Για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, ισραηλινή αεροπορική επιδρομή έπληξε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο νότιο Ιράν, στην περιοχή South Pars και στο ενεργειακό κέντρο της Asaluyeh, σηματοδοτώντας μια επικίνδυνη κλιμάκωση με άμεσες διεθνείς επιπτώσεις.

Γιατί το South Pars είναι τόσο σημαντικό

Το South Pars διαθέτει εκτιμώμενα αποθέματα 14 τρισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου και περίπου 18 δισεκατομμυρίων βαρελιών συμπυκνωμάτων. Πρόκειται για πάνω από το 40% των αποδεδειγμένων αποθεμάτων φυσικού αερίου του Ιράν και σχεδόν το 8% των παγκόσμιων αποθεμάτων.

Συνολικά, το κοίτασμα περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια αξιοποιήσιμου φυσικού αερίου – ποσότητα ικανή να καλύψει τις παγκόσμιες ανάγκες για περίπου 13 χρόνια ή να ηλεκτροδοτήσει τις ΗΠΑ για περισσότερα από 35 χρόνια.

Το Κατάρ έχει αξιοποιήσει το κοίτασμα με τη συμμετοχή διεθνών εταιρειών και έχει καταστεί ο μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο.

Στο Ιράν, το South Pars καλύπτει μεγάλο μέρος των ενεργειακών αναγκών της χώρας, με την ημερήσια παραγωγή να ξεπερνά τα 700 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Ωστόσο, λόγω των διεθνών κυρώσεων, μεγάλο μέρος του φυσικού αερίου καταναλώνεται στο εσωτερικό της χώρας.

Τον Ιούνιο του 2025, το Ιράν ανακοίνωσε μερική αναστολή της παραγωγής στο South Pars, μετά από ισραηλινό πλήγμα που προκάλεσε πυρκαγιά σε μονάδα επεξεργασίας. Το περιστατικό ανέδειξε την ευπάθεια ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά assets παγκοσμίως.

Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει ξεκινήσει πρόγραμμα επενδύσεων ύψους 7 δισ. δολαρίων για τη διατήρηση της πίεσης στο κοίτασμα, ωστόσο οι ανάγκες παραμένουν πολύ μεγαλύτερες, απαιτώντας διεθνείς συνεργασίες και σύγχρονη τεχνολογία.

Το South Pars δεν είναι απλώς κρίσιμο για το Ιράν και το Κατάρ – αποτελεί κομβικό στοιχείο για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία του έχει άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς τιμές ενέργειας και στις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Πρώτο χτύπημα σε ενεργειακές υποδομές

Η σημερινή επίθεση αποτελεί την πρώτη άμεση στόχευση ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ιράν από την έναρξη της σύγκρουσης, η οποία βρίσκεται ήδη στην τρίτη εβδομάδα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος ήταν κρίσιμες εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου στο Μπουσέρ, με ισραηλινές πηγές να κάνουν λόγο για επιχείρηση που φέρεται να πραγματοποιήθηκε σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αντίποινα και απειλές σε όλη την περιοχή

Η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα, εκδίδοντας επείγουσα προειδοποίηση εκκένωσης ενεργειακών εγκαταστάσεων σε χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Μεταξύ των πιθανών στόχων που αναφέρθηκαν περιλαμβάνονται:

• διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία
• ενεργειακά συγκροτήματα στο Κατάρ
• κοίτασμα φυσικού αερίου στα ΗΑΕ

Η ανακοίνωση κάνει λόγο για «νόμιμους στόχους», εντείνοντας τους φόβους για ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη.

Άμεσος αντίκτυπος στις αγορές

Η επίθεση είχε ήδη ισχυρό αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με την τιμή του πετρελαίου Brent να εκτινάσσεται στα 108 δολάρια το βαρέλι.

Παράλληλα, αναμένονται επιπτώσεις και στη βιομηχανία λιπασμάτων, καθώς το ενεργειακό σύμπλεγμα της Asaluyeh αποτελεί βασικό προμηθευτή πρώτων υλών.

Ένα κρίσιμο σημείο για τον πλανήτη

Το South Pars δεν είναι απλώς μια ενεργειακή υποδομή. Είναι ένας στρατηγικός κόμβος παγκόσμιας σημασίας, που επηρεάζει άμεσα την ενεργειακή επάρκεια, τις τιμές και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Η στοχοποίησή του σηματοδοτεί μια νέα φάση στη σύγκρουση, όπου η ενέργεια μετατρέπεται σε βασικό πεδίο αντιπαράθεσης, με συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της περιοχής.

Σύμφωνα με το πρακτορείο, το κοίτασμα που εντοπίστηκε, το Huizhou 19-6, βρίσκεται κάπου 170 χιλιόμετρα ανοικτά της παραθαλάσσιας πόλης Σεντζέν.

Εξερευνητική γεώτρηση επέτρεψε να εξορύσσονται καθημερινά 413 βαρέλια πετρελαίου και 68.000 κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Τα αποθέματα που περιέχει αποδεδειγμένα το κοίτασμα, με άλλα λόγια η ποσότητα υδρογονανθράκων που εκτιμάται πως θα εξορυχτεί με σχεδόν απόλυτη βεβαιότητα χάρη στις τεχνολογίες που υπάρχουν σήμερα, ξεπερνούν τους 100 εκατ. τόνους, πάντα σύμφωνα με το Νέα Κίνα.

Το υπέδαφος της Νότιας Σινικής Θάλασσας είναι γενικά αναξιοποίητο και διάφορες εξερευνήσεις δεν έχουν προχωρήσει εξαιτίας εδαφικών διεκδικήσεων, πάντως τα περισσότερα γνωστά κοιτάσματα βρίσκονται σε περιοχές η κυριαρχία των οποίων δεν αμφισβητείται, κατά την υπηρεσία πληροφόρησης για την ενέργεια (EIA) των ΗΠΑ.

Το Πεκίνο διεκδικεί την κυριαρχία σχεδόν ολόκληρης της Νότιας Σινικής Θάλασσας, ωστόσο διεκδικήσεις προβάλλουν επίσης οι Φιλιππίνες, η Μαλαισία, το Βιετνάμ, η Ινδονησία και το Μπρουνέι.

Ακολουθεί η επίσημη ανακοίνωση του κυπριακού υπουργείου Ενέργειας:

Το υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας ανακοινώνει ότι έχουν ολοκληρωθεί με επιτυχία και ασφάλεια οι εργασίες της ερευνητικής γεώτρησης «Zeus-1», εντός του Τεμαχίου 6 της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κυπριακής Δημοκρατίας, από την κοινοπραξία των Εni Cyprus Limited (Διαχειριστής) και TotalEnergies EP Cyprus B.V.

Η γεώτρηση, η οποία διενεργήθηκε από το πλοίο-γεωτρύπανο «Tungsten Explorer» σε απόσταση 162 χιλιομέτρων από τις ακτές της Κύπρου, 5 χιλιόμετρα δυτικά της γεώτρησης «Cronos-1» και σε βάθος νερού 2.300 μέτρων, κατέδειξε την ύπαρξη στήλης καθαρού φυσικού αερίου 105 μέτρων, με ποσότητες που σύμφωνα με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις, ανέρχονται συνολικά σε 2 με 3 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια (Tcf).

Η ανακάλυψη «Zeus-1», η τρίτη σε σειρά από την αδειούχο κοινοπραξία στο Τεμάχιο 6, μετά τις «Calypso-1» και «Cronos-1», έχει, επίσης, τύχει επιτυχούς δοκιμής όσον αφορά στα ποιοτικά τεχνικά χαρακτηριστικά της κι επιβεβαιώνει εκ νέου τις υποσχόμενες προοπτικές της περιοχής. Ήδη, υπουργείο Ενέργειας και κοινοπραξία εξετάζουν τους τρόπους για επίσπευση και βέλτιστη αξιοποίηση των ανακαλύψεων στο Τεμάχιο 6 της ΑΟΖ της Κύπρου, με τα αποτελέσματα της νέας γεώτρησης να ενσωματώνονται, από τις Eni και TotalEnergies, στις μελέτες που διεξάγουν γι’ αυτόν ακριβώς τον σκοπό.

«Είχαμε ανακοινώσει ότι στα Γιάννενα σε ηπειρωτικό χώρο θα γίνει δοκιμαστική γεώτρηση εντός του 2023» τόνισε ο κ. Σκρέκας και πρόσθεσε πως «για το κοίτασμα των Ιωαννίνων έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες από την Energean. Άρα γνωρίζουμε ποιο είναι το πιθανό μέγεθος. Όταν λέμε σοβαρές πιθανότητες για ένα πρωτοπόρο κοίτασμα, δηλαδή κοίτασμα που δεν έχει γύρω του άλλες προηγούμενες γεωτρήσεις, είναι της τάξεως του 15%, κάτω από 15%, αυτό θεωρείται πολύ πιθανό. Το κοίτασμα των Ιωαννίνων θα μπορούσε να καλύψει και τη κατανάλωση της Ελλάδας εφόσον επαληθευτεί από τα πραγματικά δεδομένα για 10 έτη».

Επίσης ο κ. Σκρέκας ρωτήθηκε ποιο θα είναι το όφελος για τον καταναλωτή. «Εξαρτάται από τη κάθε παραχώρηση και την κάθε εκάστοτε σύμβαση που έχει συνάψει το ελληνικό Δημόσιο, η ελληνική Πολιτεία με τον παραχωρησιούχο. Τα έσοδα που προσδοκά το ελληνικό κράτος ανάλογα με την παραχώρηση θα μπορούσαν να κυμαίνονται από 40% έως και 60% επί των κερδών της εκμετάλλευσης» απάντησε.

“Το 2025 η δοκιμαστική γεώτρηση”

Επίσης μίλησε και για τις σεισμικές έρευνες στην Κρήτη και την Πελοπόννησο. Σίγουρα η χώρα θα είναι μπροστά σε έναν θησαυρό για να υπάρχουν εταιρείες όπως είναι η ExxonMobil και η Helenic Energy που να είναι διατεθειμένες να επενδύσουν και να ρισκάρουν τεράστια ποσά χρήματος για να την εξερεύνηση της περιοχής , είπε ο κ. Σκρέκας. “Και εάν αργότερα τα σχετικά δεδομένα που θα λάβουμε είναι ικανοποιητικά τότε θα προχωρήσουμε σε μια πολύ ακριβή δοκιμαστική γεώτρηση”, συμπλήρωσε.

Τέλος ρωτήθηκε πότε θα γίνει η δοκιμαστική γεώτρηση. «Το 2025 εφόσον τα σχετικά δεδομένα είναι ικανοποιητικά, προσδοκούμε να έχουμε την πρώτη δοκιμαστική γεώτρηση σε αυτήν την περιοχή. Και θέλουμε εφόσον επιβεβαιώσει η δοκιμαστική γεώτρηση τα σχετικά δεδομένα να προχωρήσουμε το 2027 – 2028, δηλαδή σε μόλις 2,5 χρόνια από τη στιγμή που θα υλοποιηθεί η πρώτη δοκιμαστική γεώτρηση να έχουμε την πρώτη παραγωγική γεώτρηση σε θαλάσσια περιοχή στην Ελλάδα» απάντησε.