Η έρευνα, που αφορά κυρίως την περίοδο 2020-2022, διεξάγεται από το ελληνικό τμήμα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, με επικεφαλής την εισαγγελέα Πόπη Παπανδρέου. Στο πλαίσιο αυτής, πραγματοποιήθηκαν αιφνιδιαστικοί έλεγχοι και κατασχέσεις στα κεντρικά γραφεία του Οργανισμού Πληρωμών Κοινοτικών Ενισχύσεων (ΟΠΕΚΕ) στην Αθήνα και στην Κρήτη.

Κατασχέθηκαν έγγραφα, σκληροί δίσκοι και άλλα αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία θα συμβάλλουν στον εντοπισμό των παράνομων πληρωμών και στην προσπάθεια ανάκτησης των χρημάτων.

Οι καταγγελίες κάνουν λόγο για χορήγηση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ σε μη δικαιούχους, οι οποίοι εμφανίζονται ως αγρότες ή κτηνοτρόφοι χωρίς να έχουν δικαίωμα στις επιδοτήσεις.

Ενδεικτικά, το 80% των μη νόμιμων επιδοτήσεων αφορά στην Κρήτη, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος του φαινομένου στην περιοχή.

Πάντως, οι έρευνες συνεχίζονται και κινούνται προς κάθε κατεύθυνση, όχι μόνον σε βάρος εκείνων που παράνομα εισέπραξαν τις επιδοτήσεις προσκομίζοντας ψευδή στοιχεία, αλλά και πιθανών στελεχών του αρμόδιου Οργανισμού (ΟΠΕΚΕΠΕ) που εμπλέκονται.

Με τα χρήματα αυτά θα χρηματοδοτούνται δράσεις για την ενίσχυση των πιο ευάλωτων ομάδων, που μπορεί να περιλαμβάνουν επιδοτήσεις για ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αλλά και προμήθεια ηλεκτρικών οχημάτων.

Τις εκτιμήσεις αυτές ανέφεραν χθες πηγές προσκείμενες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενόψει της προετοιμασίας για την εφαρμογή της νέας νομοθεσίας για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που παρουσίασε η Κομισιόν τον Ιούλιο του 2021.

Ήδη οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας όπως και μια σειρά βιομηχανικοί κλάδοι (διυλιστήρια, μεταλλουργίες, κ.α.) είναι υποχρεωμένοι να διαθέτουν δικαιώματα εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα για το CO2 που εκπέμπουν. Η υποχρέωση αυτή επεκτείνεται από το 2025 στις μεταφορές και τα κτίρια, που σημαίνει ότι η βενζίνη, το ντίζελ κίνησης και θέρμανσης και το φυσικό αέριο θα επιβαρύνονται με το κόστος που αναλογεί στο διοξείδιο του άνθρακα που εκπέμπεται στην ατμόσφαιρα κατά την καύση τους. Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα θα διαθέσει συνολικά 72,2 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2025-2032 για την στήριξη των κοινωνικών ομάδων που πλήττονται περισσότερο από την αύξηση του κόστους της ενέργειας.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Ελλάδα περιλαμβάνεται στην πεντάδα των χωρών με τις υψηλότερες αναμενόμενες εισροές από το Κοινωνικό Ταμείο για το κλίμα, καθώς τα κονδύλια που πρόκειται να λάβει κατά την περίοδο 2025-2032 είναι τριπλάσια σε σχέση με αυτά που αναλογούν με βάση τις εκπομπές από τα κτίρια και τις μεταφορές.

Τα κονδύλια θα διατεθούν για την στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, τους χρήστες των μεταφορών και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις που επηρεάζονται από τα νέα μέτρα. Περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων στήριξη επενδύσεων για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και των ανακαινίσεων κτιρίων, την καθαρή θέρμανση και ψύξη και την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά τρόπο που να μπορεί να μειώσει με βιώσιμο τρόπο τόσο τις εκπομπές CO2 όσο και τους λογαριασμούς ενέργειας για τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Το ταμείο θα χρηματοδοτήσει επίσης την αγορά οχημάτων μηδενικών και χαμηλών εκπομπών ενώ όπου χρειάζεται θα μπορεί να παρέχει και άμεση εισοδηματική στήριξη.

Πάντως χθες ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων, Πέτρος Βαρελίδης, στο Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος της Ε.Ε., κατέθεσε τις επιφυλάξεις της ελληνικής πλευράς για τις υποχρεώσεις που θεσπίζονται για τις οδικές μεταφορές και τα κτιίρια, λόγω της έντονης αβεβαιότητας που επικρατεί στη διακύμανση των τιμών στα δικαιώματα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Όπως ανέφερε, το κόστος για έναν τόνο διοξειδίου του άνθρακα ανήλθε στις 16 Μαρτίου σε 77 ευρώ, ενώ πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία είχε φτάσει τα 97 ευρώ. Οι τιμές αυτές απέχουν κατά πολύ από τις αρχικές προβλέψεις της Επιτροπής, σύμφωνα με τις οποίες το κόστος θα έφτανε σταδιακά στα 50 ευρώ/τόνο έως το 2030. Πρόσθεσε ότι η μεταβλητότητα των τιμών προκαλεί αβεβαιότητα σε ό,τι αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις για τους πολίτες, κυρίως για τους πιο ευάλωτους, δεδομένου ότι το κόστος για τη θέρμανση και τις μετακινήσεις αποτελεί σημαντικό ποσοστό των εισοδημάτων τους.

Του Νίκου Παπαδημητρίου

Οι προσδοκίες για πραγματική ανάκαμψη από το «μηδέν» στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα είναι υψηλές, εν τούτοις η ελληνική πρόταση δεν παρουσιάζει κάποια ιδιαίτερη πρωτοτυπία, αντιθέτως κάποια από τα προτεινόμενα έργα μυρίζουν …ναφθαλίνη.

Οι πιο αυστηροί αναγνώστες θα πουν ότι η κυβέρνηση περίμενε το Ταμείο Ανάκαμψης για να κλείσει εκκρεμότητες που έρχονται από πολύ παλιά.

Πράσινη ανάπτυξη, ψηφιακός μετασχηματισμός, απασχόληση και ιδιωτικές επενδύσεις είναι οι τέσσερις πυλώνες του πολυσέλιδου κειμένου – πρότασης, στα «χαρτιά» ασφαλώς καθώς η επόμενη τριετία θα αποδείξει σε ποιο βαθμό οι κατευθύνσεις θα γίνουν και πραγματικότητα. Την ίδια ώρα, η αντιπολίτευση καταθέτει ήδη τις αντιρρήσεις της, χαρακτηριστικά στο σημερινό πρωτοσέλιδο της «Αυγής» γίνεται λόγος για «μνημόνιο Μητσοτάκη με συνταγή Πισσαρίδη στην έρημο του lockdown».

Ενώ αξίζει να σημειωθεί πάντως ότι η πρόταση λαμβάνει υπόψη της τη συγκυρία, καθώς ξεχωριστή αναφορά στην ελληνική πρόταση έχει η ενίσχυση των υποδομών του ΕΣΥ, όπως δήλωνε χθες στο «Θέμα FM» ο υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης.  

Στο σημερινό τοπίο οικονομικής καταστροφής και ερήμωσης κάποια από τα προτεινόμενα έργα μάλλον θα θεωρηθούν έργα …πολυτελείας, είναι σαφές ωστόσο ότι η κυβέρνηση επιδιώκει την αλλαγή οικονομικού μοντέλου με αφορμή την κρίση –το αν θα δικαιωθεί ή όχι, είναι άλλης τάξης ζήτημα. Όπως επίσης είναι προφανές ότι στον τόμο έχουν μπει και παλιότερα έργα, που δεν μπόρεσαν να ολοκληρωθούν στην ώρα τους…

Ενδεικτικά, στον ελληνικό φάκελο προτείνονται δράσεις, όπως:

• Ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων
• Ενεργειακή διασύνδεση της Κρήτης και των Κυκλάδων με την ηπειρωτική χώρα
• Υλοποίηση του πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού της χώρας
• Ολοκλήρωση οδικών αξόνων, η υλοποίηση των οποίων έχει πολλάκις εξαγγελθεί. Με πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα, το Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (έργο απολύτως αναγκαίο, αν ληφθεί υπόψη ο βαρύς φόρος αίματος…) αλλά και το βορειότερο τμήμα του Ε-65 (έργο που θα επιτρέψει τη διασύνδεση της εθνικής οδού Αθηνών – Λαμίας με την Εγνατία Οδό)
• Ανάπτυξη των δικτύων 5G
• Ατομικός ηλεκτρονικός φάκελος υγείας
• Επιτάχυνση απονομής δικαιοσύνης
• Ψηφιακή αναβάθμιση των επιχειρήσεων
• Ψηφιακή αναβάθμιση της ΑΑΔΕ με απώτερο στόχο, το χτύπημα της φοροδιαφυγής

Από εκεί και πέρα υπάρχουν κάποιες άλλες ιδέες, όπως η καταπολέμηση των διακρίσεων στους εργασιακούς χώρους ή η διασύνδεση επαγγελματικών λυκείων και πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας, που θα χρειαστούν λεπτομέρειες για να δούμε πώς θα συνδεθούν οι δράσεις αυτές με τους Κοινοτικούς πόρους.

Η πρώτη προκαταβολή -περί τα 2 δισ.- δεν αναμένεται πριν το καλοκαίρι, ωστόσο μετά από διαβουλεύσεις της Αθήνας (και των άλλων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων προφανώς) με τις Βρυξέλλες δίδεται η δυνατότητα να ξεκινήσουν τα έργα από την αρχή του 2021, ακόμη και με εθνική χρηματοδότηση στην αρχή, χρηματοδότηση που θα καλυφθεί στη συνέχεια εξ ολοκλήρου από τους κοινοτικούς πόρους (και για τα ποσά που θα έχει εν τω μεταξύ δώσει η κυβέρνηση)

Ένας προσεκτικός αναγνώστης των ιδεών Πισσαρίδη που αποδέχθηκε η κυβέρνηση, πιθανώς να εκφράσει την ανησυχία μήπως τα χρήματα καταλήξουν στις τσέπες επιτήδειων, δεδομένης και της ελληνικής προϊστορίας -παλαιότερης και πρόσφατης- στην απορρόφηση Κοινοτικών Προγραμμάτων και «πακέτων».

Σχετικό, αυστηρό, μήνυμα στέλνει πάντως, μέσω της RealNews, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Θεόδωρος Σκυλακάκης, που διαμηνύει ότι «τα χρήματα θα διατεθούν σε όσους θέλουν να κάνουν επενδύσεις, όχι σε εκείνους που θέλουν να πάρουν επιδοτήσεις».

Θα είναι κι αυτό ένα από τα πολλά στοιχήματα της ελληνικής πρότασης για το Ταμείο Ανάκαμψης.