«Ήταν ένας άνθρωπος που, είτε συμφωνούσε κανείς μαζί του είτε όχι, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι επηρέασε τις αποφάσεις της εξωτερικής πολιτικής επί δεκαετίες και σίγουρα είχε αντίκτυπο στον ρόλο της Αμερικής στον κόσμο», δήλωσε ο Τζον Κίρμπι στους δημοσιογράφους, χαιρετίζοντας τη δέσμευση «στην υπηρεσία της χώρας» του διπλωμάτη που πέθανε την Τετάρτη σε ηλικία 100 ετών.

Ο πρόεδρος Μπάιντεν δεν έχει κάνει ακόμη κάποια δήλωση για το ζήτημα.

Το περιοδικό αναφέρεται στις καταγραφές του ιστορικού, Γκρεγκ Γκράντιν, ο οποίος είχε συγγράψει την βιογραφία του Κίσιντζερ. “Ο Γκράντιν υπολογίζει ότι από τις ενέργειες του Κίσινγκερ μεταξύ του 1969 και του 1976, δολοφονήθηκαν 3-4 εκατομμύρια άνθρωποι“. Το Rolling Stone σημειώνει εύστοχα πως ο Κίσινγκερ εφάρμοσε μια πολιτική εξύμνησης του “αμερικανικού μεγαλείου” και ως εκ τούτου είναι λογικό να τον αποθεώνει ο αμερικανικός Τύπος, ως “μια ψύχραιμη ιδιοφυία που επανέφερε το πρεστίζ των ΗΠΑ μετά το Βιετνάμ”.

Thank you for your service @RollingStone pic.twitter.com/6xrw4XL2Xn

— Julia Claire (@ohJuliatweets) November 30, 2023

Το BBC αναφέρει πως πέθανε ο Χένρι Κίσινγκερ, ένας “διχαστικός διπλωμάτης που διαμόρφωσε τις παγκόσμιες εξελίξεις”. Το δημοσίευμα του βρετανικού Μέσου κλείνει μάλιστα με μια ατάκα του Κίσινγκερ που χαρακτήριζε τη στάση του συνολικά: “Μια χώρα που απαιτεί ηθική τελειότητα στην εξωτερική της πολιτική, δεν θα πετύχει ούτε τελειότητα ούτε ασφάλεια”.

Henry Kissinger: Divisive diplomat who towered over world affairs https://t.co/dgnjuwcLI8

— BBC News (UK) (@BBCNews) November 30, 2023

Ειρωνικό το post του Jacobin:

Στο κεντρικό του θέμα έχει τίτλο το: “Μόνο οι καλοί πεθαίνουν νέοι”.

Η Washington Post έγραψε πως πέθανε ο άνθρωπος που διαμόρφωσε τις παγκόσμιες εξελίξεις, ενώ στον υπότιτλο αναφέρει πως δέχθηκε “αμείλικτες κριτικές και έγινε στόχος εκείνων που τον χαρακτήρισαν ως πολιτικό χωρίς αρχές και ανήθικο”. 

Το CNN χαρακτήρισε τον Κίσινγκερ ως μια “κυρίαρχη και πολωτική δύναμη στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ”. “Ο Κίσινγκερ ήταν συνώνυμο της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ τη δεκαετία του 1970” σημειώνεται ενδεικτικά, ενώ ιδιαίτερη μνεία γίνεται για τη “μυστική διπλωματία” που εφάρμοσε ο πολιτικός, σε συνεργασία με τον πρόεδρο Νίξον.

Οι New York Times κρατούν πιο ουδέτερη θέση, αναφέροντας πως “πέθανε ο άνθρωπος που διαμόρφωσε την ιστορία του έθνους στον Ψυχρό Πόλεμο”. “Αποθεώθηκε και εξυβρίστηκε. Η περίπλοκη κληρονομιά του εξακολουθεί να αντηχεί στις σχέσεις με την Κίνα, τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή”, τονίζεται στον υπότιτλο του κεντρικού δημοσιεύματος των N.Y. Times.

Οι N.Y. Times φιλοξενούν άρθρο γνώμης του πρώην αναπληρωτή συμβούλου εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, Μπεν Ρόουντς, με τίτλο “Χένρι Κίσινγκερ, ο υποκριτής”. “Για τον Κίσινγκερ η αξιοπιστία είχε τις ρίζες της στα όσα κάνεις και όχι στα όσα πιστεύεις, ακόμα και όσα κάνεις καθιστούν άκυρα τα αμερικανικά ιδεώδη για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του Διεθνούς Δικαίου”. Ο αρθρογράφος αναφέρει πως ο Κίσινγκερ ευθύνεται για σφαγές χιλιάδων αμάχων και πως δεν τον ενδιέφεραν οι όροι με τους οποίους θα τελείωνε ο πόλεμος στο Βιετνάμ. “Είναι ειρωνικό πως ο πολιτικός “ρεαλισμός” του, έφτασε στο απόγειό του στο απόγειο του Ψυχρού Πολέμου, μια σύγκρουση που φαινομενικά αφορούσε την ιδεολογία… Με την πολιτική του πέρασε το μήνυμα πως η Αμερική ενδιαφέρεται για τη Δημοκρατία που αφορά την ίδια, όχι τους άλλους”. Σε άλλο σημείο, γράφει ο Ρόουντς: “Η αξιοπιστία, τελικά, δεν αφορά μόνο το αν τιμωρείς έναν αντίπαλο για να στείλεις ένα μήνυμα σε έναν άλλον. Έχει επίσης να κάνει με το αν είσαι αυτό που λες ότι είσαι”. Και καταλήγει στο ότι ο απόλυτος κυνισμός, οδηγεί εν τέλει με μαθηματική ακρίβεια στην απολυταρχία. 

“Δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να καθόμαστε να βλέπουμε μια χώρα να γίνεται κομμουνιστική λόγω της ανευθυνότητας του λαού της. Αυτά τα θέματα είναι πολύ σημαντικά για τους Χιλιανούς ψηφοφόρους ώστε να τους αφήσουμε να τα αποφασίσουν μόνοι τους”, είχε πει ο ίδιος.

Το Time, έγραψε πως πέθανε ένας πολιτικός με μεγάλη επιρροή αλλά και “πολωτική” στάση. Στο δημοσίευμά του το Time κάνει αναφορά στο αμφιλεγόμενο Νόμπελ Ειρήνης του 1973, ενώ τονίζεται πως είχε επικριθεί ως εγκληματίας πολέμου. Αναφέρεται πως του πιστώνεται η ύφεση στην κρίση με τη Ρωσία και την Κίνα και η απεμπλοκή από το Βιετνάμ, ωστόσο όπως αναφέρει το περιοδικό οι επικριτές του, του καταλογίζουν εκατομμύρια θανάτους και δη, μετά το ΟΚ του για σφοδρούς βομβαρδισμούς σε Καμπότζη και Λάος, τη γενοκτονία στο Ανατολικό Τιμόρ και το Μπαγκλαντές, τον εμφύλιο στη νότια Αφρική αλλά και τις ραδιουργίες του ως προς την ανάληψη της ηγεσίας στη Χιλή από δημοκρατικά εκλεγμένο ηγέτη.

Το Rolling Stone γράφει για τον πιο «φημισμένο στρατηγό της αμερικανικής πολιτικής στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα», φιλοξενώντας τα όσα είχε αναφέρει στο παρελθόν ο ιστορικός Γκρεγκ Γκράντιν, ο οποίος είχε συγγράψει την βιογραφία του Κίσιντζερ. «Ο Γκράντιν υπολογίζει ότι από τις ενέργειες του Κίσιντζερ μεταξύ του 1969 και του 1976, περίπου οκτώ ετών, οδήγησε στον θάνατο 3-4 εκατομμυρίων ανθρώπων», αναφερόμενος στα γεγονότα της Καμπότζης, της Χιλής, του Ανατολικού Τιμόρ, του Μπαγκλαντές.

«Οι Κουβανοί λένε ότι δεν υπάρχει κακό που να κρατά 100 χρόνια και ο Κίσιντζερ προσπάθησε να τους βγάλει τρελούς», είπε ο Γκράντιν στο περιοδικό Rolling Stone λίγο καιρό πριν τον θάνατο του Αμερικανού διπλωμάτη.

Το Rolling Stone ολοκληρώνει την αναφορά του στον θάνατο του Κίσιντζερ επισημαίνοντας ότι τα ΜΜΕ στις ΗΠΑ θα «αναλύσουν το πώς ο ίδιος μπορούσε να δώσει εντολές που οδήγησαν στον θάνατο τόσων ανθρώπων και να γλιτώσει. Ο Κίσιντζερ εφάρμοσε την πολιτική που προωθούσε “το αμερικανικό μεγαλείο” και ως εκ τούτου, ο Τύπος είχε εξυψώσει την εικόνα του, χαρακτηρίζοντάς τον ως “την ψυχρόαιμη ιδιοφυία που έφτιαξε το πρεστίζ των ΗΠΑ μετά το Βιετνάμ”».

Ο Χένρυ Άλφρεντ Κίσινγκερ, γεννήθηκε στις 27 Μαΐου του 1923 ήταν Γερμανοεβραίος-Αμερικανός πολιτικός, διπλωμάτης, ακαδημαϊκός, καθηγητής πολιτικής επιστήμης και διεθνών σχέσεων και συγγραφέας, που υπηρέτησε ως 56ος υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, από το 1973 έως το 1977 υπό τους προέδρους Ρίτσαρντ Νίξον (1973-1974) και Τζέραλντ Φορντ (1974-1977).

Επίσης, από το 1969 έως το 1975, υπηρέτησε και ως Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών στη προεδρία Νίξον και στην προεδρία του προεδρία Φορντ. Ο Χένρυ Κίσινγκερ ήταν μέλος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Η υπογραφή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός ήταν αυτό που επικαλέστηκε η επιτροπή όταν το απένειμε το Νόμπελ ειρήνης το 1973 — όμως ο βιετναμέζος ηγέτης Λε Ντικ αρνήθηκε να το παραλάβει. Η βράβευση πιθανόν θα παραμείνει η πιο αμφιλεγόμενη στην ιστορία. Επικριτές του Χένρι Κίσινγκερ για χρόνια απαιτούσαν να δικαστεί για εγκλήματα πολέμου.

Κατήγγειλαν τον σκοτεινό, όχι σπάνια απροκάλυπτο ρόλο του σε αποφάσεις όπως οι μαζικοί βομβαρδισμοί των ΗΠΑ στην Καμπότζη, ή η αμερικανική υποστήριξη στον ινδονήσιο δικτάτορα Σουχάρτο, η εισβολή των δυνάμεων του οποίου στο Ανατολικό Τιμόρ στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 200.000 ανθρώπους το 1975.

Όμως ήταν πάνω απ’ όλα η δράση της CIA στη Λατινική Αμερική, συχνά με προσωπικές του εντολές, αυτή που αμαύρωσε περισσότερο από καθετί άλλο την εικόνα του: ειδικά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1973 στη Χιλή, η κατάληψη της εξουσίας από τον Αουγούστο Πινοτσέτ και ο θάνατος του σοσιαλιστή προέδρου Σαλβαδόρ Αλιέντε.

• Στην πορεία των ετών, ήρθαν στο φως απόρρητα έγγραφα που αποκάλυπταν το περίγραμμα και το εύρος αυτού που θα γινόταν γνωστό με την ονομασία «Σχέδιο Κόνδωρ»: σκοπός του ήταν η εξάλειψη των αντιπάλων των στρατιωτικών δικτατοριών στη Λατινική Αμερική τα χρόνια του 1970 και του 1980.

Μολαταύτα, ο συγγραφέας των βιβλίων Διπλωματία (1994) και Παγκόσμια Τάξη (2014), πατέρας δυο παιδιών, παντρεμένος από το 1974 με τη φιλάνθρωπο Νάνσι Μαγκίνες, διατηρούσε ως τον θάνατό του τεράστια επιρροή. Και – φυσικά – παρέμενε γεράκι: τον Ιανουάριο, τάχθηκε υπέρ της συνέχισης της υποστήριξης στην Ουκρανία, που έπρεπε, κατ’ αυτόν, να γίνει κράτος μέλος του NATO.

• Το 2002, διατέλεσε πρόεδρος της Επιτροπής της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 («Επιτροπή 9/11»), προκειμένου να διερευνηθούν πλήρως οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με πολλούς μελετητές των Διεθνών Σχέσεων, η θητεία του ως υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, ήταν εξαιρετικά αποτελεσματική και επιτυχημένη

Επί υπουργίας του, μεταξύ άλλων έλαβε χώρα το πραξικόπημα της ελληνικής Χούντας και η πολύνεκρη τουρκική εισβολή στην Κύπρο τον Ιούλιο και Αύγουστο του 1974. Όπως αποκαλύφτηκε σε εμπιστευτικά έγγραφα του βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών και του αμερικανικού Λευκού Οίκου, βασικός στόχος της πολιτικής του Κίσινγκερ στο Κυπριακό ήταν να ικανοποιηθεί η Τουρκία, την οποία θεωρούσε πιο σημαντική από την Ελλάδα ως σύμμαχο των ΗΠΑ. Από τους πρώτους που αποκάλυψε ότι ο Κίσινγκερ και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ήταν εκ των προτέρων ενήμεροι για το πραξικόπημα της χούντας ήταν ο πολιτικός ανταποκριτής των New York Times, σε φύλλο της εφημερίδας του Αυγούστου του 1974.

Πιστώθηκε την προσέγγιση με τη Μόσχα και με το Πεκίνο, όμως η εικόνα του αμαυρώθηκε εξαιτίας της εμπλοκής του σε τραγικά γεγονότα, πάνω απ’ όλα στο πραξικόπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1973 στη Χιλή. Ένδειξη της αύρας και της επιρροής του βραχύσωμου άνδρα με τα χοντρά γυαλιά, την μπάσα φωνή και τη χαρακτηριστική γερμανική χροιά της προφοράς του στα αγγλικά: παρά την πολύ προχωρημένη του ηλικία, τον συμβουλευόταν συχνά μεγάλο μέρος της πολιτικής ελίτ των ΗΠΑ, κι όχι μόνο, ενώ όχι σπάνια τον υποδέχονταν στο εξωτερικό αρχηγοί κρατών.

• Στο τελευταίο του μείζον ταξίδι, τον Ιούλιο επισκέφθηκε το Πεκίνο, για να συναντηθεί με τον κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Αυτός ο τελευταίος εξήρε τον «θρυλικό διπλωμάτη» ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στην προσέγγιση της Κίνας και των ΗΠΑ τα χρόνια του 1970.

Ουδείς άλλος σημάδεψε όσο αυτός την αμερικανική εξωτερική πολιτική το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Φημισμένος για τις απαράμιλλες διαπραγματευτικές του ικανότητες, ο Χένρι Κίσιντζερ ταυτόχρονα συχνά επεδείκνυε ροπή στον αυταρχισμό. Ο πραγματιστής πολιτικός που πιστώνεται την «αμερικανική Realpolitik» ήταν πάντα αληθινό «γεράκι» της Ουάσιγκτον – υπήρξε περίπλοκη προσωπικότητα, που γεννούσε τόσο θαυμασμό όσο και μίσος.

Ο ναζισμός σημάδεψε ανεξίτηλα τον νεαρό Γερμανοεβραίο Χάιντς Άλφρεντ Κίσινγκερ, που γεννήθηκε την 27η Μαΐου 1923 στη Φουρτ (Βαυαρία): στα 15 του, μετατρεπόταν σε πρόσφυγα στις ΗΠΑ μαζί με την οικογένειά του. Αφού απέκτησε την αμερικανική υπηκοότητα στα 20 του χρόνια, θα κατατασσόταν στον στρατό και θα υπηρετούσε στην Ευρώπη, κυρίως στη στρατιωτική αντικατασκοπεία, λόγω των άπταιστων γερμανικών του. Παρασημοφορήθηκε για τη δράση του.

• Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, επιθυμώντας διακαώς να συνεχίσει τις σπουδές του, μπήκε στο Χάρβαρντ — από όπου βγήκε με πτυχίο στις διεθνείς σχέσεις, προτού γίνει μέλος του διδακτικού προσωπικού και της διεύθυνσης του πασίγνωστου πανεπιστημίου. Εκείνη την περίοδο, οι Δημοκρατικοί πρόεδροι Τζον Κένεντι και Λίντον Τζόνσον άρχιζαν να συμβουλεύονται ολοένα συχνότερα τον λαμπρό – και ιδιαίτερα φιλόδοξο – καθηγητή.

Όμως ο διοπτροφόρος πανεπιστημιακός δε θα μετατρεπόταν σε παγκόσμια μορφή της διπλωματίας παρά την περίοδο του Ρίτσαρντ Νίξον, όταν αρχικά έγινε σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του Λευκού Οίκου και κατόπιν υπουργός Εξωτερικών – κατείχε και τις δύο θέσεις από το 1973 ως το 1975, ενώ παρέμεινε ΥΠΕΞ υπό τον Τζέραλντ Φορντ, ως το 1977.

Έθεσε σε εφαρμογή την αμερικανική Realpolitik, επιδιώκοντας την αποκλιμάκωση των εντάσεων με τη σοβιετική ένωση και την προσέγγιση με την Κίνα του Μάο, όπου πήγε επανειλημμένα – με άκρα μυστικότητα – για να προετοιμάσει την ιστορική επίσκεψη του προέδρου Νίξον στο Πεκίνο το 1972. Διεξήγαγε εξάλλου, επίσης με άκρα μυστικότητα, ενώ βομβαρδιζόταν ανηλεώς το Ανόι, διαπραγματεύσεις για να τερματιστεί ο πόλεμος του Βιετνάμ.