Τα αποτελεσματικά μέτρα πολιτικής περιλαμβάνουν την επιτάχυνση της εξυγίανσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, την άρση των εμποδίων στη δευτερογενή αγορά αυτών των δανείων, την αλλαγή του πλαισίου αφερεγγυότητας και την εταιρική αναδιάρθρωση, την ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά και την ενίσχυση των θεσμικών και κανονιστικών πλαισίων.

Τα μέτρα αυτά -καταλήγει η μελέτη- είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που απομένουν και τη διασφάλιση μιας βιώσιμης αναπτυξιακής πορείας για οικονομίες που μονίμως υστερούν σε παραγωγικότητα και επενδύσεις, όπως η ελληνική οικονομία.

Την έρευνα υπογράφουν ο Ν. Βέττας, ο Γ. Γατόπουλος, ο Αλ. Λουκάς (ΙΟΒΕ) και ο Κ. Πέππας (Eurobank)

Τι αναφέρει η μελέτη:

Κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης χρέους, οι εταιρείες ζόμπι και τα μη εξυπηρετούμενα επιχειρηματικά δάνεια κορυφώθηκαν 20% και 50%, αντίστοιχα. Αυτή η μελέτη εξετάζει τις αρνητικές επιπτώσεις των επιχειρήσεων «ζόμπι» στις επενδύσεις, την απασχόληση και την παραγωγικότητα κατά τη διάρκεια της κρίσης. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι εταιρείες ζόμπι έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομία μέσω πολλαπλών καναλιών, αλλά υπογραμμίζουν τις ετερογένειες μεταξύ των τομέων. Οι νεότερες και μεγαλύτερες επιχειρήσεις έχουν γενικά καλύτερες επιδόσεις σε βασικές μετρήσεις, ακόμη και κατά τη διάρκεια κρίσεων. Η επίλυση των επιχειρήσεων ζόμπι και των μη εξυπηρετούμενων δανείων αποτελούν βασικές προτεραιότητες πολιτικής για τη μείωση του επενδυτικού χάσματος μιας οικονομίας, καθώς μπορούν να βελτιώσουν την κατανομή των πόρων, ενισχύοντας την ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα.

Οι εταιρείες ζόμπι 1 – επιχειρήσεις που επιβιώνουν μόνο μέσω συνεχούς οικονομικής στήριξης, παρά την έλλειψη μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας – αποτελούν σημαντική πρόκληση για την οικονομική ανάπτυξη παγκοσμίως. Η έρευνα έχει τεκμηριώσει την επιμονή τους σε διάφορες οικονομίες (π.χ. Albuquerque και Iyer 2023), ιδιαίτερα μετά από χρηματοπιστωτικές κρίσεις, όπου οι τράπεζες και οι κυβερνήσεις συχνά υποστηρίζουν τις επιχειρήσεις που αγωνίζονται να αποφύγουν μαζικές χρεοκοπίες. Ωστόσο, αυτή η στήριξη μπορεί να οδηγήσει σε κακή κατανομή κεφαλαίων, μειωμένη παραγωγικότητα και βραδύτερη οικονομική ανάκαμψη. Η κατανόηση της δυναμικής των εταιρειών ζόμπι είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη αποτελεσματικών πολιτικών για την προώθηση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης.

Η περίπτωση της Ελλάδας αποτελεί παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι εταιρείες ζόμπι, σε συνδυασμό με τα ληξιπρόθεσμα επιχειρηματικά δάνεια, διέδιδαν ανεπάρκεια κατανομής και καθυστέρησαν την πορεία της οικονομικής ανάκαμψης.

Κατά τη δεκαετία της κρίσης δημόσιου χρέους 2010-2019, η Ελλάδα σημείωσε απότομη άνοδο στις εταιρείες ζόμπι, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% των επιχειρήσεων, που αντιπροσωπεύουν το 30% του συνολικού καθαρού παγίου κεφαλαίου, και των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (NPEs) που υπερβαίνουν το 50% των συνολικών δανείων στο αποκορύφωμά τους (Εικόνα 1). Παράλληλα, το επενδυτικό κενό της ελληνικής οικονομίας την περίοδο 2010-2019, υπολογιζόμενο ως απόκλιση του μεριδίου των παγίων επενδύσεων στο ΑΕΠ από τον μέσο όρο της ΕΕ, διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο ετησίως στο 7% του ΑΕΠ (Pissarides et al. 2023). Μολονότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια, ένας αξιοσημείωτος αριθμός αναξιοπαθούντων επιχειρήσεων συνεχίζει να καταναλώνει οικονομικούς και φυσικούς πόρους, εμποδίζοντας την ανακατανομή τους σε πιο παραγωγικές χρήσεις.

Η αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος είναι απαραίτητη για την ενίσχυση των επενδύσεων, της απασχόλησης και της παραγωγικότητας στην Ελλάδα. Το μερίδιο των επιχειρήσεων ζόμπι συσχετίστηκε θετικά με τον δείκτη NPE των επιχειρήσεων στους τραπεζικούς ισολογισμούς κατά την περίοδο 2002-2021. Ωστόσο, η άνοδος του μεριδίου των εταιρειών ζόμπι προηγήθηκε της αύξησης του δείκτη NPE στους τραπεζικούς ισολογισμούς, ενώ η μείωση του μεριδίου των εταιρειών ζόμπι προηγήθηκε της μείωσης του μεριδίου των NPEs. Αυτό υποδηλώνει ότι η αναλογία των ζόμπι λειτουργεί ως κύριος δείκτης για την αναλογία NPE, αντανακλώντας πιθανώς εν μέρει στοιχεία για την αειφόρο ανάπτυξη των δανείων. Επίσης, είναι σύμφωνο με την παρατήρηση των Alburquerque και Mao (2023) ότι οι τράπεζες με ασθενώς κεφαλαιοποιημένες τράπεζες έχουν ισχυρότερα κίνητρα για αειθαλές πράσινο, καθώς έχουν μικρότερη ικανότητα να απορροφούν ζημίες σε περίπτωση χρεοκοπίας μιας εταιρείας ζόμπι. Πρόσφατα, παρατηρήσαμε ταχύτερη μείωση του αριθμού των ζόμπι σε σχέση με αυτή των NPEs, η οποία μπορεί να οφείλεται εν μέρει σε μη επιλυμένα μη εξυπηρετούμενα δάνεια από εταιρείες που έχουν εκκαθαριστεί, τα οποία έτσι αφαιρούνται από το δείγμα. Επιπλέον, το μερίδιο των εταιρειών ζόμπι είναι μεγαλύτερο από το μερίδιο της συγκέντρωσης κεφαλαίου σε εταιρείες ζόμπι μέχρι το 2008 και μετά το 2017, υπονοώντας ότι η μέση εταιρεία ζόμπι ήταν μικρότερη σε μέγεθος πριν και μετά την ελληνική κρίση.

Ολόκληρη η έρευνα (εδώ)

   Επιπλέον, αφορά δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 1,5 δισ. ευρώ τα οποία, εάν αξιοποιηθούν σωστά, μπορούν να συμβάλουν στην ουσιαστική επίλυση του προβλήματος σύμφωνα με ειδικούς.

   «Με τη νέα διάταξη για τα κόκκινα αγροτικά δάνεια, δίνουμε ένα πραγματικό στήριγμα σε αυτούς που καθημερινά δίνουν μάχη για την παραγωγή» ανέφερε σε δήλωσή του στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό πρακτορείο Ειδήσεων ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας.

   Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ρυθμίσεις που έρχονται είναι στοχευμένες και δίκαιες. Συγκεκριμένα όπως είπε «προβλέπουν εξειδικευμένη διαχείριση των αγροτικών δανείων από ειδικούς εκκαθαριστές, διασφαλίζοντας βιώσιμους διακανονισμούς και προστασία από καταχρηστικές πρακτικές. Με τη δυνατότητα διαγραφής μέρους του κεφαλαίου, δίνουμε μια ουσιαστική ανάσα στους αγρότες που παλεύουν να κρατήσουν ζωντανές τις εκμεταλλεύσεις τους».

   Ο κ. Τσιάρας πρόσθεσε πως «η εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος και η διαφάνεια στις διαδικασίες εξασφαλίζουν δίκαιη μεταχείριση για όλους. Με αυτή την ρύθμιση βάζουμε ένα τέλος σε καθεστώς που μπλόκαρε περιουσιακά στοιχεία και αποτελούσε τροχοπέδη για την ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας. Διότι στόχος μας είναι να χτίσουμε ένα μέλλον όπου η ύπαιθρος δεν επιβιώνει απλά, αλλά ευημερεί και πρωταγωνιστεί».

   Μέσω των νέων ρυθμίσεων παρέχεται σημαντική υποστήριξη στον αγροτικό τομέα καθώς οι αγρότες αποκτούν βιώσιμες λύσεις για τα χρέη τους, αποφεύγοντας τον οικονομικό αποκλεισμό και καθίσταται εφικτή η επανεκκίνηση της παραγωγικής τους δραστηριότητας.

   Επιπλέον θα προστατευθεί η παραγωγική δυναμική των αγροτών, διατηρώντας την πρόσβαση σε πόρους.

   Τα περισσότερα από αυτά τα δάνεια «λιμνάζουν» εδώ και χρόνια, με πολλά εξ’ αυτών να έρχονται πίσω από τη δεκαετία του 2000. Δεν είναι λίγοι οι παραγωγοί που σε πολλές περιπτώσεις λόγων αυτών των υποχρεώσεων αλλά και της μη λύσης του ζητήματος συνολικά, δεν μπόρεσαν να έχουν μια δεύτερη ευκαιρία στην ανάπτυξη της επαγγελματικής τους δραστηριότητας.

   Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να πλήττονται τόσο οι αγρότες όσο και το κράτος. Οι αγρότες δε μπορούσαν να επενδύσουν και να αυξήσουν την παραγωγή τους και κατ’ επέκταση τα έσοδά τους, ενώ το κράτος αφενός έχανε χρήματα αδυνατώντας να αυξήσει τις εξαγωγές προϊόντων του πρωτογενούς τομέα, και αφετέρου το εμπορικό ισοζύγιο που αφορά στις εισαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων ολοένα και μεγάλωνε.

   Τι περιλαμβάνει η ρύθμιση

   Στο επίκεντρο του νέου πλαισίου διαχείρισης των κόκκινων αγροτικών δανείων, που θα γίνει σε συνεργασία με εξειδικευμένους φορείς χρηματοδότησης, είναι η παροχή πραγματικών λύσεων στους παραγωγούς.

   Μεταξύ άλλων θα δοθεί η δυνατότητα επιμήκυνσης του χρόνου αποπληρωμής, μείωσης επιτοκίων, διαγραφής τόκων, απομείωσης ή ακόμη και μερικής ή ολικής διαγραφής του δανείου, δίνοντας έτσι «ανάσα» στους αγρότες της χώρας.

   Σημειώνεται ότι το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης τη δυνατότητα αναχρηματοδότησης, προσφέροντας ένα νέο ξεκίνημα σε ανθρώπους που για χρόνια παλεύουν υπό το βάρος χρεών.

   Το νομοσχέδιο εισάγει νέες ρυθμίσεις για τη διαχείριση κόκκινων αγροτικών δανείων μέσω ειδικών εκκαθαριστών, οι οποίοι έχουν γνώση των ιδιαιτεροτήτων που έχει ο κλάδος.

   Αυτοί υποχρεούνται να υποβάλουν επιχειρησιακά σχέδια προς την Τράπεζα της Ελλάδος, διασφαλίζοντας έτσι μεγαλύτερη διαφάνεια για την όλη διαδικασία.

   Έχει προβλεφθεί η δυνατότητα διαγραφής μέρους του κεφαλαίου στα πλαίσια συμβιβασμών, επιτρέποντας πιο βιώσιμες λύσεις για τους αγρότες. Αυτό αναμένεται να ισχύσει σε περιπτώσεις που κάποιος αγρότης αδυνατεί να πληρώσει το δάνειό του. Έτσι, μέσω των νέων ρυθμίσεων μπορεί να φτάσει σε συμβιβαστικές λύσεις, οι οποίες μπορούν να περιλαμβάνουν διαγραφή μέρους του χρέους

   Στα επιχειρησιακά σχέδια που πρέπει να υποβάλλουν οι εκκαθαριστές, και τα οποία θα βρίσκονται υπό την εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδας, περιλαμβάνονται οι στρατηγικές διαχείρισης των κόκκινων δανείων, τα χρονικά πλαίσια και οι προτεινόμενες λύσεις για τους οφειλέτες αλλά και οι ειδικές ρυθμίσεις για τους αγρότες, που έχουν στόχο την αποτροπή πλειστηριασμών και την υποστήριξη βιώσιμων διακανονισμών.

   Επισημαίνεται ότι θα υπάρξουν και ειδικές ρυθμίσεις για τους αγρότες που έχουν ως στόχο την αποτροπή πλειστηριασμών και την υποστήριξη βιώσιμων διακανονισμών.

   Στόχος όπως τονίζεται από όλες τις πλευρές είναι η αποτροπή πλειστηριασμών, προστασία της παραγωγικής δυναμικής των αγροτών και διατήρηση της κοινωνικής συνοχής στην ύπαιθρο.

Πηγή: ΑΠΕ

Καταρχάς στην είδηση για τα 700 κόκκινα δάνεια συνεταιρισμών και 21.000 αγροτών.

«Σήμερα θέτουμε σε δημόσια διαβούλευση διάταξη που δίνει λύση σε 700 κόκκινα δάνεια συνεταιρισμών και 21.000 αγροτών. Δεν χαρίζουμε δάνεια, αλλά δίνουμε δυνατότητα γενναίες ρυθμίσεις που περιλαμβάνουν και κουρέματα αλλά και δυνατότητα αναχρηματοδότησης στοιχείων που μπορεί να είναι βιώσιμα», ανέφερε ο πρωθυπουργός.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέρριψε το αίτημα για αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία ισχυριζόμενος ότι πρόκειται για «συνταγή» αύξησης του λαθρεμπορίου, αν και το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. πρότεινε σχετική ρύθμιση, που θα συνοδεύεται με κριτήρια. Προανήγγειλε δε σχέδιο για αναμόρφωση και «εκσυχρονισμό» του ΕΛΓΑ λαμβάνοντας υπόψη την κλιματική κρίση.

• Ο πρωθυπουργός ξεκίνησε την ομιλία με την “ευχή να έχουμε πιο γόνιμες αντιπαραθέσεις με στόχο τη σύνθεση”….

Απαντώντας στην κριτική του Νίκου Ανδρουλάκη, είπε ότι είναι «μηδενιστικά συνθήματα διαμαρτυρίας τα περί εικόνας εγκατάλειψης της Περιφέρειας, τα διαψεύδει η πραγματικότητα».

«Με αυτά που λέτε, μπορείτε να μετακομίσετε στα έδρανα του ΣΥΡΙΖΑ», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ασκώντας κριτική στο ΠΑΣΟΚ είπε ότι «δεν μπορώ να μην σχολιάσω το γεγονός ότι οι πρακτικές της άκρατης χρηματοδότησης συνεταιρισμών στην λογική δανεικά και αγύριστα μάλλον στην εποχή του ΠΑΣΟΚ πηγαίνουν. Τάχα λέτε ότι εμείς θέλουμε να απαξιώσουμε τον αγροτικό κόσμο και η περιφέρεια σήμερα έχει εικόνα εγκατάλειψης και όλα αυτά είναι μηδενιστικά συνθήματα διαμαρτυρίας. Να θυμίσω ότι από αυτή την κυβέρνηση οι αγρότες φορολογούνται με συντελεστή 9% . Αυτή είναι η κυβέρνηση που έριξε το ΦΠΑ στα λιπάσματα και ζωοτροφές από το 13% στο 6% στα μηχανήματα από το 24% στο 13% και θα επανέλθω στο πλαίσιο στήριξης. Αυτη είναι η κυβέρνηση που άκουσε τα αιτήματα των αγροτών όταν πέρυσι τέτοια εποχή βγήκαν στους δρόμους. Τους φώναξα στο Μέγαρο Μαξίμου και άκουσα τα αιτήματα τους. 2+1 αιτήματα είχαν τότε: την μονιμοποίηση της επιστροφής ΕΦΚ στο πετρέλαιο και έγινε από αυτή την κυβέρνηση. Αν κατάλαβα καλά αυτό που είπατε είναι ο αγρότης να παίρνει το πετρέλαιο αφορολόγητο στην αντλία. Να αγοράζει δηλαδή όσο θέλει και αυτό είναι η συνταγή για εκτόξευση λαθρεμπορίου. Αυτό που ισχύει σήμερα έγινε σε συνεννόηση με τους παραγωγούς. Το πρώτο αίτημα ικανοποιήθηκε. Το 2ο αίτημα ήταν βοήθεια στο κόστος ενέργειας και δρομολογήσαμε το πρόγραμμα ΔΕΗ ΓΑΙΑ και το πρόγραμμα αυτό επειδή είδαμε ότι δεν υπήρξε ενημέρωση των αγροτών εντάξαμε όλους τους αγρότες με σταθερή τιμή 6ετίας. Τοι πρόγραμμα αυτό έχει εξασφαλισμένη ενέργεια . Αν εσείς έχετε κάποια μαγική λύση να δίνετε 5 λεπτά ή και τσάμπα το ρεύματα τότε μετακομίστε στα έδρανα του ΣΥΡΙΖΑ για να μην διαμαρτύρεστε όταν σας λέμε πράσινο ΣΥΡΙΖΑ».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέχισε λέγοντας ότι «το 3ο αίτημα 100% αποζημίωση από φυσικές καταστροφές Ντανιελ. Ας μιλήσουμε με ειλικρίνεια αν ποτέ στο παρελθόν ο ΕΛΓΑ έδωσε με τέτοια ταχύτητα τις αποζημιώσεις. Πως λοιπόν ισχυρίζεστε ότι η κυβέρνηση έδειξε αδιαφορία για τους αγρότες. Πήγα στις Βρυξέλλες για εξασφάλιση κονδυλίων για την ανοικοδόμηση της Θεσσαλίας. Αυτό δείχνει αδιαφορία; Είπατε ότι δεν έγινε ενέργεια και την δημιουργία ταμείου αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών. Δεν γνωρίζετε ότι έχουμε εγγράψει αυξημένα κονδύλια κατά 600 εκατ. Ευρώ και χρηματοδοτείται από το τέλος ανθεκτικότητας. Πριν από ένα χρόνο η Ελλάδα πρότεινε στο πλαίσιο αναθεωρημένης ΚΑΠ και σε κάθε παρουσία μου στο ευρωπαϊκό συμβούλιο μνημονεύω ότι η Ευρώπη δεν έχει κάνει αρκετά για την προσαρμογή των χωρών και του πρωτογενούς τομέα στις νέες συνθήκες κλιματικής αλλαγής. Εκεί που μπορούμε να συμφωνήσουμε είναι ότι δεν μπορούμε να συνεχίζουμε να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα με όρους άλλες εποχής εστιάζοντας πότε στις επιδοτήσεις ή έκτακτες ρυθμίσεις».

«Ο σκοπός μας πρέπει να είναι ένας και κοινός να αυξηθεί η παραγωγικότητα και προστιθέμενη αξία προϊόντων μας και αυτό πρέπει να γίνει σε πολλά επίπεδα», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και συνέχισε ότι «η καλλιέργεια γης και εκτροφή ζώων να προσφέρει καλό εισόδημα. Πρέπει να χτίσουμε οικονομία 3 σταθμών: από τις εξαιρετικές πρώτες ύλες της αγροτικής γης στην βιομηχανία τροφίμων και στην εξαγωγή προϊόντων. Αυτό που παλιά ονομάζαμε αγροτιά σήμερα πρέπει να γίνει παραγωγικός πυλώνας και ναι πρέπει να συνδέεται με τουρισμό και με τις εξαγωγές. Γίνονται προσπάθειες σε κεντρικό επίπεδο και από τους αγρότες».

Τα βασικά σημεία της ομιλίας Μητσοτάκη

-Τα ζητήματα για τον αγροτικό κόσμο δεν προέκυψαν τα τελευταία πέντε χρόνια: τα παλιά αγροτικά χρέη, τα αγροτικά κόκκινα δάνεια. Δεν μπορώ να μην σχολιάσω ότι οι πρακτικές του άκρατου δανεισμού στη λογική δανεικά κι αγύριστα ξεκίνησε μάλλον επί δικών σας ημερών

-Είναι λίγο υποκριτικό από πλευράς αξιωματικής αντιπολίτευσης να υποστηρίζετε ότι η κυβέρνηση έχει ανύπαρκτες πολιτικές στον πρωτογενή τομέα, ότι σκοπός μας είναι να απαξιώσουμε τον αγροτικό κόσμο και η περιφέρεια έχει εικόνα εγκατάλειψης

-Αυτά είναι ψευδής εικόνα, η κυβέρνηση έχει υψώσει αναχώματα και θέλει να μετατρέψει τον πρωτογενή τομέα σε ανταγωνιστικό

-Από αυτή την κυβέρνηση φορολογούνται 9% και μειωμένα κατα 50% για όλες τις ενώσεις παραγωγών Εμείς ρίξαμε τον ΦΠΑ στα λιπάσματα, στα αγροτικά μηχανήματα. Αυτή είναι η κυβέρνηση που άκουσε τα αιτήματα των παραγωγών όταν τέτοια εποχή είχαν βγει πέρυσι στα μπλοκα που αποτελεί εθιμικό δικαίωμα των αγροτών. Τους φώναξα και άκουσα 2+1 αιτήματα: τη μονιμοποίηση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο. Έγινε από αυτή την κυβέρνηση και εφαρμόζεται το 2025.

-Αν κατάλαβα αυτό που είπατε είναι ο αγρότης να παίρνει πετρέλαιο αφορολόγητο στη αντλία, αυτό είναι συνταγή για να εκτοξευθεί το λαθρεμπόριο

-Εμείς επιδοτήσαμε τους αγρότες στο φτηνό ηλεκτρικό ρεύμα με σχήμα για μια ολόκληρη 10ετια. Αν έχετε κάποιον μαγικό τρόπο να μειώσετε το ρεύμα στα 3 ή τα 5 λεπτά ή να το μηδενίσετε, μετακομίστε στα έδρανα του ΣΥΡΙΖΑ

-Ας μιλήσουμε αν ο ΕΛΓΑ έδινε πιο γρήγορα αποζημιώσεις από ό,τι με αυτή την κυβέρνηση

-Δεν γνωρίζετε ότι στον προυπολογισμό έχουμε εγγράψει 600 εκατ. ευρώ για αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών; Αυτό χρηματοδοτείται από το τέλος ανθεκτικότητας γιατί χρειαζόμαστε πρόσθετους πόρους για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης

-Ή είστε ανενημέρωτος κ. Ανδρουλάκη ή επιλέγετε να παρουσιάσετε μια στρεβλή εικόνα. Αυτό που μπορούμε να συμφωνήσουμε είναι ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα του αγροτικού τομέα με παλαιότερες μεθόδους, μόνο με επιδοτήσεις. Ο στόχος μας είναι να αυξηθεί η προστιθέμενη αξία των παραγόμενων προϊόντων μας. Θέλουμε η καλλιέργεια της γης και η εκτροφή των ζώων να προσφέρει μια καλή ζωή σε όσους είναι στην ύπαιθρο

-Από τις εξαιρετικές πρώτες ύλες, στην ανταγωνιστική βιομηχανία τροφίμων και στην είσοδο στις μεγάλες αγορές του εξωτερικού. Αυτό που παλιά ονομάζαμε αγροτιά πρέπει να γίνει σύγχρονος παραγωγικός πυλώνας. Πρέπει να συνδεθεί με τον τουρισμό και να αυξηθούν οι εξαγωγές.

-Υπάρχει σήμερα κρυμμένος ένας κρυφός δυναμισμός στον πρωτογενή τομέα. Η εικόνα δεν είναι μαύρη όπως θέλετε να την παρουσιάσετε κύριε Ανδρουλάκη

-Πρέπει να πείσουμε τους αγρότες ότι χρειάζεται μια συνολική αλλαγή και εμείς έχουμε αναλάβει τέτοιες πρωτοβουλίες. Μια τέτοια είναι η στροφή των καλλιεργειών στα θερμοκήπια καθώς η παραγωγικότητα και οι ανάγκες στο νερό δεν μπορούν να συγκριθούν με τη στεγασμένες καλλιέργειες.

-Ιδρύσαμε 7 ΙΕΚ με αγροτικές ειδικότητες γιατί ο νέος παραγωγός πρέπει να είναι εξειδικευμένος και ενημερωμένος επιχειρηματίας. Δίνουμε επίσης έμφαση στα συνεργατικά σχήματα και γι αυτό δώσαμε γενναία φορολογικά κίνητρα σε αυτά τα σχήματα. Αυτό το μοντέλο ακολουθούν οι πιο προηγμένες αγροτικά χώρες

-Για το πρόβλημα με τα αγροτικά χέρια, παρά το γεγονός ότι έχουμε δώσει κίνητρα δεν φαίνεται να υπάρχει ενδιαφέρον. Αλλά δεν μπορεί να καταρρέει ο αγροτικός τομέας και να έχουμε ελλείψεις αγροτικών χεριών, για να έχουμε έλλειψεις πρέπει η παραγωγή να είναι μεγαλύτερη. Έχουμε προχωρήσει σε συνεργασία με χωρες όπως η Αίγυπτος όπου έχουμε βρει τους πρώτους 5.000 εργάτες. Έχουμε δώσει κατεύθυνση στο ΥΠΕΞ για γρήγορο τρόπο μετακλήσεων εργαζομένων όπου έχουμε ανάγκη

-Πρέπει να στηρίξουμε περισσότερο τη μεταποίηση. Έχουμε ένα πρόγραμμα 135 εκατ. ευρώ για επιδότηση εκσυγχρονισμού σε όλο το φάσμα από τυροκομεία μέχρι οινοποιεία.

-Αυτές οι αλλαγές προυποθέτουν χρόνο και επιμονή ειδικά όταν μιλάμε για έναν χώρο που έχει καθυστερήσει πολύ. Τα επόμενα βήματα θα έρθουν με ταχύτητα

-Γνωρίζω καλά τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα και οι αγρότες γνωρίζουν ότι θα είμαστε δίπλα τους στο μέτρο του δυνατού.

-Ξέρω τις δεδομένες αντοχές της πατρίδας και αυτές δεν μου επιτρέπουν να τους κοροϊδεύω με ψεύτικες υποσχέσεις του τύπου όλα τα λεφτά όλα τα κιλά. Αντίθετα εγώ πάντα εννοώ ό,τι λέω και πάντα θα κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ. ΠΑΣΟΚ ωραία χρόνια λέτε και θυμάμαι ότι αφήσατε συντρίμμια τους συνεταιρισμούς, εκεί δεν θα γυρίσουμε.

-Από τις τοποθετήσεις σας, πέραν των γενικών διακηρύξεων, προσπαθώ να βρω αν υπήρχε ένα συγκεκριμένο μέτρο και το μόνο που συγκράτησα ήταν το πλαφόν στα λιπάσματα και τις ζωοτροφές. όταν ξεμείνουμε από τα προ¨οιόντα αυτά που είναι διεθνή ελάτε να μιλήσετε στους παραγωγούς. Ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ δεν τα λέει αυτά.

Η ΔΕΥΤΕΡΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ:

Ανδρουλάκης: Υψηλοί τόνοι και κριτική

Ο Νίκος Ανδρουλάκης, από την αρχή της ομιλίας του στη Βουλή, με την οποία ανέπτυξε την επίκαιρη ερώτηση προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για τα προβλήματα του αγροτικού κόσμου, χρησιμοποίησε υψηλούς τόνους κριτικής λέγοντας χαρακτηριστικά: «Κύριε πρωθυπουργέ, στον έκτο χρόνο της διακυβέρνησής σας, έχετε αποτύχει πλήρως τόσο σε επίπεδο διαχείρισης όσο και στη χάραξη ενός μακρόπνοου Εθνικού Σχεδίου για τον πρωτογενή τομέα. Τα χωριά μας έχουν γίνει χωριά-φαντάσματα καθώς οι μόνιμοι κάτοικοι γερνούν και οι νέοι μας οδηγούνται στη μετανάστευση αναζητώντας ευκαιρίες και προοπτική για τη ζωή τους».

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής κάλεσε τον κ. Μητσοτάκη να δώσει εξηγήσεις και απαντήσεις στον κόσμο της υπαίθρου για τον μαρασμό που υφίσταται. «Έχετε αποτύχει και αυτό το μαρτυρούν τα προβλήματα των αγροτών που μεγεθύνονται».

Όπως είπε ο κ. Ανδρουλάκης το κόστος παραγωγής αυξάνεται ραγδαία ενώ σημειώνονται καθυστερήσεις στην καταβολή των αποζημιώσεων και των ενισχύσεων και στη λειτουργία του ΕΛΓΑ και του ΟΠΕΚΕΠΕ επικρατεί χάος.

Πρόσθεσε επίσης ότι τα χρέη, η αδυναμία χρηματοδοτήσεων από το τραπεζικό σύστημα και οι απειλές των fund για κατασχέσεις της γεωργικής γης φέρνουν τους παραγωγούς σε αδιέξοδο.

Συμπλήρωσε ότι οι ελληνοποιήσεις, το άνοιγμα της ψαλίδας των τιμών από το χωράφι στο ράφι, η έλλειψη υποδομών και εργατών γης, μα πάνω από όλα, η απουσία ενός Οραματικού Σχεδίου Εκσυγχρονισμού του πρωτογενούς τομέα και προσαρμογής του στα δεδομένα του 21ου αιώνα αποκαλύπτουν το μέγεθος της απαξίωσης του αγροτικού κόσμου.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης επισήμανε πώς τα μεγάλα προβλήματα στον αγροτικό τομέα έχουν επίδραση στο δημογραφικό με τα χωριά να ερημώνουν, ο αγροτικός πληθυσμός να συρρικνώνεται, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις να μειώνονται δραστικά και σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat το 2023, η Ελλάδα να καταγράφει το μεγαλύτερο ποσοστό μείωσης του μεγέθους της αγροτικής παραγωγής κατά 16%.

«Φτάσαμε στο σημείο να δαπανούμε περισσότερα από 10 δισ. ευρώ τον χρόνο σε εισαγωγές τροφίμων, ενώ εισάγουμε ακόμη και προϊόντα στα οποία έχουμε συγκριτικό πλεονέκτημα: όπως ντομάτες από την Πολωνία και την Τουρκία. Σε τέσσερα χρόνια αυξήθηκαν κατά 4 δισεκατομμύρια οι εισαγωγές», υποστήριξε ο κ. Ανδρουλάκης, που έχουν όπως είπε αποτέλεσμα τη μείωση του αγροτικού εισοδήματος.

«Ο αγροτικός κόσμος δεν είναι ο φτωχός συγγενής. Ο πρωτογενής τομέας και αξίζει και μπορεί καλύτερα. Εσείς που αυτοπροβάλλεστε ως μια κυβέρνηση που έχει σχέδιο και προσφέρει σταθερότητα,

πως δικαιολογείτε το γεγονός ότι σε 5 χρόνια έχετε αλλάξει 5 υπουργούς; Τι θυμούνται από το έργο τους οι αγρότες;», ανέφερε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και είπε πως «χάος, ανικανότητα, πελατειακές εξυπηρετήσεις χαρακτηρίζουν επί της ουσίας το κυβερνητικό σας έργο τα τελευταία πεντέμισι χρόνια».

Ο κ. Ανδρουλάκης μίλησε ακόμη για ναρκοθέτηση στο ενεργειακό μέλλον της χώρας, «δίνοντάς τις ενεργειακές κοινότητες βορά στους ισχυρούς παίκτες της ενέργειας και σε ολιγάρχες ενώ δεν υπάρχει σχέδιο αξιοποίησης των νερών».

«Έχει μαλλιάσει η γλώσσα μας να υποστηρίζουμε τη δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων μεταξύ των αγροτών, με προτεραιότητα τους οργανισμούς άρδευσης, τις ομάδες παραγωγών, τα νησιά μας και τις απομακρυσμένες και ορεινές περιοχές. Εσείς όμως τίποτα», τόνισε ο Νίκος Ανδρουλάκης.

Όπως είπε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ το 2024 εξελίχθηκε στη χειρότερη χρονιά πληρωμών από την εφαρμογή της ΚΑΠ στη χώρα μας και η μεγάλη εικόνα είναι πως ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση διέθεσε στη χώρα μας σχεδόν την ίδια χρηματοδότηση με την προηγούμενη προγραμματική περίοδο για την ΚΑΠ, η κυβέρνησή απέτυχε να τη διαχειριστεί σωστά.

Χαρακτήρισε αποκορύφωμα της αποτυχίας της κυβέρνησης, εδώ και έξι χρόνια, τη διαχειριστική κρίση στον ΟΠΕΚΕΠΕ, οδηγώντας τον σε ευρωπαϊκή επιτήρηση και με καταλογισμένο πρόστιμο 283 εκατομμυρίων ευρώ.

«Κ. Πρωθυπουργέ σας κάλεσα στον προϋπολογισμό, από το βήμα αυτό, να δώσετε απαντήσεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τον ΕΛΓΑ. Το αρνηθήκατε. Σήμερα περιμένω καθαρές απαντήσεις: Γιατί τέθηκε υπό ευρωπαϊκή εποπτεία; Γιατί έχει αλλάξει 5 φορές διοίκηση;

Γιατί επιβλήθηκε το τεράστιο αυτό πρόστιμο; Γιατί απέτυχε στον τομέα των πληρωμών;», τόνισε ο κ. Ανδρουλάκης και ισχυρίστηκε πώς «απόδειξη των αδιαφανών πρακτικών και της κακοδιαχείρισης, είναι και η παραίτηση του Προέδρου του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, που στην επιστολή παραίτησης του, ο άνθρωπος αυτός που ήταν δική σας επιλογή μιλά για όργιο απευθείας αναθέσεων. Τι έχετε να πει για όλα αυτά κύριε Μητσοτάκη; Ζητάμε εδώ και τώρα πειστικές απαντήσεις για το όργιο κακοδιαχείρισης και αδιαφάνειας».

Οξεία ήταν η κριτική του προέδρου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ για το υπέρογκο κόστος παραγωγής – όπως είπε – όπου, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ «αυξήθηκαν:

Τα Αναλώσιμα: +30,1%

Η Ενέργεια και λιπαντικά: +32,9%

Τα Λιπάσματα: + 47,4%

Οι Ζωοτροφές: +34,7%»

Ανέπτυξε το εναλλακτικό σχέδιο μείωσης του κόστους παραγωγής που έχει εκπονήσει το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής στο οποίο μεταξύ άλλων προβλέπεται:

Διασφάλιση της προστασίας της αγροτικής γης από κατασχέσεις.

Με παροχή δεύτερης ευκαιρίας σε εκείνους που αποδεδειγμένα δοκιμάστηκαν από την κρίση ή υπέστησαν καταστροφές, για την εξασφάλιση της παραμονής τους στο επάγγελμα.

Με θέσπιση του αφορολόγητου, ακατάσχετου και ανεκχώρητου των ενισχύσεων.

«Ο πρωτογενής τομέας για εμάς δεν είναι σημαία ευκαιρίας αλλά κεντρικός πυλώνας για την παραγωγική ανασυγκρότηση και τη δημογραφική αναγέννηση της ελληνικής περιφέρειας. Αυτόν τον εθνικό στόχο είμαστε αποφασισμένοι να υπηρετήσουμε με όλες μας τις δυνάμεις» συμπλήρωσε.

Η ρύθμιση θα προβλέπει ότι:

• Το προϊόν του εξωδικαστικού μηχανισμού για τους ευάλωτους να είναι υποχρεωτικό και για τον δανειστή. 
• Η δυνατότητα του δανειολήπτη να έχει γνώση των προτάσεων ρύθμισης. 
• Πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας από την οριστική υποβολή της αίτηση.

Επίσης, θα κατατεθεί αίτημα να συνεδριάσει η αρμόδια επιτροπή για ζητήματα του Αγροτικού Τομέα, τις καθυστερήσεις πληρωμών από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τα προβλήματα με εκτιμήσεις ζημιών και την ανάγκη μεταρρύθμισης και εκσυγχρονισμού του ΕΛΓΑ που θα συνοδεύονται από καταγγελίες για απευθείας αναθέσεις και κακοδιαχείριση στον ΕΛΓΟ Δήμητρα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ θα ζητήσει ακόμη, να συζητηθεί στην αρμόδια επιτροπή «η απαράδεκτη πολιτική τιμολόγησης των τραπεζών (ύψος προμηθειών – επιτοκιακή διαφορά)». Όπως επισημαίνει, η ΝΔ επιτρέπει στις τράπεζες να κερδοφορούν αλόγιστα και να καθορίζουν την οικονομική ζωή της χώρας και τη ρευστότητα της οικονομίας εις βάρος νοικοκυριών και ΜμΕ. «Ο κ. Χατζηδάκης ελπίζει σε «αυτορρύθμιση» των τραπεζών (προμήθειες), διαρροές του μιλούν για δυνατότητα νομοθετικής παρέμβασης, που δεν αξιοποιεί», υπογραμμίζει.

Τέλος, θα κατατεθεί επίκαιρη επερώτηση για την ακρίβεια, στην οποία θα προτείνεται η θέσπιση ανώτατου περιθωρίου μεικτού κέρδους στους τομείς διύλισης πετρελαίου, παραγωγής και εμπορίας ενέργειας, εισαγωγής/παραγωγής  και εμπορίας τροφίμων και βιομηχανικών αγαθών και εισαγωγής/παραγωγής και εμπορίας αγροτικών εφοδίων και φυτοφαρμάκων. 

«Προτείνουμε: Μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ για ένα έτος για άλευρα, δημητριακά, κρέας, γαλακτοκομικά, αυγά, έλαια, λαχανικά, είδη βρεφικής διατροφής και περιποίησης. Μείωση συντελεστών στο 6% και 13%, από 13% και 24%, για τα υπόλοιπα. Θέσπιση σε μόνιμη βάση, των συντελεστών ΦΠΑ στο 21%, 11%, 5%. Προτείνουμε τη θέσπιση μηχανισμού ελέγχου της αισχροκέρδειας, προστασίας καταναλωτή και αγροτικού εισοδήματος», αναφέρουν από τον ΣΥΡΙΖΑ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος η ονομαστική αξία των υπό διαχείριση δανείων του ιδιωτικού τομέα τα οποία έχουν μεταβιβαστεί σε εξειδικευμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του εξωτερικού μειώθηκε κατά 1,7 δισεκ. ευρώ σε 69.466 εκατ. ευρώ στο τέλος του δ΄ τριμήνου του 2023, από 71, 186 δισ . ευρώ στο τέλος του προηγούμενου τριμήνου. Επισημαίνεται ότι από το δ΄ τρίμηνο του 2022 στην ονομαστική αξία των δανείων δεν περιλαμβάνονται οι εξωλογιστικοί τόκοι και οι διαγραφές από τα πιστωτικά ιδρύματα που μεταβίβασαν το χαρτοφυλάκιο των δανείων. Η αλλαγή στη μεθοδολογία έγινε για να εναρμονιστούν τα στατιστικά στοιχεία με τα αντίστοιχα εποπτικά.

Πιο αναλυτικά, η ονομαστική αξία των υπό διαχείριση επιχειρηματικών δανείων μειώθηκε σε 22.,878 δις ευρώ στο τέλος του δ΄ τριμήνου του 2023, από 23,953 δις ευρώ στο τέλος του προηγούμενου τριμήνου. Αναλυτικότερα, η ονομαστική αξία των δανείων προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (ΜΧΕ) μειώθηκε κατά 1.080 δις . ευρώ και διαμορφώθηκε σε 22,81 δις ευρώ στο τέλος του δ΄ τριμήνου του 2023. Από τα υπό διαχείριση δάνεια προς τις ΜΧΕ, ποσό 11,537 δις . ευρώ αφορά δάνεια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Η ονομαστική αξία των υπό διαχείριση δανείων προς λοιπά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μειώθηκε κατά 25 εκατ. ευρώ και διαμορφώθηκε σε 38 εκατ. ευρώ στο τέλος του δ΄ τριμήνου του 2023.

Η ονομαστική αξία των υπό διαχείριση δανείων προς ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 542 εκατ. ευρώ έναντι του προηγούμενου τριμήνου και διαμορφώθηκε σε 9,051 δις.. ευρώ στο τέλος του δ΄ τριμήνου του 2023.

Η ονομαστική αξία των υπό διαχείριση δανείων προς ιδιώτες και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα μειώθηκε κατά 74 εκατ. ευρώ έναντι του προηγούμενου τριμήνου και διαμορφώθηκε σε 37,566 δις ευρώ στο τέλος του δ΄ τριμήνου του 2023. Αναλυτικότερα, τα υπό διαχείριση καταναλωτικά δάνεια παρουσίασαν μείωση κατά 182 εκατ. ευρώ και διαμορφώθηκαν σε 15,631 δισ ευρώ. Τα υπό διαχείριση στεγαστικά δάνεια παρουσίασαν αύξηση κατά 117 εκατ. ευρώ και διαμορφώθηκαν σε 21,.646 δις ευρώ.

«Ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία δεν καταψήφισε απλά το νομοσχέδιο. Αντιτάχθηκε στη δίδυμη λύση της Ν.Δ., που περιλαμβάνει τον νέο πτωχευτικό και τον Ηρακλή, λύση που φέρνει έκρηξη πλειστηριασμών. Με την ονομαστική ψηφοφορία, που ζητήσαμε επί κρίσιμων άρθρων, αποκαλύφθηκαν οι προθέσεις όλων των δυνάμεων» αναφέρει σε σχετική ανακοίνωση η κοινοβουλευτική ομάδα και παραθέτει την πρόταση της αξιωματικής αντιπολίτευσης: 

– Την προστασία της α’ κατοικίας μέχρι την αξία αντικειμενική των 300.000 ευρώ για τετραμελή οικογένεια και αφού λαμβάνονται υπόψη οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης προσαυξημένες κατά 70%.

– Την ενεργοποίηση της Αναπτυξιακής Τράπεζας για την αγορά από τα funds πακέτων κόκκινων δανείων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και νοικοκυριών και τη διαγραφή μεγάλου μέρους αυτών των δανείων.

Αναλυτικά η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ:

Ανακοίνωση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία

Η κυβέρνηση της ΝΔ μεριμνά για τους servicers, αλλά όχι για τους δανειολήπτες. Αρνήθηκε να ενσωματώσει στο νομοσχέδιο για τα κόκκινα δάνεια την προστασία της α’ κατοικίας και των δανειοληπτών σε ελβετικό φράγκο, όπως ζητά η ευρωπαϊκή οδηγία.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη αρνήθηκε να ενσωματώσει στο νομοσχέδιο για τα κόκκινα δάνεια την προστασία της α’ κατοικίας και των δανειοληπτών σε ελβετικό φράγκο, όπως ζητά η ευρωπαϊκή οδηγία. Μερίμνησε, όμως, υπέρ των servicers. 

Τους έδωσε τον ακατάσχετο λογαριασμό και παρέτεινε τις άδειες λειτουργίας τους χωρίς νέα δικαιολογητικά.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία δεν καταψήφισε απλά το νομοσχέδιο. Αντιτάχθηκε στη δίδυμη λύση της Ν.Δ., που περιλαμβάνει τον νέο πτωχευτικό και τον Ηρακλή, «λύση» που φέρνει έκρηξη πλειστηριασμών.

Με την ονομαστική ψηφοφορία, που ζητήσαμε επί κρίσιμων άρθρων, αποκαλύφθηκαν οι προθέσεις όλων των δυνάμεων.

Η δική μας πρόταση παραμένει σαφής και περιλαμβάνει: 

● Την προστασία της α’ κατοικίας μέχρι την αξία αντικειμενική των 300.000 ευρώ για τετραμελή οικογένεια και αφού λαμβάνονται υπόψη οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης προσαυξημένες κατά 70%.

● Την ενεργοποίηση της Αναπτυξιακής Τράπεζας για την αγορά από τα funds πακέτων κόκκινων δανείων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και νοικοκυριών και τη διαγραφή μεγάλου μέρους αυτών των δανείων.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, πρόκειται για ρυθμίσεις με τις οποίες ενισχύεται η προστασία για τους πραγματικά ευάλωτους, επιβάλλονται υποχρεώσεις διαφάνειας και ενημέρωσης στους servicers με αυστηρές ποινές για όσους τις παραβιάζουν, ενισχύεται ο ανταγωνισμός στο τραπεζικό σύστημα, μειώνεται το κόστος χρήσης τραπεζικών υπηρεσιών για τους καταναλωτές, επιταχύνεται ο περιορισμός των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Ειδικότερα, οι ρυθμίσεις που βελτιώνουν τη θέση των δανειοληπτών και των καταναλωτών περιλαμβάνουν τα εξής:

1. Νέες αυστηρές υποχρεώσεις διαφάνειας, για την καλύτερη ενημέρωση των δανειοληπτών.

Καθίσταται υποχρεωτική η παροχή προσωποποιημένης και αναλυτικής ενημέρωσης προς τους οφειλέτες από τους servicers, για το ύψος της οφειλής, το ιστορικό των πληρωμών, τις δόσεις, το επιτόκιο της ρύθμισης κ.λπ. Η ενημέρωση θα παρέχεται μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας (κατ’ αναλογία με το web banking των τραπεζών) που θα ενημερώνεται τουλάχιστον σε μηνιαία βάση και η οποία θα πρέπει να έχει τεθεί σε λειτουργία το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου 2024. Οι ποινές για όσους δεν συμμορφωθούν με το νέο πλαίσιο περιλαμβάνουν πρόστιμα έως 500.000 ευρώ μέχρι και ανάκληση της άδειας λειτουργίας.

2.Βελτίωση του εξωδικαστικού μηχανισμού και ειδική μέριμνα για τους ευάλωτους.

Η πρόταση αναδιάρθρωσης του χρέους των ευάλωτων οφειλετών που προκύπτει από την εφαρμογή του αλγόριθμου του εξωδικαστικού θα γίνεται αυτόματα και υποχρεωτικά αποδεκτή από το σύνολο των πιστωτών. Έτσι καταργείται η ευχέρεια των servicers που υπήρχε μέχρι σήμερα να απορρίπτουν την πρόταση του εξωδικαστικού ακόμη και με το απλό «όχι» ενός υπαλλήλου. Ο οφειλέτης διατηρεί το δικαίωμα να απορρίψει την πρόταση, ενώ οι πιστωτές θα μπορούν να την προσβάλουν στα δικαστήρια, μόνο εφόσον διαθέτουν στοιχεία ότι παράμετροι της αίτησης δεν είναι αληθινές. Έτσι, θωρακίζεται η προστασία για τους ευάλωτους και τίθενται παράλληλα, δικλείδες ασφαλείας για την διαπίστωση όσων είναι πραγματικά ευάλωτοι και όχι κακοπληρωτές.

Εξάλλου για τις περιπτώσεις των μη ευάλωτων για τους οποίους έχει εκδοθεί πρόγραμμα πλειστηριασμού τίθεται όριο μέχρι 10 % επί της οφειλής στο ύψος της προκαταβολής που μπορούν να ζητούν οι πιστωτές προκειμένου να συναινέσουν σε ρύθμιση στο πλαίσιο του εξωδικαστικού και να ανασταλεί έτσι ο πλειστηριασμός.

Επιπρόσθετα, για το σύνολο των οφειλετών που έχουν δάνεια με εμπράγματη εξασφάλιση (όχι μόνο για τους ευάλωτους) βελτιώνεται ο αλγόριθμος από τον οποίο προκύπτει το ύψος της διαγραφής και της οφειλής μέσω του εξωδικαστικού. Η εν λόγω ρύθμιση, που θα θεσπιστεί με Υπουργική Απόφαση αμέσως μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου, οδηγεί σε μείωση έως και 28% της ρυθμιζόμενης οφειλής από δάνεια με εμπράγματη εξασφάλιση. Με τον ίδιο τρόπο (Υπουργική Απόφαση) θα οριστεί σε 3% σταθερό για 3 έτη το επιτόκιο των ρυθμίσεων.

3.Ενίσχυση του ανταγωνισμού, με χορήγηση δανείων από μη τραπεζικούς φορείς.

Οι Εταιρείες Παροχής Πιστώσεων (η λειτουργία των οποίων επιτρέπεται ήδη στη χώρα μας), εκτός από πιστώσεις σε φυσικά πρόσωπα για την κάλυψη καταναλωτικών και προσωπικών αναγκών, θα μπορούν στο εξής να χορηγούν και στεγαστικά δάνεια όπως και συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρηματικών δανείων. Με τον τρόπο αυτό εντείνεται ο ανταγωνισμός στην παροχή πιστώσεων, διευκολύνεται η αναχρηματοδότηση δανείων και η πρόσβαση σε χρηματοδότηση για φυσικά και νομικά πρόσωπα που αποκλείονται από το τραπεζικό σύστημα. Οι Εταιρείες Παροχής Πιστώσεων δραστηριοποιούνται σε όλες τις χώρες της ΕΕ και στη χώρα μας λειτουργούν υπό την εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος.

4.Επέκταση των συναλλαγών που υλοποιούνται μέσω του συστήματος άμεσων πληρωμών (IRIS).

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι υποχρεούνται να συνδέσουν τον επαγγελματικό τους λογαριασμό με σύστημα άμεσων πληρωμών, όπως επίσης να δέχονται άμεση πληρωμή από οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο τους το ζητήσει. Επίσης, τα φυσικά πρόσωπα που συναλλάσσονται με άλλο φυσικό πρόσωπο που παρέχει υπηρεσίες (ελεύθερο επαγγελματία ή αυτοαπασχολούμενο) δικαιούνται να ζητήσουν να γίνει η πληρωμή μέσω συστήματος άμεσων πληρωμών. Έτσι επεκτείνονται οι συναλλαγές που διεκπεραιώνονται χωρίς προμήθεια ενώ διευκολύνεται και ο περιορισμός της φοροδιαφυγής αφού οι συναλλαγές μέσω του επαγγελματικού λογαριασμού θα καταγράφονται.

5.Βελτίωση του πλαισίου για το Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων.

Εισάγονται νομοθετικές τροποποιήσεις με στόχο την προσέλκυση του ενδιαφέροντος των επενδυτών προκειμένου να προχωρήσει η σύσταση και λειτουργία του φορέα. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι ο φορέας θα αποκτά τα ακίνητα με έκπτωση 30% επί της εμπορικής τους αξίας, έκπτωση από την οποία θα ωφελείται στο μέλλον και ο δανειολήπτης με αντίστοιχη μείωση της τιμής επαναγοράς του ακινήτου. Επίσης δίνεται η δυνατότητα στον οφειλέτη να επαναγοράσει το ακίνητο πριν από την συμπλήρωση 12ετίας (που είναι το ανώτατο χρονικό όριο) καθώς καταργείται η υποχρέωση να πληρώσει τα μισθώματα των 12 ετών σε περίπτωση που ασκήσει νωρίτερα το δικαίωμα επαναγοράς.

6.Απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών του Πτωχευτικού Κώδικα.

Προβλέπεται ότι με την υποβολή της αίτησης πτώχευσης αναζητούνται αυτομάτως τα οικονομικά στοιχεία του οφειλέτη από δημόσιους φορείς και Τράπεζες ενώ όποια σφάλματα σε στοιχεία μπορούν να διορθωθούν κατά τη συζήτηση της αίτησης πτώχευσης ώστε να μην κηρύσσεται απαράδεκτη. Επιπρόσθετα, μπαίνει ένα σαφές τέλος στη διαδικασία της πτώχευσης με τη διαπίστωση της επέλευσης της απαλλαγής του πτωχού με πράξη του εισηγητή δικαστή.

7.Άμεση δημοσιοποίηση των επωνυμιών επιχειρήσεων, στις οποίες η Τράπεζα της Ελλάδος εντοπίζει παραβάσεις της νομοθεσίας.

Η ΤτΕ δε θα είναι πλέον υποχρεωμένη να αναμένει την έκβαση τυχόν δικαστικών προσφυγών πριν προχωρήσει σε δημοσιοποίηση παραβάσεων προκειμένου να διευκολυνθεί η άμεση ενημέρωση του κοινού για παραβατικές συμπεριφορές που θα επηρέαζαν και τις επιλογές του.

8.Επέκταση του προγράμματος «Ηρακλής» για την μείωση των «κόκκινων δανείων» στις τράπεζες.

Εισάγεται η τρίτη φάση του προγράμματος «Ηρακλής» που προβλέπει τη χορήγηση εγγυήσεων έως και 2 δισ. ευρώ σε τράπεζες ως τις 31.12.2024, προκειμένου να προχωρήσει η περαιτέρω μείωση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων. Μέσω του προγράμματος από το 2019 το Δημόσιο έχει χορηγήσει εγγυήσεις συνολικού ύψους 18,7 δις. ευρώ γεγονός που συνέβαλε αποφασιστικά στην μείωση του αποθέματος Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων στις τράπεζες, από 40,6% τον Δεκέμβριο του 2019 σε 8,6% τον Ιούνιο του 2023. Η μείωση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων όπως επισημαίνει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επιτρέψει στις ελληνικές τράπεζες να επικεντρωθούν στη συμβολή τους στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Με το νομοσχέδιο για το ιδιωτικό χρέος η πρόταση αναδιάρθρωσης του χρέους των ευάλωτων οφειλετών, μέσω εφαρμογής αλγόριθμου θα γίνεται αυτόματα και υποχρεωτικά αποδεκτή από το σύνολο των πιστωτών (τράπεζες και Δημόσιο), ενώ ο οφειλέτης διατηρεί το δικαίωμα να απορρίψει την πρόταση αυτή.

Οι πιστωτές μπορούν να την προσβάλουν στα δικαστήρια, εφόσον διαθέτουν στοιχεία ότι παράμετροι της αίτησης δεν είναι αληθινές. Με υπουργική απόφαση, που θα εκδοθεί αμέσως μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου, βελτιώνεται ο αλγόριθμος για το σύνολο των οφειλετών που έχουν δάνεια με εμπράγματη εξασφάλιση και όχι μόνο τους ευάλωτους. 

Το ύψος της ρυθμιζόμενης οφειλής από δάνεια με εμπράγματη εξασφάλιση θα μειωθεί έως και κατά 28% σε σχέση με την υφιστάμενη κατάσταση. Με την ίδια απόφαση το επιτόκιο των ρυθμίσεων θα οριστεί σε 3% σταθερό για 3 έτη.

Επίσης, το νομοσχέδιο σε εφαρμογή κοινοτικής οδηγίας, επιβάλει υποχρεώσεις διαφάνειας από τις εταιρίες διαχείρισης. Ειδικότερα εισάγεται σειρά συγκεκριμένων υποχρεώσεων προς τους servicers για την ενημέρωση, εξυπηρέτηση και σεβασμό των δικαιωμάτων των καταναλωτών, με βάση τις προβλέψεις της Κοινοτικής Οδηγίας 2021/2167, αλλά και πέρα από αυτές. Μεταξύ άλλων, οι servicers υποχρεώνονται να παρέχουν μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας προσωποποιημένη και αναλυτική ενημέρωση προς τους οφειλέτες, για το ύψος της οφειλής, το ιστορικό των πληρωμών, τις δόσεις, το επιτόκιο της ρύθμισης κ.λπ. 

Ο οφειλέτης θα μπορεί να βλέπει τα στοιχεία αυτά εισερχόμενος με χρήση του κωδικού του σε ειδική εφαρμογή στις ιστοσελίδες των servicers (κατ’ αναλογία με το web banking των τραπεζών). Η εφαρμογή αυτή θα πρέπει να τεθεί σε λειτουργία το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου 2024. Οι ποινές για τους παραβάτες περιλαμβάνουν πρόστιμα έως 500.000 ευρώ, υποχρέωση διόρθωσης της παράβασης, μέχρι και ανάκληση της άδειας λειτουργίας.

Παράλληλα,δύο αιτήματα των εταιριών διαχείρισης απαιτήσεων από κόκκινα δάνεια (servicers), ικανοποιεί τροπολογία του υπουργείου Οικονομικών στο νομοσχέδιο για το ιδιωτικό χρέος, με τις οποίες θα μπορούν να πάρουν προκαταβολή 10% από δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν πλειστηριασμούς για ένταξή τους σε ρύθμιση, ενώ τους παρέχεται νομιμοποίηση για να προχωρούν σε πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης και πλειστηριασμούς.

Με την τροπολογία για την προκαταβολή 10% οι διαχειριστές των απαιτήσεων, θα επιτυγχάνουν τη δέσμευση του δανειολήπτη στη ρύθμιση ούτως ώστε να κερδίσουν χρόνο και να φέρουν έσοδα μπροστά, ενώ εξασφαλίζουν τη δέσμευση του δανειολήπτη στη ρύθμιση εφόσον θα έχει ήδη προκαταβάλει ένα μεγάλο ποσό εκτός των δόσεων που προβλέπει ο αλγόριθμος. 

Η προκαταβολή αυτή θα ισχύει μόνο για τις περιπτώσεις των δανειοληπτών οι οποίοι αντιμετωπίζουν μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης. Συμπληρώνεται από τη δυνατότητα που δίνεται στις εταιρίες να μπορούν να τις ασκούν. Οι εταιρίες υποστηρίζουν ότι με αυτό τον τρόπο θα αποφευχθούν οι περιπτώσεις με προσχηματική αποδοχή της ρύθμισης από πλευράς δανειοληπτών -καθώς εκκρεμεί πλειστηριασμός – η οποία ακολουθείται από νέα αθέτηση του δανειολήπτη. 

Από την υποχρεωτική προκαταβολή 10% θα εξαιρούνται οι περιπτώσεις ευάλωτων δανειοληπτών που έχουν προσκομίσει τα στοιχεία τα οποία απαιτούνται για να χαρακτηρισtούν ευάλωτοι και τους έχει χορηγηθεί η σχετική βεβαίωση.

Με την τροπολογία επίσης, οι εταιρίες περνούν την ευθύνη για μη αποδοχή της ρύθμισης που προέκυψε από τον αλγόριθμο στο δανειολήπτη, καθώς με τις άλλες διατάξεις του νόμου είναι υποχρεωμένες να αποδεχθούν τη ρύθμιση που αποδέχεται ο δανειολήπτης. Οι εταιρίες υποστηρίζουν ότι με αυτό τον τρόπο οι δανειολήπτες που έχουν πρόθεση απλώς να κερδίσουν χρόνο, δεν θα μπορούν να εντάσσονται σε αυτήν και τελικά να αθετούν τη ρύθμιση στην οποία συμφώνησαν.

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, σε «περιπτώσεις οφειλετών στους οποίους έχει κοινοποιηθεί πρόγραμμα πλειστηριασμού, εξαιρουμένων των ευάλωτων οφειλετών για τους οποίους έχει εκδοθεί βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη, αντιπρόταση των χρηματοδοτικών Φορέων δύναται να περιέχει προκαταβολή έως δέκα τοις εκατό (10%), του κεφαλαίου, όπως διαμορφώνεται από πρόταση του υπολογιστικού εργαλείου. Ο πιστωτής αυτός δύναται να εξαιρέσει από χορηγηθείσα αντιπρόταση λήψη προκαταβολής του προηγούμενου εδαφίου να μειώσει εφόσον συνεκτιμήσει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τεκμηριώνουν ιδιαίτερη Οικονομική δυσχέρεια τυχόν κοινωνικά κριτήρια ειδικά προβλήματα υγείας».

Το μέτρο αυτό συμπληρώνεται από άλλο με το οποίο αναγνωρίζεται εξαιρετική νομιμοποίηση του δικαιώματος των εταιριών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), να επισπεύδουν διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης –πλειστηριασμών, έναντι κόκκινων δανείων.

Το θέμα αυτό περιέπλεξε απόφαση περί του αντιθέτου δικαιώματος που εξέδωσε ο Άρειος Πάγος με συνέπεια να ακολουθήσουν και δικαστικές αποφάσεις από άλλα δικαστήρια. Η τροπολογία δίνει τη δυνατότητα στις εταιρίες, «να ασκούν, ως δικαιούχοι διάδικοι ένδικα βοηθήματα, να προβαίνουν σε δικαστικές ενέργειες, για είσπραξη των υπό διαχείριση απαιτήσεων, καθώς και να παρίστανται να συμμετέχουν στις αναφερόμενες διαδικασίες». Καθορίζονται επίσης τα νομιμοποιητικά έγγραφα που απαιτούνται, προκειμένου να νομιμοποιείται η άσκηση των παρεχόμενων δικαιωμάτων από τους διαχειριστές πιστώσεων.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ κάλεσε τη κυβέρνηση να υιοθετήσει έστω και μέρος των προτάσεών που κατέθεσε σε συγκεκριμένες τροπολογίες το κόμμα του, «αλλιώς θα είναι υπόλογη στον ελληνικό λαό γιατί επιτρέπει την ασυδοσία και την κερδοσκοπία των funds εις βάρος τους», όπως είπε.

Ο κ. Ανδρουλάκης συμπλήρωσε ότι «χιλιάδες Έλληνες αξίζουν τη δεύτερη ευκαιρία αξιοπρέπειας και έχετε χρέος να μην τους την στερήσετε».

«Όλα αυτά τα χρόνια, μόνο η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 2010 κατάφερε να προστατεύσει την πρώτη κατοικία των Ελληνίδων και των Ελλήνων, που αποδεδειγμένα δεν είχαν τη δυνατότητα να αποπληρώσουν το στεγαστικό τους δάνειο. Παρά την ασφυκτική πίεση από την Τρόικα το 2010, το ΠΑΣΟΚ θέσπισε τον εμβληματικό νόμο 3869/2010, με αποτέλεσμα να διατηρηθεί η κοινωνική συνοχή», υπογράμμισε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής ενώ υποστήριξε ότι οι πρωτοβουλίες της κυβέρνησης είναι ατελέσφορες, το πρόβλημα όχι μόνο δεν λύνεται, αλλά οξύνεται και σήμερα, οι οφειλές νοικοκυριών και επιχειρήσεων, σε τράπεζες, funds, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, εφορία, ΕΦΚΑ, εταιρείες παροχής ρεύματος, δήμους, ακάλυπτες επιταγές υπερβαίνει τα 270 δισεκατομμύρια ευρώ.

«Η πορεία αύξησης των οφειλών είναι μη αναστρέψιμη και δεν υπάρχει προοπτική ανάσχεσης, μετά την αποτυχία των νέων ρυθμίσεων για την επανένταξη στις 36, 72 και 120 δόσεις», πρόσθεσε.

Ανέφερε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία από το 2020 έχουν βγει συνολικά 148.000 πλειστηριασμοί ακινήτων, με τη μέση αξία ακινήτου στις 128.000 ευρώ ενώ για το 2024 αναμένεται να αναρτηθούν περίπου 65.000 και με βάση δηλώσεις εκπροσώπων των εταιρειών διαχείρισης δανείων, μέχρι το 2025 θα έχουν διενεργηθεί 250.000 πλειστηριασμοί, περίπου το 1/3 των ακινήτων που συνδέονται με «κόκκινα» δάνεια.

Κατηγόρησε την κυβέρνηση πως, παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες της, το ζήτημα της αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους δεν έχει ρυθμιστεί καθώς οι τράπεζες δεν διευκολύνουν τις ρυθμίσεις με βάση τις πραγματικές δυνατότητες των δανειοληπτών, αλλά πουλούν μαζικά δάνεια ενώ παράλληλα η κυβέρνηση επιμένει σε έναν εξωδικαστικό μηχανισμό, όπου οι πιστωτές δεν υποχρεούνται να συμμετέχουν.

Τα βέλη του προέδρου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ κατευθύνθηκαν κι εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ ο οποίος προεκλογικά υποσχόταν «σεισάχθεια», αλλά μόλις έγινε κυβέρνηση, είπε, άνοιξε διάπλατα την πόρτα στα ξένα funds να αγοράσουν την περιουσία των ελληνικών νοικοκυριών στο 15% με 20% της αξίας τους κι ακολούθησε η ΝΔ που κατήργησε πλήρως το πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας.

«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να παρακολουθούμε απαθείς τον αφελληνισμό της ελληνικής οικονομίας. Εμείς είμαστε εδώ για να μπούμε εμπόδιο σε αυτή την τραγική εξέλιξη, που θα οδηγήσει σε μεγάλες κοινωνικές περιπέτειες την πατρίδα μας τα επόμενα χρόνια. Βεβαίως κάποιες από τις επιπτώσεις τις βιώνουμε και σήμερα, όπως την αύξηση του κόστους αγοράς και ενοικίασης κατοικιών σε σχέση με τα πραγματικά εισοδήματα των πολιτών», υπογράμμισε ο κ. Ανδρουλάκης για το ιδιωτικό χρέος που «πνίγει» τους πολίτες.

Επανέλαβε αναλυτικά τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ για τις ρυθμίσεις του ιδιωτικού χρέους και τη προστασία της πρώτης κατοικίας ενώ σχολίασε και τη ρύθμιση της κυβέρνησης για την ενίσχυση χαμηλοσυνταξιούχων και ατόμων με ειδικές ανάγκες:

«Θέλουμε να υπενθυμίσουμε ότι τα κοινωνικά προβλήματα δεν αντιμετωπίζονται με επιδοματικές πολιτικές για τις οποίες εσείς κατηγορούσατε τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά κάνετε ακριβώς το ίδιο. Απαιτούνται θεσμικές και δίκαιες λύσεις όπως αυτές που εχουμε προτείνει για το ΕΚΑΣ σε 350.000 χαμηλοσυνταξιούχους και την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς», τόνισε ο κ. Ανδρουλάκης.

Το νομοσχέδιο υπερψηφίστηκε από τους βουλευτές μόνο της ΝΔ, ενώ όλα τα κόμματα της Αντιπολίτευσης δήλωσαν ότι το καταψηφίζουν επί της αρχής του.

Είχαν προηγηθεί οι απόψεις αρμόδιων εξωκοινοβουλευτικών φορέων που είχαν κληθεί στην Επιτροπή, οι οποίοι αναγνώρισαν στην πλειοψηφία τους ότι είναι προς τη σωστή κατεύθυνση το νομοσχέδιο, κάνει θετικά βήματα, προτείνοντας παράλληλα περαιτέρω βελτιωτικές αλλαγές που αφορούν κυρίως:

• τη διαφάνεια στη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης και την υποχρέωσή τους στην ενημέρωση των δανειοληπτών,
• τη διεύρυνση ένταξης των δανειοληπτών στη ρύθμιση για την προστασία της πρώτης κατοικίας τους και
• τη θέσπιση ευεργετικών κριτηρίων για ευάλωτους οφειλέτες ώστε να μην αποκλείονται από τη ρύθμιση.