Την ίδια ώρα, όμως, στην εσωτερική πολιτική σκηνή ζούμε το “Σοκ του Παλιού”, τις συνέπειες, δηλαδή, μιας πολιτικής σύγκρουσης με τοξικά χαρακτηριστικά που έχει μεν ορίζοντα τις επόμενες εκλογές –ίσως τις κρισιμότερες εδώ και δεκαετίες-, προσδιορίζεται, δε, από την μετάβαση του πολιτικού συστήματος και των θεσμών σε κάτι ακόμα απροσδιόριστο που, ωστόσο, θα επικαθορίσει κομματικούς και κοινωνικούς συσχετισμούς για τα επόμενα χρόνια.

Στους Δελφούς οι ομιλητές θα περιγράψουν με μελανά χρώματα την παγκόσμια κρίση σε όλα τα επίπεδα, είναι, ωστόσο, αβέβαιο εάν οι εκπρόσωποι της εσωτερικής πολιτικής σκηνής θα έχουν να συνεισφέρουν κάτι ουσιαστικό που να υπερβαίνει τον ανταγωνισμό εν όψει των εκλογών. Ακόμα περισσότερο να συνδιαμορφώσουν την αναγκαία κοινή αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο συνολικά η χώρα θα περάσει από την περίοδο μετά την δεκαετή οικονομική κρίση σε μία πραγματικά θεσμική λειτουργία μιας ευρωπαϊκής χώρας.

Μπορεί το κεφάλαιο των μνημονίων να έκλεισε το 2018 και έκτοτε να έχουν παρέλθει οκτώ χρόνια προσπάθεια προσαρμογής σε κάποια κανονικότητα, οφείλουμε όμως να παραδεχτούμε ότι τα σημάδια τους στην πολιτική λειτουργία παραμένουν και η κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών προς τα συστήματα εξουσίας και τους θεσμούς είναι στον υπέρμετρο βαθμό. Σε πείσμα των όποιων φιλόδοξων, ακόμα και καλοπροαίρετων, προσπαθειών έχουν γίνει, η χώρα κυριεύεται ακόμα από αρνητικά στερεότυπα, διχασμούς και έλλειμμα κατανόησης των περιστάσεων και των αναγκών που γεννούν.

Από τις πελατειακές σχέσεις (που απλώς έχουν αλλάξει τρόπο ανάπτυξης), την εχθροπάθεια των κομματικών ανταγωνισμών, την δυσλειτουργία στον κοινοβουλευτισμό και στην πολιτική λογοδοσία και στη Δικαιοσύνη, η χώρα παραμένει προσκολλημένη στο “παλιό”.

Ένα μόνο παράδειγμα είναι το γεγονός ότι σε αυτό το πολιτικό τοπίο υπονομεύεται ακόμα και η διαδικασία της Συνταγματικής αναθεώρησης. Κινδυνεύει να καταστεί ατελέσφορη, ή έστω μικρότερη των αναγκών ουσιαστικού θεσμικού εκσυγχρονισμού, επειδή δεν είναι εφικτό να υπάρξει συνεννόηση πολιτικών δυνάμεων που βρίσκονται “σε πόλεμο”, άρα ούτε ο ελάχιστον κοινός τόπος των αναγκαίων κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών.

Κυβέρνηση και αντιπολίτευση αποκλίνουν: η μεν πρώτη για να διαχειριστεί τις συνέπειες των πράξεων ή της απραξίας της σε μείζονα θέματα, όπως οι υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών που τείνουν να καθορίσουν τους προεκλογικούς και, κυρίως, τους μετεκλογικούς συσχετισμούς, η δε δεύτερη, κατακερματισμένη , ανταγωνίζεται εσωτερικά για μία εναλλαγή στην εξουσία που δημιουργεί την αίσθηση του “πάμε κι όπου βγει”.

Το κυβερνών κόμμα προσανατολίζεται στην πάση θυσία αναζήτηση της αυτοδυναμίας -όντας πολιτικά “ανάδελφο”-, όσες εκλογικές αναμετρήσεις κι αν απαιτηθούν, τα κόμματα της κεντροαριστεράς, από την αλλη, ανταγωνίζονται μεταξύ αυτονομίας και ανασύνθεσης δίχως να προετοιμάζουν το έδαφος για συγκλίσεις.

Όμως, σημαντική μερίδα της κοινωνίας αποστρέφεται και καταδικάζει αυτό το “παλιό” αλλά θα κληθεί να επιλέξει ανάμεσα στο “μη χείρον” και το ασαφές, ενώ την ίδια ώρα το βουβό κύμα της απαξίωσης και της παραίτησης είναι πιθανό να δημιουργήσει συνθήκες ακόμα μεγαλύτερης δυσλειτουργίας στον κοινοβουλευτισμό.

Δεν είναι μόνο η πιθανότητα να καταστεί “μη κυβερνήσιμη” η χώρα, όπως είπε πρόσφατα ο Ευ. Βενιζέλος, είναι και το γεγονός ότι η επόμενη Βουλή θα είναι ένα μείγμα μορφωμάτων αντισυστημισμού με ισχυρή πρόσβαση στο εκλογικό σώμα και πολιτικών δυνάμεων (τα λεγόμενα κόμματα εξουσίας) που θα έχουν εξέλθει από μία “αιματηρή” σύγκρουση.

Ο τίτλος του φετινού Φόρουμ των Δελφών για το “Σοκ του Νέου” θα μπορούσε να είναι και το ζητούμενο σήμερα για τη χώρα και το πολιτικό σύστημα.Δύσκολα μπορεί να διακρίνει κανείς, όμως, ποιοί έχουν πραγματική πρόθεση και δυνατότητες να το επιχειρήσουν.

Στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης με την αντιπολίτευση υιοθετήθηκε, μάλιστα, η άποψη ότι για τις παθογένειες του πελατειακού κράτους και των ρουσφετιών ευθύνεται η “παλαιά Ν.Δ”, σε αντιδιαστολή με την εποχή της διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και την εφαρμοζόμενη ψηφιοποίηση του κράτους που, κατά την συγκεκριμένη προσέγγιση, αναιρεί και αφοπλίζει τα ρουσφέτια.

Κυβερνητικά στελέχη αντικρούουν, παράλληλα, τις κατηγορίες της αντιπολίτευσης δια της παραπομπής στην ιστορία του ΠΑΣΟΚ που, όπως λέγεται, είναι συνυφασμένη με τον πελατειασμό, την ευνοικοκρατία και τις λογής λογής εξυπηρετήσεις του πολιτικού με τον ψηφοφόρο. Η αξιωματική αντιπολίτευση αξιοποιεί κι αυτή περίπου το ίδιο επιχείρημα λέγοντας πώς η σημερινή κομματική του ανθρωπογεωγραφία και προσωπικά ο Νίκος Ανδρουλάκης ουδεμία σχέση έχουν με το “παλαιό ΠΑΣΟΚ”.

Υπ’ αυτή την έννοια, η παλαιότερη εκδοχή των κομμάτων αποτελεί πλέον ένα “μουσειακό είδος” και η σύγχρονη είναι άμωμη και άσπιλη. Προς επίρρωσην, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος έγραψε και σχετικό άρθρο με τίτλο-σύνθημα “Κοινωνία των Πολιτών και όχι Κοινωνία των Πελατών“, κάτι που εξόργισε αυτήν ακριβώς την παλαιά κομματική και κοινοβουλευτική φρουρά καθώς θεωρήθηκε πώς διαχωρίζει το κακοφορμισμένο από τον πελατειασμό σώμα από την κεφαλή της σημερινής ηγεσίας.

Αν, ωστόσο, η ψηφιοποίηση του κράτους –αναμφίβολα μία από τις κυβερνητικές επιτυχίες– μπορεί να καταργήσει τον δεσμό του πολιτικού-πάτρωνα με τον ψηφοφόρο-πελάτη, τότε δεν υπάρχει λόγος να συζητάμε. Δεν ισχύει όμως. Από την άλλη όμως πάρα πολλοί βουλευτές διαφωνούν διαρρήδην με τα περί “ασυμβίβαστου” και λένε πώς “δεν θα κλείσουν τα γραφεία τους” ως υπουργοί σε κατάσταση αναστολής της βουλευτικής ιδιότητας και επισημαίνουν τον κίνδυνο να διαρραγεί η σχέση τους με τους πολίτες.

Όπως έχουμε επισημάνει, ωστόσο, ακόμα και σε πιό ψηφιακά προηγμένα πολιτικά συστήματα (π.χ Βρετανία) αυτός ο δεσμός του βουλευτή με τον ψηφοφόρο παραμένει ισχυρός και χρήσιμος, ιδιαίτερα όταν ανάμεσα στον δεύτερο και την πρόσβαση στο κράτος ορθώνεται συχνά μία ψυχρή και αναποτελεσματική γραφειοκρατία. Οι βουλευτές επιδιώκουν πάντοτε την όσο το δυνατόν πιό προσωπική σχέση με τους ψηφοφόρους τους και οι τελευταίοι θα επιδιώκουν πάντοτε να αξιοποιούν αυτή τη σχέση για να προωθήσουν υπαρκτά, αθώα ή λιγότερο αθώα αιτήματα.

Για παράδειγμα, στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είδαμε ακριβώς αυτή την κακή εκδοχή του πελατειασμού και αυτό δεν αφορά μόνο την διερευνώμενη τυχόν εμπλοκή βουλευτών και πρώην υπουργών αλλά πολλές άλλες σκαστές παρανομίες διασπάθισης ενωσιακών κονδυλίων που, ας μην κρυβόμαστε, πάτησαν πάνω στη σχέση των απατεώνων με κόμματα και κράτος. Πάντοτε, λοιπόν, θα υπάρχουν αφορμές για αυτές τις “παθογένειες”.

Όμως, αυτό δεν μπορεί να αναιρέσει την σχέση βουλευτή- ψηφοφόρου και μάλλον δεν πρέπει και δεν μπορεί να την αναιρέσει, υπό την έννοια ότι ο δεύτερος δεν θα ψηφίζει τον πρώτο μόνο για την καλλιέπειά του αλλά και για το πόσο αποτελεσματικά μπορεί να παρεμβαίνει στην κεντρική διοίκηση για την προώθηση τοπικών και προσωπικών αιτημάτων. Εναπόκειται και θα εναπόκειται πάντα στον βουλευτή να αποφασίσει “κατά συνείδηση” για το τι είναι δίκαιο και σωστό και τι όχι. Για το τι συνιστά, εν τέλει, “λαϊκό” και όχι “λαϊκίστικό”, νόμιμο και όχι παράνομο.

Ως εκ τούτου, τα κόμματα δεν χωρίζονται σε περιόδους. Δεν είναι τα “παλαιά” και κακά από τη μία, και τα “νέα” και ηθικά από την άλλη. Έχουν ιστορική συνέχεια, όπως μνήμη έχουν και οι ψηφοφόροι. Την πολιτική κουλτούρα την αλλάζουν οι νόμοι και οι συνθήκες και τα φαινόμενα διαφθοράς και συναλλαγής δεν αφορούν μόνο την πρώτη βαθμίδα της σχέσης των κομμάτων με τους ψηφοφόρους. Φτάνουν στην ενορχήστρωση, μερικές φορές, ή στην ανοχή που επιδεικνύει η κορυφή. Εκεί όπου βρίσκονται οι “παιδαγωγοί”.

Οι βουλευτές ψήφισαν υπέρ των πορισμάτων που κατέθεσαν τα κόμματά τους, πλην της Πλεύσης Ελευθερίας, η οποία δεν είχε καταθέσει πόρισμα, και με την πρόεδρο του κόμματος Ζ. Κωνσταντοπούλου να ζητά συνέχιση εργασιών, σχηματισμό προανακριτικής επιτροπής και πλήρη διερεύνηση.

Όπως είπε ο πρόεδρος της επιτροπής Α. Νικολακόπουλος, η επιτροπή συνεδρίασε από τις 15 Σεπτεμβρίου 2025 για πεντέμισι μήνες, συνεδρίασε 49 φορές, εξέτασε 76 μάρτυρες σε πολύωρες συνεδριάσεις περίπου 350 ωρών συνολικά, και παρήγαγε πρακτικά συνεδριάσεων που αριθμού περίπου 19.000 σελίδων.

Υπογράμμισε μάλιστα ότι τα μέλη της επιτροπής «συμβάλαμε στη διερεύνηση της υπόθεσης αυτής, συγκεντρώσαμε υλικό το οποίο οδηγεί στην εξαγωγή συμπερασμάτων και στην διερεύνηση ποινικών ευθυνών, και ρίξαμε φως στην υπόθεση αυτή».

Νωρίτερα, απορρίφθηκε, με ψήφους 17 έναντι 13, αίτημα των βουλευτών της αντιπολίτευσης για συνέχιση των εργασιών της Επιτροπής προκειμένου να υπάρξει κατ’ αντιπαράσταση εξέταση μαρτύρων και κλήση νέων, και εν αναμονή ενδεχόμενης νέας δικογραφίας λόγω συνεχιζόμενων ερευνών της ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Από την πλευρά της κυβερνητικής πλειοψηφίας, ο βουλευτής της ΝΔ Μακάριος Λαζαρίδης είπε πως, «με δεδομένο ότι υπάρχει η δυνατότητα και από τον OLAF και από την ελληνική και την ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη να διερευνήσει, εάν προκύψουν νέα στοιχεία, δεν συναινούμε στη συνέχιση των εργασιών της Επιτροπής, απλά και μόνο γιατί τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ελλείψει άλλου πολιτικού λόγου, θέλουν να συντηρήσουν μία σκανδαλολογία στην επικαιρότητα».

Λαζαρίδης: Το πρόβλημα αποδείχθηκε βαθύ και διαχρονικό

«Η κυβερνητική πλειοψηφία επέλεξε τον δρόμο της πλήρους διερεύνησης. Δεν φοβηθήκαμε τους μάρτυρες. Δεν περιορίσαμε το εύρος. Δεν επιδιώξαμε χρονικούς περιορισμούς. Αντιθέτως, επιλέξαμε την Εξεταστική Επιτροπή ακριβώς για να υπάρξει βάθος, χρόνος και θεσμική πληρότητα… Kαι βεβαίως, εφόσον προέκυπταν αποχρώσες ενδείξεις ποινικής ευθύνης, θα μπορούσε να κινηθεί η διαδικασία Προκαταρκτικής Επιτροπής. Δεν προέκυψαν». Αυτό τόνισε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, Βουλευτής ΠΕ Καβάλας και εισηγητής του κόμματος στην Εξεταστική Επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, Μακάριος Λαζαρίδης, κατά τη διάρκεια της συζήτησης των πορισμάτων των κομμάτων.

Το κείμενο του πορίσματος της Νέας Δημοκρατίας, όπως σημείωσε ο κ. Λαζαρίδης, «με συστηματική παράθεση αποσπασμάτων και αναφορών, αναδεικνύει ότι οι δυσλειτουργίες στον Οργανισμό δεν εντοπίζονται σε μία μόνο κυβερνητική περίοδο, αλλά εκτείνονται σε διαφορετικές χρονικές φάσεις και διοικήσεις. Το πρόβλημα αποδείχθηκε βαθύ και διαχρονικό. Μάρτυρες που υπηρέτησαν σε καίριες θέσεις, υπηρεσιακά στελέχη, πρώην διοικήσεις και πολιτικά πρόσωπα περιγράφουν επαναλαμβανόμενες αδυναμίες: Ελλείψεις ελέγχων, διοικητικές στρεβλώσεις, προβλήματα μηχανοργάνωσης, καθυστερήσεις, ασάφειες αρμοδιοτήτων».

Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι «δεν προκύπτει η ύπαρξη οργανωμένης πολιτικής ή κομματικής ομάδας ή “συμμορίας”, με συμμετοχή, καθοδήγηση ή έστω ανοχή της κυβέρνησης ή των υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που διετέλεσαν από το 2019», ενώ αναφέρθηκε σύντομα και στον ρόλο των προηγούμενων κυβερνήσεων: «Αποδείχθηκε ότι η συμπεριφορά τους δεν ήταν… ανώδυνη για τον τόπο. Χαρακτηριστικό είναι ότι η περίοδος διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ συνδέεται με σοβαρές ευθύνες ως προς την εφαρμογή της λεγόμενης “τεχνικής λύσης”. Διαδικασία που διατηρείται μέχρι και σήμερα γιατί δεν μπορούν να γίνουν πληρωμές χωρίς αυτήν, εάν δεν ολοκληρωθούν τα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης.

Ταυτόχρονα, προς απογοήτευση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αναδείχθηκαν με εμφατικό τρόπο φαινόμενα που παραπέμπουν σε πελατειακές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων προσώπων που συνδέονται και με το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής και τον πρόεδρό του, κ. Νίκο Ανδρουλάκη. Όπως οι κουμπάροι του από την Κρήτη».

Παρ’ όλο που από τις μαρτυρίες δεν προκύπτει καμία ποινική ευθύνη, σύμφωνα με τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο της ΝΔ, «τα κόμματα της αντιπολίτευσης επιλέγετε να διατηρείτε τεχνητά την ένταση, να ανακυκλώνετε τον όρο της “προανακριτικής” ως πολιτικό σύνθημα και να επενδύετε στη λογική “κάτι θα μείνει”… Είναι σαν να μην πέρασε ούτε μία ημέρα από τη στιγμή που συστάθηκε η Εξεταστική Επιτροπή. Όσα μας λέγατε πριν από πέντε μήνες, πριν καν ακουστεί ο πρώτος μάρτυρας, πριν καν κατατεθεί το πρώτο έγγραφο, τα ίδια ακριβώς επαναλαμβάνετε και σήμερα. Καμία αναθεώρηση, καμία προσαρμογή στα δεδομένα που προέκυψαν, καμία διάθεση να συνεκτιμήσετε το αποδεικτικό υλικό. Σαν να μην υπήρξαν 350 ώρες συνεδριάσεων. Σαν να μην κατέθεσαν 76 κρίσιμοι και σημαντικοί μάρτυρες. Σαν να μην αποτυπώθηκαν χιλιάδες σελίδες πρακτικών. Αυτό δεν είναι πολιτική στάση ευθύνης, είναι προαποφασισμένο αφήγημα, που δεν επηρεάζεται από τα γεγονότα και τις εξελίξεις».

Η Εξεταστική Επιτροπή, όπως επεσήμανε ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, «έκανε το καθήκον της. Η Δικαιοσύνη θα συνεχίσει το έργο της όπου απαιτείται. Και η κυβέρνηση θα προχωρήσει στις αναγκαίες τομές. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ πρέπει να μετατραπεί σε σύγχρονο, αξιόπιστο και διαφανή μηχανισμό πληρωμών. Η εμπιστοσύνη των παραγωγών πρέπει να αποκατασταθεί. Η αξιοπιστία της χώρας πρέπει να ενισχυθεί. Αυτή είναι η δική μας δέσμευση. Αυτή είναι η ευθύνη μας απέναντι στην ελληνική ύπαιθρο και στο δημόσιο συμφέρον».

Αποστολάκη: Πλυντήριο ευθυνών αντί για μέσο διαλεύκανσης η εξεταστική

Η Εξεταστική Επιτροπή για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ μεθοδεύθηκε από τη ΝΔ ως «πλυντήριο ευθυνών» και όχι ως μέσο διαλεύκανσης της αλήθειας, τόνισε η Μιλένα Αποστολάκη στη συζήτηση των πορισμάτων στην τελευταία συνεδρίαση. Η οργανωμένη προσπάθεια μεθόδευσης από τη ΝΔ στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ακολουθεί τη σταθερή συνταγή συγκάλυψης των σκανδάλων που εμπλέκουν τη σημερινή κυβέρνηση. Όπως και στην εξεταστική για τις υποκλοπές, η ΝΔ επιχείρησε να αποκρύψει την αλήθεια πίσω από τις παράνομες παρακολουθήσεις με αποκλεισμό κρίσιμων μαρτύρων και μονομερείς αποφάσεις. Αυτή η πρακτική δεν εμπόδισε, όμως, τη δικαιοσύνη από την έκδοση της σημερινής ιστορικής απόφασης από το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών για την ενοχή χωρίς αναγνώριση ελαφρυντικών των κατηγορούμενων για την παρακολούθηση μέσω του παράνομου λογισμικού predator, απόφαση δικαίωσης για τον Ν. Ανδρουλάκη, που με τις ενέργειές του συνέβαλε στη διερεύνηση του σκανδάλου. Η κυβέρνηση μπορεί να πιστεύει ότι με το κλείσιμο των εργασιών της επιτροπής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, η υπόθεση των παράνομων επιδοτήσεων θα ξεχαστεί, ωστόσο οι ευθύνες θα αποδοθούν από τη δικαιοσύνη και η αλήθεια θα έρθει τελικά στο φως.

Η Μ. Αποστολάκη επεσήμανε, ότι οι καταθέσεις των μαρτύρων ενώπιον της Εξεταστικής Επιτροπής όχι μόνο δεν αποδυνάμωσαν, αλλά αντιθέτως επιβεβαίωσαν κι ενίσχυσαν τις ενδείξεις για την ανάγκη διερεύνησης ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών των πρώην υπουργών κ.κ. Βορίδη και Αυγενάκη σε σχέση με τις παράνομες επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Η εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ επέκρινε τη ΝΔ για προσχεδιασμένη μεθόδευση της λειτουργίας της Εξεταστικής Επιτροπής ως επικοινωνιακού αντιπερισπασμού, καθώς και για απόπειρα μετατροπής της σε μηχανισμό ελέγχου και διαχείρισης του πολιτικού κόστους.

Η Μ. Αποστολάκη στάθηκε σε σημεία των καταθέσεων των κ.κ. Βορίδη, Αυγενάκη, Βάρρα, Μπαμπασίδη, Μελά, Στρατάκου, Ξυλούρη, Μυλωνάκη και Σκέρτσου, μέσα από τις οποίες, όπως υπογράμμισε, κατέρρευσε το αφήγημα περί «διαχρονικών παθογενειών» και συμψηφισμού ευθυνών. «Η πλειοψηφία χρησιμοποίησε την Εξεταστική Επιτροπή ως υποκατάστατο ελέγχου, πλήρως ελεγχόμενο ως προς το εύρος της έρευνας, την επιλογή μαρτύρων και τη διαχείριση του αποδεικτικού υλικού. Αντί να λειτουργήσει ως μέσο διαλεύκανσης, λειτούργησε ως πλυντήριο ευθυνών», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενη στην ουσία της υπόθεσης, έκανε λόγο για δράση παράνομου μηχανισμού καταβολής εκατομμυρίων ευρώ, μέσω κατανομής δικαιωμάτων από το Εθνικό Απόθεμα, ψευδών δηλώσεων ζωικού κεφαλαίου ή εκτάσεων, παρεμπόδισης ουσιαστικών ελέγχων, ματαίωσης ενεργειών ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών και διοικητικών παρεμβάσεων. Πρόσθεσε δε ότι πρακτικές που διευκόλυναν την παράνομη δράση του μηχανισμού αυτού δεν συνιστούν απλή διοικητική δυσλειτουργία ούτε διαχρονική παθογένεια, αλλά «συνεκτικό και επαναλαμβανόμενο μοτίβο ενεργειών και παραλείψεων», σημειώνοντας ότι υπό το πρίσμα αυτό τα ευρήματα της δικογραφίας και της αποδεικτικής διαδικασίας επιβάλλουν την αξιολόγηση του πλαισίου ευθυνών ιδίως ως προς πρόσωπα που είχαν θεσμική αρμοδιότητα εποπτείας και κατεύθυνσης του Οργανισμού. Το τελικό ποσό αυτής της συντονισμένης παράνομης δραστηριότητας που αφαιρέθηκε από τους πραγματικούς παραγωγούς δεν είναι απλώς μεγάλο αλλά ιλιγγιώδες, αναλογεί σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, το οποίο βέβαια αθροίζεται στο θεσμικό και πολιτικό αποτύπωμα του σκανδάλου, δηλαδή την ισχύ που απέκτησε, με την πολιτική κάλυψη της ΝΔ και συγκεκριμένα των πρώην υπουργών κ.κ. Βορίδη και Αυγενάκη, αυτή η εγκληματική οργάνωση.

Στο τέλος της ημέρας, το ερώτημα για τη ΝΔ και τον πρωθυπουργό είναι απλό και αμείλικτο: «Θα επιλέξουμε τη λογοδοσία ή τη συγκάλυψη; Θα επιλέξουμε την αξιοπρέπεια ή τον ευτελισμό; Θα επιτρέψουμε να περάσει το μήνυμα ότι όποιος έχει πολιτική ισχύ μένει στο απυρόβλητο ή ότι στη Δημοκρατία κανείς δεν είναι υπεράνω του νόμου; Για το ΠΑΣΟΚ η απάντηση είναι καθαρή. Καμία υποχώρηση από την απαίτηση για πλήρη διερεύνηση και απόδοση ευθυνών, όπου κι αν αυτές οδηγούν. Γιατί χωρίς λογοδοσία, δεν υπάρχει εμπιστοσύνη και χωρίς εμπιστοσύνη δεν υπάρχει δημοκρατία. Η μάχη για αλήθεια και δικαιοσύνη συνεχίζεται μέχρι να αποδοθούν όλες οι ευθύνες και η κοινωνία να πιστέψει ότι υπάρχει ελπίδα και ότι δεν είμαστε όλοι ίδιοι», υπογράμμισε η Μιλένα Αποστολάκη.

Με δήλωσή της στους κοινοβουλευτικούς συντάκτες, η κ. Αποστολάκη είπε ότι «η δράση της εγκληματικής οργάνωσης στον ΟΠΕΚΕΠΕ συνεχίζει συστηματικά να προστατεύεται από τη Νέα Δημοκρατία. Θα συνεχίσουμε την προσπάθειά μας για διαφάνεια και δικαιοσύνη. Και όπως και στις υποκλοπές, η αλήθεια στο τέλος δεν θα εμποδιστεί», τόνισε η εισηγήτρια της μειοψηφίας στη εξεταστική επιτροπή της Βουλής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Ηλιόπουλος: Ο Βορίδης σήκωσε τα μπετά, ο Αυγενάκης έκανε 7 πανωσηκώματα

Στη σημερινή συνεδρίαση της Εξεταστικής Επιτροπής για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, ο βουλευτής Α’ Αθήνας και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Νέας Αριστεράς, Νάσος Ηλιόπουλος, αναφέρθηκε κατά την έναρξη της παρέμβασής του στη δικαστική εξέλιξη για τις υποκλοπές και το Predator. Όπως τόνισε, «το δικαστήριο αποφάσισε να διαβιβάσει την υπόθεση εκ νέου στην Εισαγγελία Πρωτοδικών με το ερώτημα διερεύνησης ποινικών ευθυνών και αναβάθμισης σε κακούργημα», υπογραμμίζοντας ότι η υπόθεση δεν “έκλεισε”, όσο κι αν η ΝΔ προσπάθησε να τη θάψει.

Περνώντας στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, ο κ. Ηλιόπουλος ξεκαθάρισε ότι η καρδιά του σκανδάλου είναι ένας μηχανισμός παράνομης πρόσβασης σε επιδοτήσεις από το εθνικό απόθεμα, στη βάση παράνομων/πλαστών τίτλων ιδιοκτησίας. Τα δεδομένα, όπως σημείωσε, είναι διαθέσιμα από την πρώτη στιγμή και αποτυπώνουν εκρηκτική αύξηση δικαιούχων, ιδιαίτερα στην Κρήτη, με ιδιωτικούς βοσκοτόπους -ακόμη και χωρίς ζώα- σε μεγέθη που δεν μπορούν να εξηγηθούν ως «παράπλευρες απώλειες», αλλά ως οργανωμένη, συστηματική πρακτική. Είπε χαρακτηριστικά πως «δεν γίνεται από το ‘17 έως το ‘20 ο αριθμός δικαιούχων στο σύνολο να έχει αυξηθεί 479%, ο αριθμός δικαιούχων στη Κρήτη να έχει αυξηθεί 708% και οι ιδιωτικοί βοσκότοποι στο σύνολο να έχουν αυξηθεί 1.207%» και όλα αυτά να θεωρούνται «κάποιες παράπλευρες απώλειες κάποιων έξω από το σύστημα». «Αυτό δείχνει μέσα στην καρδιά του συστήματος, τόνισε.

Στη συνέχεια ο Νάσος Ηλιόπουλος επισήμανε ότι «ο ίδιος ο ΟΠΕΚΕΠΕ εντοπίζει το σκάνδαλο ήδη από το 2020. Ο κ. Βάρρας, μετά από καταγγελίες και με συμβολή υπηρεσιακών στελεχών, «ανακοινώνει τον Σεπτέμβρη του ‘20 ότι με μία μεθοδολογία που ακολούθησε για τους ελέγχους, βρήκε ακριβώς αυτή την απάτη. Την απάτη δηλαδή όπου κάποιοι μπαίνουν στο εθνικό απόθεμα με πλαστούς τίτλους ιδιοκτησίας». «Και τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς προχωρά στο αυτονόητο: αποστέλλει υποθέσεις στον εισαγγελέα» προσέθεσε ο βουλευτής της ΝΕΑΡ και συνέχισε: «Από εκεί και πέρα, η πολιτική αλυσίδα ευθύνης είναι συγκεκριμένη. Ο κ. Βορίδης απομακρύνει τον κ. Βάρρα, ενώ στη Βουλή απαντά -κόντρα στην πραγματικότητα των ελέγχων και στη θεσμική υποχρέωση του Οργανισμού- ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν πρέπει να ελέγχει τίτλους ιδιοκτησίας: Τη στιγμή που έχει βρεθεί το σκάνδαλο, τη στιγμή που έχουν γίνει η πρώτη έλεγχοι, τη στιγμή που έχουν σταλεί οι πρώτες υποθέσεις στη Δικαιοσύνη, ο κ. Βορίδης διώχνει τον Βάρρα. Στη συνέχεια αλλάζει η εγκύκλιος των ελέγχων και ο κύριος Βορίδης απαντάει στη Βουλή ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν πρέπει να ελέγχει το ιδιοκτησιακό καθεστώς, δηλαδή αυτό το οποίο ακριβώς ήταν η καρδιά του σκανδάλου», σημείωσε ο Νάσος Ηλιόπουλος και προσέθεσε: «Στη συνέχεια, η κυβέρνηση της ΝΔ αλλάζει τις σχετικές εγκυκλίους ελέγχων, ώστε να μην γίνονται ουσιαστικοί έλεγχοι εκεί ακριβώς που βρίσκεται ο πυρήνας της απάτης. Οι καταθέσεις των κ. Λιβανού και κ. Γεωργαντά, αντί να “καθαρίσουν” τη ΝΔ, την εκθέτουν: δείχνουν ότι υπήρχε γνώση, υπήρχε δυνατότητα ελέγχων, υπήρχε διαδρομή ευρημάτων και δεσμεύσεων». Συγκεκριμένα ο Νάσος Ηλίόπουλος ανέφερε πως «ο κύριος Γεωργαντάς στην κατάθεσή του εξήγησε όχι μόνο αν μπορεί να ελέγχεται το ιδιοκτησιακό καθεστώς -που ξαναλέω είναι ο πυρήνας του σκανδάλου στο εθνικό απόθεμα-, αλλά ότι πρέπει και ότι μπορεί να γίνει και αυτό». Και μετά έρχεται η περίοδος Αυγενάκη, όπου -όπως τόνισε ο Νάσος Ηλιόπουλος- το σκάνδαλο απογειώνεται: «επί Βορίδη πέφτουν τα μπετά. Ο Αυγενάκης κάνει επτά πανωσήκωμα κανονικά, εφτά πανωσήκωμα σε χιλιάδες δεσμευμένα ΑΦΜ». Με fast track διαδικασίες, με πολιτικές πιέσεις και με μαζικές αποδεσμεύσεις, πληρώνονται χιλιάδες δεσμευμένα ΑΦΜ, μετατρέποντας τον ΟΠΕΚΕΠΕ σε όχημα κανονικοποίησης μιας πρακτικής που η ίδια η υπηρεσία είχε ήδη εντοπίσει ως απάτη».

Το σκάνδαλο δεν είναι παρελθόν, τόνισε ο κ, Ηλιόπουλος: «Συνεχίζεται και σήμερα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα», όπως είπε ο Νάσος Ηλιόπουλος, είναι η υπόθεση της ομάδας Χιλετζάκη «-αγροτοσυνδικαλιστή της ΝΔ με στενές σχέσεις με τον κ. Αυγενάκη- που σήμερα κατηγορείται για εγκληματική οργάνωση. Στην ίδια ομάδα εμφανίζονται ΑΦΜ που είχαν δεσμευτεί το 2022 από ελέγχους της κυρίας Τυχεροπούλου, αποδεσμεύτηκαν από το 2023 και μετά, πληρώνονται έως σήμερα, και τα ξαναβρίσκουμε στη δικογραφία της φερόμενης εγκληματικής οργάνωσης. Την ίδια στιγμή, στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ που αναφέρονται στη δικογραφία και στις επισυνδέσεις παραμένουν στις θέσεις τους, χωρίς ούτε καν πειθαρχική διαδικασία: βλέπουμε ένα πανηγύρι το οποίο συνεχίζεται», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του ο Νάσος Ηλιόπουλος είπε: «Εμείς αναλαμβάνουμε την ευθύνη και υπογράφουμε ένα πόρισμα το οποίο για τους κυρίους Βορίδη και Αυγενάκη ζητάει τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής για τα αδικήματα της συνέργειας σε κατάχρηση κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ηθικής αυτουργίας στην τέλεση κατάχρησης κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνέργειας σε κακουργηματική απιστία κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Το ΠΑΣΟΚ, αναμένεται να καταθέσει δική του πρόταση: «Θα συμμετάσχουμε στη σχετική συζήτηση από τη δική μας αφετηρία και με σκοπό να διαμορφωθούν οι σχετικές ρυθμίσεις και να επιτευχθούν οι σχετικές υπερπλειοψηφίες στη δεύτερη, τη λεγόμενη αναθεωρητική βουλή, κατά τις προβλέψεις του ίδιου του Συντάγματος» ανέφερε ο Παναγιώτης Δουδωνής.

Ο πρωθυπουργός εκκίνησε τις διαδικασίες αναθεώρησης του Συντάγματος δηλώνοντας την πρόθέσή του για τολμηρές αλλαγές με διάγγελμά του το πρωί της Δευτέρας στο οποίο αναφέρθηκε:

• στην αναθεώρηση του άρθρου 86 για την άρση ασυλίας υπουργών
• στην άρση του αναχρονιστικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με την ίδρυση και μη κρατικών πανεπιστημίων (άρθρο 16)
• στην καθιέρωση μιας και μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
• στη συμμετοχή των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων

Ο πρωθυπουργός καλεί, επίσης, «κόμματα και πολίτες σε έναν εποικοδομητικό προβληματισμό» τονίζοντας ότι «το ίδιο το Σύνταγμα μας επιβάλλει να αναζητήσουμε συναινέσεις»

Μαζί με το διάγγελμα, δε, ο πρωθυπουργός έστειλε επιστολή στους βουλευτές της ΝΔ προκειμένου αυτοί να στείλουν προτάσεις και παρατηρήσει για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Στην επιστολή αυτή, μάλιστα, ο πρωθυπουργός αναφέρεται και «στην καθολική καθιέρωση της αξιολόγησης στο δημόσιο και τον επανακαθορισμό της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.

Όλο το διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη

Σήμερα ανοίγουμε τον διάλογο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, κάνοντας πράξη μία ακόμη θεσμική μας δέσμευση. Ως Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, θέλησα να έχω πρώτα τις απόψεις της Κοινοβουλευτικής μας Ομάδας. Έτσι, απευθύνομαι με επιστολή μου στα μέλη της, ώστε οι θέσεις τους να ενσωματωθούν στην τελική μας εισήγηση μέσα στον Μάρτιο. Πρόκειται, άλλωστε, για ένα ζήτημα το οποίο αφορά συνολικά τη δημόσια ζωή, αλλά, τελικά, και τον κάθε πολίτη ξεχωριστά.

Είναι αλήθεια ότι επί 50 χρόνια το Σύνταγμα του 1975 εξασφάλισε ομαλότητα και πολιτική σταθερότητα. Είναι ένα κείμενο «ζωντανό». Δεν παύει, ωστόσο, να ανήκει στον 20ό αιώνα. Συνεπώς, είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές, που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών, εισάγοντας ρυθμίσεις για την καλύτερη λειτουργία του πολιτεύματος απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής και συμβαδίζοντας με νέα δεδομένα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση.

Είναι γνωστό ότι πιστεύω βαθιά στην αποφασιστικότερη συμμετοχή τακτικών δικαστών σε υποθέσεις τυχόν ποινικής ευθύνης Υπουργών ενώ αυτοί ασκούν τα καθήκοντά τους. Την αλλαγή του άρθρου 86, άλλωστε, την υπερασπίζομαι εδώ και 20 χρόνια. Το ίδιο σαφής είναι και η προσήλωσή μου στη μάχη με το «βαθύ κράτος». Γιατί μία δημόσια διοίκηση φιλική και αποτελεσματική πρέπει, πλέον, να έχει ως κινητήρια δύναμη τη διαρκή αξιολόγηση και να θέσει την έννοια της μονιμότητας σε μία εντελώς νέα βάση.

Έχω στηρίξει, επίσης, την άρση του αναχρονιστικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με την ίδρυση και μη κρατικών πανεπιστημίων. Όπως και την προστασία του θεσμού του Προέδρου της Δημοκρατίας, με την καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας. Ενώ έχω εισηγηθεί και τη μεγαλύτερη, πιο ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, μία πρόσθετη θωράκιση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.

Επαναλαμβάνω ότι πρόθεσή μας είναι μία γενναία, μία τολμηρή Συνταγματική Αναθεώρηση, που θα απαντά στις ανάγκες των εξελίξεων. Γι’ αυτό θα πρέπει, οπωσδήποτε, να προβλέπει και δικλίδες οι οποίες θα εγγυώνται τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση αλλά και την ορθότητα των κομματικών υποσχέσεων, ώστε η χώρα να μην διολισθήσει ποτέ ξανά στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού. Αυτά που κρύβουν τις ολέθριες συνέπειες που προκαλούν. Κάτι που, δυστυχώς, έχουμε πληρώσει ακριβά.

Μοιράζομαι λοιπόν μαζί σας αυτές τις πρώτες σκέψεις, καλώντας κόμματα και πολίτες σε έναν εποικοδομητικό προβληματισμό. Με θετικές προτάσεις και αίσθηση της κοινής ευθύνης απέναντι στην πατρίδα και στο μέλλον. Ένα αίτημα της ίδιας της κοινωνίας, που αναζητά ευρύτερες συναινέσεις. Με επιχειρήματα ουσίας πέρα από κομματικές σκοπιμότητες και στόχο μία σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία. Ένα δυναμικό βήμα προόδου που πρέπει αλλά και μπορούμε να κάνουμε όλοι μαζί.

Εξάλλου, το ίδιο το Σύνταγμα μας επιβάλλει να αναζητήσουμε συναινέσεις αν θέλουμε πραγματικά να πετύχουμε τις μεγάλες αλλαγές που χρειάζεται ο καταστατικός μας χάρτης.

Εύχομαι η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης να αποτελέσει μια απάντηση στην τοξικότητα και τη στείρα κομματική περιχαράκωση που διακρίνει το πολιτικό μας σύστημα“.

Επιστολή Μητσοτάκη στους βουλευτές της ΝΔ

Αξιότιμες και αξιότιμοι συνάδελφοι,

Πενήντα και πλέον χρόνια από το Σύνταγμα του 1975, μια σειρά από θεμελιώδεις διεκδικήσεις της ελληνικής συνταγματικής ιστορίας – από τις ελεύθερες εκλογές και την εμπέδωση της λαϊκής κυριαρχίας ως την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και την αναθεώρηση του Συντάγματος σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία – έχουν διαμορφώσει πλέον ένα συνταγματικό κεκτημένο.

Ταυτόχρονα, το Σύνταγμα του 1975 αποδείχθηκε αξιοσημείωτα διορατικό, ενσωματώνοντας στο κείμενό του, προτάγματα του σύγχρονου ευρωπαϊκού συνταγματισμού – από την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος ως την προοπτική της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Στις δεκαετίες που πέρασαν, το Σύνταγμα του 1975 αποδείχθηκε ένα εξαιρετικά ανθεκτικό κείμενο τόσο μέσα από τις τέσσερις αναθεωρήσεις όσο όμως και μέσα από την ερμηνεία και την εφαρμογή του από τα κρατικά όργανα που επέτρεψε σε αξιοσημείωτο βαθμό την προσαρμογή του στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Το Σύνταγμα του 1975 δεν παύει όμως να προέρχεται από τον εικοστό αιώνα. Ο κόσμος του 2026 είναι διαφορετικός και θέτει νέες προκλήσεις. Προς αυτή την κατεύθυνση, ήδη το 2018, η Νέα Δημοκρατία είχε παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αναθεώρησης ενώ η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει αναδείξει μια σειρά από ζητήματα ως προς τα οποία η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι αναγκαία.

Σε ορισμένα από αυτά τα ζητήματα έχω ήδη αναφερθεί:

• Η περιορισμένη συμμετοχή της δικαστικής λειτουργίας στη διαδικασία διερεύνησης της ποινικής ευθύνης των μελών της Κυβέρνησης και των Υφυπουργών επιβάλλει την αναθεώρηση, ώστε να ενισχυθούν τα εχέγγυα αμερόληπτης κρίσης·
• Οι μεγάλες αδράνειες στη λειτουργία του κράτους καθιστούν αναγκαία, μεταξύ άλλων, την καθολική καθιέρωση της αξιολόγησης στο δημόσιο και τον επανακαθορισμό της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων·
• Η δυνατότητα δεύτερης θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας θέτει ενίοτε τον αρχηγό του κράτους στο επίκεντρο μικροκομματικών σκοπιμοτήτων που δύνανται να αλλοιώσουν τον οφειλόμενο υπερκομματικό χαρακτήρα του.

Ακόμη και εκεί όπου ο κοινός νομοθέτης μπόρεσε τα τελευταία χρόνια να κάνει ουσιώδη βήματα προσαρμογής στις σύγχρονες ανάγκες, το Σύνταγμα θέτει όρια:

• Ναι μεν, για πρώτη φορά, οι Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων διατυπώνουν γνώμη για την επιλογή της ηγεσίας τους, αλλά η κρίσιμη αρμοδιότητα καταλείπεται κατά το Σύνταγμα στην Κυβέρνηση·
• ναι μεν κατέστη δυνατή, υπό το φως του ενωσιακού δικαίου, η σύσταση παραρτημάτων μη κρατικών πανεπιστημίων, αλλά η συνολική δυνατότητα ίδρυσής τους προϋποθέτει την αναθεώρηση του Συντάγματος.

Πέρα από τα επιμέρους ζητήματα, το Σύνταγμά μας, σήμερα, ασχολείται επισταμένα με προβλήματα του παρελθόντος, παραμένοντας όμως σιωπηλό ή φειδωλό για τις προκλήσεις του σήμερα και του αύριο:

• Αγνοεί την τεχνητή νοημοσύνη ενώ υποεκτιμά επιτακτικές προκλήσεις όπως η αναζήτηση προσιτής στέγης ή η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης·
• αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα τη νεότερη γενιά ενώ δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις επόμενες γενεές·
• δεν δίνει τη δυνατότητα έγκαιρης δικαστικής κρίσης, που σε πολλές περιπτώσεις, καταλήγει να διατυπώνεται μετά από πολλά έτη, ανατρέποντας εύλογες προσδοκίες των πολιτών·
• δεν παρέχει επαρκή εχέγγυα για τη δημοσιονομική ισορροπία και βιωσιμότητα·
• δεν κατοχυρώνει, τέλος, μια σειρά από απαραίτητους κανόνες κυβερνητικής λειτουργίας που έχουν εμπεδωθεί στη νομοθεσία και την πρακτική των τελευταίων ετών.

Έχει έλθει συνεπώς η ώρα για μια γενναία συνταγματική αναθεώρηση προς μια λειτουργική δημοκρατία του σήμερα και του αύριο.

Μια αναθεώρηση που θα αποκαθάρει το Σύνταγμα από διατάξεις που δεν είναι σήμερα αναγκαίες· θα το εκσυγχρονίσει ως τον θεμελιώδη νόμο του αύριο· θα το αποκαταστήσει εν τέλει ως το θεμέλιο της εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στο κράτος, τους θεσμούς, το πολιτικό σύστημα, τη διοίκηση και τη δικαιοσύνη.

Η επικείμενη αναθεώρηση αποτελεί μια μεγάλη ευκαιρία για ένα νέο, σύγχρονο και άρτιο υπόδειγμα διακυβέρνησης. Είναι υποχρέωση όλων των μελών της εθνικής αντιπροσωπείας να συμβάλλουμε ουσιαστικά σε αυτήν τη μείζονα πρόκληση.

Αυτές είναι ορισμένες μόνο βασικές σκέψεις για τις κατευθύνσεις της πρότασης της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Ο στόχος μας είναι να παρουσιάσουμε την ολοκληρωμένη πρότασή μας μέσα στον Μάρτιο, έτσι ώστε τον Απρίλιο να ξεκινήσει η κοινοβουλευτική διαδικασία. Προς τον σκοπό αυτό, παρακαλώ για την αποστολή των σκέψεων και των παρατηρήσεών σας μέχρι το τέλος του μήνα.

Κυριάκος Μητσοτάκης

• Οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, θα πρέπει να παρουσιάσουν τις προτάσεις τους εντός του Φεβρουαρίου ώστε εν συνεχεία, τον Μάρτιο να παρουσιαστεί η πρόταση του κυβερνώντος κόμματος και στόχος είναι η κοινοβουλευτική προαναθεωρητική επιτροπή να συσταθεί εντός του Απριλίου.

Φάμελλος: Η υποκρισία έχει και ένα όριο

Ακούσαμε σήμερα τον κ. Μητσοτάκη να ανοίγει το θέμα της αναθεώρησης του Συντάγματος.

Του Συντάγματος, που έχει καταστρατηγήσει επανειλημμένα και βάναυσα.

Η υποκρισία έχει και ένα όριο…

Δεν επιτρέπεται και το Σύνταγμα να γίνει θύμα του επικοινωνιακού του σχεδίου.

Ναι, χρειάζεται Συνταγματική αναθεώρηση, αλλά και μία προοδευτική κυβέρνηση, που θα σεβαστεί τους Συνταγματικούς κανόνες και θα ενισχύσει το κράτος δικαίου στην Ελλάδα.

Εμείς εγκαίρως ανοίξαμε αυτή τη συζήτηση και έχουμε επεξεργασμένες προτάσεις για αλλαγές που θα κατοχυρώνουν τα δημόσια αγαθά, τις Ανεξάρτητες Αρχές, το κράτος δικαίου, τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, τη δημόσια Υγεία και τη δημόσια Παιδεία, το περιβάλλον, την αξιοπρεπή διαβίωση, τα εργασιακά δικαιώματα και τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν ακούσαμε σήμερα από τον απονομιμοποιημένο πρωθυπουργό.

Το αντίθετο. Στις προτάσεις του κρύβονται σχέδια για να αποδομηθούν τα παραπάνω.

Και είναι χρέος των προοδευτικών κομμάτων να μην επιτρέψουμε να υπάρξουν κερκόπορτες, για να υλοποιήσει το σχέδιό του εις βάρος των συμφερόντων της κοινωνίας.

Βαθύ κράτος δεν είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι κύριε Μητσοτάκη, αλλά το καθεστώς που έχετε εσείς επιβάλει.

Φτάνει πια με τον κοινωνικό αυτοματισμό. Πριν ήταν οι αγρότες, τώρα είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι. Αύριο ποιος;

Ναι, χρειάζεται αξιολόγηση για καλύτερο Δημόσιο, αλλά όχι για να ανοίξετε την πόρτα σε απολύσεις και σε ιδιωτικοποιήσεις υπηρεσιών.

Όπως χρειάζεται και η ενίσχυση των δημόσιων Πανεπιστημίων και όχι αναθεώρηση του άρθρου 16 προς όφελος των κολλεγίων, όπως επιχειρήσατε ήδη με την παράκαμψη του Συντάγματος.

Όσον αφορά στο άρθρο 86. Λέμε ξεκάθαρα ότι δεν πρέπει να εξαρτάται από την κυβερνητική πλειοψηφία ο έλεγχος των υπουργών.

Αυτό δηλαδή που εκμεταλλεύτηκε ο κ. Μητσοτάκης για να σταματήσει ακόμα και δικογραφίες της Ευρωπαίας Εισαγγελέως για έλεγχο υπουργών της κυβέρνησής του, ντροπιάζοντας τη χώρα, για να έρθει σήμερα υποκριτικά να μας πει ότι υπερασπίζεται αυτή την αλλαγή 20 χρόνια.

Και χρειάζονται Συνταγματικές αλλαγές για την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, με στόχο την ανεξαρτησία της και όχι τον έλεγχό της, όπως γίνεται από τη σημερινή κυβέρνηση.

Και αυτές οι αλλαγές είναι αναγκαίες και για την αναθεώρηση του άρθρου 86, ώστε να αποδίδεται Δικαιοσύνη.

Ο διάλογος για τη Συνταγματική αναθεώρηση είναι υψίστης δημοκρατικής σημασίας και δίνει τη δυνατότητα ουσιαστικών συγκλίσεων του προοδευτικού κόσμου και των κομμάτων.

Και σε αυτή τη κατεύθυνση ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αναλαμβάνει όλες τις απαραίτητες πρωτοβουλίες.

Νέας Αριστερά: Η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί τη συνταγματοποίηση των ολέθριων επιλογών της

«Η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί τη συνταγματοποίηση των ολέθριων επιλογών της, ώστε να τις καταστήσει μόνιμες παθογένειες της χώρας. Η συντηρητική αναδίπλωση στην οποία προχωρά έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τα συμφέροντα, αλλά και τις αξίες της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας», αναφέρει, σε ανακοίνωσή της, η Νέα Αριστερά.

«Εμβληματική για την κυβέρνηση είναι η αναθεώρηση του Άρθρου 16 για την ανώτατη παιδεία, προκειμένου να νομιμοποιηθούν τα ιδιωτικά ‘πανεπιστήμια’-κοτέτσια που έχουν λάβει άδεια λειτουργίας χωρίς καν να είναι σε θέση να παρουσιάσουν εγκαταστάσεις, προγράμματα σπουδών κ.λπ. Πρόκειται για το ‘Σκόιλ Ελικίκου’ περιβεβλημένο με συνταγματικό μανδύα», σημειώνει, κατηγορώντας, επίσης, τον πρωθυπουργό πως «με την αλλαγή του Άρθρου 86, θα επιχειρήσει να διατηρήσει η κυβερνητική πλειοψηφία τον έλεγχο της διαδικασίας δίωξης υπουργών, ώστε να συνεχίσει να καλύπτει και να απαλλάσσει παρανομούντα κυβερνητικά στελέχη».

«Η αλλαγή του Άρθρου 103 για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, για την οποία η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να ενεργοποιήσει τον κοινωνικό αυτοματισμό, δεν αποσκοπεί φυσικά στους επίορκους ΔΥ, αλλά στο να είναι ευκολότερο για τους κυβερνώντες να ξεφορτώνονται ‘ενοχλητικούς’ υπαλλήλους που φυτρώνουν εκεί που δεν τους έσπειραν, όπως η κα Τυχεροπούλου, που ξεσκέπασε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ», τονίζει η Νέα Αριστερά και προσθέτει:

«Με την αναθεώρηση του Άρθρου 24, του μόνου άρθρου που προστατεύει το περιβάλλον και έχει αποτελέσει μόνιμο στόχο της οικογένειας Μητσοτάκη από τη δεκαετία του 1990, η κυβέρνηση αποσκοπεί να άρει κάθε περιβαλλοντική προστασία σε παραλίες, δάση και βουνά, ώστε να «αξιοποιηθούν» από ημετέρους».

«Η προωθούμενη από τη ΝΔ αναθεώρηση-αντιμεταρρύθμιση αποτελεί έναν ακόμη λόγο να φράξουμε τον δρόμο σε μια τρίτη θητεία της ΝΔ, μέσω της οποίας θα ολοκληρωθεί η θεσμική καταστροφή», καταλήγει η ανακοίνωση της Νέας Αριστεράς.

Ανδρέας Μαραθιάς

Προς το παρόν τα κόμματα σταθμίζουν τα δεδομένα με βάση δικογραφία που έχει διαβιβαστεί στη Βουλή και το κλίμα που διαμορφώνουν σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο οι συνεχιζόμενες αποκαλύψεις για το “μηχανισμό” του σκανδάλου, φαίνεται ωστόσο ότι η αντιπολίτευση θα κινηθεί στην κατεύθυνση στήριξης πρότασης για προανακριτική επιτροπή για να μην παραγραφούν τα αδικήματα.

“Η χώρα χρειάζεται πολιτική αλλαγή, πρέπει να προχωρήσουμε σε εκλογές όπου δε θα υπάρχει ο κίνδυνος σε χρόνο που θα παραγραφούν τα αδικήματα” τόνισε ο αρχηγός της αξιωματικής η αντιπολίτευσης και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Νίκος Ανδρουλάκης, μιλώντας στο MEGA, ξεκαθάρισε ωστόσο ότι πρέπει να γίνουν όλες οι θεσμικές πρωτοβουλίες στη Βουλή για να μην παραγραφούν τα αδικήματα.

“Η Προκαταρκτική Επιτροπή για τη διερεύνηση ποινικών ευθυνών είναι αναγκαία. Δεν αρκούν οι παραιτήσεις λίγων υπουργών. Απαιτείται παραίτηση της κυβέρνησης, εκλογές και μια προοδευτική κυβέρνηση να αποδώσει δικαιοσύνη και να αναγεννήσει την πατρίδα μας” δήλωσε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Σωκράτης Φάμελλος και το ΚΚΕ στο πλαίσιο του σχολιασμού του για τα όσα είπε ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης στο Υπουργικό Συμβούλιο ανέφερε ότι “επιμένει στην ανάγκη για τη διερεύνηση ποινικών ευθυνών τόσο των υπουργών όσο και άλλων υπεύθυνων και να εξασφαλιστεί ότι θα επιστραφούν όσες επιδοτήσεις έχουν εισπραχθεί παράνομα”.

“Προειδοποιούμε: Όχι εκλογές για να παραγραφούν τα αδικήματα. Πρώτα προανακριτική ή εξεταστική και μετά εκλογές, για να μην υπάρχει καμία παραγραφή” επισήμανε ο πρόεδρος της Ελληνικής  Λύσης Κυριάκος Βελόπουλος.

Όσον αφορά το κυβερνών κόμμα η τάση δείχνει εξεταστική επιτροπή για την αναζήτηση πολιτικών ευθυνών και όχι προανακριτική, καθώς ο πρώην υπουργός Μάκης Βορίδης φέρεται να έχει διαμηνύσει ότι σε περίπτωση προανακριτικής επιτροπής δεν επιθυμεί να ακολουθηθεί “μοντέλο Τριαντοπουλου”.

Στο μεταξύ τη μπάλα στην εξέδρα πέταξε ο διασωθείς προς το παρόν υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Χρήστος Κέλλας όταν του ζητήθηκε να παραιτηθεί  χθες το απόγευμα στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου στην Ολομέλεια, καθώς ο διευθυντής του πολιτικού του γραφείου εμφανίζεται στη δικογραφία να συνομιλεί με στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ.

“Εσείς πως μπορείτε να είστε μέλος της κυβέρνησης; Γιατί δεν παραιτείστε, αυτά που είναι στη δικογραφία για εσάς δεν είναι λιγότερα επιβαρυντικά από εκείνα για τους άλλους που παραιτήθηκαν”, είπε ο Αλέξανδρος Καζαμίας από την Πλεύση Ελευθερίας  κάνοντας λόγο για “φραπέ, χασάπη και Αλ Καπόνε”  και η  ανεξάρτητη βουλευτής και αντιπρόεδρος πλέον του Κινήματος Δημοκρατία Θεοδώρα Τζάκρη μίλησε για διαλόγους “τύπου… Μπάμπη Σουγιά”.

Απαντώντας ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης είπε “κανείς δεν αρνείται ότι υπήρχαν ενδείξεις πως υπήρχε προβληματισμός πως κάτι δεν πήγαινε καλά στον ΟΠΕΚΕΠΕ” και τόνισε “Η δική μας κυβέρνηση ήταν η μοναδική που είχε το πολιτικό θάρρος να αγγίξει μια ανοιχτή πληγή. Τα λάθη δεν συγκαλύφθηκαν, μπήκαν στο μικροσκόπιο των θεσμών. Δεν κρυφτήκαμε δεν διστάσαμε. Η ΑΑΔΕ ήταν η μόνη και ρεαλιστική λύση”.

Επίσης  αναφέρθηκε στην ρητή, όπως είπε, εντολή του πρωθυπουργού να έρθουν όλα στο φως και ότι στόχος είναι από τα 19,5 δις για την περίοδο 2023-2027 να μην χαθεί ούτε ένα ευρώ.

Πάντως η αντιπαράθεση συμπολίτευσης – αντιπολίτευσης για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ αναμένεται αν φουντώσει αύριο και μεθαύριο στην Ολομέλεια που θα συζητηθούν και θα ψηφιστούν τα νομοσχέδια   του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας “Πλαίσιο για την προώθηση της παραγωγής βιομεθανίου, κανόνες για την οργάνωση της αγοράς παραγωγής υδρογόνου και τα γεωγραφικά περιορισμένα δίκτυα” και  του Υπουργείου Υγείας “Προστασία των ανηλίκων από προϊόντα καπνού και αλκοόλ – Τροποποιήσεις νόμων 3730/2008 και 4419/2016 – Ρυθμίσεις για μη καπνικά προϊόντα – Ψηφιακό μητρώο ελέγχου” αντίστοιχα.

Όταν σημειώθηκε η πρώτη μαζική …έξοδος στελεχών από τον ΣΥΡΙΖΑ, με την ήττα της Έφης Αχτσιόγλου και την ανάληψη της ηγεσίας από τον Στ. Κασσελάκη, οι δημοσκοπήσεις περιέγραφαν έναν δυνητικό χώρο ψηφοφόρων ενός νέου κόμματος από τα συριζαϊκά “σπλάχνα” σε ποσοστό 11%. Την κατάληξη την γνωρίζουμε: η Νέα Αριστερά καταγράφει δημοσκοπικά ποσοστά που δεν δημιουργούν ελπίδες για είσοδό της στην επόμενη Βουλή. Μία “βουτιά” στο πρόσφατο πολιτικό παρελθόν θα αναδείξει και άλλες παρόμοιες περιπτώσεις.

Οι προθέσεις των ψηφοφόρων που αποτυπώνονται στις δημοσκοπήσεις είναι σαν την ελπίδα- πεθαίνει τελευταία, αλλά συχνά …πεθαίνει.

Σε κάποιες τελευταίες μετρήσεις, το 16% του συνόλου των ψηφοφόρων και ένας στους πέντε της Ν.Δ, δηλώνουν ότι σίγουρα ή μάλλον θα ψήφιζαν ένα νέο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά.

Η πορεία του πρώην πρωθυπουργού είναι ένα μακρύ πολιτικό μυθιστόρημα: Από τις ρίζες της Ν.Δ, ο νεότερος υπουργός Εξωτερικών στην σύγχρονη πολιτική ιστορία, ο άνθρωπος που έριξε την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, πρόεδρος της Πολιτικής Άνοιξης μέχρι την τελική φθορά και, μετά την πολιτική απομόνωση και την μοναξιά, επιστροφή στη Ν.Δ με υπογραφή του Κώστα Καραμανλή, ευρωβουλευτής, υπουργός, πρόεδρος του κόμματος με νίκη επί της Ντόρας Μπακογιάννη, πρωθυπουργός, σχολιαστής των εξελίξεων στα εθνικά και επικριτής των επιλογών του Κυριάκου Μητσοτάκη, διαγραφείς…

Μένει να διαπιστωθεί εάν αυτό το αναμφίβολα ενδιαφέρον μυθιστόρημα θα έχει happy end για τον ίδιο, ή όχι.

Εάν επιβεβαιωθούν οι μετρήσεις, αφού, όντως, προηγουμένως λάβει την τελική απόφαση και ιδρύσει νέο δεξιο-“πατριωτικό” κόμμα (ακούγεται η επωνυμία… “Για την Ελλάδα”), μπορεί στα 76 του( το 2027) να είναι στη Βουλή ως πολιτικός αρχηγός. Εάν όχι, θα αποσυρθεί οριστικά στην αγαπημένη του Καλαμάτα, και μόνο οι υπερήλικες δεξιοί ψηφοφόροι θα θυμούνται την θυελλώδη διαδρομή του. Θαυμαστή η επιμονή του, αμφίβολες οι προθέσεις του, λένε ορισμένοι. Είναι, πράγματι, ο στόχος του να μπει στη Βουλή, ή, μήπως, είναι ισχυρότερο το ελατήριο να καταστήσει δύσκολη μία τρίτη στη σειρά πρωθυπουργική θητεία του Κυριάκου Μητσοτάκη;

Στην άλλη άκρη του πολιτικού φάσματος, οι ίδιες μετρήσεις καταγράφουν πως δυνητικά ένα νέο κόμμα υπό τον Αλέξη Τσίπρα θα μπορούσε να συγκεντρώσει ακόμα και το 29% των ψηφοφόρων. Παρότι οι δύο πρώην πρωθυπουργοί δεν συγκλίνουν σε τίποτε (παροιμιώδης, άλλωστε, η άρνηση του Σαμαρά να δεχτεί ότι ο Τσίπρας νίκησε το 2015 και να του παραδώσει τυπικά τα κλειδιά του Μαξίμου), βρίσκονται μπροστά στο ίδιο δίλημμα: αυτό της επιστροφής στην κεντρική σκηνή.

Όμως, για να είμαστε ακριβείς, αυτό που για τον Σαμαρά μοιάζει με “salto mortale”, για τον Τσίπρα μοιάζει, όχι μόνο πιθανό, αλλά και αναγκαίο, ακόμα και λογικό. Αυτό δεν αφορά μόνο ότι διπλάσιοι -από τον άλλο πρώην πρωθυπουργό- (δυνητικά) ψηφοφόροι θέλουν και πιθανώς θα στηρίξουν την επιστροφή του, αλλά, κυρίως, ότι για τον πολιτικό που έκανε την αριστερά κυβέρνηση υπάρχει ζωτικός χώρος και αναγκαιότητα για ένα νέο πολιτικό φορέα.

Στην δεξιά ο χώρος για ένα τέτοιο εγχείρημα είναι ασφυκτικά περιορισμένος, αφενός λόγω της πολιτικής κυριαρχίας του Κυριάκου Μητσοτάκη (επί δέκα χρόνια, πρώτος στις δημοσκοπήσεις, και έξι χρόνια ήδη πρωθυπουργός, με αντίπαλο τον “Κανένα”), αφετέρου επειδή υπάρχουν ήδη εκφράσεις, με ισχυρότερη και ανοδική, αυτή του Κυριάκου Βελόπουλου.

Στην κεντροαριστερά, το παιχνίδι είναι (ακόμα) ανοικτό, εξαιτίας της πολυδιάσπασης, και της αδυναμίας του ΠΑΣΟΚ να συσπειρώσει τον χώρο. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου είναι, δίχως άλλο, το πρόσωπο των καιρών και εκπροσωπεί το ανοδικό κύμα του αντισυστημισμού, όμως είναι πιθανό κάποια στιγμή, σχετικά σύντομα, να εξαντληθεί αυτή η δυναμική και πολύς κόσμος να επιζητήσει κυβερνητική προοπτική.

Φαίνεται πως ο Τσίπρας δεν σκοπεύει -εφόσον αποφασίσει να επανέλθει- να επαναφέρει το αφήγημα της “κυβερνώσας αριστεράς”. Ούτε τέτοιο αίτημα υπάρχει, ούτε έχει ο ίδιος την ανάγκη να επαναφέρει στη μνήμη των ψηφοφόρων -πέρα από τα θετικά- πρόσωπα, λάθη, και συμπεριφορές που τον εξέθεσαν. Το αίτημα για “προοδευτική διακυβέρνηση” (με ότι αυτό σημαίνει στο κεντροαριστερό ακροατήριο), αντιθέτως, υφίσταται, όπως και είναι αληθές ότι κανένα από τα υπάρχοντα πρόσωπα του ευρύτερου χώρου δεν κρατάει το πασπαρτού για την διακυβέρνηση.

Θεωρητικά, λοιπόν, το θέμα της επιστροφής των δύο πρωθυπουργών στην κεντρική σκηνή έχει ενδιαφέρον, για τον Τσίπρα, ωστόσο, υπάρχουν πολλοί περισσότεροι λόγοι, απ΄ ότι για τον Σαμαρά. Ο συνδυασμός, πάντως, θα είχε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον: να βρεθούν, δηλαδή, αμφότεροι στην ίδια Βουλή ως αρχηγοί κομμάτων.

Από την άλλη προδίδει και την “ανυδρία” του πολιτικού σκηνικού μετά την μακρά πολιτική ηγεμονία του Μητσοτάκη.

Και μία ουσιώδης διαφορά: ο Σαμαράς, ό,τι είναι να κάνει πρέπει να το κάνει τώρα, ήτοι να δώσει το παρών στις εκλογές του ’27 (για τους λόγους που εξηγήσαμε), καθώς δεν έχει την πολυτέλεια του χρόνου. Ο Τσίπρας, τουναντίον, έχει κάθε λόγο να περιμένει να διεξαχθούν οι εκλογές και να κάνει τις όποιες κινήσεις του υπό το φως των νέων συσχετισμών, και αφού η μεν Ν.Δ εισέλθει οριστικά σε κύκλο εξάντλησης των προσδοκιών, τα δε πρόσωπα στην κεντροαριστερά (πρωτίστως στο ΠΑΣΟΚ) εξαντλήσουν κι αυτά όλες τις ευκαιρίες που τους δόθηκαν.

Θεωρητικά, αυτή η διαφωνία μπορεί να εκφραστεί στη μυστική ψηφοφορία επί των προτάσεων Ν.Δ και ΠΑΣΟΚ που θα διεξαχθεί στην Ολομέλεια της Βουλής, είναι, ωστόσο, μάλλον βέβαιο πώς τελικά θα συνταχθούν με την κυβερνητική “γραμμή”. Πρόκειται, όμως, για ένα δείγμα συμπεριφοράς, ένα σύμπτωμα της λειτουργίας των κομμάτων ως “μαγαζιά”, όπου όλοι στηρίζουν όλους μέχρις τελευταίας ρανίδος. Έχει συμβεί και σε άλλα κόμματα, δεν είναι καινοφανές.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και ως προς το σκάνδαλο με τις παράνομες κοινοτικές επιδοτήσεις μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ. Τέσσερις υπουργοί επί έξι χρόνια άλλαζαν τους διοικητές σαν τις γραβάτες, κάποιοι εξ αυτών έφευγαν καταγγέλοντας τα συμβαίνοντα στη “σαθρή Δανιμαρκία”, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία προειδοποιούσε αυστηρά, ακούγονταν υποσχέσεις για παραπομπή του θέματος στην ελληνική Δικαιοσύνη, αλλά… εις μάτην. Ο ερευνών την υπόθεση Ευρωπαίος εισαγγελέας δηλώνει ότι το 80% των παρανομιών έχουν εντοπιστεί στην Κρήτη, κάποιοι, όμως, δυσκολεύονται να μιλήσουν ακόμα και για την τυπική ανάληψη πολιτικής ευθύνης συγκεκριμένων (ου), πολύ περισσότερο για την ανάγκη διερεύνησης ακόμα και ποινικών ευθυνών οιουδήποτε πάνω από την “μαφία” του οργανισμού.

Διαχρονικό, λένε, το πρόβλημα, και αναμφίβολα, όπως στον ωκεανό της …διαχρονικότητας χάνονται οι …σταγόνες των ευθυνών ενός εκάστου.

Από την εποχή που -σε μία άλλη προανακριτική- κάποιοι διάβαζαν τα IBAN τραπεζικών λογαριασμών ως…τηλεφωνικούς αριθμούς, έως τις μέρες μας, τα κόμματα εκκινούν από το δόγμα προστασίας των “δικών μας”. Μόνο όταν το πράγμα φτάνει στο απροχώρητο, το πολιτικό κόστος στα ύψη, και η κοινωνία αντιδρά, τότε γίνεται “damage control” στο έλασσον. Ουδείς απαλλάσσεται από τα παραπάνω, κάποιες συμπεριφορές είναι, απλώς, περισσότερο εξώφθαλμες από άλλες.

Οι πολίτες, όμως, τα βλέπουν όλα αυτά, και κάπως έτσι φουντώνει ο αντισυστημισμός και η αποστασιοποίηση που φτάνει μέχρι και την εκλογική αποχή. Έτσι, η οργή για την ατιμωρησία κάνει πολιτικές και κοινωνικές μεταστάσεις, εδραιώνει την αντίληψη του “αφού αυτοί, γιατί όχι κι εγώ”, ή διολισθαίνει σε συμπεριφορές ισοπεδωτικής απαξίωσης του πολιτικού συστήματος.

Δύσκολα αλλάζει αυτό, θα πάει μέχρι τέλους. Διότι, το “βαθύ κράτος” δεν είναι αυτοφυές, το ποτίζουμε χρόνια τώρα και έχει γίνει ζούγκλα.

Ράνια Τραγόμαλλου

Σε τροχιά δυναμικής και ανόδου- έστω δημοσκοπικής- εμφανίζεται μόνο η Πλεύση Ελευθερίας, προκαλώντας ημικρανία στα επιτελεία, κυρίως, του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ, αφού επιτυγχάνει εισροές ψηφοφόρων από τα δυο κόμματα. 

Οι προσδοκίες και η πραγματικότητα

Το ΠΑΣΟΚ έχει ξεκαθαρίσει την αυτόνομη πορεία του προς τις εκλογές, ενώ ο  ΣΥΡΙΖΑ  επαναπροσδιορίζει τη στρατηγική του μετά την απόρριψη της Νέας Αριστεράς για κοινή συμπόρευση.

Έτσι, στο κενό έπεσαν οι προσδοκίες που καλλιεργούσαν στην Κουμουνδούρου για επαναπατρισμό βουλευτών της ΝεΑρ, που θα επανατοποθετούσε το κόμμα στα έδρανα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Ηγεσία και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ αντέτειναν ότι οι πρώην σύντροφοί τους, αλλά και το ΠΑΣΟΚ, κλείνοντας την πόρτα της εκλογικής σύμπραξης,  «αποδεικνύονται κατώτεροι των περιστάσεων». 

Ωστόσο, η Κουμουνδούρου, διατηρεί ακόμα ανοιχτό το προσκλητήριο συνεργασίας, προσμένοντας στην αλλαγή στάσης και επιλογής όποιων βουλευτών της Νέας Αριστεράς, το αποφασίσουν.

ΝεΑρ: «Δεν έχουμε περιθώρια διάσπασης»

Στο στρατόπεδο της Νέας Αριστεράς πάντως, για την ώρα δεν υπάρχουν ενδείξεις «μετακόμισης» βουλευτών, όσο κι αν αυτό εμφανίζεται για κάποιους ως το επιθυμητό. 

«Είναι αδιανόητο να επιχειρεί ο ΣΥΡΙΖΑ τη συνεργασία πριν από το Συνέδριο του. Πριν ακόμα ακούσουμε τις θέσεις του. Μιλούν για συμπόρευση πριν καν δώσουν απαντήσεις για τα λάθη που έγιναν και οδηγήθηκε το κόμμα σε συρρίκνωση των ποσοστών. Έχει μια επιδερμική προσέγγιση και ενώ υπάρχουν ευθύνες για όσα έχουν γίνει, κάποιοι δεν τις αναλαμβάνουν», λέει στο libre κορυφαίο στέλεχος της Νέας Αριστεράς.

ΝεΑρ: Το παρασκήνιο της διαφωνίας με τον ΣΥΡΙΖΑ

Τονίζει δε, ότι υπάρχουν κρίσιμες διαφορές με τον ΣΥΡΙΖΑ, στην προσέγγιση βασικών ζητημάτων, φέρνοντας ως παράδειγμα τα εξοπλιστικά. «Για εμάς τα εξοπλιστικά είναι θεμέλιο διαφωνίας», λέει η ίδια πηγή και συνεχίζει «στον ΣΥΡΙΖΑ υπάρχει στρογγύλεμα στο λόγο του. Το ζήτημα δεν είναι να ανταποκριθούμε στο κάλεσμα για να πάρει το κόμμα της θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης ή να αποκτήσει προβάδισμα στο συνέδριο η ηγετική ομάδα. Άρα δεν υπάρχει στο ορατό μέλλον, σύγκλιση δυνάμεων. Άλλωστε εμείς έχουμε ξεκαθαρίσει ότι η δημιουργία λαϊκού μετώπου μόνο με τον ΣΥΡΙΖΑ δεν νοείται», αναφέρει χαρακτηριστικά το στέλεχος της ΝεΑρ.

Με τα δημοσκοπικά ποσοστά του, πάντως  να συρρικνώνονται , το κόμμα της Πατησίων για πολλούς αργά ή γρήγορα θα κληθεί να επιλέξει δρόμο. «Είναι και ζήτημα πολιτικής επιβίωσης των βουλευτών, που θέλουν να κατακτήσουν ξανά μια έδρα», είναι το επιχείρημα στελέχους του ΣΥΡΙΖΑ σε συζήτηση με το libre.

«Δεν προεξοφλούμε ότι θα κατέβουμε μόνοι μας στις εκλογές» 

«Δεν έχουμε περιθώρια διάσπασης», αντιτείνουν στελέχη της Νέας Αριστεράς, που υποστηρίζουν ότι και «η εκλογή για τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, προμηνύεται δύσκολη». Υποστηρίζουν ότι στο κόμμα τους υπάρχουν «διαφορετικές φωνές», αλλά όχι «αντίθετες προσεγγίσεις».

Προβεβλημένο στέλεχος του κόμματος, μάλιστα, επισημαίνει στο libre ότι «στις εθνικές εκλογές δεν προεξοφλούμε ότι θα  κατέβουμε μόνοι μας», βάζοντας στο παιχνίδι και την συνεργασία με την Ζωή Κωνσταντοπούλου.» Προφανώς η δημιουργία λαϊκού μετώπου περιλαμβάνει και την Πλεύση Ελευθερίας. Είναι λάθος του Σωκράτη Φάμελου να την θέτει εκτός», υποστηρίζει.

Πρωτοβουλία «πόρτα-πόρτα»

Ο στόχος για την Νέα Αριστερά, στο προσεχές διάστημα, είναι να ταυτιστεί το κόμμα με προτάσεις που θα δίνουν λύσεις στα προβλήματα των πολιτών. Μάλιστα,  σύμφωνα με πληροφορίες, τους επόμενους δύο μήνες θα ξεκινήσει η πρωτοβουλία «πόρτα-πόρτα». 

Ομάδες στελεχών θα επισκέπτονται στην κυριολεξία, πόρτα -πόρτα πολίτες σε συγκεκριμένες περιοχές του λεκανοπεδίου, προκειμένου να ακούσουν και να συζητήσουν με τους πολίτες.

«Να ακούσουμε τί τους απασχολεί, ποιες είναι οι δυσκολίες τους. Παράλληλα όμως να μας δοθεί η ευκαιρία να ακούσουν και οι πολίτες ποιες είναι οι προτάσεις του κόμματός μας και τι λύσεις προτείνουμε. Σκοπός είναι να επισκεφθούμε την ίδια γειτονιά δυο με τρεις φορές», αποκαλύπτει στέλεχος της ΝεΑρ.

 Το «στοίχημα» του ΣΥΡΙΖΑ

Την ίδια ώρα στον ΣΥΡΙΖΑ, προετοιμάζονται για το Συνέδριο του Ιουνίου που θεωρείται κρίσιμο για την πορεία του κόμματος. Εξωστρέφεια, δυναμική αντιπολίτευση, δράσεις, πρωτοβουλίες, περιοδείες ηγεσίας και στελεχών σε όλη την Ελλάδα, ήδη προετοιμάζονται.

Ο ΣΥΡΙΖΑ επενδύει στην επαναπροσέγγιση στελεχών που είχαν αποχωρήσει αλλά απευθύνει και πρόσκληση σε πολιτικά πρόσωπα, κινήματα, συλλογικότητες  της ακαδημαϊκής σκέψης και έρευνας, της επιχειρηματικότητας, να στελεχώσουν το κόμμα.

Η πορεία για το Συνέδριο

Στην εισήγηση του στην συνεδρίαση του Εκτελεστικού Γραφείου, ο Σωκράτης Φάμελος, μιλώντας για το  Συνέδριο και την προσυνεδριακή διαδικασία εξήγησε ότι:

• Συνεδριάζουν και δουλεύουν ήδη οι επιτροπές Καταστατικού και Θέσεων και ενεργοποιούνται τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής Επανεκκίνησης. 
• Τα κείμενα των επιτροπών θα συζητηθούν στην Κεντρική Επιτροπή στις 10-11/5. 
• Το Συνέδριο προγραμματίζεται για τις 12-15/6. 
• Θα ανοίξει διαδικτυακή πλατφόρμα ώστε τα μέλη του κόμματος να καταθέσουν τις προτάσεις για το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

Όσον αφορά στην αυτοτοποθέτηση των συμμετεχόντων, το 10% δηλώνουν δεξιοί, το 16,6% κεντροδεξιοί, ενώ κεντρώοι λένε πως είναι το 21,2%. Την πρωτιά έχουν οι κεντροαριστεροί με 24,4%, ενώ οι αριστεροί είναι το μικρότερο ποσοστό με 9,9%. Με άλλα λόγια, το άθροισμα όσων δηλώνουν κεντρώοι και κεντροαριστεροί είναι 45,6%, δηλαδή ο ένας στους δύο. Τέλος, χωρίς ταύτιση αναφέρει πως αποτελεί το 17,9%.

Σε ποιο κόμμα βρίσκονται πιο κοντά οι αναποφάσιστοι

Σε ερώτηση αναφορικά με το πού/σε ποιο κόμμα αισθάνονται πιο κοντά, οι διαφορές είναι πολύ μικρότερες, με τη Ν.Δ. να έρχεται πρώτη, δεύτερο να είναι το ΠΑΣΟΚ και τρίτο τον ΣΥΡΙΖΑ. Ακολουθούν το ΚΚΕ και η Ελληνική Λύση.

Ειδικότερα, απαντούν ως εξής:

Νέα Δημοκρατία 16,1%

ΠΑΣΟΚ 10,5%

ΣΥΡΙΖΑ 8,2%

ΚΚΕ 6,3%

Ελληνική Λύση 6,1%

Πλεύση Ελευθερίας 3,9%

Νίκη 2,2%

Νέα Αριστερά 2,2%

Δημοκράτες 1,7%

ΜέΡΑ25 1,2%

Άλλο κόμμα 4,3%

Σε κανένα 34,8%

Σενάρια για την κατανομή των αναποφάσιστων

Στην τελευταία δημοσκόπηση της Pulse για τον ΣΚΑΪ επιχειρείται εκτίμηση ψήφου με την κατανομή των αναποφάσιστων. Τα αποτελέσματα έχουν ως εξής:

Νέα Δημοκρατία 29,1% – 34,9%

ΣΥΡΙΖΑ 14,2 – 18,8%

ΠΑΣΟΚ 11% – 15%

Ελληνική Λύση 6,9% – 10,1%

ΚΚΕ 5,9% – 9,1%

Νίκη 2,3% – 4,7%

Πλεύση Ελευθερίας 2,3% – 4,7%

ΜέΡΑ25 2,3% – 4,7%

Νέα Αριστερά 1,9% – 4,1%

Φωνή Λογικής 1,4% – 3,14%

Δημοκράτες 1% – 3%

Πατριώτες 0,4% – 1,8%

Άλλο 2,3% – 4,7%

Το σενάριο κατανομής για τις έδρες

Στην ίδια δημοσκόπηση, στον υπολογισμό των εδρών, η Ν.Δ. με μέση τιμή 32% αναμένεται να βγάλει από 7 έως 8 ευρωβουλευτές, ο ΣΥΡΙΖΑ με 16,5% κυμαίνει από 3 ως 4 έδρες, ενώ το ΠΑΣΟΚ με 13% φτάνει (με συν/πλην) τις 3 έδρες.

Από 2 έδρες θα έχουν Ελληνική Λύση και ΚΚΕ, ενώ από 1 έδρα παίρνουν Νίκη, Πλεύση Ελευθερίας και ΜέΡΑ25.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Δεδομένου, μάλιστα, ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρόσφερε την βολική διέξοδο της αποχής στους βουλευτές που διαφωνούν -παρότι πολιτικά καινοφανές-, το χειρότερο που μπορεί να καταγραφεί κοινοβουλευτικά είναι ότι το συγκεκριμένο νομοσχέδιο θα ψηφιστεί από περίπου τα 2/3 της Κ.Ο της Ν.Δ και τους βουλευτές των κομμάτων στα αριστερά της.

Η τελευταία μέτρηση της Marc καταγράφει σημαντική αποδοχή του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών και το πρόβλημα εντοπίζεται στην τεκνοθεσία.

Στην έρευνα που πραγματοποίησε η εταιρεία Prorata για τον χώρο του «Κέντρου» στην Ελλάδα, σε δείγμα 1.230 ατόμων στο διάστημα Δεκεμβρίου 2023 – Ιανουαρίου 2024 αποτυπώνονται τα εξής:

Η ΝΔ φαίνεται μεν να κυριαρχεί στον χώρο του Κέντρου, ωστόσο εμφανίζεται λαβωμένη, όπως καταγράφει η έρευνα που παρουσιάστηκε στο δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΙ.

Στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές το 58% όσων αυτοπροσδιορίζονται στον χώρο του κέντρου, είχαν ψηφίσει ΝΔ. Σήμερα ωστόσο, όταν ερωτώνται ποιο κόμμα θα ψήφιζαν, αν αύριο διεξάγονταν βουλευτικές εκλογές, τη ΝΔ επιλέγει το 41%. Αυτό σημαίνει ότι το κυβερνών κόμμα χάνει ένα ποσοστό της τάξης του 17% από τον επίμαχο πολιτικό χώρο. Την επιρροή του στο Κέντρο αυξάνει το ΠΑΣΟΚ το οποίο επιλέγει το 17% των κεντρώων (έναντι 11% που το έπραξε στις εκλογές του Ιουνίου) ενώ «τσιμπάει» και ο ΣΥΡΙΖΑ που από 7% τον Ιούνιο, προσελκύει σήμερα το 9%.

Στο εύρημα ότι η Ν.Δ χάνει 17 μονάδες επιρροής στον χώρο του Κέντρου ίσως εξηγεί εν μέρει την επιμονή του πρωθυπουργού να προωθήσει το νομοσχέδιο για τον γάμο των ομοφύλων και την (ατελή) τεκνοθεσία. Είναι ένα θέμα που διευκολύνει τον Κυριάκο Μητσοτάκη να ανακόψει την πτωτική πορεία της Ν.Δ στην συγκεκριμένη πολιτική περιοχή.

Όσο, δε, κι αν καταγραφούν απώλειες προς τα κόμματα δεξιότερα της Ν.Δ δεν είναι εύκολο να διαταράξουν την πολιτική της κυριαρχία. Άλλωστε, όπως προκύπτει, δια της διαφωνίας του Αντώνη Σαμαρά, του Μάκη Βορίδη και μεγάλου αριθμού βουλευτών της, η Ν.Δ κατορθώνει σε κάποιο βαθμό να ενσωματώνει τις πιο συντηρητικές, ακόμα και ακραίες απόψεις και να περιορίζει τις τυχόν διαρροές.

Σύμφωνα με την έρευνα, το 66% των πολιτών συμφωνεί με το δικαίωμα γάμου των ομόφυλων ζευγαριών, ωστόσο διαφωνεί σε ποσοστό 58% με το να υιοθετούν παιδιά. Μάλιστα εάν το εξετάσουμε από άποψη πολιτικής ταυτότητας το 59% των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας, συμφωνεί με τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών, έναντι του 38% που διαφωνεί ενώ για τα υπόλοιπα κόμματα συμφωνεί με τη σύναψη γάμου μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου το 94% των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ, το 75% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ. Το 83% των ψηφοφόρων του ΚΚΕ, το 10% των Σπαρτιατών, το 22% της Ελληνικής Λύσης, το 12% της Νίκης, το 65% της Πλεύσης Ελευθερίας και το 81% της Νέας Αριστεράς.

Δηλαδή, έξι στους δέκα ψηφοφόρους της Ν.Δ συμφωνεί με τον γάμο και ως εκ τούτου τα “φροντιστήρια” στην Πειραιώς αποσκοπούν περισσότερο να εξηγήσουν στους βουλευτές και δι΄ αυτών στο εκλογικό ακροατήριο λεπτομέρειες για το ακανθώδες θέμα της τεκνοθεσίας και να απορροφήσουν κραδασμούς.

Για να γίνει ακόμα πιο σαφές, ούτε η “Νίκη”, ούτε η “Ελληνική Λύση” ή οι “Σπαρτιάτες” μπορούν να πλαγιοκοπήσουν σε ανησυχητικό βαθμό της Ν.Δ στο θέμα αυτό, ειδικά όταν υπάρχει το πολιτικό ανάχωμα του Αντώνη Σαμαρά και του Μάκη Βορίδη.

Η Εκκλησία, ο Σαμαράς και τα “αναχώματα”

Η δε Εκκλησία είναι μάλλον βέβαιο πως εν σώματι δεν πρόκειται να προκαλέσει κάποια κοινωνική εξέγερση. Ο Ιερώνυμος δεν είναι …Χριστόδουλος και δεν πρόκειται να ξεσηκώσει τους πιστούς με λαοσυνάξεις, όπως συνέβη επί διακυβέρνησης του Κώστα Σημίτη με το θέμα της αναγραφής του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες. Κάποιοι υπερσυντηρητικοί μητροπολίτες θα εκπέμψουν “θερμά” μηνύματα από άμβωνος, όμως ανάλογα περιστατικά είχαμε και με τους εμβολιασμούς για τον Covid, χωρίς να καταγραφεί η παραμικρή πολιτική απώλεια. Το πιθανότερο είναι πως η Ιερά Σύνοδος θα εκπέμψει μία λελογισμένη διαφωνία, ελάχιστοι ιεράρχες θα φωνάξουν, όμως, τελικά, το συντηρητικό εκλογικό ακροατήριο δεν θα γκρεμίσει τις παραδοσιακές σχέσεις του με τη Ν.Δ. Κάτι τέτοιο δεν φαίνεται στον πολιτικό ορίζοντα.

Ο Αντώνης Σαμαράς είναι μία “ειδική περίπτωση”. Ουδείς αμφισβητεί ότι καθοδηγεί έναν αριθμό βουλευτών, όμως οι διαφωνούντες δεν ανήκουν στο σύνολό τους σε κάποια “ομάδα Σαμαρά”. Περισσότερο επηρεάζονται από μητροπολίτες και υπερσυντηρητικούς ψηφοφόρους και κυρίως τους δεύτερους προσπαθούν να συγκρατήσουν ως εκλογική “πελατεία”.

Τα κέρδη στο Κέντρο και η ακρίβεια

Εάν, λοιπόν, αθροίσει κανείς τα παραπάνω και τα αντιπαραβάλει με τα πολιτικά οφέλη που προκύπτουν για τον Κυριάκο Μητσοτάκη από την προσέγγιση τμήματος κεντρώων ψηφοφόρων που φαίνεται να έχει χάσει, μάλλον δικαιολογεί την κίνηση να φέρει προς ψήφιση το θέμα του γάμου και της τεκνοθεσίας. Άλλωστε, ακόμα κι αυτές οι απώλειες στην περιοχή των κεντρώων ψηφοφόρων οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο μείζον πρόβλημα της ακρίβειας. Αυτή είναι η μεγάλη πολιτική απειλή για την κυβέρνηση και απ΄ αυτήν κινδυνεύει στις ευρωεκλογές.

Σε συνδυασμό, μάλιστα, με την εγκληματικότητα, η αύξηση της οποίας πλήττει καίρια ένα σημαντικό πολιτικό αφήγημα της Ν.Δ από το 2019 και το οποίο προκαλεί αντιδράσεις στον κεντρώο χώρο.

Προσώρας, ο γάμος και η τεκνοθεσία, παρά την αναστάτωση στην Κ.Ο της Ν.Δ, προσφέρει στην κυβέρνηση και μία επικοινωνιακή διαφυγή από αυτό ακριβώς το μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα. Ιδιαίτερα μέσω της ανάδειξης υπαρκτών ή ανύπαρκτων αντιθέσεων και αντιφάσεων στα κόμματα της αντιπολίτευσης. Το Μέγαρο Μαξίμου ορθώς σκέπτεται να επισπεύσει την διαβούλευση και την προώθηση του νομοσχεδίου για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών και την τεκνοθεσία ώστε να απορροφήσει σύντομα τους κραδασμούς και να εκμαιεύσει την μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση εξ αριστερών της στην Βουλή.

Η αντιπολίτευση ορθώς αναδεικνύει τις διαφωνίες στο εσωτερικό της Ν.Δ, όμως είναι δύσκολο αυτές να παραγάγουν κάποιο σημαντικό πολιτικό αποτέλεσμα. Ιδιαίτερα όταν το συγκεκριμένο θέμα δεν γίνεται δεκτό αβρόχοις ποσί και στους δικούς τους χώρους. Η διαφωνία μερίδας της κοινωνίας δεν είναι κάτι αμελητέο, ωστόσο η πολιτική ιστορία από τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις του Ανδρέα Παπανδρέου στο Οικογενειακό Δίκαιο, στις αρχές της δεκαετίας του ’80, μέχρι την σύγκρουση Σημίτη-Χριστόδουλου, και το σύμφωνο συμβίωσης επί Αλέξη Τσίπρα, αποδεικνύει πως οι συγκυριακές αντιθέσεις αφοπλίζονται τελικά.