Του Νίκου Γιαννόπουλου

Προφανώς δεν είναι πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο, προφανέστατα δεν θα είναι και η τελευταία. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα και με αφορμή γεγονότα που “δίνει” η επικαιρότητα επιστρέφει στη δημόσια σφαίρα ο κακοποιητικός λόγος για τους Ρομά μαζί με τη στοχοποίηση και το στίγμα εναντίον τους.

Οι Ρομά είναι εγκληματίες, κλέβουν σίδερα και καλώδια από τις σιδηροδρομικές γραμμές, δεν στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο και εισπράττουν επιδόματα. Κάπως έτσι κανονικοποιείται ο ακροδεξιός λόγος αφού, έτσι και αλλιώς, οι κοινότητες των Ρομά αποτελούν εύκολο στόχο για την απανταχού ακροδεξιά. Σε εποχές, δε, συντηρητικοποίησης της κοινωνίας όπως αυτή που διανύουμε, η στοχοποίηση λαμβάνει μαζικά χαρακτηριστικά.

Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Μήπως φορτώνουμε στην πλάτη των Ρομά τις αποτυχίες του συστήματος ένταξης αλλά και τις εν γένει αρρυθμίες του κοινωνικού κράτους, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια που η σχετική χρηματοδότηση περιορίστηκε λόγω και των μνημονίων; Δεν είναι μακριά από την πραγματικότητα αυτή η προσέγγιση.

“Πρόκειται για έναν θεσμικό ρατσισμό” αναφέρει χαρακτηριστικά στο Libre, ο Γιάννης Μάντζας, πολιτικός επιστήμονας msc κοινωνικής ανθρωπολογίας και υπεύθυνος επικοινωνία της ActRom. “Μπορεί να βρισκόμαστε στο 2024 αλλά η ένταξη των Ρομά στο κοινωνικό σώμα σε οποιοδήποτε πλαίσιο, παραμένει μία πολύ δύσκολη υπόθεση” συμπληρώνει.

Μάς καλεί ο κ. Μάντζας να απαντήσουμε σε μερικά απλά ερωτήματα: “Ποιος Ρομά μπορεί εύκολα να νοικιάσει σπίτι ή ποιοι Ρομά μπορούν να σπουδάσουν απρόσκοπτα περνώντας από όλες τις βαθμίδες της ελληνικές εκπαίδευσης;”

Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις σε τέτοιου είδους απορίες. Η πραγματικότητα, δε, όπως γνωρίζουμε οι περισσότεροι, είναι σκληρή για τους ανθρώπους που προσπαθούν σκληρά να ενταχθούν και να αφήσουν πίσω τους τις συχνά βίαιες συνθήκες των καταυλισμών στους οποίου ζουν ανά την Ελλάδα.

“Αν κάνουμε μία υπόθεση εργασίας” συνεχίσει ο κ. Μάντζας “και πούμε ότι το πρόβλημα της ένταξης των Ρομά λύνεται μ’ ένα μαγικό χέρι και μ’ ένα μαγικό τρόπο ξέρετε πόσα χρήματα από ευρωπαϊκά προγράμματα, που δεν καταλήγουν ποτέ σε χέρια Ρομά, θα χαθούν; Δυστυχώς, είναι πολύ μεγάλα τα συμφέροντα που κρατούν τις κοινότητές μας εκτός του κοινωνικού γίγνεσθαι”.

Και συνεχίζει: “Πάντα πρέπει να υπάρχει κάποιος που να φταίει έτσι ώστε να συνεχίζεται το διαίρει και βασίλευε. Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι άλλοι πληθυσμοί στον ελληνικό χώρο ενσωματώθηκαν, αργά ή γρήγορα, αλλά οι Ρομά συνεχίζουν να είναι εκτός παιχνιδιού. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι Βλάχοι”.

Ο ρόλος των media και τα πρακτικά προβλήματα

Την περασμένη εβδομάδα αστυνομικός αναλυτής που φιλοξενείται συχνά-πυκνα στα τηλεοπτικά παράθυρα εμφανίστηκε βασιλικότερος του βασιλέως μιλώντας για την υποτιθέμενη Ρομά εγκληματικότητα: “Θα τους πάμε αίμα, θα μπούμε μέσα στα σπιτάκια τους” τόνισε με… περίσσιο πάθος όταν ρωτήθηκε για τα σχετικά σχέδια της Ελληνικής Αστυνομίας. Το στερεότυπο είναι ακριβώς αυτό:

• Ο Ρομ ως μικροκλέφτης ή μέλος σπείρας,
• ο Ρομ ως μαθητής που εγκαταλείπει το σχολείο,
• ο Ρομ ως παραβατικός εν γένει.

Και τι προτείνεται ως μέτρο; Καταστολή και πάντα καταστολή.

Την ίδια ώρα, η καθημερινότητα των ανθρώπων μένει μακριά από τα φώτα των καμερών. Ελάχιστοι, πέρα από τους Ρομά που διαβιούν στην περιοχή, γνωρίζουν ότι στο καταυλισμό της Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη εκατοντάδες νήπια στριμώχνονται στο ένα και μοναδικό νηπιαγωγείο της κοινότητας το οποίο στεγάζεται σ’ ένα γεμάτο προβλήματα κοντέινερ. Η μία και μοναδική νηπιαγωγός κάνει υπεράνθρωπες προσπάθειες και δίνει τον καλύτερο εαυτό της αλλά, όπως γίνεται αντιληπτό, αυτό δεν φτάνει.

• Ούτε είναι ευρέως γνωστό ότι για πολλούς Ρομά κόπηκε το επίδομα παιδιού (Α 21) επειδή δεν ήξεραν πως μπορούν να προμηθευτούν τα σχετικά έγγραφα και δικαιολογητικά. Με μία λέξη: Αντιτσιγγανισμός. Τόσο διαδεδομένος σ’ όλη την Ευρώπη δεκαετίες τώρα, τόσο “ζωντανός” και στην Ελλάδα.

Πες πες όμως κάτι θα μείνει. Χρυσή συνταγή προπαγάνδας αυτή από την εποχή του Γκέμπελς και ακόμη πιο πίσω. Κανείς, ή σχεδόν κανείς δεν θα μάθει ότι τελικά “το 84% των Ρομά που εμπλέκεται σε κλοπές” δεν μεταφράζεται σε τίποτα άλλο παρά σε 370 άτομα από τους σχεδόν 20.000 ημεδαπούς που πήραν μέρος σε κλοπές μέσα στο 2021 και συνελήφθησαν.

Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν προβλήματα εγκληματικότητας και στις Ρομά κοινότητες. Φαίνεται όμως ότι αυτά δεν αποδίδονται στις σωστές τους διαστάσεις αλλά αντιθέτως διογκώνονται”τεχνηέντως” διότι η κοινωνική ομάδα των Ρομά παραμένει αυτό που περιγράφηκε από τον κ. Μάντζα. Αποδιοπομπαίος τράγος.

Οι δυο πρόεδροι κατηγορούνται για παρακώλυση λειτουργίας κοινωφελούς εγκατάστασης, επειδή χθες διαμαρτυρόμενοι για το κλείσιμο του υποκαταστήματος των Ελληνικών Ταχυδρομείων στα Καρδάμυλα, προχώρησαν σε διαμαρτυρία μαζί με δεκάδες συμπολίτες τους έξω από το κεντρικό κατάστημα των ΕΛΤΑ στην πόλη της Χίου.

Η ίδια κατηγορία έχει απαγγελθεί και κατά του Μιχάλη Φυτούση, προέδρου της Κοινότητας Πιτυούς Χίου και Δώρας Σαββοπούλου, προέδρου της Κοινότητας Καρδαμύλων οι οποίοι συμμετείχαν στην κινητοποίηση και παρουσιάστηκαν στο κτίριο της Αστυνομίας στην πόλη της Χίου όπου και συνελήφθηκαν και αυτοί.

«Προασπίζουμε το δικαίωμα τα χωριά μας να ζήσουν»
«Η Αστυνομία κάνει τη δουλειά της, η Εισαγγελία επίσης κι εμείς προασπίζουμε το δικαίωμα τα χωριά μας να ζήσουν», ανέφερε σε δήλωση του ο Μιχάλης Φυτούσης, σημειώνοντας ότι «εκπροσωπούν τις τοπικές κοινωνίες που αντιδρούν στο κλείσιμο μιας ακόμη υπηρεσίας στην περιοχή τους».