Όπως περιέγραψε ο κ. Κονταράτος, είχε αφήσει τη βάρκα στο λιμάνι μετά από ψάρεμα, ωστόσο η κακοκαιρία που ακολούθησε δημιούργησε έντονη θαλασσοταραχή. Το μεσημέρι δέχθηκε τηλεφώνημα από φίλο του που τον ενημέρωσε πως το σκάφος βούλιαζε.

“Έπρεπε να βουτήξω μέσα στη θάλασσα”

«Μου λέει “η βάρκα βουλιάζει”. Εκεί τρελάθηκα. Βούτηξα, μπήκα μέσα στη βάρκα, την τράβηξα λίγο πιο βαθιά, αλλά ήταν πολύ επικίνδυνα και έπρεπε να βουτήξω μέσα στη θάλασσα. Ήτανε 10 μποφόρ και ήταν πολύ επικίνδυνα. Παραλίγο να είχα πνιγεί», ανέφερε ο κ. Κονταράτος μιλώντας στο ΕΡΤnews.
Εξήγησε πως χρειάστηκε έξι με επτά λεπτά για να καταφέρει να βγει στη στεριά, ενώ όπως είπε, σε κάποιο σημείο το κύμα τον κρατούσε μέσα στη θάλασσα.

«Δεν με άφηνε να βγω έξω. Με κρατάει εκεί και προσπαθεί να με τραβάει κάτω», σημείωσε, προσθέτοντας ότι ακόμη λίγα δευτερόλεπτα θα μπορούσαν να αποβούν μοιραία και ο ίδιος να πνιγεί. Για να διασφαλίσει το σκάφος, έδεσε επιπλέον σχοινί από την απέναντι πλευρά του λιμανιού, λειτουργώντας ως δεύτερη άγκυρα, σε περίπτωση που κοβόταν το βασικό σκοινί.

“Άμα πάθει κάτι το σκάφος μου, θα τρελαθώ”

Το καΐκι, όπως εξήγησε, ήταν αρχικά επαγγελματικό τουριστικό σκάφος του παππού του, στη συνέχεια πέρασε στον πατέρα του και σήμερα το χρησιμοποιεί ο ίδιος για ψάρεμα. «Αυτή είναι του παππού μου. Την είχε σαράντα πέντε χρόνια… Άμα πάθει κάτι το σκάφος μου, θα τρελαθώ», ανέφερε.

Ο κ. Κονταράτος, πατέρας τριών παιδιών, βρίσκεται στη θάλασσα από μικρό παιδί, ενώ εργάζεται και σε θαλάσσιες καλλιέργειες. Περιγράφοντας τη ζωή στα μικρά νησιά τον χειμώνα, έκανε λόγο για δύσκολες συνθήκες. Ο ίδιος δηλώνει πλέον ανακουφισμένος που η περιπέτεια είχε αίσιο τέλος, επισημαίνοντας ότι η αγάπη του για τη θάλασσα και το σκάφος του τον ώθησαν να ρισκάρει, παρά τον κίνδυνο.

Η χρηματοδότηση πολλών υπουργείων λήγει τα μεσάνυχτα της Παρασκευής προς το Σάββατο. Εάν μέχρι τότε δεν εγκριθεί ένας προϋπολογισμός για αυτές τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες –μεταξύ άλλων και του υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS)– θα οδηγηθούν στο διαβόητο “shutdown”, δηλαδή θα διακόψουν τη λειτουργία τους.

Ο προϋπολογισμός που είχε ήδη εγκριθεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων φαινόταν ότι δεν θα αντιμετώπιζε προβλήματα στη Γερουσία, όμως τα γεγονότα της Μινεάπολης άλλαξαν τα δεδομένα. Πολλοί γερουσιαστές ζήτησαν να τεθούν περιορισμοί στον τρόπο λειτουργίας της αστυνομίας μετανάστευσης (ICE) μετά τη δολοφονία του 37χρονου νοσηλευτή Άλεξ Πρέτι από πράκτορες, στο περιθώριο διαδηλώσεων. Αρνούνται έτσι να ψηφίσουν οποιονδήποτε προϋπολογισμό για το DHS (στο οποίο υπάγεται η ICE) όσο η κυβέρνηση Τραμπ δεν αναθεωρεί την πολιτική της σε αυτό το θέμα.

«Φάνει πια, αυτά που κάνει η ICE, εκτός νομίμου πλαισίου, είναι ωμότητες με κρατική στήριξη και αυτό πρέπει να σταματήσει», είπε νωρίτερα ο επικεφαλής της μειοψηφίας των Δημοκρατικών Τσακ Σούμερ. «Αυτό δεν είναι η Αμερική», πρόσθεσε, χαρακτηρίζοντας τους πράκτορες της ICE «αλήτες που περιφέρονται στους δρόμους μας».

Με βάση τους ισχύοντες κανονισμούς στη Γερουσία απαιτούνται 60 ψήφοι, σε σύνολο 100, για να περάσει οποιοσδήποτε προϋπολογισμός. Οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν την πλειοψηφία στο σώμα αυτό, όμως χρειάζονται τις ψήφους πολλών Δημοκρατικών γερουσιαστών για να εγκριθεί το νομοσχέδιο.

Οι Δημοκρατικοί από την πλευρά τους λένε ότι είναι έτοιμοι να εγκρίνουν τα πέντε από τα έξι κεφάλαια του νομοσχεδίου, όχι όμως και το τελευταίο, που αφορά το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας. Ζητούν να διαχωριστεί ώστε να συζητήσουν τις μεταρρυθμίσεις που επιθυμούν να εφαρμοστούν.

Δεδομένου ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων υιοθέτησε και τα έξι κεφάλαια σε ένα ενιαίο νομοσχέδιο, ο διαχωρισμός τους θα προκαλούσε ντε φάκτο την παράλυση των ομοσπονδιακών υπηρεσιών τα μεσάνυχτα της Παρασκευής (7π.μ. του Σαββάτου, ώρα Ελλάδας), αφού η Βουλή θα έπρεπε και πάλι να ψηφίσει το τροποποιημένο κείμενο.

Σε μια τέτοια περίπτωση, το shutdown ενδέχεται να είναι μικρής διάρκειας.

Κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου του σήμερα, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είπε στους δημοσιογράφους ότι ελπίζει να βρεθεί μια συμβιβαστική λύση για να αποφευχθεί ένα πολυήμερο shutdown. «Πιστεύω ότι είμαστε αρκετά κοντά» σε συμφωνία, πρόσθεσε.

Το μεγαλύτερο shutdown στην ιστορία των ΗΠΑ καταγράφηκε το φθινόπωρο, όταν Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί διαφωνούσαν επί 43 ημέρες για την επιχορήγηση της ασφάλειας υγείας. Εκατοντάδες χιλιάδες ομοσπονδιακοί υπάλληλοι τέθηκαν τότε σε τεχνική ανεργία ενώ άλλοι, σε υπηρεσίες που κρίνονται ζωτικής σημασίας (ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, αστυνομικοί, στρατιώτες κλπ) συνέχισαν να εργάζονται, χωρίς να πληρώνονται. Έλαβαν τον μισθό τους όταν τελείωσε η δημοσιονομική παράλυση. Διαταράχθηκε επίσης η καταβολή ορισμένων επιδομάτων ενώ δεκάδες χιλιάδες πτήσεις ακυρώθηκαν, λόγω έλλειψης ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας αφού κάποιοι προτίμησαν να δηλώσουν ασθένεια παρά να εργάζονται αμισθί.

Κάθε χρόνο, στις αναπτυγμένες χώρες, εκατοντάδες χιλιάδες συμπολίτες μας άνω των 60 ετών νοσηλεύονται λόγω σοβαρών αναπνευστικών επιπλοκών που σχετίζονται με τον RSV, ενώ δεκάδες χιλιάδες καταλήγουν. Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, μέχρι πρόσφατα υπήρχε έλλειμμα δεδομένων από μεγάλες κλινικές μελέτες σχετικά με την ικανότητα του εμβολιασμού να αποτρέπει τη βαριά νόσηση και τη νοσηλεία.

Η ελληνική πραγματικότητα: Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν

Στην Ελλάδα, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών έχει ήδη ενσωματώσει τις νέες συστάσεις για την προστασία του πληθυσμού. Σύμφωνα με αυτές, ο εμβολιασμός έναντι του RSV κρίνεται απαραίτητος για:

·         Όλα τα άτομα ηλικίας άνω των 75 ετών.

·         Άτομα ηλικίας 60 έως 75 ετών που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες (υποκείμενα νοσήματα/συννοσηρότητες).

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, και η Βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, αναλύουν τα δεδομένα μιας νέας, ελπιδοφόρας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο The New England Journal of Medicine.

Η μελέτη-σταθμός στη Δανία: Δεδομένα από 131.000 συμμετέχοντες

Μια εκτενής κλινική δοκιμή που πραγματοποιήθηκε στη Δανία κατά την περίοδο 2024–2025 ήρθε να ρίξει φως στην αποτελεσματικότητα του νέου εμβολίου RSVpreF. Το συγκεκριμένο εμβόλιο στοχεύει την πρωτεΐνη F του ιού στην αρχική της μορφή (pre-fusion), επιτυγχάνοντας έτσι μια εξαιρετικά ισχυρή ανοσολογική απόκριση.

Η μελέτη ήταν εντυπωσιακή σε κλίμακα, με τη συμμετοχή 131.000 ατόμων άνω των 60 ετών. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τα εθνικά μητρώα υγείας της χώρας για να παρακολουθήσουν την πορεία των εμβολιασμένων σε σύγκριση με μια ομάδα ελέγχου που δεν είχε λάβει το εμβόλιο.

Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα

Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την καθοριστική συμβολή του εμβολίου στην πρόληψη της σοβαρής νόσου:

·         Μείωση Νοσηλειών κατά 80%: Στην ομάδα των εμβολιασμένων, μόλις 3 άτομα χρειάστηκαν νοσηλεία, έναντι 18 στην ομάδα χωρίς εμβολιασμό.

·         Προστασία από Πνευμονία άνω του 90%: Η αποτελεσματικότητα έναντι λοιμώξεων του κατώτερου αναπνευστικού ήταν σχεδόν καθολική.

Πέρα από την αναπνευστική νόσο: Έμμεσα οφέλη για την καρδιά

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης είναι ότι οι εμβολιασμένοι εμφάνισαν λιγότερες νοσηλείες για αναπνευστικά προβλήματα γενικά, ακόμα και όταν ο RSV δεν είχε επιβεβαιωθεί εργαστηριακά. Αυτό υποδηλώνει ότι ο ιός συχνά υποδιαγιγνώσκεται, προκαλώντας όμως σοβαρή επιβάρυνση.

Επιπλέον, παρατηρήθηκε τάση μείωσης των καρδιοαναπνευστικών επεισοδίων. Φαίνεται πως ο RSV δεν πλήττει μόνο τους πνεύμονες, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως «πυροκροτητής» για καρδιαγγειακές επιπλοκές, ιδιαίτερα σε άτομα με προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας.

Ασφάλεια και ανεπιθύμητες ενέργειες

Το προφίλ ασφάλειας του εμβολίου RSVpreF κρίθηκε απόλυτα καθησυχαστικό. Η συχνότητα σοβαρών παρενεργειών ήταν παρόμοια μεταξύ εμβολιασμένων και μη, ενώ δεν καταγράφηκαν ανησυχητικές νευρολογικές επιπλοκές (όπως το σύνδρομο Guillain–Barré). Οι ελάχιστες περιπτώσεις που σχετίστηκαν με το εμβόλιο ήταν ήπιες και διαχειρίσιμες.

Γιατί ο εμβολιασμός είναι ζήτημα Δημόσιας Υγείας;

Σε μια κοινωνία όπου ο πληθυσμός γηράσκει, η πρόληψη των νοσηλειών είναι κρίσιμη για δύο λόγους:

1.      Προστασία της Ποιότητας Ζωής: Οι ηλικιωμένοι αποφεύγουν την ταλαιπωρία της νοσηλείας και τις μακροχρόνιες επιπτώσεις μιας βαριάς λοίμωξης.

2.      Αποσυμφόρηση του Συστήματος Υγείας: Η μείωση των εισαγωγών στα νοσοκομεία επιτρέπει την καλύτερη διαχείριση των πόρων για όλους τους πολίτες.

Η μελέτη αυτή αποτελεί την ισχυρότερη απόδειξη ότι ο εμβολιασμός έναντι του RSV δεν είναι απλώς ένα μέτρο πρόληψης συμπτωμάτων, αλλά μια ασπίδα ζωής ενάντια στη σοβαρή νόσο. Η επιστημονική πρόοδος μας προσφέρει πλέον τα εργαλεία για μια «υγιή γήρανση», μετατρέποντας τον RSV από μια αόρατη απειλή σε μια διαχειρίσιμη κατάσταση.

Ο έγκαιρος εμβολιασμός, όπως ειπώθηκε, προστατεύει αποτελεσματικά έναντι της σοβαρής νόσησης ή ακόμα και του θανάτου και ειδικά για τα άτομα με αυξημένη ευαλωτότητα. Βεβαίως, καλό είναι οι ασθενείς να συνεννοηθούν προηγουμένως με τον οικογενειακό τους γιατρό.

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, ο εμβολιασμός κατά της εποχικής γρίπης συστήνεται ιδιαίτερα για τα άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, τα βρέφη και παιδιά 6 μηνών έως 5 ετών, τα παιδιά άνω των 5 ετών και τους ενήλικες με χρόνια νοσήματα ή επιβαρυντικούς παράγοντες, τις εγκυμονούσες, λεχώνες και θηλάζουσες, τα άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία, τα παιδιά που λαμβάνουν μακροχρόνια ασπιρίνη, τα άτομα που φροντίζουν βρέφη ή ασθενείς με υποκείμενα νοσήματα.

Εμβόλιο συστήνεται επίσης και για τον πληθυσμό, που ζει σε κλειστά περιβάλλοντα, για εργαζόμενους στον χώρο της υγείας και σε κέντρα διαμονής προσφύγων, αστέγους, καθώς και όσους έρχονται σε τακτική επαφή με ζώα υψηλού κινδύνου.

Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, διαθέσιμα αντιγριπικά εμβόλια για την περίοδο 2025-2026 περιλαμβάνουν τα Vaxigrip TIV, Influvac, Flucelvax, Efluelda, Fluad και Fluenz, με συγκεκριμένες ενδείξεις ανά ηλικία και κατάσταση υγείας. Η επιλογή του κατάλληλου σκευάσματος γίνεται πάντα με γνώμονα την ασφάλεια του ατόμου, συμπεριλαμβανομένων των εγκύων και των ατόμων υψηλού κινδύνου.

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός είναι ασφαλής, αποτελεσματικός και μπορεί να χορηγηθεί με το εμβόλιο κατά του COVID-19, αλλά σε διαφορετικά σημεία του σώματος.

Τα συμβατικά αντιγριπικά εμβόλια μπορούν να χορηγηθούν και στα φαρμακεία, χωρίς ιατρική συνταγή, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Κάθε εμβολιασμός καταχωρίζεται υποχρεωτικά στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών, εξασφαλίζοντας σωστή παρακολούθηση, ενημέρωση των αρμόδιων φορέων και προστασία της δημόσιας υγείας.

Για περισσότερες πληροφορίες, οι πολίτες μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα του Υπουργείου Υγείας www.moh.gov.gr ή να επικοινωνήσουν με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, κατά τη διάρκεια δρομολογίου το πρωί της Παρασκευής, ο οδηγός αποβίβασε τρεις μαθητές σε μη κατοικημένη περιοχή οικισμού της Δράμας, αφήνοντάς τους εκτεθειμένους σε κίνδυνο.

Για την υπόθεση έχει διαταχθεί προανάκριση από το Αστυνομικό Τμήμα Δοξάτου.

Όπως επισημαίνεται μάλιστα, όλες οι υπηρεσίες και τα τεχνικά μέσα που αποτελούν τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας στις παραπάνω περιοχές έχουν τεθεί σε κατάσταση κινητοποίησης Red Code, ενώ έχει ενεργοποιηθεί και αναπτυχθεί το αναγκαίο ανθρώπινο δυναμικό και τα αντίστοιχα προς τις ανάγκες, υλικά και μέσα για την ετοιμότητα, πάντα ενόψει επαπειλούμενου κινδύνου.

Μάλιστα γίνεται η υπενθύμιση απαγόρευσης καύσης και χρήσης πυρός σε υπολείμματα καλλιεργειών, χορτολιβαδικές εκτάσεις ή άλλο, απαγόρευσης του καπνίσματος σε κυψέλες μελισσών, όπως και εκτέλεσης θερμών εργασιών (συγκόλληση, τροχός κοπής κ.ά.), χρήσης υπαίθριων ψησταρίων, χρήσης των «Sky Lanterns» (αερομεταφερόμενα ιπτάμενα φαναράκια ή αερόστατα), χρήσης ειδών πυροτεχνίας, όπως και προληπτική απαγόρευση διέλευσης, παραμονής και κυκλοφορίας προσώπων και οχημάτων, στα δασικά οικοσυστήματα υψηλής προστασίας που ευρίσκονται σε περιοχές υψηλής επικινδυνότητας για την εκδήλωση δασικών πυρκαγιών, σε περιοχές NATURA, καθώς και σε δασικά οικοσυστήματα, πάρκα και άλση και λοιπές ευπαθείς περιοχές της Περιφέρειας Κρήτης, όπως έχουν ορισθεί με σχετικές αποφάσεις αντιπεριφερειαρχών.

Ακραίος κίνδυνος πυρκαγιάς – Κατάσταση συναγερμού (κατηγορία κινδύνου 5) για τις εξής περιοχές:

– Περιφέρεια Αττικής (πλην νήσου Κυθήρων)

– Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας (ΠΕ Βοιωτίας, ΠΕ Εύβοιας)

– Περιφέρεια Πελοποννήσου (ΠΕ Αργολίδας, ΠΕ Κορινθίας)

– Περιφέρεια Κρήτης

Πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς (κατηγορία κινδύνου 4) για τις εξής περιοχές:

– Περιφέρεια Αττικής (νήσος Κυθήρων)

– Περιφέρεια Πελοποννήσου

– Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος (ΠΕ Αχαΐας)

– Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας (ΠΕ Φωκίδας, ΠΕ Βοιωτίας, ΠΕ Φθιώτιδας, ΠΕ Εύβοιας συμπεριλαμβανομένης της νήσου Σκύρου)

– Περιφέρεια Θεσσαλίας (ΠΕ Σποράδων)

– Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου (ΠΕ Λέσβου, ΠΕ Χίου, ΠΕ Σάμου, ΠΕ Ικαρίας)

– Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου (Κυκλάδες, ΠΕ Καρπάθου)

– Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης (ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Έβρου συμπεριλαμβανομένης της νήσου Σαμοθράκης)

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχει ενημερώσει τις αρμόδιες υπηρεσιακά εμπλεκόμενες κρατικές υπηρεσίες, καθώς και τις Περιφέρειες και τους Δήμους των ανωτέρω περιοχών, ώστε να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα πολιτικής προστασίας προκειμένου να αντιμετωπίσουν άμεσα τα όποια επεισόδια πυρκαγιών.

Παράλληλα, συνιστά στους πολίτες να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να αποφεύγουν ενέργειες στην ύπαιθρο, που μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά από αμέλεια, όπως το κάψιμο ξερών χόρτων και κλαδιών ή υπολειμμάτων καθαρισμού, η χρήση μηχανημάτων που προκαλούν σπινθήρες, όπως δισκοπρίονα, συσκευές συγκόλλησης, η χρήση υπαίθριων ψησταριών, το κάπνισμα μελισσών, η ρίψη αναμμένων τσιγάρων κ.ά. Επίσης, υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου απαγορεύεται η καύση των αγρών. Σε περίπτωση που αντιληφθούν πυρκαγιά, οι πολίτες παρακαλούνται να ειδοποιήσουν αμέσως την Πυροσβεστική Υπηρεσία στον αριθμό κλήσης 199.

Η απάντηση βρίσκεται υπόγεια

Το ταξίδι ξεκινά βαθιά κάτω από την επιφάνεια της γης: πάνω από το 99 τοις εκατό του πλαστικού προέρχεται από ορυκτά καύσιμα.

Το αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο εξορύσσονται με μεθόδους όπως η εξόρυξη, η γεώτρηση ή η υδραυλική ρωγμή.

Διάγραμμα πίτας που δείχνει ότι το 4,8% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου χρησιμοποιείται για πλαστικά. Το ποσό αυτό αναμένεται να αυξηθεί 5 φορές έως το 2050.

Περίπου το 4 έως 8% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου χρησιμοποιείται για την κατασκευή πλαστικών, ποσοστό που αναμένεται να ανέλθει στο 20 τοις εκατό μέχρι το 2050.

Αυτές οι τάσεις ανάπτυξης έρχονται σε αντίθεση με τον στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού για περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη στους 1,5°C.

Η περιβαλλοντική δικαιοσύνη είναι ιδιαίτερα σημαντική και σε αυτό το σενάριο, επειδή οι μονάδες ορυκτών καυσίμων τείνουν να βρίσκονται σε κοινότητες χαμηλού εισοδήματος, επιβαρύνοντας άδικα τους κατοίκους που συχνά δεν διαθέτουν τα μέσα για να προστατεύσουν την ευημερία τους.

Φύση διπλής ακμής

Το επόμενο βήμα είναι οι πρώτες ύλες να υποστούν μια σειρά από περίπλοκες και ενεργοβόρες χημικές αντιδράσεις και διεργασίες, με αποτέλεσμα τελικά τον σχηματισμό πλαστικής ρητίνης. Το αποτέλεσμα: μικρά πλαστικά σφαιρίδια για την κατασκευή ενός μπουκαλιού.

Για την πλειονότητα των πλαστικών φιαλών παγκοσμίως, η ρητίνη που χρησιμοποιείται είναι τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο, που συχνά αναφέρεται ως «PET». Τα μπουκάλια που κατασκευάζονται με αυτό το υλικό είναι εύκολα ανακυκλώσιμα, αλλά η πρόκληση έγκειται στη διατήρηση της ποιότητάς του καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ανακύκλωσης, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε υποβάθμιση και τελικά δημιουργία απορριμμάτων. Τα καπάκια μπουκαλιών, συχνά κατασκευασμένα από πολυολεφίνες, παρουσιάζουν εξαιρετικές ιδιότητες ανακύκλωσης. Ωστόσο, η ανακυκλωσιμότητα τους είναι συχνά χαμηλή λόγω των πρόσθετων, όπως οι χρωστικές. Ωστόσο, η επιλογή να μην ανακυκλωθούν τα μπουκάλια PET μπορεί να οδηγήσει σε μια εκπληκτική περίοδο αποσύνθεσης περίπου 450 ετών στο περιβάλλον – αλλά θα το εμβαθύνουμε αργότερα.

Καθώς οι ιδιότητες της πρώτης ύλης εξευγενίζονται για τη δημιουργία ενός χρησιμοποιήσιμου προϊόντος, εκθέτει παραδόξως τόσο την ανθρώπινη υγεία όσο και τον πλανήτη σε σκληρές συνθήκες, υπογραμμίζοντας την εγγενή φύση διπλής όψης της παραγωγής μικρών πλαστικών σφαιριδίων.

Για παράδειγμα, αυτό το στάδιο της διαδικασίας, που διεξάγεται σε εγκαταστάσεις που συχνά ανήκουν σε θυγατρικές διεθνών εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, απαιτεί σημαντική ποσότητα ενέργειας.

Είναι επίσης πολύ ρυπογόνο: περίπου το 90% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που σχετίζονται με τα πλαστικά προέρχονται από την εξόρυξη και την επεξεργασία πρώτων υλών, οι οποίες απελευθερώνουν επιβλαβείς εκπομπές αέρα και μπορεί να οδηγήσουν σε κινδύνους για την υγεία, όπως αναπαραγωγικές και αναπτυξιακές διαταραχές ή καρκίνο.

Και πρόσφατα, μια ομάδα επιστημόνων ανακάλυψε περισσότερες από 16.000 χημικές ουσίες που σχετίζονται με τα πλαστικά – τουλάχιστον το ένα τέταρτο των οποίων πιστεύεται ότι είναι επικίνδυνες για την ανθρώπινη ευημερία και την οικολογική ακεραιότητα.

Ένα τρομακτικό φορτίο

Τα μικρά πλαστικά pellets αποστέλλονται σε εταιρείες που χειρίζονται την κατασκευή προϊόντων.

Οι μέθοδοι ναυτιλίας δεν είναι φιλικές προς το περιβάλλον, συχνά βασίζονται σε φορτηγά πλοία, γεγονός που σε συνδυασμό με τη συχνή ανάγκη κάλυψης μεγάλων αποστάσεων, αυξάνει την περιβαλλοντική πίεση μέσω υψηλότερων εκπομπών άνθρακα.

Αυτό το μέρος της διαδικασίας είναι επίσης ευαίσθητο επειδή τα μικρο- και τα νανοπλαστικά μπαίνουν στο παιχνίδι.

Η απουσία αποδείξεων δεν είναι απόδειξη απουσίας

Τα μικροπλαστικά είναι μικροσκοπικά σωματίδια μεγέθους από 5 χιλιοστά έως 1 μικρόμετρο. Τα νανοπλαστικά είναι σωματίδια με μέγεθος μικρότερο από 1 μικρόμετρο. Δημιουργούνται όταν διασπώνται μεγαλύτερα πλαστικά ή από την απελευθέρωση μικροσκοπικών πλαστικών. Αυτό μπορεί να συμβεί και σε προηγούμενα στάδια, αλλά συμβαίνει κυρίως κατά τη μεταφορά, όπου είναι πολύ πιθανές οι διαρροές, ο κακός χειρισμός ή οι διαρροές.

Πού καταλήγουν αυτά τα σωματίδια;

Απλά παντού. Βρίσκουν το δρόμο τους στον αέρα, το νερό, το έδαφος και όχι μόνο. Ο ωκεανός φέρει το κύριο βάρος. Και από τη στιγμή που αυτά τα μικροσκοπικά σωματίδια βρίσκονται στο περιβάλλον, δεν διασπώνται φυσικά και δεν μπορούν να αφαιρεθούν. Οι επιστήμονες έχουν βρει σωματίδια πλαστικού στα στομάχια των ψαριών, στους πλακούντες των εγκύων γυναικών και ακόμη και κοντά στην κορυφή του Έβερεστ και της Ανταρκτικής. Άλλοι έχουν υπολογίσει ότι, κατά μέσο όρο, ένα άτομο μπορεί να φάει 5 γραμμάρια μικροπλαστικών σε μια εβδομάδα – περίπου όσο το βάρος μιας πιστωτικής κάρτας.

Ένα μπουκάλι που δεν έχει ανοίξει

Παρά την ευρεία κατανομή τους και τους πιθανούς κινδύνους, εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη ολοκληρωμένων μελετών για την πλήρη κατανόηση των μακροπρόθεσμων συνεπειών της έκθεσης αυτών των μικροσκοπικών σωματιδίων στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψη ότι περιέχουν επίσης χημικές ουσίες και πρόσθετα που προστέθηκαν στο άλλα στάδια του κύκλου ζωής τους. Αυτό το κενό στη γνώση υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για περαιτέρω έρευνα και ρυθμιστική δράση για τον μετριασμό της πιθανής βλάβης.

Κατασκευάζοντας σε δευτερόλεπτα ένα προϊόν με διάρκεια ζωής 450 ετών

Σε αυτή τη συγκυρία, τα μικρά πλαστικά σφαιρίδια υφίστανται μια μεταμόρφωση και εμφανίζονται ως τα συμβατικά πλαστικά μπουκάλια PET.

Τα μπουκάλια σχηματίζονται συνήθως με φύσημα ή έγχυση των μικρών πλαστικών σφαιριδίων σε καλούπι, διαμορφώνοντάς τα με υψηλή θερμότητα και πίεση. Η παραγωγή μιας φιάλης PET συνήθως διαρκεί από ένα κλάσμα του δευτερολέπτου έως λίγα δευτερόλεπτα.

Σε όλο τον κόσμο, οι εταιρείες έχουν την ικανότητα να παράγουν 20.000 φιάλες PET κάθε δευτερόλεπτο. Αυτό σημαίνει ότι από τότε που ξεκινήσατε να διαβάζετε αυτήν την ιστορία, έχουν ήδη παραχθεί και καταναλωθεί περίπου τρία εκατομμύρια μπουκάλια. Ωστόσο, χωρίς παρέμβαση, θα παραμείνουν για περίπου 450 χρόνια.

Μια κρίσιμη πτυχή της διαδικασίας παραγωγής είναι επίσης η συνεχιζόμενη επιδότηση ορυκτών καυσίμων από πολλές χώρες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερο κόστος παραγωγής για διάφορα πλαστικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των φιαλών PET, το οποίο με τη σειρά του ανταποκρίνεται στη ζήτηση σε έναν αυτοδιαιωνιζόμενο κύκλο και, κατά συνέπεια, ενθαρρύνει μια μελλοντική εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα.

Διανομή, κατανάλωση, απόρριψη

Το μπουκάλι PET είναι έτοιμο να γεμίσει, να σφραγιστεί και να διανεμηθεί σε εσάς. Είναι στα χέρια σας. Πίνεις μια γουλιά. Εάν τελειώσετε ένα λίτρο εμφιαλωμένο νερό, είναι πιθανό να καταπιείτε περίπου 240.000 πλαστικά θραύσματα.

Μετά τη χρήση, ένα μπουκάλι PET μπορεί να καταλήξει να πεταχτεί, να καεί ανοιχτά ή να το διαχειριστεί μέσω της διάθεσης απορριμμάτων.

Εάν το πλαστικό πεταχτεί, μολύνει τοπία, υδάτινες οδούς και οικοσυστήματα, επηρεάζοντας τα υδρόβια και τα χερσαία ζώα που συχνά το μπερδεύουν με τροφή, εισάγοντας πλαστικά στην τροφική αλυσίδα. Όταν αποτεφρώνεται, απελευθερώνει επιβλαβείς ρύπους, συμπεριλαμβανομένου του μεθανίου, που μπορεί να έχει σημαντικότερο αντίκτυπο στην κλιματική αλλαγή από το CO2 σε μικρότερες περιόδους. Και ακόμη και όταν αντιμετωπίζεται με τον πιο βιώσιμο τρόπο, μόνο το 9% περίπου όλων των πλαστικών απορριμμάτων υπολογίζεται ότι ανακυκλώνεται. Συγκεκριμένα, μόλις το 13 τοις εκατό των φιαλών, που είναι το πιο συχνά ανακυκλωμένο πλαστικό μιας χρήσης, είναι κατασκευασμένο από ανακυκλωμένο υλικό PET.

Γυρίζοντας το μπουκάλι ανάποδα

Είτε μειώνουμε τη χρήση πλαστικών μιας χρήσης, υποστηρίζουμε συστήματα επαναχρησιμοποίησης και επαναπλήρωσης είτε χρησιμοποιώντας προϊόντα που παράγονται από πιο οικολογικές εναλλακτικές, μπορούμε να μειώσουμε το πραγματικό κόστος της παραγωγής πλαστικών. Μια πρόσφατη έκθεση τόνισε ότι ο κόσμος μπορεί να μειώσει τη ρύπανση από πλαστικό κατά 80% έως το 2040.

Ακολουθούν μερικοί τρόποι για να γίνει αυτό δυνατό:

Μεταρρύθμιση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων για στροφή προς καθαρότερη και πιο βιώσιμη ενέργεια.

Αντιμετώπιση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που παράγονται κατά τη μεταφορά πλαστικών μέσω πλοίων ή άλλων μεθόδων.

Προώθηση πρακτικών κυκλικής οικονομίας για μείωση της ρύπανσης από πλαστικό και ενθάρρυνση προσεγγίσεων μηδενικών αποβλήτων για μείωση, επαναχρησιμοποίηση, επανασχεδιασμό και ανακύκλωση.

Επένδυση στην καινοτομία για τη σχεδίαση πλαστικών απορριμμάτων και την κλιμάκωση φιλικών προς το περιβάλλον υλικών και μοντέλων.

Ενδυνάμωση των άτυπων εργαζομένων στα απορρίμματα να βελτιώσουν τα μέσα διαβίωσής τους, να προωθήσουν την κοινωνική ένταξη και να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των συστημάτων διαχείρισης πλαστικών απορριμμάτων.

Η επικείμενη σύνοδος της Διακυβερνητικής Επιτροπής Διαπραγματεύσεων (INC-4), που έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί από τις 23 έως τις 29 Απριλίου 2024 στην Οτάβα του Καναδά, έχει καθοριστική σημασία από αυτή την άποψη. Ιδρύθηκε από τη Συνέλευση του ΟΗΕ για το Περιβάλλον, το INC χρησιμεύει ως πλατφόρμα διαπραγματεύσεων που στοχεύει στην επίτευξη μιας παγκόσμιας συμφωνίας για την πλαστική ρύπανση έως το τέλος του 2024.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τοn Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς που εκδίδει η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας (www.civilprotection.gov.gr), για αύριο Σάββατο 8 Ιουλίου 2023, προβλέπεται πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς (κατηγορία κινδύνου 4) για τις εξής περιοχές:

• Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου (ΠΕ Ρόδου, ΠΕ Καλύμνου, ΠΕ Κω, ΠΕ Καρπάθου)
• Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου (ΠΕ Σάμου, ΠΕ Ικαρίας)

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (civilprotection.gov.gr) του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας έχει ενημερώσει τις αρμόδιες υπηρεσιακά εμπλεκόμενες κρατικές υπηρεσίες, καθώς και τις περιφέρειες και τους δήμους των ανωτέρω περιοχών, ώστε να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα πολιτικής προστασίας προκειμένου να αντιμετωπίσουν άμεσα τυχόν επεισόδια πυρκαγιών.

Παράλληλα, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας συνιστά στους πολίτες να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να αποφεύγουν ενέργειες στην ύπαιθρο που μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά από αμέλεια, όπως το κάψιμο ξερών χόρτων και κλαδιών ή υπολειμμάτων καθαρισμού, η χρήση μηχανημάτων που προκαλούν σπινθήρες όπως δισκοπρίονα, συσκευές συγκόλλησης, η χρήση υπαίθριων ψησταριών, το κάπνισμα μελισσών, η ρίψη αναμμένων τσιγάρων, κά. Επίσης, υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου απαγορεύεται η καύση των αγρών.

Σε περίπτωση που αντιληφθούν πυρκαγιά, οι πολίτες παρακαλούνται να ειδοποιήσουν αμέσως την Πυροσβεστική Υπηρεσία στον αριθμό κλήσης 199.
Για περισσότερες πληροφορίες και οδηγίες αυτοπροστασίας από τους κινδύνους των δασικών πυρκαγιών, οι πολίτες μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας στην ηλεκτρονική διεύθυνση civilprotection.gov.gr.

Ανεξάρτητα, όμως, από το τι κάνουμε εμείς, η κλιματική κρίση συνεχίζει τη δουλειά της, προχωρώντας ακάθεκτη προς το σημείο μη αντιστροφής, μετά το οποίο, ότι κι αν κάνουν οι άνθρωποι, πιθανώς δεν θα μπορέσουν να σώσουν το ελάχιστα «σοφό» (homo sapiens) είδος που ισχυρίζονται ότι είναι και τις άλλες ανώτερες μορφές ζωής στον πλανήτη.

Ώσπου να φτάσουμε εκεί, συσσωρεύονται όλο και περισσότερο ερείπια, ιδίως στις χώρες του Νότου της ανθρωπότητας, που αντιμετωπίζουν και σειρά άλλων προβλημάτων, δεν έχουν κατάλληλες υποδομές για την αντιμετώπιση ακραίων καιρικών φαινομένων και που δεν φέρουν καμία ευθύνη στη δημιουργία της κλιματικής κρίσης.

Αλλά, βεβαίως, αυτό είναι μικρή «παρηγοριά» για τον Βορρά που, ακόμα κι όταν δεν πλήττεται ο ίδιος άμεσα από την κλιματική κρίση, πλήττεται έμμεσα όταν πλήττεται ο Νότος, για παράδειγμα με την αύξηση των προσφυγικών ροών.

Το παράδειγμα της Σομαλίας

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Σομαλίας, που είναι η πιο άμεσα και έντονα απειλούμενη χώρα του κόσμου από την κλιματική αλλαγή.

Μία μελέτη που πραγματοποίησε η σομαλική κυβέρνηση, σε συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και τη UNICEF, με τη βοήθεια επιστημόνων από το London School of Hygiene and Tropical Medicine και το Imperial College, και με χρηματοδότηση της βρετανικής κυβέρνησης, εκτίμησε ότι στη Σομαλία πέθαναν πέρυσι 43.000 περισσότεροι άνθρωποι. Αιτία, η αφύσικη ένταση και διάρκεια της ξηρασίας που προκάλεσε η κλιματική αλλαγή (https://www.unicef.org/esa/documents/insight-action-examining-mortality-somalia). Μισοί από τους θανάτους αφορούν παιδιά κάτω των πέντε ετών. Προβλέπεται ότι το πρώτο εξάμηνο εφέτος οι νεκροί θα φτάσουν τις 34.000.

Σημειώνεται, ότι μία άλλη μελέτη της UNICEF υπολογίζει σε πέντε εκατομμύρια τα παιδιά που απειλούνται από την ξηρασία συνολικά στο Κέρας της Αφρικής. (https://www.unicef.org/esa/press-releases/more-twenty-million-children-suffering-horn-africa-drought-intensifies-unicef).

Πάντως, η Σομαλία κατάφερε μέχρι στιγμής να αποφύγει το ενδεχόμενο μίας μαζικής πείνας, για την οποία είχαν εκφρασθεί φόβοι. Αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα καταφέρει να μη γνωρίσει μείζονα ανθρωπιστική καταστροφή και πείνα το ερχόμενο καλοκαίρι, καθώς εκφράζεται φόβος ότι ο μισός πληθυσμός της θα αντιμετωπίσει «έντονη τροφική ανασφάλεια».

Η Αφρική, όμως, δεν απειλείται μόνο από τις ξηρασίες. Η κλιματική αλλαγή προκαλεί και εξαιρετικής βιαιότητας τυφώνες, όπως ο πρόσφατος Freddy που έπληξε το νοτιοανατολικό τμήμα της ηπείρου, προκαλώντας επανεμφάνιση της χολέρας.

Δέκα χώρες σε άμεσο κίνδυνο

Εκτός της Σομαλίας άλλα εννέα κράτη θεωρείται ότι απειλούνται τώρα πιο άμεσα από την κλιματική κρίση:

1. Η Συρία, όπου μία δεκαετία πολέμου έχει διαβρώσει την ικανότητα του κράτους να αντιμετωπίζει κρίσεις και έχει σπρώξει το 90% του πληθυσμού κάτω από το όριο της φτώχειας.

2. Η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό αντιμετωπίζει διαρκείς συγκρούσεις, οικονομικά προβλήματα και σοβαρές επιδημίες ασθενειών όπως ιλαράς, ελονοσίας και έμπολα, ενώ πάνω από 100 ένοπλες δυνάμεις αντιμάχονται για τον έλεγχο του ανατολικού Κονγκό. Κάτω από παρόμοιες συνθήκες είναι πολύ δύσκολο η χώρα να προστατευθεί από κλιματικές καταστροφές, διακοπτόμενες ροές ανθρωπιστικής βοήθειας, πλημμύρες και εντεινόμενη τροφική ανασφάλεια.

3. Το Αφγανιστάν αντιμετωπίζει μία διακοπή των ροών βοήθειας μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν και μία οικονομική κατάρρευση που αυξάνει τη φτώχεια. Το Αφγανιστάν γνωρίζει τώρα την τρίτη χρονιά ξηρασίας, ενώ οι έντονες πλημμύρες σε ορισμένες περιοχές της χώρας μείωσαν την παραγωγή τροφίμων και προκάλεσαν μετακινήσεις κατοίκων.

4. Η Υεμένη γνώρισε χρόνια άγριας εμφύλιας σύρραξης και ξένων επεμβάσεων που προκάλεσαν με τη σειρά τους οικονομική κρίση και κατέστησαν τη χώρα εξαιρετικά τρωτή. Στα τέλη της περασμένης χρονιάς υπολογιζόταν ότι 17 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν ανάγκη βοήθειας σε τρόφιμα, ενώ 1,3 εκατομμύρια έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες και 2,2 εκατομμύρια παιδιά χρειάζονταν θεραπεία για κακή διατροφή. Η κλιματική αλλαγή προκάλεσε ερημοποίηση και ξηρασία στη χώρα.

5. Το Τσαντ έχει χαρακτηρισθεί ως η πλέον τρωτή στην κλιματική αλλαγή χώρα από τον Notre Dame-Global Adaptation Initiative Index. ΟΙ πλημμύρες στα τέλη του 2022 επηρέασαν περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους, τη στιγμή που η οικονομική κρίση έχει προκαλέσει εκτεταμένη τροφική ανασφάλεια. Το Τσαντ, όπως και όλη η περιοχή του Σαχέλ, αντιμετωπίζει διαρκείς συγκρούσεις πάνω από μία δεκαετία, δηλαδή από τότε που ανετράπη το καθεστώς Καντάφι στη Λιβύη.

6. Το Νότιο Σουδάν, μία χώρα πολύ τρωτή και με χαμηλή ετοιμότητα αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Παρ’ όλο που ο εμφύλιος έληξε επίσημα το 2018, συνεχίζονται διάφορες συγκρούσεις στην επικράτεια και απαιτείται λήψη σοβαρών μέτρων για να προστατευθούν οι πολίτες από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι σοβαρές πλημμύρες που έπληξαν πάνω από 900.000 ανθρώπους στα τέλη του 2022.

7. Η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία έχει αποσταθεροποιηθεί από τους ανταγωνισμούς για τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας και των φυσικών πόρων. Έντονες πλημμύρες απειλούν την ασφάλεια και την υγεία των κατοίκων της, ιδίως όσων ζουν σε προσφυγικά στρατόπεδα και συμβάλουν στη διάδοση των ασθενειών που ευνοούνται από το υγρό περιβάλλον, όπως η χολέρα, που, μαζί με την ελονοσία, τη μηνιγγίτιδα και ευλογιά των πιθήκων (monkeypox) πιέζουν ένα ήδη υπό πίεση υγειονομικό σύστημα.

8. Οι πλημμύρες στη Νιγηρία επηρέασαν τη ζωή 2,5 εκατομμυρίων ανθρώπων και προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές στην αγροτική γη της χώρας. Υπολογίζεται ότι στα μέσα του 2023 περί τα 25 εκατομμύρια Νιγηριανών θα αντιμετωπίσουν υψηλά επίπεδα τροφικής ανασφάλειας. Οι πολιτικές εντάσεις και οι συγκρούσεις συμβάλλουν στο να καθιστούν τρωτή τη χώρα και δυσκολεύουν τις απαντήσεις της στις κλιματικές καταστροφές.

9. Στην Αιθιοπία, η ξηρασία απειλεί περισσότερους από 24 εκατομμύρια κατοίκους, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί καθώς η χώρα ετοιμάζεται να γνωρίσει την έκτη περίοδο βροχών… χωρίς βροχές. Όπως και στα υπόλοιπα κράτη, στις θεομηνίες προστίθενται οι συγκρούσεις και η πολιτική αστάθεια.

Αν νομίζετε ότι αυτά είναι η εξαίρεση και δεν μας αφορούν κάνετε λάθος. Πρόκεται για το μέλλον μας, αν δεν ληφθούν επειγόντως σοβαρά μέτρα.