Ο κ. Ζερεφός εξηγεί ότι ο κυκλώνας Daniel έδωσε ύψη βροχής τριπλάσια από τον κυκλώνα Ιανό, το 2020. Και μπορεί η κλιματική αλλαγή να οδηγήσει σε συχνότερη εμφάνιση φαινομένων, όπως καταιγίδες και καύσωνες, “αλλά αυτή η καταιγίδα ήταν πολύ ακραία κατάσταση“, εκτιμά ο ίδιος.

Η αιτία του φαινομένου, όπως επισημαίνει ο γνωστός ακαδημαϊκός, “είναι η υπερθέρμανση της θάλασσας που παρατηρήθηκε φέτος“, με την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας στην επιφάνεια της θάλασσας στη Μεσόγειο και στις ανατολικές ακτές των ΗΠΑ να ξεπερνάει τους δύο βαθμούς Κελσίου, ενώ κατά το παρελθόν η αντίστοιχη αύξηση ήταν κάποια δέκατα του βαθμού κάθε χρόνο.

“Υπερθερμαίνουμε την ατμόσφαιρα παγκόσμια και η θάλασσα ανταποκρίνεται, συσσωρεύει τη θερμότητα και θα τη δώσει πίσω στην ατμόσφαιρα στέλνοντας υδρατμούς, οπότε θα εξατμιστεί νερό, θα πάει στον αέρα, θα συμπυκνωθεί και θα κάνει καταιγίδα. Αν έχει πολλούς υδρατμούς και πολλή ζέστη η θάλασσα μπορεί να κάνει μια τροπική καταιγίδα, όπως η καταιγίδα Daniel”.

Ο κ. Ζερεφός υπογραμμίζει την ανάγκη “να επανασχεδιαστούν όλοι οι χάρτες επικινδυνότητας στα ποτάμια, στα ρυάκια, στα ρέματα”. “Υπάρχουν οι χάρτες επικινδυνότητας στα ποτάμια, αλλά ο χαρακτηρισμός αυτός θα πρέπει να περιγράφεται με απλά μαθηματικά και επίσης να υπάρχει ένας δείκτης επικινδυνότητας για διάφορες καταστροφές, όπως πυρκαγιά, πλημμύρα ακόμα και για κάθε χαράδρα και φαράγγι”. Στο πλαίσιο της συμβουλευτικής προς την Πολιτεία λειτουργίας της Εθνικής Γεωδαιτικής και Γεωφυσικής Επιτροπής, της οποίας ο κ. Ζερεφός τελεί πρόεδρος, έχει ξεκινήσει μια συνεργασία ανάμεσα στην Ακαδημία Αθηνών και τη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού, “που αφορά στο πώς στήνεται ένα πρόγραμμα τέτοιας έκτασης. Είναι ένα εθνικό έργο, στο οποίο θα πρέπει να βοηθήσουν και πανεπιστήμια, κυρίως πολυτεχνεία, και άλλες υπηρεσίες, υπό το συντονισμό των αρμόδιων υπουργείων”, αναφέρει και προσθέτει: “Είναι ένα μακροχρόνιο σχέδιο που δεν έχει προχωρήσει σημαντικά. Υπάρχει η ιδέα, υπάρχουν σχέδια, αλλά πρέπει να υλοποιηθούν”.

Επίσης, ο κ. Ζερεφός υπογραμμίζει την ανάγκη “επανασχεδιασμού όλων των προγραμμάτων πολιτικής προστασίας, ώστε να ληφθούν υπόψη φαινόμενα, τα οποία τα θεωρούσαμε τόσο σπάνια που ήταν ανύπαρκτα. Για παράδειγμα, κανείς δεν υπολόγιζε ότι θα πέσουν στη Λάρισα μέσα σε κάποιες ώρες 600 χιλιοστά βροχής, δηλαδή όσα πέφτουν σε ενάμιση χρόνο περίπου. Είναι πολύ ακραίο. Αυτά λοιπόν θέλουν επανασχεδιασμό και χρειάζεται και στρατηγική, κυρίως για το ποιος παίρνει τις αποφάσεις για επεμβάσεις με στόχο πρώτα να σωθούν οι άνθρωποι, μετά οι περιουσίες και μετά όλα τα άλλα”. Επιπλέον, ο κ. Ζερεφός ζητά σε μεγάλα θέματα, όπως η καταστροφή που προκάλεσε η κακοκαιρία Daniel να συμμετέχει και ο στρατός.

Σε παγκόσμιο επίπεδο ο κ. Ζερεφός, εθνικός εκπρόσωπος της χώρας για την Κλιματική Αλλαγή, υπενθυμίζει ότι η Συμφωνία των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή, που προβλέπει την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά πολύ μέχρι το 2030 και την οριστική απαλλαγή από τα ορυκτά καύσιμα ως το 2050, “προχωράει πιο αργά από ό,τι περιμέναμε λόγω του ότι υπάρχει μια ελαστική πολιτική βούληση από ορισμένες χώρες να μην συμμετέχουν“. Όπως συμπληρώνει, “αν δεν εφαρμοστεί αυτό από όλες τις χώρες, δεν υπάρχει ελπίδα γιατί οι άλλες χώρες δεν επαρκούν για να αντιστρέψουμε το φαινόμενο“.

Τέλος, ο κ. Ζερεφός αναδεικνύει την ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης του κόσμου για την αντίδραση σε ακραία φαινόμενα. “Οδηγίες υπάρχουν, αλλά θα πρέπει να γίνουν πιο σαφείς, πιο κατανοητές και να διαδοθούν καλύτερα. Δηλαδή όταν έχει πλημμύρα ανεβαίνουμε στις ταράτσες και δεν φεύγουμε. Όταν έχει καύσωνα, καθόμαστε σπίτι. Αυτά θα πρέπει να τα συνηθίσουμε. Όπως συνηθίσαμε να ζούμε και με τους σεισμούς, έτσι θα ζούμε τώρα και με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή”.

Ο διδάκτωρ Μετεωρολογίας του ΑΠΘ, Μιχάλης Σιούτας, σημείωσε στο GRTimes ότι είναι ανάγκη να πραγματοποιηθούν παρεμβάσεις μεταξύ άλλων στην απορροή των υδάτων. «Είναι σημαντικό, επιπλέον, να καθαρίζονται καλύτερα τα φρεάτια ώστε να βρίσκουν διέξοδο τα νερά της βροχής και φυσικά, εξαιρετικά σοφό θα ήταν να γίνονται έγκαιρες προειδοποιήσεις από τους μηχανισμούς της Πολιτικής Προστασίας», είπε.

Έως και το 2033, η νέα κλιματική πραγματικότητα δύναται να επιφέρει 5-8 πλημμυρικά επεισόδια στη Θεσσαλονίκη, αφού τα φαινόμενα των βροχοπτώσεων αναμένονται έντονα και σφοδρά, όπως τόνισε ο κ. Σιούτας, σε ομιλία του στην εκδήλωση του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος με θέμα: «Κλιματική Αλλαγή – Επιπτώσεις στην Παράκτια Ζώνη – Αντιπλημμυρική θωράκιση Θεσσαλονίκης». Ωστόσο, ο καθηγητής υπογράμμισε ότι οι συγκεκριμένοι αριθμοί, αποτελούν μόνον τον μέσο όρο.

• «Μπορεί σε μία χρονιά τα πλημμυρικά φαινόμενα να περιοριστούν στα 3, ενώ σε μία άλλη να φτάσουν ακόμη και στα… 14», υπογράμμισε σχετικά, εξηγώντας πως όλα αυτά μπορούν να συμβούν εάν η κλιματική αλλαγή συνεχίσει να κινείται με τον ίδιο ρυθμό. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Σιούτας τονίζει ότι «όσα αποφαίνονται στις μελέτες των επιστημόνων, θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από τα πρόσωπα της Πολιτείας».

Η σταθερή τιμή του κλίματος, καταμετράται κάθε 30 χρόνια. Σύμφωνα με τον κ. Σιούτα, η μέση τιμή της ανόδου της θερμοκρασίας στη γη, θα πρέπει -στο χείριστο σενάριο- να φτάνει στον μισό βαθμό Κελσίου κάθε 30 έτη. Ωστόσο, η αντίστοιχη τιμή είναι τουλάχιστον διπλάσια. «Πρέπει να γίνει προσπάθεια, ώστε στα επόμενα χρόνια, η άνοδος της θερμοκρασίας να μην ξεπεράσει τον 1,5 βαθμό», τονίζει σχετικά ο καθηγητής.

• Σε αντίθετη περίπτωση, διάφορα μέρη στον πλανήτη, όπως η Ελλάδα και φυσικά, η Θεσσαλονίκη, απειλούνται άμεσα από την άνοδο της στάθμης του νερού που δεν αποκλείεται να αφανίσει ό,τι βρει στο διάβα του, έως και την οδό Τσιμισκή.

«Σημεία της παράκτιας ζώνης στην Περαία, στο Δέλτα του Αξιού, αλλά και στην παραλία της Θεσσαλονίκης, κινδυνεύουν με καταβύθιση», γνωστοποιεί ο κ. Σιούτας, ο οποίος δεν κρύβει ότι σε περίπτωση που η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας ξεπεράσει τους δύο βαθμούς Κελσίου στα επόμενα χρόνια, τότε το 2050, κεντρικά σημεία της Λεωφόρου Νίκης αλλά και της Αριστοτέλους, είναι πιθανό να καλυφθούν με νερό. Μάλιστα, σύμφωνα με τον καθηγητή, «σε ένα τέτοιο, επικίνδυνο σενάριο, το νερό μπορεί να φτάσει έως και την… Τσιμισκή!».

Διακεκριμένοι επιστήμονες μελετούν στενά το φαινόμενο του θερμοκηπίου και τα δεδομένα μεταβάλλονται συνεχώς. Όπως λέει ο κ. Σιούτας, «πριν από δυο χρόνια, ερευνητές μίλαγαν για 50.000 χιλιάδες θανάτους το 2022, λόγω της κλιματικής αλλαγής. Ευτυχώς, οι αριθμοί δεν επιβεβαιώθηκαν και οι θάνατοι έφτασαν στους 20.000».

• Ωστόσο, μελέτες πραγματοποιούνται αδιάλειπτα και δημοσιεύονται συνεχώς. Ανάλογα λοιπόν με τα ευρήματά τους, οι ειδικοί προειδοποιούν την Πολιτεία προκειμένου να ληφθούν τα μέτρα εκείνα τα οποία θα μπορούσαν να αποτρέψουν τα χείριστα.

Στο πλαίσιο αυτό, ο καθηγητής ξεκαθαρίζει πως συγκεκριμένες παρεμβάσεις, όπως η τοποθέτηση φράγματος, θα μπορούσαν να αναχαιτίσουν την καταβύθιση σημείων της Θεσσαλονίκης. Τα μοντέλα των προβλέψεων ωστόσο αλλάζουν και όπως τονίζει ο καθηγητής, «οι κινήσεις μας εξαρτώνται άμεσα από τα δεδομένα των μελετών».

Σημειώνουμε ότι, πριν από περίπου 2,5 χρόνια, ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός, Climate Central, δημιούργησε εικόνες από το μέλλον, θέλοντας να δείξει πώς θα μοιάζουν οι μεγάλες πόλεις εάν η θερμοκρασία του πλανήτη ανέβει κατά 3 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προ-βιομηχανοποίησης επίπεδα. Σύμφωνα με την Climate Central η εικόνα της Θεσσαλονίκης είναι αποκαρδιωτική.

Την ίδια ώρα, κυβερνήσεις άλλων χωρών δαπανούν τεράστια ποσά για την καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου, ενώ διάφορες μελέτες αναφέρουν ότι η κλιματική αλλαγή θα επιτείνει τις ανθρωπιστικές κρίσεις το 2023. Η Νέα Ζηλανδία, έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα δαπανήσει 1,75 δισ. ευρώ για την περαιτέρω μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου τα επόμενα τέσσερα χρόνια, στο πλαίσιο της δέσμευσης της χώρας για μηδενικές εκπομπές ως το 2050.

Μπορεί το 2021 να μην ήταν «παρά» η πέμπτη πιο ζεστή χρονιά που καταγράφηκε ποτέ, ‘υπέστη’ όμως τα ολέθρια αποτελέσματα της κλιματικής αλλαγής: ασυνήθιστοι και φονικοί καύσωνες στη Βόρεια Αμερική και στη Νότια Ευρώπη, καταστροφικές πυρκαγιές στον Καναδά ή στη Σιβηρία, εντυπωσιακό κύμα ψύχους στο κέντρο των Ηνωμένων Πολιτειών ή ακραία πλημμυρικά φαινόμενα στην Κίνα και στη Δυτική Ευρώπη.

Το 2021 καταγράφηκε, σύμφωνα με το Copernicus, θερμοκρασία κατά μέσο όρο άνω του 1,1-1,2 βαθμού Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή (1850-1900), περίοδος αναφοράς για τη μέτρηση της υπερθέρμανσης που προκαλούν οι εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου που οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα.

Ο στόχος της συμφωνίας του Παρισιού το 2015, να περιοριστεί η υπερθέρμανση «καθαρά» κάτω από τους +2 βαθμούς Κελσίου και ει δυνατόν στον +1,5 βαθμό Κελσίου, είναι ως εκ τούτου επικίνδυνα κοντά.

Σε ετήσιο μέσο όρο, το 2021 κατατάσσεται ελαφρώς μπροστά από το 2015 και το 2018, με το 2016 να παραμένει το πιο ζεστό έτος.

Και τα επτά τελευταία χρόνια «ήταν τα πιο ζεστά που έχουν καταγραφεί ποτέ, με διαφορά», αναφέρει ο ευρωπαϊκός οργανισμός.

«Πρόκειται για μια σκληρή υπενθύμιση της ανάγκης να αλλάξουμε, να λάβουμε αποτελεσματικά και αποφασιστικά μέτρα για να μεταβούμε προς μια βιώσιμη κοινωνία και να εργαστούμε για να μειώσουμε τις εκπομπές άνθρακα», υπογράμμισε ο Κάρλο Μπουοντέμπο, διευθυντής της υπηρεσίας κλιματικής αλλαγής του Copernicus.

Γιατί η υπηρεσία μέτρησε το 2021 νέες συγκεντρώσεις ρεκόρ στην ατμόσφαιρα αεριων του θερμοκηπίου που παράγονται από την ανθρώπινη δραστηριότητα και ευθύνονται για την υπερθέρμανση.

Το διοξείδιο του άνθρακα (CO2), μακράν ο πρώτος υπεύθυνος για την υπερθέρμανση που προέρχεται κυρίως από την καύση ορυκτών υλών και την παραγωγή τσιμέντου, έφθασε το επίπεδο ρεκόρ των 414, 3 ppm (μέρη ανά εκατομμύριο), σύμφωνα με τα «προκαταρκτικά» στοιχεία του Copernicus.

Για το 2020, παρά την επιβράδυνση της δραστηριότητας λόγω της πανδημίας, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (OMM, μια υπηρεσία του ΟΗΕ), είχε μετρήσει αυτή τη συγκέντρωση στα 413,2 ppm, δηλ. 149% πιο πάνω από το επίπεδο της προβιομηχανικής εποχής.

Η Copernicus ιχνηλατεί επίσης τις απορρίψεις μεθανίου, ενός αερίου του θερμκηπίου που είναι ακόμη πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα, αλλά παραμένει λιγότερο στην ατμόσφαιρα, περίπου το 60% του οποίου έχει προέλευση τον άνθρωπο (εκτροφή μηρυκαστικών, καλλιέργεια ριζιού, απόβλητα, με τα υπόλοιπα να προέρχονται από φυσικές πηγές όπως τυρφώνες).

Συνέχισαν επίσης «να αυξάνονται το 2021 (…) φθάνοντας έναν μέγιστο μέσο όρο χωρίς προηγούμενο», σύμφωνα με την ευρωπαϊκή υπηρεσία, που υπογραμμίζει ωστόσο πως η προέλευση της αύξησης αυτής «δεν είναι πλήρως κατανοητή».

Κατά τη διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα COP26, που διεξήχθη τον Νοέμβριο, περίπου 100 χώρες εντάχθηκαν σε μια «πρωτοβουλία» για τη μείωση κατά 30% των εκπομπών μεθανίου. Στόχος που θα μπορούσε, εφόσον τηρηθεί, να καταστήσει πιο ρεαλιστικό το σύνθημα που ακούστηκε στη διάσκεψη της Γλασκόβης να «διατηρηθεί στη ζωή (ο στόχος του) 1,5 βαθμού».

Οι δεσμεύσεις για μείωση των εκπομπών που ανέλαβαν διάφορες χώρες, συνυπολογίζοντας εκείνες που ανακοινώθηκαν με την ευκαιρία της COP26, οδηγούν σε μια τροχιά υπερθέρμανσης 2,7 βαθμών Κελσίου, επίπεδο που χαρακτηρίζεται «καταστροφικό» από τον ΟΗΕ.

Με την ευκαιρία της COP26, ο OMM είχε ήδη ανακοινώσει πως τα τελευταία επτά χρόνια από το 2015 θα ήταν πιθανόν τα πιο ζεστά που έχουν καταγραφεί ποτέ, προειδοποιώντας πως το παγκόσμιο κλίμα εισέρχεται εξαιτίας αυτού του γεγονότος σε «άγνωστο έδαφος».

«Είναι μια νέα προειδοποίηση για το τι κάνουμε στον πλανήτη μας και έχουμε απελπιστικά ανάγκη από αληθινές πράξεις προκειμένου να καταφέρουμε να μειώσουμε τις εκπομπές», δήλωσε σήμερα ο σερ Μπράιαν Χόσκινς, διευθυντής του Grantham Institute για την κλιματική αλλαγή του Imperial College του Λονδίνου, υπογραμμίζοντας πως «γίνεται δύσκολο να πούμε κάτι καινούριο κάθε φορά που βλέπουμε άλλο ένα καρφί να καρφώνεται στο φέρετρο του πλανήτη».