Νίκος Νανούρης

Σύμφωνα με αρθρογράφο του περιοδικού Spectator  η συχνότητα των πυρκαγιών έχει επίσης μεγάλη σχέση με τη χρήση γης.Όπως επισημαίνει η αύξηση των δασικών  πυρκαγιών τα τελευταία χρόνια  οφείλεται στην εγκατάλειψη των καλλιεργήσιμων εκτάσεων και στις θαμνώδεις εκτάσεις, οι οποίες αποτελούν πολύ πιο εύφλεκτο υλικό.Κομβικός παράγοντας είναι επίσης και η αστική ανάπτυξη κοντά σε δασικές εκτάσεις, όπως άλλωστε και η διαχείριση των δασών.

Αντίθετη άποψη εκφράζει άρθρο γνώμης της Suzanne Moore που φιλοξενεί η εφημερίδα The Telegraph.

Ο ακραίος καύσωνας, σύμφωνα με την αρθρογράφο  που προκάλεσε την εξάπλωση των τεράστιων πυρκαγιών στην Ελλάδα είναι το τελευταίο σαφές σημάδι μιας επικείμενης κλιματικής καταστροφής.

Υποστηρίζει επίσης ότι αποτελεί κοινό τόπο ότι αυτό που προκάλεσε την εξάπλωση αυτών των τεράστιων πυρκαγιών, είναι ο ακραίος καύσωνας σε ολόκληρη τη νότια Ευρώπη.

Ο πυρομετεωρολόγος και εντεταλμένος ερευνητής του αστεροσκοπείου Αθηνών, Θοδωρής Γιάνναρος εξηγεί στο libre,  ότι η ”κλιματική κρίση δεν βάζει φωτιές, η φωτιά μπαίνει από ανθρώπινη αμέλεια και από ανθρώπινη πρόθεση” και προσθέτει ”η κλιματική αλλαγή ωστόσο δημιουργεί τις πυρομετεωρολογικές συνθήκες που αν μπει μια φωτιά τότε αυτή είναι πιο εύκολο να αποκτήσει μεγάλη ένταση, καταστεί ανεξέλεγκτη και δυνητικά καταστροφική”.

Ο Παλαιολόγος Παλαιολόγου επίκουρος καθηγητής στο τμήμα δασολογίας και διαχείριση φυσικού περιβάλλοντος στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών μίλησε στο libre και εξηγεί ότι  ”η κλιματική είναι εδώ, είναι μια πραγματικότητα αλλά δεν πρέπει να αποτελεί άλλοθι.” 

Όπως επισημαίνει ο κύριος Παλαιολόγου η αύξηση των μεγάλων πυρκαγιών σε σχέση με το ναι μεν οφείλεται στις πιο ακραίες κλιματικές συνθήκες αλλά οφείλεται και στη συσσώρευση της καύσιμης ύλης. Είναι δυο παράγοντες δηλαδή που πρέπει να έρθουν σε ισορροπία.

”Δεν καιγόμαστε επειδή έχει αλλάξει μόνο το κλίμα. Καιγόμαστε διότι δεν υπάρχει σωστή διαχείριση των δασών. Υπάρχουν κοινωνικοί λόγοι που έχουν  οδηγήσει τις πυρκαγιές να έχουν γίνει τόσο μεγάλες και τόσο έντονες τα τελευταία χρόνια.”, αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ενώ προσθέτει  ότι το πλήθος των αναφλέξεων έχειι ως αποτέλεσμα κάποιες να ξεφεύγουν και η καταστολή δεν αρκεί για να σβήσουν.

Ο κ. Παλαιολόγου αναφέρθηκε στο libre και στο παράδειγμα των  Πυρκαγιών των ΗΠΑ που είναι πολλοί που προσπαθούν να τις συγκρίνουν με την Ελλάδα.

” Η απάντηση είναι ότι δεν καίγονται με πυρκαγιές σαν τις δικές μας. Οι πυρκαγιές εκεί καίγανε μήνες. Ξεκινούσανε Ιούνιο και τελειώνανε Οκτώβριο. Είναι άλλη κλίμακα των πυρκαγιών άλλη φύση του φαινομένου.  Πυρκαγιές σαν τις δικέ μας στις ΗΠΑ, είναι πιο εύκολες στην καταστολή διότι δεν περιμένουν πότε θα έρθει η φωτιά κοντά τους, αυτοί πλησιάζουν την φωτιά. Δεν κάθονται να περιμένουν να ρίξουν νερό με το αεροπλάνο από πάνω, έχουν ετοιμάσει ήδη από πολύ καιρό πριν μια ζώνη  και προβλέπουν πως θα κινηθεί η πυρκαγιά κάνοντας σε αυτά τα σημεία τις ρίψεις νερού”.

Ο επίκουρος καθηγητής του Γεωπονικού πανεπιστημίου Αθηνών στέκεται και στην λανθασμένη στατηγική να πετάμε νερό στην πυρκαγιά όταν αυτή καταστεί ανεξέλεγκτη.

”Δεν σβήνονται οι πυρκαγιές πετώντας μόνο νερό, γιατί το νερό δεν φτάνει πολύ απλά εκεί που πρέπει. Και να φτάσει όμως εκεί που είναι η φλόγα, οι συνθήκεςπου εξελίσσονται από την πυρκαγιά είναι τόσο μεγάλες που δεν κάνει κάποια αλλαγή στη συμπεριφορά το νερό αλλά εξατμίζεται και παρέχει περισσότερο οξυγόνο στην πυρκαγιά.”

 Και προσθέτει ότι ”μόνο με έμμεση προσβολή σβήνονται αυτές οι πυρκαγιές, όπως δημιουργία αντιπυρικών ζωνών.  Είναι λάθος να εφαρμόζεις την ίδια στρατηγική σε όλες τις πυρκαγιές”.

Ο κ. Παλαιολόγου καταλήγει την τοποθέτηση του στο libre στον παράγοντα της καύσιμης ύλης στα δάση που παίζει κομβικό ρόλο στην εξάπλωση και την ένταση των πυρκαγιών.

”Αν όλες οι πυρκαγιές είναι υψηλής έντασης, και δεν έχουμε αφαιρέσει από τα δάση την καύσιμη ύλη τότε η καταστροφή μπορεί να είναι ολοκληρωτική.”

Ενώ προτάσσει ως μέτρο ανάσχεσης των πυρκαγιών τη σωστή και αποτελεσματική διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων.

”Υπάρχει ένα τρίγωνο εξάπλωσης πυρκαγιάς , η τοπογραφία, η καύσιμη ύλη και ο καιρός, από αυτές στις τρεις πλευρές μόνο στην καύσιμη ύλη μπορούμε να επέμβουμε. Η διαχείριση των δασικών οικοσυστήματων είναι το μόνο μέτρο πρόληψης που έχουμε για την έξαπλωση των πυρκαγιών”.

Όπως επισήμανε, οι ανάγκες είναι εδώ, είναι πιεστικές και ισχυρές, και έχουν σημαντική δημοσιονομική επιβάρυνση που είναι ανελαστική: Τα τελευταία χρόνια, τα αρμόδια υπουργεία έχουν καταφέρει να ανταποκριθούν σε αυτή την πρόκληση, είπε ο κ. Τριαντόπουλος, ο οποίος έδωσε στοιχεία για τη σχετική δημοσιονομική επίπτωση. “Η συνολική επιβάρυνση, μέχρι τώρα, προκύπτει ότι για τον μεσογειακό κυκλώνα Ιανώ είναι κοντά στα 800 εκ ευρώ, για τον σεισμό στη Σάμο κοντά στα 125 εκ., για την πυρόπληκτη βόρεια Εύβοια κοντά στα 230 εκ. και για τον σεισμό στην Κρήτη, κοντά στα 225 εκ. ευρώ.

Σύμφωνα με τον υφυπουργό, αρμόδιο για θέματα Κρατικής Αρωγής και Αποκατάστασης από Φυσικές Καταστροφές, οι πόροι αυτοί είναι αρκετά σημαντικοί, εάν συνυπολογιστούν και οι πόροι για τις άλλες φυσικές καταστροφές. Οι πόροι αυτοί θα αυξηθούν καθώς η αποκατάσταση συνεχίζεται συνέχισε ο κ. Τριαντόπουλος, ο οποίος παρατήρησε πως πρόκειται για πόρους – κατά βάση – εθνικούς, καθώς η ενίσχυση από το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ, “δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες που δημιουργούνται. Ενδεικτικά για τον Ιανό, από τα 800 εκ. ευρώ, η στήριξη από το Ταμείο ανήλθε μόλις στα 22 εκ. ευρώ”.

Καταλήγοντας, ο κ. Τριαντόπουλος είπε ότι ο Προϋπολογισμός περιλαμβάνει τα εργαλεία και τους πόρους για τις ανάγκες αυτές, οι οποίες δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια, και που μπορεί να προκύψουν στο έτος που έχουμε μπροστά μας. Είναι ανάγκες, ώστε η Πολιτεία να είναι δίπλα στον πολίτη, τον αγρότη, τις επιχειρήσεις, άμεσα και δίκαια, είναι ανάγκες για την αποκατάσταση και ανασυγκρότηση και ανάπτυξη τόπων και δασών, είναι ανάγκες που αποτελούν ευκαιρία για μια ακόμα καλύτερη μέρα για τους συμπολίτες μας που επλήγησαν. Σε αυτή την κατεύθυνση θα συνεχίσουμε εντατικά με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, διαβεβαίωσε ο υφυπουργός στον πρωθυπουργό, Χρήστος Τριαντόπουλος.

Σχετικά με την αντιπυρική περίοδο ανέφερε ότι ο σχεδιασμός έχει ξεκινήσει εδώ και ένα μήνα και θα περιλαμβάνει ενίσχυση των εναέριων μέσων, αύξηση των αντιπυρικών ζωνών και έγκαιρους καθαρισμούς. Αναφορικά μάλιστα με τα πτητικά μέσα ο κ. Στυλιανίδης είπε ότι ήδη έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες μέσω του NSPA ώστε να αυξηθούν τα αεροσκάφη Air-Tractors και τα ελικόπτερα που χρειάζονται. «Πιστεύουμε ότι θα είμαστε σε ένα ποσοστό 20% με πιο μεγάλες δυνατότητες για να αντιμετωπίσουμε ενδεχόμενες mega fires και θα είμαστε και λίγο πιο επικεντρωμένοι στο τι χρειαζόμαστε», σημείωσε ο κ. Στυλιανίδης.
Στο πλαίσιο αυτού του πιλοτικού προγράμματος θα σταθμεύουν στην Ελλάδα από το επόμενο καλοκαίρι και καθ’ όλη τη διάρκειά του πέρα των άλλων μέσων, ένα έως δύο ελικόπτερα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Ταυτόχρονα η Ελλάδα αγοράζει πέντε καινούρια πυροσβεστικά αεροπλάνα καναδικής εταιρείας που θα προστεθούν στον υπάρχοντα εναέριο στόλο, κι άλλα δύο με χρηματοδότηση του rescEU. Τα δύο αεροπλάνα που θα αγοραστούν μέσω του rescEU θα είναι σταθμευμένα μόνιμα στη χώρα και θα είναι διαθέσιμα και στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό. «Το πρώτο αεροπλάνο rescEU που θα έρθει στην Ευρώπη θα έρθει στην Ελλάδα, αυτό το κερδίσαμε μέσα από απόφαση της ΕΕ», τόνισε ο κ. Στυλιανίδης.
Παράλληλα ο κ. Στυλιανίδης υπογράμμισε ότι έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία της δημιουργίας του Σώματος των δασοκομάντος, δασοπυροσβεστών και μέσα στο επόμενο διάστημα θα φύγουν οι πρώτοι 10 για να εκπαιδευτούν στις ΗΠΑ. Επιπλέον ανέφερε ότι έχουν προχωρήσει σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πιλοτικό πρόγραμμα που προβλέπει την εγκατάσταση στη χώρα μας το επόμενο καλοκαίρι των Ευρωπαίων δασοπυροσβεστών κυρίως από τις βόρειες χώρες. Μάλιστα, όπως είπε, για να αποφευχθούν οι καθυστερήσεις οι δασοπυροσβέστες θα βρίσκονται εδώ τον Ιούλιο και θα είναι σε αναμονή για όποτε τους χρειαστούν, ενώ θα πληρωθούν από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας. Ο κ. Στυλιανίδης ξεκαθάρισε ότι δεν τίθεται ζήτημα υποτίμησης των πυροσβεστών του Πυροσβεστικού Σώματος. Ταυτόχρονα έκανε ειδική αναφορά στους εποχικούς πυροσβέστες επισημαίνοντας ότι θα συνεχίσουν με βάση τη σύμβαση που έχουν να βοηθούν το Πυροσβεστικό Σώμα και ενδεχομένως μέσα από διαδικασίες που προβλέπονται κάποιοι απ’ αυτούς να αποτελέσουν μέρος των δασοκομάντος.
Μιλώντας για το πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ είπε ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικό πρόγραμμα που είναι στην κατεύθυνση του τριπτύχου του υπουργείου, (Πρόληψη – Προετοιμασία/ Ετοιμότητα – Ανθεκτικότητα), θα κοστίσει περισσότερο από 1,5 δισ. ευρώ, που κατά βάση θα προέρχονται από ευρωπαϊκά ταμεία και δεν θα σχετίζεται μόνο με την ενίσχυση των εναέριων και επίγειων δυνάμεων πυρόσβεσης αλλά θα αφορά και την αγορά καινούριων τεχνολογικών μέσων και πληροφοριακών συστημάτων για την έγκαιρη προειδοποίηση αλλά και την αξιολόγηση του κινδύνου.
Επιπλέον, όπως είπε ο κ. Στυλιανίδης θα στηθεί επίσης ένα συντονιστικό κέντρο διαχείρισης, πολύ σύγχρονο που θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις, ενώ προσέθεσε ότι τα φαινόμενα έχουν ενταθεί τόσο πολύ που χωρίς Πρόληψη – Προετοιμασία/Ετοιμότητα, δεν θα μπορούν να μειωθούν οι επιπτώσεις του σκληρού φυσικού φαινομένου.
Σχετικά με το νέο κλιματικό νόμο που είναι σε διαβούλευση ο υπουργός τόνισε ότι δίνεται η δυνατότητα στο υπουργείο του να υποδέχεται όλα τα νέα νομοσχέδια που θα κατατίθενται στη Βουλή για να εξετάζει και να ελέγχει αν θα είναι σύμφωνα με τις επιπτώσεις στην κλιματική αλλαγή. «Είναι ένα πολύ μεγάλο εργαλείο αυτό, γι αυτό θα χρειαστούμε μία πλειάδα όχι μόνο νομικών αλλά διαφόρων άλλων ειδικοτήτων επιστημόνων που θα συνεπικουρούν αυτό το μεγάλο έργο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Αν αυτό το υπουργείο στη διαδρομή του δεν καταφέρει όντως να λειτουργήσει ως το υπουργείο της Πρόληψης, Προετοιμασίας/Ετοιμότητας και να χτίσει Ανθεκτικότητα μέσα από το συντονισμό διαφόρων φορέων και εμπλεκομένων μελών θα αποτύχει», κατέληξε ο κ. Στυλιανίδης.