Ωστόσο, η στρατηγική δεν συνοδεύεται προς το παρόν από νέα χρηματοδότηση — γεγονός που προκαλεί επικρίσεις πως η προσπάθεια δεν θα αποδώσει αν η ΕΕ δεν στηρίξει το εγχείρημα με στοχευμένα κονδύλια και δεν ενισχύσει τον ρόλο της Επιτροπής στην εφαρμογή των μέτρων από τα κράτη-μέλη.

Η πρόταση παρουσιάζεται σε μια περίοδο που οι πιέσεις στο κόστος διαβίωσης παραμένουν υψηλά στην πολιτική ατζέντα σε όλη την Ευρώπη, μετά και τις επιτυχίες ακροδεξιών κομμάτων στις ομοσπονδιακές εκλογές της Γερμανίας και στις δημοτικές εκλογές της Γαλλίας, με βασικό σύνθημα τη δυσαρέσκεια για τη στέγαση, τους μισθούς και τις δημόσιες υπηρεσίες.

«Οι άνθρωποι που βιώνουν τη φτώχεια συχνά μένουν χωρίς φωνή και στήριξη, γεγονός που εντείνει τη δυσπιστία προς τις δημόσιες πολιτικές που υπάρχουν για να τους προστατεύουν. Το κενό αυτό εκμεταλλεύεται η άκρα δεξιά», δηλώνει η Marit Maij, ευρωβουλεύτρια των Σοσιαλιστών και αντιπρόεδρος της Διακομματικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας.

Η Karin Johansson, που έχει βιώσει η φτώχεια και εργάζεται σε κοινοτικό κέντρο υποστήριξης αστέγων στη Nyköping της Σουηδίας, τονίζει ότι η αδράνεια των κυβερνήσεων έχει οδηγήσει πολλούς νέους στην αποξένωση από την κοινωνία.

«Πολλοί νέοι άνδρες γυρίζουν την πλάτη στην σουηδική κοινωνία επειδή δεν έχουν εμπιστοσύνη σε αυτή. Και αυτό φαίνεται — πυροβολισμοί, εκρήξεις, η μαφία εκτοξεύεται», αναφέρει η Johansson, που είναι επίσης μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου του European Anti-Poverty Network. Η άκρα δεξιά «επηρεάζει τα πάντα και δεν επιθυμεί σταθερότητα στην κοινωνία. Θέλει διαρκώς αναταραχή».

Στόχος η συνολική αντιμετώπιση της φτώχειας

Η Επιτροπή θα παρουσιάσει τη στρατηγική μαζί με προτάσεις για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας, του αποκλεισμού από τη στέγαση και την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία.

«Όταν οι άνθρωποι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά στέγη, τροφή, περίθαλψη, εκπαίδευση ή μια σταθερή ζωή, οι κοινωνίες μας αποδυναμώνονται και η εμπιστοσύνη πλήττεται», σημειώνει η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Roxana Mînzatu, που θα παρουσιάσει τα μέτρα. «Η Ευρώπη χρειάζεται μια ισχυρότερη και πιο συντονισμένη απάντηση … Μια προσέγγιση που θα προλαμβάνει τη φτώχεια, θα στηρίζει όσους έχουν ήδη πληγεί και θα μετατρέπει τις κοινωνικές δεσμεύσεις σε απτά αποτελέσματα για τους πολίτες».

Η βασική θέση της Κομισιόν είναι ότι οι πόροι υπάρχουν ήδη, αλλά οι εθνικές κυβερνήσεις δεν τους αξιοποιούν αποτελεσματικά.

Σύμφωνα με προσχέδιο του προϋπολογισμού για την επόμενη μακροπρόθεσμη περίοδο της ΕΕ, διατίθενται περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ για κοινωνικές πολιτικές — ποσό διπλάσιο από τα 50 δισεκατομμύρια που προβλέπονταν προηγουμένως μέσω του European Social Fund Plus. Ωστόσο, όπως ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ με γνώση των σχεδίων (που μίλησε ανώνυμα), πολλές πρωτεύουσες δεν αξιοποίησαν επαρκώς τα ήδη διαθέσιμα κονδύλια.

«Η πρόοδος ήταν αργή και πρέπει να το παραδεχτούμε», τόνισε ο ίδιος αξιωματούχος, προσθέτοντας πως η αποτροπή ριζοσπαστικοποίησης και η διατήρηση της πίστης στην ΕΕ αποτελούν σημαντικά κίνητρα πίσω από την πρωτοβουλία των Βρυξελλών για πρόληψη και αντιμετώπιση της φτώχειας.

Το σχέδιο «θα δώσει στα κράτη-μέλη επιπλέον εργαλεία για να προχωρήσουν», ανέφερε ακόμη ο αξιωματούχος, περιγράφοντας το ως αφετηρία πριν παρουσιαστούν πιο συγκεκριμένες προτάσεις μέσα στον επόμενο χρόνο.

Αμφισβητήσεις για την επάρκεια των πόρων

Ωστόσο, επικριτές θεωρούν πως τα κράτη-μέλη χρειάζονται περισσότερο χρήματα παρά νέα εργαλεία.

Προτεραιότητα της ΕΕ «πρέπει να είναι η υλοποίηση συγκεκριμένων μέτρων και στοχευμένη χρηματοδότηση», υπογραμμίζει η ευρωβουλεύτρια Marie Toussaint, μέλος της Διακομματικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην εφαρμογή — όχι να αφήνει όλο το βάρος στα κράτη-μέλη».

«Δεν υπάρχει στρατηγική χωρίς χρήματα», τονίζει η Juliana Wahlgren, διευθύντρια του European Anti-Poverty Network. «Πώς θα εφαρμοστεί όταν χρηματοδοτικά δεν αποτελεί προτεραιότητα;»

Η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο τη μείωση κατά τουλάχιστον 15 εκατομμύρια ανθρώπους αυτών που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό μεταξύ 2019 και 2030 και την πλήρη εξάλειψή τους έως το 2050.

Ο στόχος αυτός τέθηκε το 2021. Μέχρι το 2025 όμως ο αριθμός αυτός είχε μειωθεί μόλις κατά 3,4 εκατομμύρια, σύμφωνα με το προσχέδιο στρατηγικής που είδε το POLITICO. Στην ΕΕ το 2025, το ποσοστό όσων κινδυνεύουν από φτώχεια ανήλθε σε 20,9%, ελάχιστα μειωμένο σε σχέση με το 2019 (21,1%).

Η εικόνα διαφέρει σημαντικά ανά χώρα. Η Ρουμανία και η Βουλγαρία μείωσαν κατά περίπου ένα τρίτο τον πληθυσμό που κινδυνεύει από φτώχεια μέσα σε μια δεκαετία, ενώ κάποια από τα πλουσιότερα κράτη-μέλη κινούνται αντίστροφα.

Η πανδημία Covid-19 ανέστρεψε τη θετική πορεία στη μείωση της φτώχειας στη Γαλλία, την Αυστρία και τη Γερμανία. Σε αυτές τις χώρες το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ήταν υψηλότερο το 2025 σε σχέση με δέκα χρόνια πριν. Στη Γερμανία μάλιστα αυξήθηκε από 17,3% το 2019 σε 21,2% πέρυσι. Παράλληλα ενισχύθηκε σημαντικά η υποστήριξη προς το ακροδεξιό κόμμα Alternative für Deutschland (AfD), ιδίως μετά την προσφυγική κρίση του 2016.

Bασικά εμπόδια: γραφειοκρατία & πρόσβαση στη στήριξη

Για όσους βιώνουν τη φτώχεια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο αν υπάρχουν μέτρα στήριξης αλλά αν μπορούν πραγματικά να τα αξιοποιήσουν.

«Είναι πολύ δύσκολο να έχει κάποιος πρόσβαση σε ορισμένες παροχές λόγω γραφειοκρατίας — το ίδιο το σύστημα είναι πολύ δύσκολο στη διαχείριση», σημειώνει η Ema Popovici, άτομο που βιώνει τη φτώχεια και εργάζεται ως βοηθός έργου στο Bucovina Institute στη Ρουμανία.

Η ΕΕ πρέπει να ακούσει όσους βιώνουν τη φτώχεια, επιμένει η Popovici: «Μπορούν να μεταφέρουν τι πραγματικά συμβαίνει. Γιατί στα χαρτιά μπορεί να δηλωθεί πως όλα πηγαίνουν καλά ή ότι έχουμε λύσεις — αλλά στην πράξη δεν λειτουργούν. Χρειάζονται άνθρωποι έξω στην κοινωνία που θα συνομιλούν απευθείας με αυτούς τους πολίτες».

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Έναν ακριβώς χρόνο μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας της ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η φον ντερ Λάιεν, που ήδη δέχεται επικρίσεις για ζητήματα διαφάνειας και εντάσεις με τον τομέα εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, καλείται τώρα να αποφύγει να παρασυρθεί σε σκάνδαλο που ξεκινά από τα πρώτα χρόνια της θητείας της.

Η ανακοίνωση από το Ευρωπαϊκό Γραφείο Εισαγγελέα ότι συνελήφθησαν την Τρίτη η πρώην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας και ανώτερος διπλωμάτης που υπηρετεί σήμερα στην Επιτροπή, έδωσε νέο έναυσμα στους επικριτές της φον ντερ Λάιεν, με εκκλήσεις για τέταρτη πρόταση μομφής εις βάρος της.

«Διακυβεύεται η αξιοπιστία των θεσμών μας», δήλωσε η Μανόν Ομπρί, συμπρόεδρος της Ομάδας της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Αν αποδειχθούν οι κατηγορίες, θα πρόκειται για το μεγαλύτερο σκάνδαλο στις Βρυξέλλες μετά την ομαδική παραίτηση της Επιτροπής Ζακ Σαντέρ το 1999 λόγω οικονομικών ατασθαλιών.

Η αστυνομία συνέλαβε την πρώην αντιπρόεδρο της Επιτροπής Φεντερίκα Μογκερίνι, κεντροαριστερή Ιταλίδα πολιτικό που ηγήθηκε του τομέα εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ (2014-2019), και τον Στέφανο Σαννίνο, Ιταλό διπλωμάτη που διετέλεσε γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS) από το 2021 έως την αντικατάστασή του φέτος.

Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Εισαγγελέα ανακοίνωσε ότι υπάρχουν «ισχυρές υποψίες» πως ο διαγωνισμός του 2021-2022 για τη δημιουργία διπλωματικής ακαδημίας συνδεδεμένης με το Kολλέγιο της Ευρώπης, όπου η Μογκερίνι είναι πρύτανης, δεν ήταν δίκαιος. Αν οι υποψίες επαληθευτούν, ενδέχεται να στοιχειοθετούνται αδικήματα όπως απάτη σε δημόσιες συμβάσεις, διαφθορά, σύγκρουση συμφερόντων και παραβίαση επαγγελματικού απορρήτου.

Κλιμάκωση εντάσεων στην κορυφή της ΕΕ

Η υπόθεση αναμένεται να επιδεινώσει τις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ φον ντερ Λάιεν και της επικεφαλής του EEAS, Kaja Kallas, σύμφωνα με τέσσερις αξιωματούχους της ΕΕ. Νωρίτερα φέτος, ο Σαννίνο άφησε τη θέση του στη διπλωματική υπηρεσία και ανέλαβε σημαντικό ρόλο στην Επιτροπή υπό τη φον ντερ Λάιεν.

Αξιωματούχος της ΕΕ υπερασπίστηκε τη φον ντερ Λάιεν, επιρρίπτοντας ευθύνες στην αυτόνομη Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης που λειτουργεί υπό την Κάλας, μία από τους 27 επιτρόπους.

«Γνωρίζω ότι όσοι δεν συμπαθούν τη φον ντερ Λάιεν θα εκμεταλλευτούν αυτή την υπόθεση εις βάρος της, όπως κάνουν πάντα», ανέφερε ο ίδιος. «Επειδή είναι η πιο αναγνωρίσιμη ηγέτιδα στις Βρυξέλλες, όλα καταλήγουν πάνω της. Δεν είναι δίκαιο να αντιμετωπίσει πρόταση μομφής για πράξεις που ίσως έγιναν από την Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης. Δεν λογοδοτεί για όλους τους θεσμούς.»

Η Μογκερίνι, ο Σαννίνο και ένα τρίτο πρόσωπο δεν έχουν κατηγορηθεί επισήμως και η κράτησή τους δεν συνεπάγεται ενοχή. Ο ανακριτής έχει στη διάθεσή του 48 ώρες από την έναρξη των καταθέσεών τους για να αποφασίσει τα επόμενα βήματα.

Όταν ζητήθηκε σχόλιο για τον Σαννίνο, η Επιτροπή αρνήθηκε να τοποθετηθεί. Το Κολλέγιο της Ευρώπης επίσης απέφυγε να απαντήσει σε συγκεκριμένες ερωτήσεις σχετικά με τη Μογκερίνι, περιοριζόμενο σε δήλωση ότι παραμένει «δεσμευμένο στα υψηλότερα πρότυπα ακεραιότητας, δικαιοσύνης και συμμόρφωσης – τόσο σε ακαδημαϊκά όσο και σε διοικητικά θέματα».

Σκάνδαλα διαφθοράς πλήττουν τις Βρυξέλλες

Η έρευνα εξελίσσεται ενώ ευρωσκεπτικιστικά, λαϊκιστικά και ακροδεξιά κόμματα σημειώνουν άνοδο λόγω δυσαρέσκειας των ψηφοφόρων, ενώ η ΕΕ πιέζει κράτη εντός κι εκτός συνόρου για δικά τους σκάνδαλα διαφθοράς.

«Είναι ειρωνικό πώς οι Βρυξέλλες κάνουν μαθήματα περί “κράτους δικαίου” όταν οι ίδιες μοιάζουν περισσότερο με αστυνομική σειρά παρά με λειτουργική ένωση», σχολίασε στο X o Zoltan Kovacs, εκπρόσωπος της κυβέρνησης της Ουγγαρίας που έχει δεχθεί κριτική από την ΕΕ.

Ο Ρουμάνος ευρωβουλευτής Gheorghe Piperea, μέλος των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών που είχε πρωτοστατήσει σε αποτυχημένη πρόταση μομφής κατά της φον ντερ Λάιεν τον Ιούλιο, δήλωσε πως εξετάζει το ενδεχόμενο νέας πρωτοβουλίας.

Η εκπρόσωπος του ρωσικού ΥΠΕΞ Μαρία Ζαχάροβα, μιλώντας σε κρατικά μέσα ενημέρωσης, υποστήριξε ότι οι αξιωματούχοι της ΕΕ «αγνοούν τα δικά τους προβλήματα ενώ συνεχώς κάνουν κήρυγμα στους άλλους».

Η Ένωση δυσκολεύεται να απαλλαγεί από σκάνδαλα διαφθοράς τα τελευταία χρόνια. Οι έφοδοι της Τρίτης ακολουθούν το σκάνδαλο «Qatargate» του 2022 – όταν το Κατάρ κατηγορήθηκε πως προσπαθούσε να επηρεάσει ευρωβουλευτές μέσω δωροδοκιών – αλλά και τη φετινή έρευνα για χρηματισμό υπέρ κινεζικού κολοσσού τεχνολογίας στις Βρυξέλλες.

Υψηλό προφίλ υπόπτων – Κίνδυνος σοβαρών συνεπειών

Οι προηγούμενες έρευνες αφορούσαν κυρίως μέλη του Ευρωκοινοβουλίου. Τότε, αξιωματούχοι της Επιτροπής έσπευσαν να αποστασιοποιηθούν από τα σκάνδαλα. Ωστόσο ούτε η ίδια η Επιτροπή έχει μείνει ανεπηρέαστη: το 2012 ο επίτροπος Υγείας Tζον Ντάλι παραιτήθηκε λόγω σκανδάλου λόμπινγκ καπνού. Η φον ντερ Λάιεν πρόσφατα επικρίθηκε από το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ επειδή δεν δημοσιοποίησε SMS με τον CEO της Pfizer κατά την πανδημία Covid-19.

Τα νέα αποκαλυπτήρια θεωρούνται ακόμα πιο επικίνδυνα λόγω του υψηλού προφίλ των εμπλεκομένων και του βάρους των κατηγοριών.

Μετά τη θητεία ως αντιπρόεδρος Επιτροπής και επικεφαλής EEAS, η Μογκερίνι διορίστηκε πρύτανης στο Κολλέγιο της Ευρώπης το 2020, προκαλώντας αντιδράσεις ως μη κατάλληλη υποψήφια που μπήκε στη διαδικασία μετά τη λήξη προθεσμίας. Το 2022 ανέλαβε διευθύντρια στην Ευρωπαϊκή Διπλωματική Ακαδημία – επίκεντρο των εφόδων.

Ο Σαννίνο ήταν κορυφαίος διπλωμάτης στην EEAS και σήμερα είναι γενικός διευθυντής για Μέση Ανατολή, Βόρειο Αφρική και χώρες του Κόλπου στην Επιτροπή.

Ο εκπρόσωπος προσωπικού ενός εκ των μεγαλύτερων συνδικάτων στις Βρυξέλλες, ο Cristiano Sebastiani, δήλωσε ότι αν αποδειχθούν οι κατηγορίες θα υπάρξει «καταστροφικό πλήγμα στην αξιοπιστία των θεσμών αλλά και στην εικόνα όλων των ευρωπαϊκών θεσμών στους πολίτες». Ανέφερε πως έχει λάβει «δεκάδες μηνύματα» από ανήσυχους υπαλλήλους σχετικά με τη ζημιά στη φήμη τους.

«Αυτό δεν είναι καλό ούτε για τους θεσμούς ούτε για τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Δεν βοηθά την Ευρώπη – αποσπά την προσοχή από άλλα σημαντικά ζητήματα», σχολίασε ανώνυμα στέλεχος της Επιτροπής. «Καλλιεργεί μια εικόνα ελιτισμού και άτυπων δικτύων εύνοιας. Η Μογκερίνι υπήρξε μια από τις πιο επιτυχημένες επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής – αυτό βλάπτει σοβαρά τη δημόσια διπλωματία.

Το κολλέγιο των Επιτρόπων αποφάσισε συγκεκριμένα την αναστολή της συμμετοχής οντοτήτων εγκατεστημένων στο Ισραήλ σε δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του λεγόμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας (EIC). 

Με επίκληση του άρθρου 2 της συμφωνίας σύνδεσης Ε.Ε. – Ισραήλ, η Κομισιόν αναφέρει στη σχετική ανακοίνωση ότι υπάρχει σαφής δέσμευση για «τήρηση υποχρεώσεων» που αποτελούν «ουσιαστικό μέρος της συνεργασίας» των δύο πλευρών, συμπεριλαμβανομένης της διμερούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ τους. 

«Ενώ το Ισραήλ έχει ανακοινώσει καθημερινή ανθρωπιστική παύση στις μάχες στη Γάζα και έχει εκπληρώσει ορισμένες από τις δεσμεύσεις του στο πλαίσιο της κοινής συμφωνίας για την ανθρωπιστική βοήθεια και την πρόσβαση, η κατάσταση παραμένει σοβαρή», υπογραμμίζει η Κομισιόν. 

Έως πολύ πρόσφατα το κολλέγιο των Επιτρόπων αρνούνταν να προχωρήσει σε ενέργειες εναντίον του Ισραήλ. 

Για την έγκριση, πάντως, της πρότασης της Κομισιόν απαιτείται από τα κράτη-μέλη ειδική πλειοψηφία. Σύμφωνα με πληροφορίες, αυτό μπορεί να συμβεί ακόμα και αύριο σε συνεδρίαση των πρέσβεων των κρατών-μελών της Ε.Ε. 

Καθώς η πρόταση απαιτεί ειδική πλειοψηφία, το πιο πιθανό είναι τα κράτη-μέλη να δώσουν το «πράσινο φως» για την έγκρισή της. 

Η αναστολή της συμμετοχής του Ισραήλ από το εν λόγω πρόγραμμα αποτελούσε μία από τις δέκα επιλογές που παρουσίασε η Κομισιόν στο τελευταίο συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων της Ε.Ε, ως συμπληρωματικό της σχετικής έκθεσης, που προετοίμασε και σύμφωνα με την οποία υπήρχαν σοβαρές ενδείξεις ότι η ισραηλινή κυβέρνηση είχε παραβιάσει το διεθνές δίκαιο σε ό,τι αφορά τη Γάζα. 

Στις 10 Ιουλίου, η Ε.Ε. είχε παρουσιάσει συμφωνία με το Ισραήλ όπου περιλαμβανόταν «σημαντική» βελτίωση της πρόσβασης ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα, με αύξηση της κυκλοφορίας φορτηγών και προστασίας της ζωής των εργαζόμενων στους σχετικούς οργανισμούς. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας είχε μάλιστα στείλει για τη σύναψη της εν λόγω συμφωνίας ειδική αποστολή με επικεφαλής τον ειδικό απεσταλμένο της Ε.Ε. για τη Μέση Ανατολή, Κριστόφ Μπιγκό. 

Τα Ηνωμένα Έθνη εκτιμούν ότι, μόνο τις τελευταίες ημέρες, πάνω από 1.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί σε χώρους διανομής τροφίμων και δεκάδες έχουν πεθάνει από την πείνα. 

Αντίδραση του Τελ Αβίβ: «Εσφαλμένη, λυπηρή» ενέργεια

Το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε σήμερα Δευτέρα ότι η σύσταση από Ευρωπαίους Επιτρόπους να περιοριστεί η συμμετοχή του Ισραήλ στο πρόγραμμα χρηματοδότησης της έρευνας Horizon (Ορίζοντας) της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι «εσφαλμένη, λυπηρή και αδικαιολόγητη».

«Το Ισραήλ θα εργαστεί για να διασφαλίσει ότι η σύσταση αυτή δεν θα υιοθετηθεί από το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ και ελπίζουμε ότι πράγματι αυτό θα γίνει», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών στην ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.

Τραμπ: Στην Γάζα υπάρχει πραγματική πείνα – Το Ισραήλ φέρει ευθύνη

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίστηκε ότι οι κάτοικοι της Γάζας υφίστανται «πραγματική πείνα», προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες σκοπεύουν να δημιουργήσουν κέντρα διανομής τροφίμων στον παλαιστινιακό θύλακα. 

«Θα δημιουργήσουμε κέντρα τροφίμων, χωρίς φράχτες ή όρια για να διευκολύνουμε την πρόσβαση. Εχουμε πολλά χρήματα και θα ξοδέψουμε για τρόφιμα. Κάποια κράτη θα μας ακολουθήσουν, ξέρω ότι το δικό σας [η Βρετανία] θα μας ακολουθήσει, και όλα τα ευρωπαϊκά κράτη θα μας ακολουθήσουν», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στη συνάντησή του με τον Βρετανό πρωθυπουργό, Κιρ Στάρμερ σε θέρετρο γκολφ στη Σκωτία. 

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε στη συνέχεια ότι το Ισραήλ έχει «μεγάλη ευθύνη» για τη ροή της βοήθειας στη Γάζα, εκτιμώντας ότι «μπορεί να κάνει πολλά» σχετικά με την πρόσβαση των Παλαιστινίων της περιοχής σε τρόφιμα. «Είναι ένα χάος. Πρέπει να λάβουν τρόφιμα και ασφάλεια τώρα», πρόσθεσε. 

Ο Τραμπ επέκρινε επίσης τη Χαμάς επειδή «δεν συμφώνησε να απελευθερώσει περισσότερους ομήρους, νεκρούς και ζωντανούς», και δήλωσε πως είπε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπέντζαμιν Νετανιάχου ότι η προσέγγιση του Ισραήλ θα χρειαστεί πιθανόν να αλλάξει. «Είπα στον Μπίμπι ότι πρέπει ίσως να το κάνεις με διαφορετικό τρόπο», είπε ο Τραμπ.

Απαντώντας σε ερώτηση αν είναι ακόμη πιθανή μια κατάπαυση του πυρός, ο Τραμπ είπε: «Ναι, μια κατάπαυση του πυρός είναι πιθανή, αλλά πρέπει να την εξασφαλίσεις, πρέπει να την τελειώσεις». 

Η Χαμάς έχει πει ότι «είναι πρόθυμη να απελευθερώσει ομήρους βάσει μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με το Ισραήλ». Υπέβαλε τη απάντησή της σε μια πρόταση κατάπαυσης του πυρός με την υποστήριξη των ΗΠΑ την Πέμπτη σε συνομιλίες στην Ντόχα. Ωρες μετά, το Ισραήλ απέσυρε την αντιπροσωπεία του από τις συνομιλίες.

Την Κυριακή, ο Τραμπ είπε πως το Ισραήλ θα πρέπει να λάβει μία απόφαση για τα επόμενα βήματα, προσθέτοντας: «Ξέρω τι θα έκανα εγώ, αλλά δεν νομίζω ότι πρέπει να το πω».

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ:

• 250 εκατομμύρια από κονδύλια του προηγούμενου ΕΣΠΑ 2014-2020 που δεν θα μπορούσαν να απορροφηθούν και θα διατεθούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
• 500 εκατομμύρια από μια νέα αναθεώρηση του Ταμείου Ανάκαμψης. Αυτό σημαίνει ότι 500 εκατομμύρια που αφορούσαν άλλα έργα και δράσεις του Ταμείου Ανάκαμψης δεν θα γίνουν και θα αξιοποιηθούν τώρα για την αντιμετώπιση των καταστροφικών πλημμυρών.
• 1,5 δισεκατομμύρια από το νέο ΕΣΠΑ, που αφορούν έργα που θα γίνουν στο πλαίσιό του. Αυτό αφορά μια αναπροσαρμογή των πόρων του ΕΣΠΑ και ως προς την κατεύθυνση και ως προς την πιο έγκαιρη καταβολή τους.

Αυτά λοιπόν είναι κονδύλια που ήδη προβλέπονται και όχι επιπλέον ευρωπαϊκή βοήθεια.

Ποια είναι όμως η πραγματική έξτρα βοήθεια; Αυτή θα μπορέσει να έρθει από το Ταμείο Αλληλεγγύης που μπορεί να διαθέσει έως και 400 εκατομμύρια ευρώ, αναλόγως του ύψους της ζημιάς.

Όμως από τις δηλώσεις της κ. φον ντερ Λάιεν στην κοινή συνέντευξη με τον πρωθυπουργό, είναι εμφανές ότι είναι ακόμη αντικείμενο σκληρής διαπραγμάτευσης ο συνολικός ετήσιος προϋπολογισμός του Ταμείου Αλληλεγγύης. Και βέβαια δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε ότι το Ταμείο Αλληλεγγύης καλύπτει πάντα μικρό μέρος του συνολικού κόστους μιας φυσικής καταστροφής.

• Το άλλο μεγάλο ερώτημα είναι εάν η όλη αναπροσαρμογή έργων και δράσεων και από το ΕΣΠΑ και από το Ταμείο Ανάκαμψης θα σημαίνει ότι θα ακυρωθούν κάποια έργα και κάποιες δράσεις ώστε να προκριθούν αυτά που αφορούν τις φετινές φυσικές καταστροφές και άρα ποιος θα είναι ο αρνητικός κοινωνικός και οικονομικός αντίκτυπος τέτοιων ακυρώσεων.

Το μέγεθος των καταστροφών, το κόστος των οποίων ακόμη δεν έχει εκτιμηθεί πλήρως, υπερβαίνει σημαντικά τα ποσά αυτά. Επομένως, είναι σαφές ότι θα χρειαστεί και μια σημαντική κινητοποίηση πόρων σε εθνικό επίπεδο. Εδώ θα μπορούσε κανείς να πει ότι η διατήρηση αναπτυξιακών ρυθμών και η σχετική βελτίωση στα δημόσια έσοδα θα καλύψει το κενό, όμως δύσκολα μπορούμε να μιλήσουμε για «πλεονάσματα» που θα καλύπτουν τις επιπλέον ανάγκες. Επιπλέον, το επόμενο διάστημα θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε και την πίεση από την ΕΕ για επιστροφή σε πρωτογενή πλεονάσματα αλλά και τις επιπτώσεις της αυξητικής τάσης συνολικά στα ευρωπαϊκά επιτόκια, άρα και του κόστους δανεισμού, ακόμη και εάν η επίτευξη της επενδυτικής βαθμίδας υποτίθεται ότι διευκολύνει τον εξωτερικό δανεισμό.

Συμπερασματικά έχουμε λοιπόν ένα τοπίο που ξεπερνά τους κυβερνητικούς συνηθισμένους σχεδιασμούς και μια συνθήκη πιεστική και δύσκολη ακόμη και αν υποθέσουμε ότι σε κομματικό επίπεδο η κυβέρνηση δεν έχει κάποιο άμεσο αντίπαλο, με δεδομένη την συνεχιζόμενη κρίση στον ΣΥΡΙΖΑ.