόεδροι, οι οποίοι είχαν όλοι τη δική τους περίπλοκη και συχνά αμφιλεγόμενη σχέση με το νησί. Ωστόσο, κανένας από αυτούς δεν είχε εξετάσει τόσο ανοιχτά το ενδεχόμενο να αναλάβει τον έλεγχο της χώρας, μέχρι τώρα. Και μετά τις στρατιωτικές επιθέσεις του Τραμπ στη Βενεζουέλα και το Ιράν φέτος, τα σχόλιά του ενδέχεται να μην είναι απλώς αυθόρμητες σκέψεις.

«Έχω την Κούβα υπό έλεγχο», δήλωσε την Κυριακή εν πτήσει με το Air Force One, προσθέτοντας: «Σύντομα θα καταλήξουμε σε συμφωνία ή θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί». Ωστόσο, ξεκαθάρισε και τη σειρά προτεραιότητας: «Θα ασχοληθούμε πρώτα με το Ιράν και μετά με την Κούβα».

Στην πραγματικότητα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη αναλάβει δράση και στα δύο μέτωπα. Από τον Ιανουάριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κάτι που ισοδυναμεί με πετρελαϊκό αποκλεισμό στην Κούβα, απειλώντας άλλες χώρες σε περίπτωση που προμηθεύσουν πετρέλαιο στο νησί και προχωρώντας ακόμη και σε στρατιωτικές ενέργειες. Τον περασμένο μήνα, ένα σκάφος της Αμερικανικής Ακτοφυλακής αναχαίτισε ένα δεξαμενόπλοιο γεμάτο αργό πετρέλαιο από την Κολομβία που κατευθυνόταν προς την Κούβα.

Ως αποτέλεσμα, η Κούβα δεν έχει λάβει καμία σημαντική αποστολή πετρελαίου ή καυσίμων από τις 9 Ιανουαρίου, γεγονός που έχει προκαλέσει μια κρίση που επιδεινώνεται ραγδαία στο νησί.

Η τιμή της βενζίνης που πωλείται στη μαύρη αγορά έχει εκτοξευθεί στα 35 δολάρια περίπου το γαλόνι, ενώ η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος διακόπτεται σχεδόν καθημερινά, με αποκορύφωμα τη γενική διακοπή ρεύματος που σημειώθηκε τη Δευτέρα. Οι χειρουργικές επεμβάσεις αναβάλλονται, τα φάρμακα εξαντλούνται και η επισιτιστική ανασφάλεια αυξάνεται.

Αυτό έχει φέρει την ηγεσία της Κούβας σε δύσκολη θέση.

«Οι συνομιλίες αυτές έχουν σκοπό να εξευρεθούν λύσεις μέσω διαλόγου στις διμερείς διαφορές που έχουμε μεταξύ των δύο χωρών», ανέφερε ο Ντίας-Κανέλ σε βίντεο που μετέδωσε η κρατική τηλεόραση.

Ο Ντίας-Κανέλ εξέφρασε την ελπίδα οι διαπραγματεύσεις να μετακινήσουν τους δύο μακρόχρονους αντιπάλους «μακριά από την αντιπαράθεση».

«Η κουβανική κυβέρνηση συζητά μαζί μας και αντιμετωπίζει μεγάλα προβλήματα», είπε ο Τραμπ καθώς αναχωρούσε από τον Λευκό Οίκο για ένα ταξίδι στο Τέξας. «Δεν έχουν χρήματα. Δεν έχουν τίποτα αυτή τη στιγμή, αλλά συζητούν μαζί μας και ίσως προχωρήσουμε σε μια ειρηνική κατάληψη της Κούβας».

«Είναι ένα καθεστώς σε πτώση. Η χώρα τους καταρρέει και για αυτό πιστεύουμε ότι είναι προς το συμφέρον τους να κάνουν πολύ σημαντικές αλλαγές, πολύ σύντομα» είπε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κάρολαϊν Λέβιτ, κατά την ενημέρωση των δημοσιογράφων.

Η Λέβιτ είπε ότι οι ΗΠΑ θέλουν να δουν ακμάζουσες και ευημερούσες δημοκρατίες σε όλον τον κόσμο και ειδικά στο δυτικό ημισφαίριο. Πρόσθεσε όμως ότι δεν πρόκειται να συζητήσει τυχόν ενέργειες που θα αναλάμβαναν για να πετύχουν αυτόν τον στόχο.

Η στήριξη της Μόσχας προς την Αβάνα είναι συνεχής και παραδοσιακή και θα αρχίσει σύντομα να προμηθεύει πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου ως ανθρωπιστική βοήθεια.

«Τώρα διανύουμε μια ειδική περίοδο, με νέες κυρώσεις. Ξέρετε πώς νιώθουμε γι’ αυτό», είπε ο Πούτιν στον Ροντρίγκες, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων TASS. «Δεν αποδεχόμαστε τίποτα τέτοιο».

Ο επικεφαλής του Κρεμλίνου δήλωσε ότι οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Κούβας εξελίσσονται «σε θετική τροχιά», μετέδωσε το TASS.

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, δήλωσε στον Κουβανό ομόλογό του σε ξεχωριστή συνάντηση την Τετάρτη ότι η Μόσχα καλεί τις ΗΠΑ να μην επιβάλουν πλήρη ναυτικό αποκλεισμό στο νησί και προτείνει διαπραγματεύσεις ως εναλλακτική.

Ο εκπρόσωπος του Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ, φέρεται να δήλωσε στο TASS ότι η Μόσχα δεν συζήτησε το ζήτημα της Κούβας με την Ουάσιγκτον. Ρωσία, Ουκρανία και ΗΠΑ ολοκλήρωσαν τριμερείς ειρηνευτικές συνομιλίες στη Γενεύη νωρίτερα την Τετάρτη.