Τονίζει ότι «οι αυξήσεις εντοπίζονται κυρίως στα τρόφιμα και στα βασικά αγαθά, πλήττοντας περισσότερο τα νοικοκυριά με τα χαμηλότερα εισοδήματα», και πως «την ίδια στιγμή, οι ανατιμήσεις στα καύσιμα επιβαρύνουν περαιτέρω το ήδη αυξημένο κόστος ζωής».

Ο Τομέας Οικονομικών σημειώνει ότι «η εικόνα αυτή όχι μόνο δεν είναι παροδική, αλλά αναδεικνύει και την απουσία ουσιαστικών παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ακρίβειας». Σχολιάζει ότι «μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης, δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια για δικαιολογίες» και πως «οι πολίτες κρίνουν από την καθημερινότητά τους – και αυτή δείχνει ότι το κόστος ζωής παραμένει επίμονα υψηλό και η αγοραστική δύναμη συνεχίζει να συρρικνώνεται».

Λιγότερα από 200 εκατομμύρια δολάρια από το συνολικό αυτό ποσό αφορούν επιχειρησιακά κόστη που περιλαμβάνονται ήδη στον προϋπολογισμό του Πενταγώνου. Τα υπόλοιπα 3,54 δισεκατομμύρια δολάρια του εκτιμώμενου κόστους «πιθανότατα θα απαιτήσουν πρόσθετη χρηματοδότηση του υπουργείου Άμυνας, είτε μέσω συμπληρωματικής χρηματοδότησης είτε μέσω άλλου νομοσχεδίου  δημοσιονομικής προσαρμογής», ανέφεραν οι αναλυτές του CSIS.

Εκτός από το κόστος επιχειρήσεων και υποστήριξης, οι βασικές δαπάνες εκτιμάται ότι θα αφορούν την αντικατάσταση πυρομαχικών, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό λόγω των ανησυχιών για τα αποθέματα αμερικανικών πυραύλων αναχαίτισης και εκείνων των συμμάχων τους, καθώς και την απώλεια εξοπλισμού, όπως τα τρία μαχητικά F-15 που καταρρίφθηκαν σε περιστατικό φίλιων πυρών στο Κουβέιτ.

Στο μέλλον, όπως σημειώνουν οι συντάκτες της έκθεσης, το κόστος θα μπορούσε να μεταβληθεί ανάλογα με τη «στροφή των αμερικανικών δυνάμεων προς φθηνότερα πυρομαχικά», αλλά και με την «ένταση των επιχειρήσεων και την αποτελεσματικότητα των ιρανικών αντιποίνων».

Παραμένει ασαφές πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση με το Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο υπουργός Άμυνας δεν έχουν δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, με τον Χέγκσεθ να δηλώνει ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν για όσο το κρίνει απαραίτητο ο πρόεδρος.

«Μπορεί να πει κανείς τέσσερις εβδομάδες, αλλά θα μπορούσε να είναι έξι, θα μπορούσε να είναι οκτώ, θα μπορούσε να είναι τρεις», δήλωσε χθες ο Χέγκσεθ. «Τελικά, εμείς καθορίζουμε τον ρυθμό και την ένταση».

Σύμφωνα με διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα, οι στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας σχεδόν τριπλασιάστηκαν από το 2021 έως το 2024, αυξανόμενες από 5,9 τρισ. ρούβλια σε 16,2 τρισ. ρούβλια ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 150 δισ. λίρες. Το μερίδιο των στρατιωτικών δαπανών στο σύνολο του κρατικού προϋπολογισμού εκτινάχθηκε από 24% σε 40%, την ώρα που οι ρωσικές εξαγωγές μειώθηκαν κατά 13,5%.

Πώς άντεξε μέχρι σήμερα η ρωσική οικονομία

Τα μεγάλα οικονομικά αποθέματα και η εκτόξευση των πετρελαϊκών εσόδων την περίοδο 2022-2023 επέτρεψαν στη Μόσχα να απορροφήσει το αρχικό σοκ των δυτικών κυρώσεων και να στηρίξει την πρώτη φάση του πολέμου. Παράλληλα, οι αυξήσεις επιτοκίων, οι έλεγχοι κεφαλαίων και η κρατική στήριξη της πολεμικής βιομηχανίας συγκράτησαν την πτώση του ρουβλίου και συνέβαλαν σε ανάκαμψη του ΑΕΠ κατά 4%, μετά την αρχική ύφεση.

Χαρακτηριστικό είναι ότι, μεταξύ 2021 και 2024, ο μέσος μηνιαίος μισθός σε στρατιωτικά εργοστάσια αυξήθηκε κατά 70%, φτάνοντας τις 106.800 ρούβλια, ενώ οι αμοιβές και τα επιδόματα των συμβασιούχων στρατιωτών επταπλασιάστηκαν, αγγίζοντας τα 4,5 εκατ. ρούβλια ετησίως. Οι αυξήσεις αυτές τόνωσαν την κατανάλωση, αν και μεγάλο μέρος των χρημάτων κατευθύνθηκε σε αποταμιεύσεις, περιορίζοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία αναπροσάρμοσε το εξαγωγικό της μοντέλο, ενισχύοντας τις συναλλαγές με χώρες όπως η Ινδία, η Κίνα και η Τουρκία, παρακάμπτοντας μέρος των κυρώσεων.

Τα «καμπανάκια» για τον Πούτιν

Παρά την ανθεκτικότητα της πολεμικής οικονομίας, τα προβλήματα συσσωρεύονται. Ο πληθωρισμός κινείται στο 8%, τα πραγματικά εισοδήματα μειώνονται, οι καταναλωτικοί φόροι αυξάνονται, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα διευρύνεται. Με τα επιτόκια στο 16%, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξάνεται, καθώς η κυβέρνηση προσφεύγει σε δανεισμό για να καλύψει τα κενά του στρατιωτικού προϋπολογισμού.

Έκθεση της PeaceRep, ερευνητικής ομάδας υπό το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, καταλήγει ότι «η ρωσική οικονομία είναι σήμερα σαφώς λιγότερο ικανή να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο απ’ ό,τι το 2022». Σύμφωνα με τα στοιχεία της, περίπου το 76% των προπολεμικών ρευστών διαθεσίμων του Εθνικού Ταμείου Πλούτου – ύψους 148 δισ. δολαρίων – εξαντλήθηκε μέσα στα τρία πρώτα χρόνια του πολέμου.

Η αποκάλυψη του πραγματικού κόστους

Για πρώτη φορά, η ρωσική κυβέρνηση αποκάλυψε τα ποσά που δαπανώνται αποκλειστικά για τη λεγόμενη «ειδική στρατιωτική επιχείρηση». Ο υπουργός Άμυνας Αντρέι Μπελούσοφ δήλωσε ότι αντιστοιχεί στο 5,1% του ΑΕΠ, ή περίπου 11,1 τρισ. ρούβλια.

Ωστόσο, η πτώση της τιμής του ρωσικού αργού στο χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία, σε συνδυασμό με τις κυρώσεις και την ισχύ του ρουβλίου, περιορίζει τις ροές προς το ταμείο πολέμου της Μόσχας.

Όπως συνοψίζει ο αναλυτής Τζάνις Κλούγκε από το Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας, «η ισχύς του ρουβλίου, οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου και οι κυρώσεις συνθέτουν ένα τοξικό μείγμα για το ρωσικό δημόσιο ταμείο», αυξάνοντας τις πιέσεις στο Κρεμλίνο όσο ο πόλεμος παρατείνεται.

Σύμφωνα με στοιχεία και εκτιμήσεις του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά, η ημερήσια ζημία που προκαλείται από τις κινητοποιήσεις εκτιμάται ότι κυμαίνεται από 31 έως και 45 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που αποτυπώνει το εύρος των επιπτώσεων στην πραγματική οικονομία.

Για τον λόγο αυτό, ΣΕΒ, ΕΣΕΕ, ΣΕΤΕ και ΣΒΕ έκρουσαν από κοινού καμπανάκι κινδύνου για τα οικονομικά δεδομένα του δ’ τριμήνου, καλώντας –με κοινή ανακοίνωσή τους– τόσο τους αγρότες όσο και την πολιτεία να προχωρήσουν άμεσα σε διάλογο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της οικονομικής δραστηριότητας.

Οι αποκλεισμοί δρόμων και τελωνείων, σε συνδυασμό με τις συμβολικές κινητοποιήσεις σε λιμάνια, όπως του Βόλου και της Θεσσαλονίκης, προκαλούν αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, επηρεάζοντας την κυκλοφορία αγαθών, πρώτων υλών και εξαγωγών.

Τις μεγαλύτερες απώλειες καταγράφουν, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, το λιανεμπόριο, με ζημιές 15–20 εκατ. ευρώ ημερησίως, οι μεταφορές και τα logistics με 8–12 εκατ. ευρώ, οι αγροτικές εξαγωγές με 5–8 εκατ. ευρώ, καθώς και ο τουρισμός, κυρίως στην περιφέρεια, όπου οι απώλειες υπολογίζονται σε 3–5 εκατ. ευρώ την ημέρα.

Η σωρευτική οικονομική ζημία, όπως εκτιμάται, έχει ήδη φτάσει τα 500–600 εκατομμύρια ευρώ μέσα σε περίπου 15 ημέρες κινητοποιήσεων, ενώ σε περίπτωση που η κατάσταση παραταθεί, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να ξεπεράσει τα 800 εκατομμύρια ευρώ.

Παράλληλα, ισχυρό πλήγμα δέχονται και τα δημόσια έσοδα, με τις απώλειες από ΦΠΑ να υπολογίζονται σε 70–100 εκατ. ευρώ ανά δεκαήμερο, ενώ καταγράφεται και μείωση στις ασφαλιστικές εισφορές, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω τα δημοσιονομικά μεγέθη.

Σενάριο 1: Μερική νίκη της Ρωσίας: Κόστος έως 1,6 τρισ. ευρώ

Σύμφωνα με το πρώτο σενάριο, οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν την προέλαση έως τον Δνείπερο, αναγκάζοντας το Κίεβο σε μια λύση υπέρ της Μόσχας.

Η έκθεση αναφέρει ότι:

• Η Ουκρανία κινδυνεύει να χάσει έως και το 50% της επικράτειάς της, με σοβαρές επιπτώσεις στη σταθερότητα και στη λειτουργία του κράτους.
• 6–11 εκατομμύρια Ουκρανοί ενδέχεται να αναζητήσουν καταφύγιο στην Ευρώπη.
• Το άμεσο κόστος προσφυγικών ροών για τέσσερα χρόνια υπολογίζεται σε 524–952 δισ. ευρώ.
• Η ενίσχυση του ανατολικού άκρου του ΝΑΤΟ εκτοξεύει το συνολικό κόστος για την Ευρώπη στα 1,2–1,6 τρισ. ευρώ.

Επιπλέον, μετά από μια τέτοια συμφωνία, η Ρωσία θα μπορούσε να ανακατευθύνει τη στρατιωτική της πίεση προς Μολδαβία, Βαλτικές χώρες ή Βόρεια Ευρώπη, δημιουργώντας ένα νέο κύμα ανασφάλειας στην ήπειρο.

Σενάριο 2: Νίκη της Ουκρανίας: Κόστος έως 838 δισ. ευρώ

Στο δεύτερο σενάριο, η Ουκρανία, με επαρκή στρατιωτική ενίσχυση, σταματά τις ρωσικές επιθέσεις και ανακτά ζωτικά εδάφη.

Για να συμβεί αυτό, η μελέτη εκτιμά ότι χρειάζονται:

• 1.500–2.500 άρματα μάχης
• 2.000–3.000 συστήματα πυροβολικού
• Έως 8 εκατομμύρια drones, μαζί με εξελιγμένη αεράμυνα και στρατηγικούς πυραύλους
• Χρονικός ορίζοντας: 1–2 χρόνια

Με αυτά τα μέσα, το Κίεβο μπορεί να επιστρέψει σε συνθήκες πολιτικής σταθερότητας και να αναχαιτίσει τη ρωσική προέλαση.

Το κόστος για την Ευρώπη σε βάθος τετραετίας εκτιμάται σε 522–838 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το μισό του κόστους μιας ρωσικής νίκης. Η αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων μπορεί να μειώσει το βάρος έως και κατά 50%.

Κοινή συνισταμένη και των δύο σεναρίων είναι η αυξανόμενη εξάρτηση της Ουκρανίας από την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, καθώς προβλέπεται σταδιακή απόσυρση των ΗΠΑ μετά το 2026. Τα αποθέματα του Κιέβου ενδέχεται να εξαντληθούν στα μέσα του ίδιου έτους.

Στην καρδιά των ευρωπαϊκών συζητήσεων βρίσκεται το σχέδιο της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για διάθεση 140 δισ. ευρώ από παγωμένα ρωσικά κεφάλαια στην Ουκρανία μέσω «δανείου αποζημίωσης». Παρά επιμέρους αντιρρήσεις, η πλειονότητα των κρατών-μελών στηρίζει την πρόταση, που αναμένεται να κλείσει στην Σύνοδο Κορυφής της 18–19 Δεκεμβρίου.

Νίκος Γιαννόπουλος

Και όχι μόνο αυτό. Είναι και το ποσοστό που τα “σπάει”, είμαστε οι μοναδικοί του πίνακα που ξεπερνάνε το 30% για να εκτοξευτούν μάλιστα στο θηριώδες 35,2% του συνολικού εισοδήματος!

Αν δεν είναι αυτό success story τι είναι;

In 2023, EU households spent on average 19.7% of their disposable income on housing. 🏠

Highest in:
🇬🇷 Greece (35.2% of total income)
🇩🇰 Denmark (25.9%)
🇩🇪 Germany (25.2%)

Lowest in:
🇨🇾 Cyprus (11.6%)
🇲🇹 Malta (12.0%)
🇸🇮 Slovenia (13.8%)

Learn more ➡️ https://t.co/4E1bgbwCZE pic.twitter.com/9Zv4WX588e

— EU_Eurostat (@EU_Eurostat) January 3, 2025

Για να το κάνουμε πενηνταράκια οι Ελληνες ξοδεύουν περισσότερο από το 1/3 του εισοδήματός τους (το οποίο, όπως ξέρουμε, σε αγοραστική αξία δεν “φτουράει”) για δαπάνες στέγασης είτε ενοίκιο είτε καταβολή δόσης για στεγαστικό δάνειο. Με το που μπαίνει ο μήνας δηλαδή το 35,2% του διαθέσιμου εισοδήματος ξοδεύεται μόνο και μόνο για να συνεχίσει το εν λόγω νοικοκυριό να έχει ένα κεραμύδι πάνω από το κεφάλι του. Με το 65% πρέπει να καλυφθούν όλες οι υπόλοιπες ανάγκες (διατροφή, λογαριασμοί κτλ).

Καταλαβαίνει κανείς, χωρίς να είναι ειδήμων στα οικονομικά, ότι μία τέτοια κατάσταση δεν μπορεί να είναι βιώσιμη, άρα δεν μπορεί να συνεχιστεί για πολύ καιρό.

Ας δούμε όμως και κάτι άλλο. Στη δεύτερη και στην τρίτη θέση στο σχετικό πίνακα βρίσκονται η Δανία και η Γερμανία. Η Δανία, χώρα-πρότυπο του ευρωπαϊκού βορρά διαθέτει ΑΕΠ σε ονομαστικές διπλάσιο από την Ελλάδα. Για τη Γερμανία δεν χρειάζεται να πούμε κάτι άλλο πέρα από το ότι είναι η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης των 27. Οι διαφορές με την Ελλάδα είναι έτσι και αλλιώς χαώδεις. Και όμως, από αυτές τις δύο χώρες η Ελλάδα έχει σαφώς μεγαλύτερο κόστος στέγασης.

Σε ότι αφορά τις χώρες που βρίσκονται στις πιο χαμηλές θέσεις του πίνακα συναντά κανείς την Κύπρο η οποία μάλιστα έχει το μικρότερο ποσοστό (μόλις 11,6%). Ξέρουμε ότι τα ενοίκια στην Κύπρο είναι πολύ ακριβά, κατά τόπους ακριβότερα απ’ ότι στην Ελλάδα, και ότι στο νησί ο κόσμος διαμαρτύρεται για τα υψηλά κόστη στέγασης! Είναι όμως φανερό από τον πίνακα ότι οι Κύπριοι έχουν σαφώς μεγαλύτερα εισοδήματα από τους Ελληνες, ιδιαίτερα αν έχουμε να κάνουμε με τους μισθωτούς. Ρωτήστε ποιες είναι οι αποδοχές ενος Κύπριου εκπαιδευτικού ή γιατρού;

Πολύ καλύτερες επιδόσεις από την Ελλάδα καταγράφουν όλες οι χώρες του ευρωπαϊκού νότου, οι οποίες, σημειωτέον, αντιμετωπίζουν οξύ πρόβλημα στεγαστικής κρίσης.

• Οι Ισπανοί δαπανούν το 17,2% του εισοδήματός τους σε στεγαστικές ανάγκες, οι Ιταλοί το 14,4%, οι Μαλτέζοι το 12% και οι Κροάτες το 14,4%.

Ακόμα και οι Γάλλοι βρίσκονται πολύ μακριά από την Ελλάδα αφού ξοδεύουν μόλις το 17,9% του εισοδήματός τους που δεν έχει φυσικά καμία σχέση με τα ελληνικά εισοδήματα. Ο δε μέσος όρος στην Ευρώπη το 27 διαμορφώνεται στο 19,7%, κυρίως γιατί τον “τραβούν” πιο ψηλά χώρες όπως η Ελλάδα, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο, η Δανία, η Ολλανδία και η Σουηδία. Ολοι, δηλαδή, οι πλούσιοι του Ευρωπαϊκού βορρά συν τους κιμπάρηδες Ελληνες.

Θυμίζουμε εδώ ότι τα ποσοστά ιδιοκατοίκισης έχουν μειωθεί δραματικά στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες. Εκεί που η χώρα απολάμβανε ποσοστά ιδιοκατοίκισης που ξεπερνούσαν ακόμα και το 80%, πλέον το σχετικό ποσοστό έχει περιοριστεί κάτω από το 70% (συγκεκριμένα στο 69,6%).

Αυτό το στοιχείο δείχνει ότι η στέγαση στη χώρα γίνεται τόσο ακριβή που η απόκτηση ή η διατήρηση ιδιόκτητης στέγης για πολλούς συμπολίτες μας γίνεται όνειρο θερινής νυκτός. Το δε ποσοστό βαίνει ακόμα περισσότερο μειούμενο στην Αθήνα της οποίας οι πολίτες έχουν να αντιμετωπίσουν και το βραχνά της έλλειψης σπιτιών λόγω της ανάπτυξης της βραχυχρόνιας μίσθωσης.

• Υπάρχει, συμπερασματικά, πολύ σοβαρό πρόβλημα στέγης στη χώρα. Πρόβλημα που απαιτεί εκπόνηση και εφαρμογή άλλων πολιτικών σε σχέση με αυτές που εφαρμόζονται. Η λαίλαπα των μνημονίων από το 2010 μέχρι και το 2018 σάρωσε τα πάντα στο τομέα αυτόν και άλλαξε για τα καλά τα δεδομένα που είχαν διαμορφωθεί τις δεκαετίες μετά την Μεταπολίτευση.

Σε διαφορετική περίπτωση, αν αυτή η τάση συνεχιστεί, η κρίση θα λάβει μόνιμα χαρακτηριστικά τα οποία εν τέλει θα είναι μη αναστρέψιμα με ότι αυτό συνεπάγεται για τις κοινωνικές συνέπειες.

Ολος ο πίνακας εδώ (https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ilc_mded01__custom_12697144/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=b53b47f2-319a-4182-8290-a261fb1a3e26)

” Μειώνεται στο ένα εκατομμύριο ευρώ το κόστος ίδρυσης για περιοχές εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης” ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης, τονίζοντας πως “αυτό είναι ένα βασικό κίνητρο για να στηρίξουμε προσπάθειες ίδρυσης τέτοιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και σε άλλα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας”.

Ο κ. Πιερρακάκης εξήγησε αναλυτικά τα κριτήρια και τις προϋθποθέσεις εγγραφής σπουδαστών στα νέα πανεπιστήμια και διευκρίνισε, για πολλοστή φορά, ότι ” ο συντελεστής της χαμηλότερης βάσης εισαγωγής είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορεί, για να δικαιούται κάποιος να αιτηθεί την εγγραφή του σε αυτά τα πανεπιστήμια. Από εκεί και πέρα το κάθε πανεπιστήμιο ξεχωριστά θα διαμορφώνει, όπως έχει κάθε δικαίωμα, τα δικά του κριτήρια τα οποία θα είναι ανάλογα με αυτά του μητρικού ιδρύματος και τα οποία εγκρίνει η ΕΘΑΑΕ, συνεπώς κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι θα εισάγεται σε μια ιατρική σχολή με βαθμό 11, αυτό δεν μπορεί ποτέ να γίνει και επειδή αυτά τα πανεπιστήμια δεν διακυβεύουν τη φήμη τους για κανένα λόγο”.

Ο υπουργός Παιδείας εξέφρασε την απορία του για την στάση που επέλεξε τελικώς απέναντι στο νομοσχέδιο ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, επεσήμανε πως ” στοιχεία της δήθεν διαφοροποίησης του, όπως η έγκριση των προγραμμάτων σπουδών δημόσιων και μη κρατικών ΑΕΙ να γίνεται από την ίδια αρχή, αυτό υπάρχει ήδη στο νομοσχέδιο, πρόκειται για την ΕΘΑΑΕ” και επανέλαβε ότι ” η κατάθεση του νομοσχεδίου είναι ένα στέρεο βήμα, όπως προκύπτει από τις γνωμοδοτήσεις κορυφαίων συνταγματολόγων, μεταξύ των οποίων ο κύριος Βενιζέλος και ο κύριος Αλιβιζάτος“.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται εκπτώσεις στους λογαριασμούς ρεύματος των μεγάλων καταναλωτών που επενδύουν στην εξοικονόμηση ενέργειας, δυνατότητα συμμετοχής των καταναλωτών στην αγορά με σχήματα διαχείρισης της ζήτησης, μείωση του κόστους των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας καθώς και στοχευμένες παρεμβάσεις για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Βασικός πυλώνας της νέας δομής της αγοράς ρεύματος είναι το Κοινοτικό πλαίσιο, το λεγόμενο target model που θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται στη χώρα μας από 1ης Νοεμβρίου. Το νέο μοντέλο θα περιορίσει τις χρεώσεις που επιβάλλονται εκτός αγοράς ενώ θα επιτρέψει τη σύζευξη της ελληνικής με τις γειτονικές αγορές ενέργειας, αυξάνοντας έτσι τον ανταγωνισμό δεδομένου ότι οι χονδρικές τιμές του ρεύματος στη χώρα μας είναι – με στοιχεία α’εξαμήνου 2020 – οι υψηλότερες στην ΕΕ.

Μόλις πρόσφατα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε «ασυγχώρητο λάθος» το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της ΕΕ που δεν έχει υιοθετήσει το target model ενώ τόνισε πως αν είχε εφαρμοστεί το σύστημα αυτό, «Θα τερματίζονταν διάφορα ειδικά καθεστώτα και δώρα των κυβερνήσεων στον έναν και στον άλλον που στρεβλώνουν την αγορά και προξενούν αδικίες. Και κυρίως θα έπεφταν οι τιμές για τη βιομηχανία και τους απλούς καταναλωτές».

Στο πλαίσιο αυτό, πέρα από την εφαρμογή του target model, το ΥΠΕΝ προχωρά στην εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων για τη μείωση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας. Τα μέτρα αυτά είναι:

1.Αλλαγές στο καθεστώς των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, οι οποίες θα ενταχθούν στο καθεστώς της ελεύθερης αγοράς (αντί των εγγυήσεων που ισχύουν τώρα). Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διαχειριστή ΑΠΕ και Εγγυήσεων Προέλευσης (ΔΑΠΕΕΠ) το μέσο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο πρώτο πεντάμηνο του έτους ήταν 134,3 ευρώ ανά μεγαβατώρα (84,7 ευρώ για τα αιολικά, 262,1 ευρώ για τα φωτοβολταϊκά) όταν το κόστος της λιγνιτικής μεγαβατώρας ήταν (στο επτάμηνο) 82 ευρώ και του φυσικού αερίου 44 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Σημειώνεται ότι οι τιμές για τις ανανεώσιμες πηγές έχουν μειωθεί θεαματικά στους διαγωνισμούς που διεξάγονται τα τελευταία χρόνια, ωστόσο παραμένει σε λειτουργία μεγάλος όγκος ακριβών μονάδων που ανεβάζουν το συνολικό κόστοε. Σε κάθε περίπτωση, από το ΥΠΕΝ έχει αποκλειστεί το ενδεχόμενο αύξησης του ΕΤΜΕΑΡ (τέλος μείωσης αέριων ρύπων που περιλαμβάνεται στους λογαριασμούς ρεύματος και χρηματοδοτεί το λογαριασμό των ανανεώσιμων πηγών). Το ΕΤΜΕΑΡ προβλέπεται να ενσωματωθεί στο ανταγωνιστικό σκέλος των λογαριασμών, δηλαδή στην προμήθεια ενώ ταυτόχρονα θα επιταχυνθούν οι διαδικασίες για την ένταξη νέων μονάδων με χαμηλότερες τιμές. Τέλος προβλέπεται η λήψη μέτρων για τους διαγωνισμούς που διοργανώνει η ΡΑΕ για νέες μονάδες ΑΠΕ με κριτήριο τη χαμηλότερη προσφερόμενη τιμή ανά κιλοβατώρα (για όσο διάστημα θα συνεχίσουν να διεξάγονται). Σε μελέτη αξιολόγησης του σχήματος των ανταγωνιστικών διαδικασιών για την περίοδο 2018-2020 που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του ΥΠΕΝ, ενώ σημειώνονται γενικά θετικές συνέπειες ως προς την υλοποίηση επενδύσεων και την πτώση των τιμών, εν τούτοις καταγράφονται και «Ισχυρές ενδείξεις δεσπόζουσας θέσης είτε σε επίπεδο έργων που συμμετέχουν σε ανταγωνιστική διαδικασία είτε σε επίπεδο υποβολής προσφορών».

2. Ριζικές παρεμβάσεις για τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις που περιλαμβάνονται στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού. Οι Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας θα μειωθούν για όλους τους καταναλωτές με την πρόοδο των διασυνδέσεων των νησιών. Η μεθοδολογία υπολογισμού των Χρεώσεων για τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής (ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ) θα αναμορφωθεί στην κατεύθυνση της μείωσης για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Οι μειώσεις αυτές προβλέπονται να εφαρμοστούν από το 2021 και θα αποτελέσουν το πρώτο βήμα στην κατεύθυνση της εισαγωγής κινήτρων για μείωση των απωλειών, εξοικονόμηση ενέργειας και διαχείρισης της ζήτησης.

3.Εκτεταμένα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας σε κατοικίες («Εξοικονομώ) αλλά και δημόσια κτίρια, επιχειρήσεις με επιχορηγήσεις, δάνεια και αξιοποίηση του θεσμού των ενεργειακών υπηρεσιών. Το νέο Εξοικονομώ αναμένεται να προκηρυχθεί άμεσα ενώ θα ακολουθήσουν νέοι κύκλοι με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ.

4.Ειδικό «πακέτο» ελάφρυνσης του ενεργειακού κόστους για τη βιομηχανία που περιλαμβάνει μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στη μέση τάση, διατήρηση των ενισχύσεων για τους κλάδους που υφίστανται τη λεγόμενη «διαρροή άνθρακα», επιπλέον μείωση των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ