Απέναντι στα σενάρια για «μηχανικές συγκολλήσεις κομμάτων ή αριθμητικές ισορροπίες κορυφής», ο ίδιος αντιπαραθέτει την ανάγκη για μια καθαρή, εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης που γεννιέται μέσα από τον διάλογο με την ίδια την κοινωνία. Στόχος της παράταξης, όπως επισημαίνει, δεν είναι οι ετεροβαρείς συμβιβασμοί, αλλά η διαμόρφωση μιας νέας κοινωνικής πλειοψηφίας που εκτείνεται από το προοδευτικό κέντρο έως την αριστερά.

Απευθυνόμενος στους «μη προνομιούχους του 2026» —τους εργαζόμενους, τους νέους, τις ευάλωτες ομάδες και όσους πλήττονται από την ακρίβεια και την υποβάθμιση των θεσμών— ο Γραμματέας του ΠΑΣΟΚ περιγράφει τον οδικό χάρτη για την οργανωτική ετοιμότητα του κινήματος και προσδιορίζει τα σαφή όρια της παράταξης απέναντι στα μεγάλα συμφέροντα, με γνώμονα την κοινωνική δικαιοσύνη και την πολιτική αλλαγή.

Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο

–Κύριε Γραμματέα, η πρόσφατη τραγωδία στη Θεσσαλονίκη, όπου μια ηλικιωμένη γυναίκα έχασε τη ζωή της μετά από εμπρηστική επίθεση με ‘‘γκαζάκια’’, έχει προκαλέσει σοκ στο πανελλήνιο. Πέρα από το προφανές εγκληματικό σκέλος, τέτοιες ενέργειες τείνουν συχνά να εργαλειοποιούνται. Πόσο ανησυχείτε ότι αυτό το τραγικό γεγονός μπορεί να πυροδοτήσει έναν νέο κύκλο πόλωσης και να καλλιεργήσει ένα εξαιρετικά τοξικό κλίμα στην πολιτική ζωή του τόπου; Ποια πρέπει να είναι η στάση των πολιτικών δυνάμεων -και ειδικότερα του ΠΑΣΟΚ- ώστε να διασφαλιστεί ότι η δημόσια συζήτηση θα επικεντρωθεί στην ασφάλεια των πολιτών και την απόδοση δικαιοσύνης, μακριά από κομματικές σκοπιμότητες;

Η απώλεια μιας ανθρώπινης ζωής είναι πάντα ένα συγκλονιστικό γεγονός και έτσι πρέπει να το αντιμετωπίζουμε. Πρώτα απ’ όλα εκφράζουμε τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια στην οικογένεια της Αφροδίτης Νέστορα για τη μητέρα της που έχασε τόσο άδικα τη ζωή της και απαιτούμε την πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης και την παραδειγματική τιμωρία.

Το ΠΑΣΟΚ έχει σταθερή θέση απέναντι σε κάθε μορφή βίας.

Από εκεί και πέρα, η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει με στοιχεία και αποτελέσματα στο ζήτημα της ασφάλειας των πολιτών. Η ασφάλεια είναι θεμελιώδες δικαίωμα και υποχρέωση της Πολιτείας. Δεν υπηρετείται ούτε με επικοινωνιακές κορώνες ούτε με την αναζήτηση πολιτικών αντιπάλων κάθε φορά που συμβαίνει ένα τραγικό γεγονός.

Η δική μας στάση είναι ξεκάθαρη: σεβασμός στη Δικαιοσύνη, εμπιστοσύνη στις αρχές για την εξιχνίαση της υπόθεσης και σοβαρός δημόσιος διάλογος για το πώς θωρακίζουμε την κοινωνία απέναντι στη βία. Αυτό χρειάζονται σήμερα οι πολίτες. Όχι περισσότερη πόλωση, αλλά περισσότερη ευθύνη από όλες τις πολιτικές δυνάμεις.

–Αναλάβατε τα καθήκοντά σας με σαφή εντολή από τον Νίκο Ανδρουλάκη να βάλετε σε πλήρη κίνηση τον οργανωτικό μηχανισμό του κόμματος. Με δεδομένες τις συζητήσεις για το πολιτικό σκηνικό, πόσο έτοιμο είναι το ΠΑΣΟΚ, σε επίπεδο τοπικών οργανώσεων και ψηφοδελτίων, αν προκύψουν αιφνιδιαστικές πολιτικές εξελίξεις ή πρόωρες εκλογές; Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για την πλήρη οργανωτική ανασυγκρότηση της βάσης σας;

Ένα κόμμα που φιλοδοξεί να κυβερνήσει οφείλει να βρίσκεται σε εκλογική ετοιμότητα κάθε μέρα, όχι μόνο όταν ακούγονται σενάρια πρόωρων εκλογών. Αυτό ακριβώς κάνουμε στο ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ. Με εντολή του Προέδρου Νίκου Ανδρουλάκη, έχουμε θέσει σε πλήρη οργανωτική εγρήγορση το σύνολο του κομματικού μηχανισμού.

Η αλήθεια είναι ότι αυτή η δουλειά έχει ξεκινήσει πριν το Συνέδριο. Είχε προηγηθεί μια μεγάλη οργανωτική και πολιτική προετοιμασία, με διασκέψεις, επαφές με στελέχη, ενεργοποίηση οργανώσεων σε όλη τη χώρα. Την περίοδο εκείνη ως Γραμματέας της ΚΟΕΣ, είχα την ευθύνη για το συνέδριο και πραγματικά πιστεύω ότι έγινε συνολικά μια πολύ καλή δουλειά.  Σε ό,τι αφορά τα ψηφοδέλτια, η διαδικασία προχωρά μεθοδικά. Θέλουμε ψηφοδέλτια νίκης, να αντιπροσωπεύουν την κοινωνία, με ανθρώπους που έχουν διαδρομή, αξιοπιστία, γνώση και επαφή με τους πολίτες. Ο στόχος μας είναι η οργανωτική ανασυγκρότηση και η εκλογική ετοιμότητα να ολοκληρωθούν σε σύντομο και σαφές χρονοδιάγραμμα, ώστε όποτε και αν προκύψουν πολιτικές εξελίξεις, το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ να είναι έτοιμο.

–Η εκλογή σας στη θέση του Γραμματέα είχε έντονο συμβολικό και ουσιαστικό χαρακτήρα, λόγω της μακράς και επιτυχημένης πορείας σας στο αναπηρικό κίνημα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πώς μεταφράζεται αυτό το κοινωνικό σας υπόβαθρο στην καθημερινή πολιτική πρόταση του ΠΑΣΟΚ; Ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες σχεδιάζετε για να φέρετε το κόμμα πιο κοντά στους ευάλωτους πολίτες και την εργατική τάξη;

Έμαθα να διεκδικώ δικαιώματα πριν διεκδικήσω «αξιώματα». Αυτή τη λογική υπηρετώ και ως Γραμματέας του ΠΑΣΟΚ και είμαι ευγνώμων στον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ και στα μέλη της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής που μου έδωσαν την ευκαιρία να υπηρετήσω αυτή την θέση ζωής. Όταν έχεις ζήσει τη μάχη για την ισότιμη συμμετοχή, αντιλαμβάνεσαι ότι η μεγαλύτερη μορφή κοινωνικής πολιτικής είναι να μη μένει κανείς αόρατος.

Το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ ιδρύθηκε για να δίνει φωνή σε όσους δεν είχαν. Αυτή η αποστολή δεν ανήκει στο παρελθόν, αντιθέτως είναι η μεγαλύτερη πρόκληση του σήμερα. Σήμερα ευάλωτος δεν είναι μόνο αυτός που βρίσκεται έξω από την αγορά εργασίας. Είναι ο εργαζόμενος που αδυνατεί να βγάλει το μήνα, η νέα μητέρα που δεν έχει πού να αφήσει το παιδί της, ο νέος που δεν μπορεί να νοικιάσει σπίτι, ο συνταξιούχος που κόβει από βασικές ανάγκες, ο αγρότης που βλέπει την παραγωγή του να μην του δίνει εισόδημα, ο πολίτης με αναπηρία, με χρόνια ή σπάνια πάθηση που συναντά εμπόδια στην εκπαίδευση, στην εργασία, στην υγεία, στην καθημερινότητα.

Η δική μας πρωτοβουλία στο ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ είναι διπλή. Από τη μία, το κόμμα να είναι πάντα δίπλα στους πολίτες, στους χώρους δουλειάς, στις γειτονιές, στα σωματεία, στους κοινωνικούς φορείς. Από την άλλη, κάθε πολιτική μας πρόταση να απαντά σε πραγματικές ανάγκες. Για το εισόδημα, τη στέγη, τη δημόσια υγεία, την εργασία, την κοινωνική προστασία, την εκπαίδευση, τη συμπερίληψη. Το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ είναι η φωνή των μη προνομιούχων της σημερινής εποχής.

–Στις δημόσιες τοποθετήσεις σας επιμένετε ότι η αυτόνομη πορεία αποτελεί την πυξίδα του ΠΑΣΟΚ μέχρι τις επόμενες εθνικές εκλογές. Θεωρείτε ότι η εμμονή στην αυτονομία μπορεί να εγκλωβίσει το κόμμα σε χαμηλά διψήφια ποσοστά ή πιστεύετε ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να γίνει ο κυρίαρχος πόλος χωρίς ετεροβαρείς συμμαχίες;

Καταρχάς το ΠΑΣΟΚ -ΚΙΝΑΛ και ιστορικά να το δείτε, δεν έχει εμμονές. Η αυτόνομη πορεία  μας είναι ταυτόχρονα ιστορική υποχρέωση και στρατηγική επιλογή. Η ενότητα δεν προκύπτει από κενές συμφωνίες ούτε από μηχανικές συγκολλήσεις κομμάτων και προσώπων. Η ενότητα προκύπτει όταν οι πολίτες αναγνωρίζουν μια καθαρή πολιτική πρόταση, με πρόγραμμα, αξιοπιστία και προοπτική διακυβέρνησης.

Η παράταξή μας έχει καταθέσει συγκεκριμένες θέσεις για το δημογραφικό, τη στεγαστική κρίση, τη στήριξη των νέων μητέρων, τη μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, την ενίσχυση του ΕΣΥ, την προστασία της εργασίας και το διάλογο για τη μείωση του χρόνου εργασίας. Δείχνουμε τι σημαίνει εναλλακτική διακυβέρνηση στην πράξη.

Το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ είναι ιστορικός εκφραστής της δημοκρατικής παράταξης και της πολιτικής αλλαγής. Αυτό θεμελιώνει στο διάλογο με την κοινωνία. Αλλά ο διάλογος πρέπει να γίνεται πάνω σε πολιτικές, όχι πάνω σε αριθμητικές ισορροπίες. Η χώρα χρειάζεται καθαρή εναλλακτική λύση απέναντι στη Νέα Δημοκρατία. Και αυτή την εναλλακτική μπορεί να την εγγυηθεί μόνο ένα ισχυρό ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ.

–Πρόσφατα δηλώσατε ότι το ΠΑΣΟΚ θα θέσει σαφή όρια στη σχέση του με τους ολιγάρχες. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό για την οικονομική ατζέντα του κόμματος; Πώς σκοπεύει το ΠΑΣΟΚ να αντιμετωπίσει τα μεγάλα μονοπώλια και την ακρίβεια, χωρίς να έρθει σε στείρα ρήξη με την υγιή επιχειρηματικότητα;

Η ανάπτυξη αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν δημιουργεί ανταγωνισμό, ευκαιρίες και δίκαιο μερίδιο για την κοινωνία. Εμείς είμαστε υπέρ της επιχειρηματικότητας. Όχι υπέρ των προνομίων. Υπέρ της παραγωγής, της καινοτομίας, των επενδύσεων, των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των ανθρώπων που ρισκάρουν και δημιουργούν στον τόπο τους. Όχι υπέρ μιας οικονομίας όπου λίγοι ελέγχουν κρίσιμους τομείς και οι πολλοί πληρώνουν το λογαριασμό.

Τα όρια απέναντι στην ολιγαρχία είναι ισχυροί κανόνες, ανεξάρτητοι έλεγχοι, πραγματικός ανταγωνισμός και πολιτική βούληση ώστε να σπάσουν καρτέλ και κλειστά συστήματα. Η ακρίβεια είναι και αποτέλεσμα επιλογών, ανοχής και αδράνειας, εκτός από αποτέλεσμα διεθνών εξελίξεων. Όταν οι τιμές στα τρόφιμα, στην ενέργεια, στις τραπεζικές χρεώσεις και σε βασικά αγαθά πιέζουν ασφυκτικά τα νοικοκυριά, το κράτος δεν μπορεί να είναι παρατηρητής ή στη χειρότερη σχολιαστής.

Το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ προτείνει παρεμβάσεις που στηρίζουν την κοινωνία, χωρίς να ποινικοποιούν την υγιή επιχειρηματικότητα. Γιατί άλλο επιχειρηματικότητα και άλλο ασυδοσία. Άλλο κέρδος μέσα σε δίκαιους κανόνες και άλλο υπερκέρδη πάνω στην αδυναμία των πολιτών. Εμείς θέλουμε οικονομία ανοιχτή, δίκαιη και παραγωγική.

–Η εκλογή των νέων οργάνων και του Πολιτικού Συμβουλίου ανέδειξε νέες ισορροπίες στο κόμμα. Πώς σκοπεύετε να διασφαλίσετε την απόλυτη ενότητα και να αποφύγετε φαινόμενα εσωστρέφειας ή προσωπικών στρατηγικών;

Στο Συνέδριο του Μαρτίου πήραμε ομόφωνα αποφάσεις και αυτές οι αποφάσεις είναι σεβαστές από όλες και όλους. Αυτές οι αποφάσεις ψηφίστηκαν από τη βάση της παράταξης. Σε ένα μεγάλο δημοκρατικό κόμμα είναι φυσιολογικό να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις, εμπειρίες. Αυτό δεν είναι πρόβλημα. Πρόβλημα γίνεται μόνο όταν κάποιες διαφοροποιήσεις μετατρέπονται σε εσωστρέφεια ή προσωπική στρατηγική.

Η δική μου ευθύνη ως Γραμματέας είναι να λειτουργώ θεσμικά, ενωτικά και συνθετικά. Ο στόχος μας παραμένει ένας και είναι κοινός: η πολιτική αλλαγή και η νίκη του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ στις επόμενες εκλογές.

Η μεγαλύτερη απάντηση στην εσωστρέφεια είναι η εξωστρέφεια προς την κοινωνία. Και αυτό κάνουμε. Όταν το κόμμα βρίσκεται στις γειτονιές, δίπλα στους εργαζόμενους, στους νέους, στους αγρότες, στους επαγγελματίες, στους ανθρώπους που πιέζονται, τότε οι εσωκομματικές ισορροπίες μπαίνουν στη σωστή τους διάσταση. 

–Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ρευστότητα στον χώρο της αντιπολίτευσης. Από ποια δεξαμενή ψηφοφόρων προσδοκάτε τη μεγαλύτερη ενίσχυση; Στοχεύετε στους απογοητευμένους κεντρώους ψηφοφόρους που απομακρύνονται από τη ΝΔ ή στη ριζοσπαστική/προοδευτική βάση που αναζητά νέα στέγη μετά την κρίση στον ΣΥΡΙΖΑ;

Στο ΠΑΣΟΚ  – ΚΙΝΑΛ μελετάμε προσεκτικά τις δημοσκοπήσεις τόσο τα ποσοτικά όσο και τα ποιοτικά τους στοιχεία. Καλούμε τους εξαιρετικούς επιστήμονες που τις διεξάγουν να αξιολογήσουν αν τα υφιστάμενα μεθοδολογικά εργαλεία επαρκούν για την ακριβή αποτύπωση της σύγχρονης κοινωνίας, δεδομένου ότι ιστορικά οι προεκλογικές εκτιμήσεις συχνά αποκλίνουν από το τελικό αποτέλεσμα της κάλπης.

Το ερώτημα δεν είναι από πού θα έρθουν οι ψηφοφόροι. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιο κόμμα μπορεί να ενώσει μια νέα κοινωνική πλειοψηφία που ασφυκτιά υπό το βάρος των σκανδάλων, του νεποτισμού, της ακρίβειας, της υποβάθμισης των θεσμών στη χώρα μας με ευθύνη της Κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.

Tο ΠΑΣΟΚ είναι το κόμμα μπορεί να ενώσει μια νέα κοινωνική πλειοψηφία και στόχος μας είναι η παράταξη να επανέλθει στα πραγματικά κοινωνικά, πολιτικά και εκλογικά της όρια από το προοδευτικό κέντρο ως την αριστερά. Το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ απευθύνεται σε κάθε πολίτη που πιστεύει ότι η χώρα αξίζει μια προοδευτική, αξιόπιστη και αποτελεσματική κυβέρνηση.

Στοχεύουμε στους μη προνομιούχους του 2026. Τη νέα οικογένεια που θέλει να ξεκινήσει τη ζωή της και δεν μπορεί να βρει αξιοπρεπές σπίτι. Τον εργαζόμενο που αμείβεται χαμηλά. Τον μικρομεσαίο  που πιέζεται από τα αυξημένα κόστη και τους φόρους. Τον αγρότη που δεν αντέχει το κόστος παραγωγής. Τον νέο επιστήμονα που σκέφτεται ότι είναι προτιμότερο να φύγει στο εξωτερικό. Τις μονογονεϊκές οικογένειες που βιώνουν τεράστια οικονομική δυσπραγία. Τους πολίτες με αναπηρία,  με χρόνια ή με σπάνια πάθηση και τις οικογένειές τους που αποκλείονται από αυτονόητα δικαιώματα και ζουν υπό καθεστώς φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού.

Απευθυνόμαστε στους πολίτες που ζητούν ένα άλλο υπόδειγμα διακυβέρνησης, με ήθος, διαφάνεια, αξιοκρατία, μεταρρυθμίσεις και όραμα για τη χώρα.

Οι διαχωριστικές γραμμές δεν είναι οι προηγούμενες ψήφοι των πολιτών. Είναι οι ανάγκες του αύριο. Εκεί απευθύνεται το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, σε όσους θέλουν αλλαγή πολιτικής, αλλαγή ύφους και αλλαγή ήθους στη διακυβέρνηση.

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Η συζήτηση έρχεται σε μια συγκυρία όπου η κοινωνία αναζητά διεξόδους, γεγονός που αποτυπώνεται καθαρά και στα ευρήματα των τελευταίων ερευνών της κοινής γνώμης. Συγκεκριμένα, οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις των εταιρειών Interview, RealPolls και Alco καταγράφουν μια διάχυτη ρευστότητα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία τους, η Νέα Δημοκρατία διατηρεί μεν το προβάδισμα, ωστόσο εμφανίζει σημάδια φθοράς, την ίδια στιγμή που κανένα από τα υφιστάμενα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν δείχνει ικανό να την απειλήσει αυτόνομα.

Επιπλέον, οι μετρήσεις αναδεικνύουν ένα ισχυρό αίτημα των πολιτών για ευρύτερες συγκλίσεις στον χώρο του Κέντρου και της Κεντροαριστεράς, καθώς και την ανάγκη για ανάδειξη νέων ηγετικών προσώπων.

Ο «χαμένος» εμφανίζεται να είναι το ΠΑΣΟΚ / ΚΙΝΑΛ που εμφανίζεται στην 3^η ή 4^η θέση, ενώ το κόμμα ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα «κατακτά» τη δεύτερη θέση και το κόμμα Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Μαρίας Καρυστιανού την 3^η ή την 4^η.

Να σημειωθεί ότι το ΠΑΣΟΚ κατήγγειλε ότι «κατά παράβαση της απόφασης του συνδέσμου των εταιρειών δημοσκοπήσεων, δημοσιεύτηκαν δύο δημοσκοπήσεις που διενεργήθηκαν τις ίδιες ημέρες, πριν την ίδρυση του κόμματος του κ. Τσίπρα».

Οι τρεις ειδικοί που μιλούν στο libre αποκωδικοποιούν τα μηνύματα μετά την ανακοίνωση των νέων κομμάτων, αναλύουν αν οι νέοι σχηματισμοί μπορούν να λειτουργήσουν ως υποδοχείς της δυσαρέσκειας και εξετάζουν πώς μια ενδεχόμενη κίνηση Σαμαρά θα επηρεάσει τη συνοχή της κυβερνώσας παράταξης.

Ζαχαρίας Ζούπης: Έρχονται μεγάλες αναταράξεις στο πολιτικό σκηνικό από τα νέα κόμματα

Τα νέα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού ιδρύθηκαν και απασχολούν έντονα την επικαιρότητα και τον διάλογο. Εύλογο, αφού και τα δύο φαίνεται να επηρεάζουν διαφορετικούς χώρους στο πολιτικό φάσμα και να οδηγούν σε σημαντική αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού. Είναι  δεδομένο, ότι θα φέρουν αναταράξεις και σημαντικές αλλαγές βασικά σε όλα τα κόμματα της Αντιπολίτευσης  και νομίζω ότι στις έρευνες τις αμέσως επόμενες ημέρες από τις εταιρείες δημοσκοπήσεων του ΣΕΔΕΑ, θα δούμε το μέγεθος των μεταβολών στους πολιτικούς συσχετισμούς. Ας τονίσουμε ωστόσο ότι για την μελέτη τάσεων χρειάζονται δύο ή και τρεις έρευνες και ότι μεν τις πρώτες θα πάρουμε μια καλή γεύση, δεν θα τελειώσει όμως η μάχη.

Ωστόσο, όλο το προηγούμενο διάστημα συσσωρευόταν σημαντικό υλικό τόσο από την μέτρηση δυνητικής ψήφου επί μήνες, όσο και την μελέτη ποιοτικών στοιχείων. Από αυτά προκύπτουν τρία βασικά συμπεράσματα:

ΠΡΩΤΟ: Με το δεδομένο ότι και τα δύο κόμματα ελάχιστα αγγίζουν την ΝΔ, ενώ θα πραγματοποιηθεί ένα ξαναμοίρασμα της πολιτικής τράπουλας, λίγο θα θιγεί η ΝΔ. Έτσι θα παραμένει  πρώτη και με μεγάλη διαφορά. Σημείωση: Μικρότερες απώλειες δεν σημαίνουν μηδενικές απώλειες. Θα τις δούμε, χωρίς όμως να αλλοιώνεται το βασικό συμπέρασμα.

ΔΕΥΤΕΡΟ: Η μελέτη της δυνητικής ψήφου και ιδιαίτερα των αναλύσεων, αναδεικνύει το συμπέρασμα, ότι θα έχουμε μια μάχη τριών κομμάτων (ΠΑΣΟΚ, Κόμματος Τσίπρα και Κόμματος Καρυστιανού) για την δεύτερη θέση. Αυτή θα κριθεί από την τακτική του καθένα, την αξιοποίηση των δυνατών σημείων του καθένα από τον ίδιο και των αδυνάτων από τους άλλους, από το στίγμα που θα εκπέμψουν. Θα είναι μάχη που θα έχει διάρκεια και δεν θα κριθεί από τις πρώτες δημοσκοπήσεις που θα δημοσιευτούν.

Το ΠΑΣΟΚ είναι ιστορικό κόμμα, έχει κοινωνικές ρίζες, αλλά έχασε όλο το 2025 ενώ σ’ αυτό έμπαινε με 17%-18% με το κλίμα μετά τις εκλογές για Πρόεδρο, δεν έσβησε τον ΣΥΡΙΖΑ όταν αυτός κατέρρεε, παράτησε το Κέντρο όπου ήταν πρώτο κόμμα στις Ευρωεκλογές και άρχισε να εμφανίζεται δήθεν πιο αριστερό. Δεν έχει πείσει ότι έχει εναλλακτική και ότι μπορεί να βγει πρώτο. Οι άμυνες που θα βγάλει, η αλλαγή στην αντιπολιτευτική πολιτική του θα κρίνει πολλά.

Ο Α. Τσίπρας έχει πολλά από το παρελθόν του. Το περιπετειώδες 2015 και οι επιλογές του, οι αλλεπάλληλες ήττες από τον Κ. Μητσοτάκη, η διακυβέρνηση στο διάστημα 2015-2019 και στην συνέχεια η σταδιακή κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ ξεκινώντας από το 2023 δίνουν όπλα στους αντιπάλους του. Βασίζεται στο ότι κανένας από την Αντιπολίτευση δεν κατάφερε να δημιουργήσει αντίπαλο δέος και στην απελπισία τμημάτων της Κεντροαριστεράς και Αριστεράς να αποκτήσουν ελπίδα. Έχει επικοινωνιακό ταλέντο, εμπειρία και αυτά τα χαρακτηριστικά του θα τον βοηθήσουν.

Η Μαρία Καρυστιανού είναι ένα νέο πρόσωπο που κανείς δεν μπορεί να αναφερθεί σε κάποιο κυβερνητικό παρελθόν. Κάνει κοινωνικό γκελ και ξεκινάει από μια βάση. Η απειρία της, το στίγμα που θα προσδώσει στο κόμμα της (μίας ΝΙΚΗΣ plus ή κάποιου ευρύτερου  μορφώματος)  θα παίξουν ρόλο στην πορεία της. Το ξεκίνημά της δεν της έδωσε αέρα, αλλά ας μη βιαστούμε να βγάλουμε συμπεράσματα.

Άρα, θα παρακολουθήσουμε μια μάχη τριών και στην συνέχεια πιθανά δύο δυνάμεων για μία θέση. Ένα είναι το σίγουρο. Ο δεύτερος τα παίρνει όλα και θα ενισχυθεί και άλλο ιδιαίτερα αν έχουμε δεύτερες εκλογές.

ΤΡΙΤΟ: Ουσιαστικά μιλάμε για μια ευρύτερη αναδιάταξη. Θα δούμε κόμματα να πιέζονται θανατηφόρα ( ΣΥΡΙΖΑ, ΝΙΚΗ, ΜΕΡΑ 25, ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ,ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ , ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ ) , αλλά και κόμματα  όπως ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ, ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ να παρουσιάζουν σοβαρές απώλειες. Αυτά τα κόμματα θα αναζητήσουν άμυνες, θα επιτεθούν σε όσους τους απορροφούν δυνάμεις, θα αναζητήσουν δεξαμενές ψήφων για να αναπληρώσουν τμήμα έστω των απωλειών τους. Άρα θα δούμε έντονες αντιπαραθέσεις ανάμεσα στα κόμματα.

Ας δούμε όμως  τι δείχνει η δυνητική ψήφος για τους δύο νέους παίκτες σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της OPINIONPOLL (4 Μαΐου, ACTION24). Μελετώντας την μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα τι πάει να γίνει. Σημειώνεται εξ αρχής , ότι η δυνητική ψήφος δεν είναι πρόθεση ψήφου, αλλά περισσότερο μας δείχνει μία « περίμετρο» δυνατοτήτων. 

Tο κόμμα Τσίπρα εμφανίζει δυνητική ψήφο (άθροισμα του πολύ και αρκετά πιθανό να το ψηφίσουν) 19.1%. Το 7.7% δηλώνει πολύ και το 11.4% αρκετά. Σε σχέση με την επίδοση δύο μήνες πριν, παρουσιάζει  μια αύξηση κατά 4%, κάτι που δείχνει να αποδίδει η κινητικότητα που δείχνει το τελευταίο διάστημα. Αξίζει δε να σημειωθεί, ότι στην ίδια έρευνα το 9.9% τον επέλεγε για Πρωθυπουργό. Το 11.5% απαντά λίγο πιθανό και το 65.9% απαντώντας καθόλου πιθανό ξεκόβει  κάθε δυνατότητα. Αντικειμενικά δείχνει μία πολύ σημαντική αντισυσπείρωση. Από ποιους χώρους δείχνει βασικά  την μεγαλύτερη δυνατότητα να τραβήξει δυνάμεις; Από τον ΣΥΡΙΖΑ το  60.5 % των δυνάμεών του, δηλαδή τους ψηφοφόρους στις Ευρωεκλογές (32.3% πολύ πιθανό και 28.2%), από την ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 38.7% των ψηφοφόρων της  (10.5% πολύ πιθανό και 22.2% αρκετά πιθανό) και από το ΠΑΣΟΚ το  24.4% των ψηφοφόρων του, με την ιδιομορφία βέβαια ότι μόλις το 5.3% δηλώνει πολύ πιθανό και το 19.1% δηλώνει αρκετά πιθανό. Τι δείχνουν αυτά τα στοιχεία: Ότι θα ισοπεδώσει ΣΥΡΙΖΑ και ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ, θα πιέσει σοβαρά την ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ και ότι θα επιφέρει πλήγμα στο ΠΑΣΟΚ ανάλογα με τις άμυνες που θα δείξει το ΠΑΣΟΚ. Μπορεί να εισπράξει δυνάμεις και από αλλού, όπως από Κ.Κ.Ε, ΜΕΡΑ 25, αλλά αυτές οι εισπράξεις θα είναι πολύ πιο οριακές.

Το κόμμα Καρυστιανού εμφανίζει δυνητική ψήφο 21.1%. Το 9% απαντά πολύ πιθανό και το 12.1% αρκετά. Το 15.8% απαντά λίγο και το 57.8% καθόλου. Ενώ από τον Ιανουάριο μέχρι τον Μάρτιο έχασε 10% , στην συνέχεια φαίνεται να σταθεροποιήθηκε άρα δεν φαίνεται να φθίνει ή να χάνει άλλες δυνάμεις και ταυτόχρονα βρίσκεται 2% πάνω από τον Α. Τσίπρα. Φαίνεται ότι μπορεί να έχει εισπράξεις βασικά από: Την ΝΙΚΗ το 50% των δυνάμεών της ( 22.2% πολύ, 27.8% αρκετά) , την ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 46.2% ( 14.4% πολύ, 30.8% αρκετά ) , την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ 35% (12.5% πολύ, 22.5% αρκετά), τον ΣΥΡΙΖΑ 30.4% (10.4% πολύ, 20% αρκετά). Εμφανίζει δυνατότητα είσπραξης και από άλλα κόμματα αλλά σε μικρότερο βαθμό, π.χ από το ΠΑΣΟΚ φαίνεται ότι μπορεί εν δυνάμει να διεκδικήσει το 13.7% (8.4% πολύ, 5.3% αρκετά). Δείχνει να διατηρεί μια δυνατότητα πολυσυλλεκτικότητας, παρά τις δηλώσεις για θέματα που συνέβαλαν στην δημιουργία ενός προφίλ «ακροδεξιού κόμματος». Εδώ είναι και το κρίσιμο σημείο για την πορεία του κόμματος αυτού.

Διευκρινίζοντας ότι ένας πολίτης που συμμετέχει σε μια έρευνα και ερωτάται για την δυνητική ψήφο, μπορεί να απαντήσει και πάνω από ένα κόμμα ότι θα μπορούσε να το ψηφίσει και ότι ο βαθμός αυτής της επικάλυψης ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο κόμματα φτάνει το 15%-20%, είναι φανερό ότι προκύπτουν τρία βασικά συμπεράσματα: Οδεύουμε προς μία ενδιαφέρουσα πολιτική περίοδο. Θα υπάρχουν αναταράξεις, σοβαρές αναταράξεις, μεταβολές στους συσχετισμούς, νέες δυναμικές. Ας τις παρακολουθήσουμε. Δεν θα πλήξουμε πάντως.

Άγγελος Σεριάτος: Καράβι σε λάθος πορεία, κάστρο χωρίς πρόσβαση: Νέα κόμματα σε μια κοινωνία που βράζει

Οι τελευταίες μετρήσεις αποτυπώνουν ένα περιβάλλον διευρυμένης κοινωνικής δυσαρέσκειας απέναντι στις εφαρμοζόμενες πολιτικές, το οποίο αγγίζει πλέον σταθερά περίπου τα δύο τρίτα του δυνητικού εκλογικού σώματος. Η αίσθηση ότι η χώρα κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση παραμένει κυρίαρχη και συνδέεται τόσο με την επίμονη οικονομική πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά όσο και με μια γενικευμένη αντίληψη περί αρνητικών κυβερνητικών επιδόσεων σε ζητήματα διαφάνειας και Δικαιοσύνης. Παράλληλα, στα ποιοτικά δεδομένα καταγράφεται ένα μίγμα συναισθημάτων που χαρακτηρίζεται από απογοήτευση, θυμό, ανασφάλεια αλλά και έντονη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς.

Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον ένα πρόσφατο εύρημα της Prorata που βασίζεται στις μεταφορές του «καραβιού» και του «κάστρου» ως δύο διακριτών αλλά αλληλοσυμπληρούμενων τρόπων αξιολόγησης της διακυβέρνησης. Η μεταφορά του «καραβιού» σχετίζεται με την αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης, με την αίσθηση δηλαδή ότι η χώρα διαθέτει σχέδιο, προσανατολισμό και ικανότητα πλοήγησης. Από την άλλη πλευρά, το «κάστρο» αφορά στη συμπεριληψιμότητα και τον βαθμό στον οποίο οι πολίτες αισθάνονται ότι συμμετέχουν ισότιμα στις διαδικασίες και στα θετικά αποτελέσματα της εφαρμοζόμενης πολιτικής. Και το γεγονός ότι κυριαρχούν περιγραφές περί «λάθος πορείας», «έλλειψης προσανατολισμού» ή ενός «κλειστού κάστρου» με περιορισμένη πρόσβαση, φανερώνει ότι η φθορά της κυβέρνησης δεν αφορά μόνο την αποτελεσματικότητα των πολιτικών της, αλλά και μια συνολικότερη απονομιμοποίηση του υφιστάμενου τρόπου άσκησης εξουσίας.

Ωστόσο, το κρισιμότερο στοιχείο της περιόδου είναι πως η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν μεταφράζεται και σε ενίσχυση της αντιπολίτευσης. Αντίθετα, οι μετρήσεις δείχνουν ότι ένα σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος θεωρεί πως σήμερα δεν υπάρχει κόμμα ή πολιτικός αρχηγός που να ασκεί ουσιαστική και πειστική πίεση προς την κυβέρνηση. Πρόκειται για ένα κρίσιμο στοιχείο για την κατανόηση της περιόδου διότι φανερώνει σοβαρής έντασης δυσφορία των πολιτών. Ένα στοιχείο που δείχνει ότι η κρίση δεν περιορίζεται στην κυβέρνηση αλλά αγγίζει συνολικότερα το σύστημα πολιτικής εκπροσώπησης. Έτσι, μέσα σε ένα κλίμα πολιτικής αναμονής και αναστοχασμού οι κοινωνικές δυνάμεις δείχνουν να δυσκολεύονται να εκφραστούν μέσω των υφιστάμενων φορέων.

Εν συνεχεία το ΠΑΣΟΚ. Ένα κόμμα που βρίσκεται σε εξαιρετικά δυσχαιρή θέση. Και αυτό διότι δεν κατάφερε να κάνει το επόμενο βήμα, παρότι είχαν διαμορφωθεί θεωρητικά εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες λόγω της ήττας του εγχειρήματος ΣΥΡΙΖΑ αλλά και της συνολικότερης αντικυβερνητικής δυσαρέσκειας. Η συλλογική μνήμη φαίνεται πως δεν επέτρεψε στο κόμμα να συστηθεί εκ νέου ως κάτι «νέο» στον κόσμο, στοιχείο που είναι χρήσιμο στοιχείο για την ανάπτυξη δυναμικής. Παράλληλα, ο ηγέτης του ποτέ δεν κατάφερε να εδραιωθεί στη συνείδηση της κοινωνίας ως μια προσωπικότητα που θα μπορούσε να αμφισβητήσει την κυριαρχία Μητσοτάκη. Και φυσικά το γεγονός πως το φαινόμενο ΣΥΡΙΖΑ άφησε ένα βαθύ πολιτικό αποτύπωμα, το οποίο σήμερα λειτουργεί ως αντίσταση στην άνοδο του ΠΑΣΟΚ έπαιξε τον ρόλο του: Ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων που στήριξαν τον ΣΥΡΙΖΑ τα προηγούμενα χρόνια δυσκολεύεται να ευθυγραμμιστεί, ακόμη και κριτικά, με το ΠΑΣΟΚ. Είναι όμως και κάτι ακόμα: το ιστορικό κόμμα μοιάζει να εγκατέλειψε τη συστηματική ανάδειξη ορισμένων επεξεργασμένων θέσεων που είχε, για παράδειγμα για το στεγαστικό ή για τα εργασιακά. Μια αξιόλογη αλλά και εξαιρετικά αποσπασματική δουλειά. Εν κατακλείδι, το ΠΑΣΟΚ είναι ένα κόμμα που έχει στο DNA του την κυβερνητική προοπτική και γι’ αυτό το λόγο η επόμενη περίοδος θα είναι εξαιρετικά δύσκολη για το κόμμα, δεδομένου μάλιστα ότι επανεμφανίζεται πλέον ένας παίκτης στον ευρύτερο χώρο, ο οποίος έχει διατελέσει πρωθυπουργός της χώρας.

Μέσα στο περιγραφόμενο, έτσι, κενό εκπροσώπησης αποκτούν ιδιαίτερη σημασία δύο νέα πολιτικά εγχειρήματα που ανακοινώθηκαν τις τελευταίες ημέρες, το ένα υπό την ηγεσία του Αλέξη Τσίπρα και το άλλο υπό αυτή της Μαρίας Καρυστιανού. Οι δύο περιπτώσεις, σαφώς διαφορετικές μεταξύ τους, επιχειρούν να συνομιλήσουν με ένα ακροατήριο πολιτικά απομαγευμένο και θεσμικά δύσπιστο. Στην περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα, τα δεδομένα δείχνουν ότι εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρούς δεσμούς με σημαντικά τμήματα του μπλοκ της περιόδου 2015 – 2019. Το νέο του εγχείρημα καταγράφει εξαιρετικά βαθιά διείσδυση μεταξύ όσων μέχρι πρότινος συνδέονταν πολιτικά με τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως επίσης και σε χαμηλότερα εισοδήματα και αυτοπροσδιοριζόμενους αριστερούς ψηφοφόρους. Το εγχείρημα είναι σαφές πως δεν θα αναφέρεται πλέον στην ριζοσπαστική αριστερά όπως στη φάση της ανόδου του φαινομένου «ΣΥΡΙΖΑ» αλλά σε μια απόπειρα σύνθεσης των δυνάμεων της πληθυντικής – με γαλλικούς όρους – Αριστεράς. Έτσι, η έννοια της κυβερνώσας Αριστεράς επιχειρείται πλέον να νοηματοδοτηθεί εκ νέου ως κάτι ευρύτερο που θα μπορεί σε επίπεδο διακυβέρνησης να διαχειριστεί καλύτερα έναν δεδομένα αρνητικό συσχετισμό δύναμης, στο πλαίσιο του οποίου μάλλον δεν μπορούν να γίνουν μεγάλες τομές. Και σε αυτό το πλαίσιο μοιάζει περίπου δεδομένο πως η ΕΛΑΣ θα τραβήξει οριστικά και με τρόπο απόλυτο πλέον ορισμένες διαχωριστικές γραμμές σε σχέση με το παρελθόν.

Το πλεονέκτημά του πρώην πρωθυπουργού είναι ότι πρόκειται για έναν πολιτικό με κυβερνητική εμπειρία, ικανό να εκφράσει την ανάγκη μερίδας της κοινωνίας για αντικατάσταση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Από την άλλη πλευρά, δεν πρόκειται για ένα νέο πρόσωπο αλλά για έναν ηγέτη ήδη αξιολογημένο, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα του να παρουσιαστεί ως φορέας συνολικής ανανέωσης. Ταυτόχρονα, η επανεμφάνιση του πρώην πρωθυπουργού υπογραμμίζει και τη βαθύτερη κρίση στρατηγικής και ταυτότητας του ΣΥΡΙΖΑ στη μετά-Τσίπρα εποχή: Σχεδόν τρία χρόνια μετά την αποχώρησή του, το κόμμα δεν κατόρθωσε να παρουσιάσει σχετική ανθεκτικότητα, ούτε προοπτική επανασυσπείρωσης δυνάμεων. Υπό αυτή την έννοια, η ΕΛΑΣ μοιάζει απλώς να επιταχύνει την οριστική ολοκλήρωση ενός σημαντικού για την πολιτική ιστορία της χώρας πολιτικού κύκλου.

Η περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού παρουσιάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Οι επίσημες θέσεις του κόμματος δεν επιτρέπουν την σαφή κατάταξη του σε συγκεκριμένο χώρο και σε αυτό το επίπεδο περισσότερο θυμίζει το Κίνημα των 5 αστέρων με σαφώς δεξιότερο κέντρο βάρους και εστίαση στη διαφθορά, παρά οτιδήποτε άλλο. Παρόλα αυτά, και ασχέτως διακήρυξης, στην παρουσίαση του κόμματος είδαμε αρκετά εθνικά και οικεία πολιτισμικά σύμβολα, καθώς και μεγάλη δόση ελληνικής επανάστασης, αρχαίας Ελλάδας, και Ορθοδοξίας που δίνουν ένα ορισμένο στίγμα, θυμίζοντας υφολογικά το ΕΠΑΜ ή ίσως και τον σχηματισμό «Σπίθα» του Μίκη Θεοδωράκη. Σε κάθε περίπτωση ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διείσδυση του κόμματος, καθώς δείχνει να έχει σαφώς καλύτερη απήχηση σε νεότερες ηλικίες και ιδιαίτερα στους άντρες, ενώ συνομιλεί κυρίως με άτομα που, είτε αυτοτοποθετούνται στα δεξιά του πολιτικού φάσματος, είτε δεν εκφράζονται γενικότερα από έννοιες, όπως Αριστερά και Δεξιά. Και το τελευταίο χαρακτηριστικό, διαφοροποιεί σημαντικά το κόμμα από όλα τα υπόλοιπα,

Τέλος, μέσα σε αυτό το ήδη σύνθετο σκηνικό, δεν θα πρέπει να υποτιμάται και ο ρόλος της Άκρας Δεξιάς σε πιθανές συνθήκες κυβερνητικού αδιεξόδου. Παρά τη διττή στρατηγική διάκρισης αλλά και ενσωμάτωσης της ΝΔ απέναντι στην Άκρα Δεξιά, η τελευταία εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα τα τελευταία χρόνια. Και τούτο δεν είναι τυχαίο, καθώς σχετίζεται με τις διεθνείς εξελίξεις αλλά και τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής περίπτωσης. Συνολικότερα, δημοσκοπικά, ο χώρος δεν απέχει από τις επιδόσεις που κατέγραψε στις τελευταίες ευρωεκλογές. Και αυτό τεκμηριώνει ότι έχει αποκτήσει ρίζες, ιδίως σε φτωχότερες λαϊκές περιοχές, κατεξοχήν της Βόρειας Ελλάδας. Και οι αναφορές εδώ σχετίζονται με εκλογείς οι οποίοι δεν θα επιστρέψουν στη ΝΔ ακόμα και αν η τελευταία υιοθετεί σκληρότερη ρητορική σε ζητήματα εθνικής ταυτότητας, ασφάλειας ή μετανάστευσης. Και τούτη η παραδοχή έχει αξία να συζητιέται δημόσια διότι σε συνθήκες κυβερνητικού αδιεξόδου, η Άκρα Δεξιά είναι εξαιρετικά πιθανό να μας απασχολήσει.

Απόστολος Πιστόλας: Οι κομματικές ταυτίσεις του παρελθόντος έχουν εξασθενίσει

Την περίοδο της μεταπολίτευσης το πολιτικό σκηνικό της χώρας χαρακτηριζόταν από ένα δίπολο. Ακόμα και στα χρόνια της βαθιάς κρίσης το δίπολο παρέμεινε, καθώς η κατάρρευση του ΠΑΣΟΚ οδήγησε στη θεαματική άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ. Στις διπλές εκλογές του 2023 όμως γίναμε μάρτυρες της κατάρρευσης του δευτέρου πόλου εξουσίας, του ΣΥΡΙΖΑ, δίχως να αντικατασταθεί από κάποιο άλλο κόμμα. Έτσι μπήκαμε στην πρώτη φάση της μεταβατικής περιόδου προς τη δημιουργία ενός νέου σταθερού πολιτικού σκηνικού. Αυτή η φάση χαρακτηρίστηκε από δημιουργία πολλών κομμάτων στα αριστερά της Νέας Δημοκρατίας (του μοναδικού πόλου που έχει παραμείνει, τουλάχιστον για την ώρα) σε μια προσπάθεια το καθένα να κερδίσει κομμάτι από το μερίδιο εκλογικής αγοράς που έχανε ο ΣΥΡΙΖΑ. Παράλληλα, το ίδιο προσπάθησε να κάνει και η Νέα Δημοκρατία. Η απόφαση όμως του Μαξίμου για μετατόπιση μακριά από τη βάση, προς αναζήτηση νέων εκλογικών κοινών, με την ταυτόχρονη αντίθετη μετατόπιση του εκλογικού σώματος σε πιο συντηρητικό τρόπο αντίληψης των πραγμάτων (κάτι που ξεκίνησε από την περίοδο του κόβιντ και βασίζεται στην συνύπαρξη κρίσης αγοραστικής δύναμης και ταυτοτικής κρίσης) οδήγησε στην απομάκρυνση συντηρητικών ψηφοφόρων από τη Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη και στη δημιουργία πολλών σε μια προσπάθεια να καλύψουν το κενό που άφησε η μετατόπιση της ΝΔ. Η πρώτη φάση της μεταβατικής περιόδου, η οποία χαρακτηρίστηκε  από έλλειψη κυβερνητικής εναλλακτικής, διήρκησε τρία χρόνια με πολύ ήρεμα εκλογικά νερά από τις ευρωεκλογές και έπειτα. Θα μπορούσαμε να πούμε πως σε αυτή τη φάση είχαμε το «άπλωμα του πολιτικού τραχανά».

Η δημιουργία των κομμάτων Ελπίδα για τη Δημοκρατία και ΕΛΑΣ, καθώς και το ενδεχόμενο δημιουργίας κόμματος υπό τον Αντώνη Σαμαρά, σηματοδοτούν την έναρξη της δεύτερης φάσης της μεταβατικής περιόδου, αυτής του «μαζέματος του πολιτικού τραχανά». Ο Αλέξης Τσίπρας τοποθετείται ως ηγέτης της αριστεράς, θέλοντας να πιάσει το νήμα από εκεί που το άφησε το 2023, αλλά όχι μιας αριστεράς σκληρής, διεθνηστικής, αντισυστημικής που ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ. Μιας αριστεράς πιο προσιτής, που δε φοβίζει, δε δημιουργεί αντισυσπηρώσεις. Η κυρία Καρυστιανού από την άλλη προσπαθεί να εκφράσει το αντισύστημα, ενώ περιμένουμε ακόμα να δούμε συγκεκριμένες πολιτικές θέσεις του κόμματός της. Είναι δεδομένο πως και οι δύο θα δημιουργήσουν αναταράξεις στα νερά της εκλογικής λίμνης και πονοκεφάλους στους ήδη υπάρχοντες παίκτες. Η ΕΛΑΣ θα δημιουργήσει υπαρξιακή κρίση σε ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά και Δημοκράτες ενώ σε συνδυασμό με την Ελπίδα για Δημοκρατία θα πιέσουν σε σημαντικό βαθμό την Πλεύση Ελευθερίας. Πίεση θα δεχθεί από το κόμμα της κυρίας Καρυστανιού και η Εληνική Λύση ενώ η Νίκη οδεύει προς ποσοστά κοντά στη μονάδα και το μέλλον της είναι αβέβαιο. Παράλληλα, στα αριστερά της ΕΛΑΣ περιμένουμε να δούμε την απάντηση όσων μένουν έξω από αυτήν (Πολάκης, Παππάς, Δούρου), ενώ στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας αναμένουμε την πιθανή δημιουργία κόμματος υπό τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά που θα δημιουργήσει αναταράξεις, καθώς θα επηρεάσει άμεσα όχι μόνο το κυβερνών κόμμα (από το οποίο είναι δεδομένο πως θα λάβει ένα κομμάτι ενώ παράλληλα θα δώσει εναλλακτική ψήφο σε όσους ψήφισαν ΝΔ το 2023 αλλά απομακρύνθηκαν από τον Κυριάκο Μητσοτάκη το 2024), αλλά το πολιτικό σκηνικό από το ΠΑΣΟΚ και δεξιά. Παράλληλα, η πιθανή ύπαρξη δύο πρώην πρωθυπουργών στο παιχνίδι, και ειδικά του κυρίου Σαμαρά που κράτησε σταθερά το τιμόνι της χώρας μέσα στην πιο βαθιά κρίση, ακυρώνει το επιχείρημα του Μαξίμου πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι η μοναδική κυβερνητική εναλλακτική για τη χώρα. Τέλος, μια επανάληψη κόμματος τύπου Σπαρτιατών θα πιέσει περαιτέρω την Ελληνική Λύση και τη Φωνή Λογικής όπου έχουν «παρκάρει την ψήφο τους» αρκετοί εθνικιστές.

Είναι προφανές πως σε ένα τόσο ρευστό πολιτικό σκηνικό κανείς δε μπορεί να προβλέψει το τι θα βγάλει η κάλπη. Ειδικά όταν δε γνωρίζουμε όλους τους τελικούς παίκτες αλλά και τόσα πολλά κόμματα βρίσκονται δημοσκοπικά σε ποσοστά κάτω από το 5%. Οι κομματικές ταυτίσεις του παρελθόντος έχουν εξασθενίσει και αυτό κάνει το πολιτικό σκηνικό ακόμα περισσότερο ευμετάβλητο. Η απόφαση του πρωθυπουργού να εξαντλήσει την τετραετία αφήνει χώρο να δοθούν μάχες μεταξύ των παικτών. Η προεκλογική περίοδος είναι μακρά και από τη ΔΕΘ και έπειτα θα μπούμε σε μια μαραθώνια μάχη. Είναι πολύ δύσκολο όλα τα υπάρχοντα κόμματα να είναι στη γραμμή του τερματισμού των εκλογών. Όσα τα καταφέρουν θα έχουν ως στόχο την καλύτερη δυνατή τοποθέτηση στις εκλογές, ώστε να μπουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στην τρίτη και τελευταία φάση του μεταβατικού πολιτικού σκηνικού. Για άλλους αυτό είναι το 30%, για άλλους η δεύτερη θέση, για τους περισσότερους το όριο εισόδου στη Βουλή. Το εάν το 2031 οδηγηθούμε με σταθερό δίπολο, τρίπολο ή τετράπολο θα εξαρτηθεί από τα αποτελέσματα των εκλογών του 2027.   

Ράνια Τραγόμαλλου

Στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης παραδέχονται ότι το επόμενο διάστημα θα είναι περίοδος υψηλής πολιτικής πίεσης και έντονου ανταγωνισμού για την ηγεμονία στον προοδευτικό χώρο.

Το σχέδιο απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα

Γι’ αυτό και η γραμμή που έχει δοθεί προς τα κομματικά στελέχη είναι σαφής:

• όχι άσκοποι άνευ ουσίας και αφορμής υψηλοί τόνοι απέναντι στο νέο κόμμα Τσίπρα
• αποφυγή εμμονικής ενασχόλησης με τα νέα σχήματα
• άμεσες και πολιτικά αιχμηρές απαντήσεις όπου απαιτείται
• χωρίς να εξισώνονται οι πολιτικοί αντίπαλοι
• χωρίς να χαθεί το βασικό μέτωπο απέναντι στην κυβέρνηση.

Στην πραγματικότητα, πίσω από τη δημόσια ψυχραιμία, στη Χαριλάου Τρικούπη αντιλαμβάνονται ότι ανοίγει μια νέα περίοδος πολιτικής οριοθέτησης. Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα αναμένεται να διεκδικήσει κοινές δεξαμενές ψηφοφόρων, στελεχών, αλλά και τον αντιπολιτευτικό βηματισμό που σήμερα επιχειρεί να εκφράσει το ΠΑΣΟΚ.

Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου το επιτελείο Ανδρουλάκη θεωρεί ότι θα κριθεί η επόμενη φάση του πολιτικού παιχνιδιού.

Κορυφαία στελέχη του κόμματος σημειώνουν ότι η στρατηγική του ΠΑΣΟΚ δεν θα εγκλωβιστεί σε μια «μάχη για τη δεύτερη θέση», αφήνοντας να εννοηθεί ότι μια τέτοια συζήτηση βολεύει τόσο τη Νέα Δημοκρατία όσο και τον Αλέξη Τσίπρα.

«Εμείς δίνουμε τη μάχη για την πρώτη θέση», είναι η σταθερή γραμμή που εκπέμπεται από το περιβάλλον του Νίκου Ανδρουλάκη, με το επιχείρημα ότι το πολιτικό σχέδιο του κόμματος αφορά την πολιτική αλλαγή και όχι έναν εσωτερικό ανταγωνισμό στην αντιπολίτευση.

Την ίδια ώρα, στο ΠΑΣΟΚ θεωρούν ότι η κυβέρνηση επιδιώκει συνειδητά την όξυνση του πολιτικού κλίματος, επιχειρώντας να επαναφέρει ένα παλιό και βολικό δίπολο με τον Αλέξη Τσίπρα, ώστε να μετατοπιστεί η δημόσια συζήτηση από την ακρίβεια, τη στεγαστική κρίση, τις υποκλοπές και τις υποθέσεις διαφάνειας.

Στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης μιλούν ανοιχτά για οργανωμένη προσπάθεια «ηθικής και πολιτικής αποδόμησης» του Νίκου Ανδρουλάκη, εκτιμώντας ότι όσο πλησιάζουν οι εκλογές θα εντείνονται οι προσωπικές επιθέσεις «κάτω από τη ζώνη».

Το κοινοβουλευτικό χαρτί του Ν. Ανδρουλάκη

Σε αυτό το περιβάλλον, η υπόθεση των υποκλοπών αποκτά κομβικό ρόλο στη στρατηγική του ΠΑΣΟΚ. Στη Χαριλάου Τρικούπη βλέπουν στην στη Βουλή ένα πεδίο υψηλής πολιτικής πίεσης προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη, καθώς το θέμα, όπως λένε στελέχη,  συνδυάζει θεσμική εκτροπή, προσωπική στοχοποίηση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης και δυνατότητα συνολικής αμφισβήτησης της κυβερνητικής αξιοπιστίας.

Γι’ αυτό και το επόμενο διάστημα το κόμμα επενδύει στο «σκληρό ροκ» απέναντι στην κυβέρνηση, με συνεχείς κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις και παραγωγή επιθετικού αντιπολιτευτικού περιεχομένου. Το προνομιακό όπλο του ΠΑΣΟΚ, όπως σημειώνουν κομματικές πηγές, είναι ακριβώς η θεσμική του θέση και η κοινοβουλευτική παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη, σε αντίθεση με τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή κοινοβουλευτικό ρόλο.

Κοινωνική ατζέντα

Παράλληλα, το επιτελείο του προέδρου του ΠΑΣΟΚ επιμένει ότι η κοινωνική ατζέντα θα παραμείνει στον πυρήνα της πολιτικής σύγκρουσης. Στελέχη του κόμματος επαναφέρουν συνεχώς τις προτάσεις για ιδιωτικό χρέος, 120 δόσεις, προστασία δανειοληπτών, ρύθμιση της αγοράς στέγης και πλαφόν στα ενοίκια, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι «συνεχίζει να κάνει το παιχνίδι των funds και των servicers».

Στην ίδια λογική εντάσσεται και η κριτική για την Golden Visa, αλλά και η προσπάθεια να εμφανιστεί το ΠΑΣΟΚ ως δύναμη με τεκμηριωμένο πρόγραμμα και όχι ως φορέας απλής αντισυστημικής διαμαρτυρίας.

Ο  Νίκος Ανδρουλάκης, άλλωστε, επιμένει ότι «την πορεία προς τις εκλογές πρέπει να κλιμακώσουμε τον αγώνα μας. Και ο αγώνας θα δοθεί μέσα στην κοινωνία, για την κοινωνία». Στις εσωτερικές συσκέψεις η έμφαση δίνεται στην οργανωτική κινητοποίηση, στις περιοδείες και στην ανάγκη «καθαρού πολιτικού μηνύματος» σε κάθε γειτονιά και εργασιακό χώρο.

Στο ΠΑΣΟΚ γνωρίζουν ότι η μάχη θα δοθεί  και στο επίπεδο των εντυπώσεων και η  μεγάλη αγωνία της Χαριλάου Τρικούπη είναι να μην κυριαρχήσει επικοινωνιακά ο Αλέξης Τσίπρας μέσω μιας πιο επιθετικής και πολωτικής ρητορικής. Γι’ αυτό και το κόμμα σχεδιάζει πολιτικές πρωτοβουλίες που θα παράγουν πολιτικό γεγονός και θα ενισχύουν την εικόνα του.

«Ανοιχτές θύρες»

Την ίδια στιγμή, το κόμμα επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτούς διαύλους με την κοινωνία μέσω της  στρατηγική διεύρυνσης που όπως περιέγραψε ο Κώστας Σκανδαλίδης έχει «μια πρωταρχική καθόλα κρίσιμη προϋπόθεση.Το χρέος μας απέναντι στην ιστορία και τη διαδρομή μας, επιβάλλει να έχουμε ανοιχτές θύρες για κάθε στέλεχος, για κάθε πολίτη. Σε κάθε προοδευτική και εκσυγχρονιστική δύναμη που αντιλαμβάνεται τις κρίσιμες ανάγκες μιας αδιέξοδης συγκυρίας για τον τόπο και την ίδια την πολιτική. Μόνο έτσι μπορεί να συγκροτηθεί το πολιτικό και κοινωνικό ρεύμα της Νέας Αλλαγής. Κανείς δεν μας περισσεύει».

Από την πλευρά του, ο Γιάννης Βαρδακαστάνης βάζει το πολιτικό στίγμα της επόμενης ημέρας, σημειώνοντας πως «περιμένουμε να δούμε ποιον θα καθορίσει στρατηγικό του αντίπαλο ο κ. Τσίπρας -εμείς έχουμε ορίσει τη Νέα Δημοκρατία».

Στη Χαριλάου Τρικούπη συνοψίζουν τη στρατηγική τους σε μία φράση: πολιτική αυτονομία, επιθετική αντιπολίτευση και διαρκής μάχη για να παραμείνει το ΠΑΣΟΚ ο κεντρικός εκφραστής της προοδευτικής παράταξης στη νέα περίοδο ανακατατάξεων που ανοίγεται μετά τις 26 Μαΐου.

Ράνια Τραγόμαλλου

Η αιφνιδιαστική σύγκρουση ανάμεσα σε ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ επιβεβαιώνει ότι η μάχη για την κυριαρχία στον χώρο περνά πλέον σε νέα φάση. Στη Χαριλάου Τρικούπη επικρατεί σαφής γραμμή εκλογικής ετοιμότητας, χωρίς ίχνος εφησυχασμού.

Αλλαγή σκηνικού

Επιμένουν ότι ο βασικός και πραγματικός πολιτικός αντίπαλος παραμένει ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η Νέα Δημοκρατία. Ωστόσο, παρακολουθούν με προσοχή τις κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα αλλά και τη στάση βουλευτών και στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ που εμφανίζονται να βρίσκονται στον προθάλαμο του νέου πολιτικού φορέα.

Στο επιτελείο Ανδρουλάκη θεωρούν μάλιστα παράδοξο το γεγονός ότι ένα κόμμα του προοδευτικού χώρου επιλέγει να ανεβάζει καθημερινά τους τόνους απέναντι στο ΠΑΣΟΚ αντί να στρέφει τα πυρά του προς την κυβέρνηση.

Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να εγκαταλείπει σταδιακά τη στάση προσεκτικής ουδετερότητας απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα και να περνά σε φάση πολιτικής οριοθέτησης απέναντι στο νέο σκηνικό που διαμορφώνεται.

Χωρίς να ανοίγει, ακόμα, ευθεία προσωπική σύγκρουση με τον πρώην πρωθυπουργό, επιχειρεί να διαμορφώσει το αφήγημα ότι η επαναφορά του αποτελεί στην πραγματικότητα μια «δοκιμασμένη συνταγή» που ευνοεί τελικά περισσότερο τη στρατηγική της Νέας Δημοκρατίας παρά την προοπτική πολιτικής αλλαγής. 

«Η Νέα Δημοκρατία είναι προφανές ότι δεν θέλει το ΠΑΣΟΚ αντίπαλο. Δεν θέλει απέναντί της ένα κόμμα ανανεωμένο με πρόγραμμα, με στελέχη που μπορούν να κυβερνήσουν και που μπορεί να πάρει ένα κομμάτι του ακροατηρίου της. Θέλει ένα κόμμα που να μπορεί να τη βγάλει από τη δύσκολη θέση και να τη συσπειρώσει. Εμείς δεν θα το επιτρέψουμε»,  είναι το μήνυμα που εκπέμπει ο Νίκος Ανδρουλάκης, αποτυπώνοντας τη στρατηγική γραμμή.

«Στόχος η πρώτη θέση»

Στενοί συνεργάτες του διαμηνύουν ότι ο στόχος δεν είναι η διαχείριση της δεύτερης θέσης στην αντιπολίτευση αλλά η διεκδίκηση της πρώτης θέσης στις εκλογές. «Εάν κυριαρχήσει η λογική της πολιτικής αλλαγής και όχι της αποχής, το ΠΑΣΟΚ μπορεί να είναι πρώτο κόμμα και να δημιουργήσει τις συνθήκες μιας προοδευτικής κυβέρνησης», τονίζει ο πρόεδρος του κόμματος, επιχειρώντας να δώσει προοπτική εξουσίας στη δημοκρατική παράταξη.

Η ένταση πάντως στον χώρο είναι εμφανής και κορυφώνεται με τις δημόσιες τοποθετήσεις στελεχών ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ, με φόντο τον ρόλο του Αλέξη Τσίπρα και την προοπτική ανασύνθεσης της Κεντροαριστεράς. Από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ διατυπώνονται κατηγορίες ότι η στρατηγική Ανδρουλάκη αδυνατεί να δημιουργήσει πλειοψηφικό ρεύμα απέναντι στην κυβέρνηση και οδηγεί σε αδιέξοδο τον προοδευτικό χώρο.

Η Χαριλάου Τρικούπη απαντά σε υψηλούς τόνους, κατηγορώντας την Κουμουνδούρου ότι επιτίθεται περισσότερο στο ΠΑΣΟΚ παρά στη Νέα Δημοκρατία.

Στο παρασκήνιο, στελέχη του ΠΑΣΟΚ σημειώνουν με νόημα ότι όσοι λειτουργούν ως «πολιτικό σωσίβιο» αναλαμβάνουν και την ευθύνη των επιλογών τους. Επιμένουν δε ότι η κοινωνία αναζητά ανανέωση, σοβαρότητα και κυβερνητική αξιοπιστία και όχι ανακύκλωση φθαρμένων πολιτικών μοντέλων.

Τα μηνύματα Τσίπρα

Την ίδια ώρα, ο Αλέξης Τσίπρας, χωρίς να ανακοινώνει επίσημα νέο κόμμα, συνεχίζει να εκπέμπει σήματα γρήγορης πολιτικής επιστροφής. Στις τελευταίες παρεμβάσεις του «φωτογράφησε» ευθέως το κενό ισχυρής κεντροαριστερής αντιπολίτευσης, δηλώνοντας ότι στόχος των πρωτοβουλιών του είναι «να αποκτήσει ξανά ο προοδευτικός χώρος μια έκφραση ισχυρή και αποφασισμένη να αλλάξει τα πράγματα».

Παράλληλα έθεσε ως κεντρικό διακύβευμα όχι απλώς την αντιπολίτευση προς την κυβέρνηση αλλά την εκλογική ήττα της Νέας Δημοκρατίας.

Άνοιγμα στη νέα γενιά

Απέναντι σε αυτή τη δυναμική, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να απαντήσει με οργανωτική διεύρυνση, πολιτική εξωστρέφεια και ενίσχυση του κυβερνητικού του προφίλ. Ο Νίκος Ανδρουλάκης επενδύει ιδιαίτερα στο άνοιγμα προς τη νέα γενιά.

«Ζητώ από την ελληνική νεολαία να μας εμπιστευθεί, γιατί θέλουμε πραγματικά να αντιμετωπίσουμε ζωτικά ζητήματα που αφορούν το παρόν και το μέλλον της χώρας», σημειώνει, επιδιώκοντας να προσδώσει στο ΠΑΣΟΚ χαρακτηριστικά σύγχρονης και ανανεωμένης δύναμης εξουσίας.

Παράλληλα, από το βήμα της κοινής συνεδρίασης της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και του Πολιτικού Συμβουλίου, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έστειλε ακόμη ένα καθαρό πολιτικό μήνυμα: «Τρίτη θητεία της Νέας Δημοκρατίας σημαίνει οπισθοδρόμηση. Η πολιτική αλλαγή, με πρωταγωνιστή το ΠΑΣΟΚ, εγγυάται μια νέα πορεία για τη χώρα και τον ελληνικό λαό».

Η πίεση στον Σ. Φάμελλο

Στον αντίποδα, ο Σωκράτης Φάμελλος επαναφέρει την ανάγκη συνεργασίας των προοδευτικών δυνάμεων, τονίζοντας ότι «επείγει» η ενωτική απάντηση απέναντι στην κυβέρνηση. Αποφεύγει πάντως να κάνει αναφορά στο νέο κόμμα Τσίπρα, υπογραμμίζοντας ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ήδη αναλάβει πρωτοβουλίες για την ανασύνθεση του χώρου.

Η θέση του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ είναι δύσκολη. Δέχεται έντονες πιέσεις για επικοινωνία με τον Αλέξη Τσίπρα προκειμένου να ξεκαθαρίσει το τοπίο και από την άλλη, βουλευτές και στελέχη του είναι με το ένα πόδι έξω από την Κουμουνδούρου.

Ο ευρύτερος χώρος της κεντροαριστεράς, παρότι δημοσκοπικά δεν αθροίζει ποσοστό ανταγωνιστικό σε αυτό που καταγράφει (εκτίμηση ψήφου) η Ν.Δ, έχει μετατραπεί σε “πολιτικό εργαστήριο” που αναμένει την είσοδο του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα προκειμένου να επέλθει αναδιάταξη των πολιτικών του δυνάμεων με την ελπίδα των περισσοτέρων να διαμορφωθεί τελικά εναλλακτικός πόλος διακυβέρνησης.

Οι “αποκλίνουσες στρατηγικές” για τις συνεργασίες- όπως επισημαίνει στο σκεπτικό της παραίτησης ο Αλέξης Χαρίτσης– δεν αποτελούν χαρακτηριστικό μόνο αυτού του μικρού κόμματος που, όμως, διαθέτει την πέμπτη σε δύναμη κοινοβουλευτική ομάδα. Με ηπιότερα, μέχρις ώρας, χαρακτηριστικά διατρέχει και τα άλλα κόμματα (ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ) και οι καταστάσεις πιέζουν προς την διευθέτηση του τρόπου με τον οποίο θα παρουσιαστούν στις επόμενες εκλογές, κυρίως, όμως, πώς θα τοποθετηθούν στις εξελίξεις αμέσως μετά απ΄ αυτές. Οι γνωρίζοντες πώς κινούνται τα υπόγεια ρεύματα θεωρούν ότι τίποτε δεν θα είναι ίδιο με την εμφάνιση του κόμματος Τσίπρα και ακόμα περισσότερο τίποτε δεν θα είναι ίδιο εάν στις κάλπες η Ν.Δ επιβεβαιώσει μεν την πολιτική της κυριαρχία, χωρίς, ωστόσο, να κατακτήσει ή να βρίσκεται πολύ κοντά σε ποσοστό αυτοδυναμίας.

Εν αναμονή… Τσίπρα

Οκτώ ή εννιά από τους βουλευτές της Νέας Αριστεράς συμμερίζονται τις απόψεις Χαρίτση (με την Έφη Αχτσιόγλου και τον Νάσο Ηλιόπουλο να ταυτίζονται απολύτως και να δρουν ως ομάδα), αν και, όπως φάνηκε, η πλειοψηφία στα κομματικά όργανα ελέγχεται από το νέο (μεταβατικό) πρόεδρο Γαβριήλ Σακελλαρίδη και τον Ευκλείδη Τσακαλώτο. Πιθανή εξέλιξη είναι μετά την ίδρυση κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό αυτή η συμπαγής ομάδα βουλευτών να αποχωρήσει (παραδίδοντας τις έδρες), εφόσον αξιολογήσει ότι η προγραμματική πρόταση Τσίπρα καλύπτει την δική της προσέγγιση σε βασικά ζητήματα πολιτικής. Πρόκειται, άλλωστε, για στελέχη με πολιτική επάρκεια, μετριοπάθεια, επικοινωνιακή διεισδυτικότητα και κυβερνητική εμπειρία και θα μπορούσαν να αποτελέσουν το πρόπλασμα του νέου κόμματος, μαζί με εμπειρότερα και νεότερα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και τα νέα πρόσωπα -ως επί το πλείστον “πασοκογενή”- που εμφανίζονται στις παρουσιάσεις της “Ιθάκης” ανά την Ελλάδα.

Ολόκληρο το παρασκήνιο στο anatropinews.gr

Αν και θεωρητικά ανήκουν στην λεγόμενη ριζοσπαστική (κεντρο)αριστερά διέπονται από μετριοπαθή και τεκμηριωμένο λόγο και θετική κοινοβουλευτική παρουσία. Ως εκ τούτου, σε ένα άνυδρο τοπίο στην συγκεκριμένη περιοχή της πολιτικής γεωγραφίας, δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν πώς θα πτώχαινε την πολιτική η απουσία τους από την επόμενη Βουλή.

Οι τρεις τους εκπροσωπούσαν το προηγούμενο διάστημα περίπου το ήμισυ της Νέας Αριστεράς που υιοθετούσε την πολιτική των συνεργασιών με τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ, σε αντίθεση με το υπόλοιπο (που όμως έχει πλειοψηφία στους κομματικούς συσχετισμούς) το οποίο σηκώνει τη σημαία της “καθαρότητας” και πάσχει από οξύ “αντι-τσιπρισμό”. Η παραίτηση του Αλέξη Χαρίτση από την προεδρία του κόμματος –που δημοσκοπικά ασθμαίνει περίπου στο 2% και είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα βρεθεί εκτός Βουλής στις εκλογές– ήταν προεξοφλημένη εδώ και καιρό. Θα έλεγε κανείς ότι άργησε, ωστόσο στο “Βιλαμπάχο” των καταλοίπων του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ όλα κυλούν σε αργούς ρυθμούς.

Όπως πρώτα οι βουλευτές και τα στελέχη της Νέας Αριστεράς έφυγαν από τον ΣΥΡΙΖΑ μετά τη νίκη Κασσελάκη προβλέποντας τις εξελίξεις και προκαλώντας διάσπαση, έτσι (ξανά) το μικρό αυτό κόμμα θα είναι πάλι το πρώτο που θα διασπαστεί υπό το φως των ανακατατάξεων που δρομολογεί η ίδρυση νέου κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα. Είναι, άλλωστε, και οι τρεις τους πολιτικά παιδιά του.

Η δεύτερη διάσπαση θα προέλθει τους επόμενους μήνες από την μαζική αποχώρηση βουλευτών και στελεχών του σημερινού ΣΥΡΙΖΑ που δημοσκοπικά φθίνει με γρήγορους ρυθμούς και κινείται στο τεντωμένο σχοινί των ισορροπιών μεταξύ της πλευράς του Σωκράτη Φάμελλου και του Παύλου Πολάκη. Κι εδώ “μήλο της έριδας” είναι επί της ουσίας ο πρώην πρωθυπουργός, κι αυτό φάνηκε από τις οργίλες αντιδράσεις των “πολακικών” στη δήλωση του Κώστα Ζαχαριάδη ότι μόνο ο Τσίπρας θα μπορούσε να ηγηθεί ενός νέου σχηματισμού δυνάμεων της κεντροαριστεράς.

Υπό μία έννοια, αυτό που δεν κατόρθωσε, λόγω εσωτερικών συσχετισμών και των δικών του λαθών (όπως περιγράφει στην “Ιθάκη”,) να κάνει ο ίδιος με πολύ καλύτερους πολιτικούς και δημοσκοπικούς όρους, από την ήπια ήττα του 2019 μέχρι τη συντριβή του 2023, θα συμβεί τώρα επώδυνα αλλά αναγκαία.

Όσοι επιθυμούν περίκλειστους μηχανισμούς αντισυστημισμού θα κρατήσουν τα δικά τους ομαδοποιημένα συστήματα με σφοδρή πιθανότητα να βρεθούν στο όριο επιβίωσης του 3%, οι άλλοι, που εμφορούνται ακόμα από τα περί κυβερνώσας κεντροαριστεράς στο νέο τοπίο, θα επιδιώξουν να ενταχθούν στο δύσκολο και αβέβαιο αλλά και φρέσκο εγχείρημα του πρώην πρωθυπουργού.

Τα πράγματα δεν θα είναι εύκολα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρεί πάντοτε την ευελιξία να οδηγήσει την χώρα σε εκλογές σε χρόνο και με τρόπο που θα είναι πιό βολικό γι αυτόν ώστε να εξασφαλίσει αυτοδυναμία έστω και στην δεύτερη κάλπη. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εγκυμονεί απίστευτους κινδύνους αλλά (κυνικά) κρύβει και ευκαιρίες για κάποιον που κυβερνά ήδη επτά χρόνια και μπορεί να προτάξει την σταθερότητα σε πολίτες που δικαίως ανησυχούν.

Από την άλλη, το ΠΑΣΟΚ μπορεί να φαίνεται θνήσκον, στη βάση του, όμως, διαθέτει ακόμα αντοχές και μπορεί να αποδειχτεί περισσότερο συμπαγές απ΄ ότι όλοι νομίζουμε. Όσοι θεωρούν ότι ένα κόμμα Τσίπρα έχει τη δεύτερη θέση …από τα αποδυτήρια είναι πιθανό να διαψευσθούν. Όλα θα κριθούν μεταξύ πρώτης και δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης (εφόσον επαληθευτούν οι δημοσκοπικές προβλέψεις) όταν θα τεθούν τα σκληρά διλήμματα.

Κίνδυνο αποτελεί επίσης το “χούϊ” του (πρώην) συριζαϊκού στερισμού να διχάζεται και να τιμαριοποιείται για το παραμικρό. Εάν δεν κατανοήσουν ότι όλοι τους παίζουν το τελευταίο χαρτί, όχι μόνο απέναντι στη Ν.Δ και δευτερευόντως το ΠΑΣΟΚ, αλλά και έναντι του αντισυστημικού κύματος που διευρύνει την επιρροή του και ενισχύει τον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης, τότε θα κάνουν μία τρύπα στο νερό.

Ακόμα πρέπει να καταστεί σαφές -και να συμφωνήσουν όλοι σε αυτό- ότι οι καιροί δεν προσφέρονται για εξαλλοσύνες ιδεολογικής καθαρότητας αλλά για συνεπή πολιτικό λόγο και ρεαλιστικό πρόγραμμα διακυβέρνησης. Οι ρομφαίες του παρελθόντος πρέπει να μείνουν θαμένες ώστε να κερδηθούν περιοχές στο κέντρο του πολιτικού συστήματος (που ακόμα μοιάζουν απροσπέλαστες) και να χτιστούν σοβαρές συμμαχίες και εκτός Ελλάδας. Ως προς αυτό το τελευταίο, αυτή τη στιγμή ο πρωθυπουργός μοιάζει ανίκητος.

Τέλος, να κατανοήσουν όσοι θέλουν να πάνε με τον Τσίπρα ότι, αυτή τη φορά, δεν μπορούν να διεκδικούν μοιρασιές του τύπου “πρώτος μεταξύ ίσων”. Όλα έχουν αλλάξει…

Με γνώμονα την ευρωπαϊκή πολιτική γεωγραφία πρέπει να είμαστε η μοναδική χώρα που δεν μπορεί να ισορροπήσει μεταξύ δύο κυβερνητικών επιλογών και ακόμα περισσότερο δεν έχει διαμορφωθεί ενδιάμεσος χώρος που υπό προϋποθέσεις θα ήταν ικανός να προσφέρει κυβερνήσεις συνεργασίας. Κάπως έτσι στο κομματικό μας σύστημα έχει εδραιωθεί η διϋστική αντίληψη ενός πολιτικού μανιχαϊσμού, κάθε κόμμα θεωρεί εαυτόν εκπρόσωπο του φωτός και ο αντίπαλος ισοδυναμεί με το σκότος.

Αυτή η μάχη καλού-κακού προσωποποιείται. Για τον Μητσοτάκη, φερ ειπείν, ο Τσίπρας είναι ο επικίνδυνος λαϊκιστής που έριξε τη χώρα στα βράχια το 2015, για τον δεύτερο ο πρωθυπουργός είναι συνώνυμο της διαφθοράς. Παρόμοια εχθροπάθεια αναπτύσσει και ο Ανδρουλάκης για τον πρώην πρωθυπουργό παρά τις προσπάθειες του δεύτερου να υπερβεί την πόλωση των μνημονιακών χρόνων. Η αρένα της Βουλής και των τηλεοπτικών στούντιο προσφέρει αρκετά επί μέρους τέτοια “υποδείγματα” με τελευταίο την ακραία “πεζοδρομιακή” σύγκρουση της Ζωής Κωνσταντοπούλου με τον Άδωνη Γεωργιάδη.

Η υπερδεκαετής κρίση ενέτεινε αυτό το φαινόμενο και μέσα από σωρρεία λαθών όλων των κομμάτων που κυβέρνησαν φτάσαμε σήμερα στο να υπάρχει ένα μεγάλο, αν και διάσπαρτο σε περισσότερα κόμματα, τμήμα του εκλογικού σώματος που στέκεται συνολικά απέναντι στο (παλαιό) πολιτικό σύστημα χωρίς, ωστόσο, να ενδιαφέρεται για το τι επαγγέλονται όσοι το καταδικάζουν και υποτίθεται πώς εκπροσωπούν τον (δήθεν) “αντισυστημισμό”.

Σε αυτό το τοπίο, είτε λόγω ιστορίας είτε εξαιτίας της αδυναμίας οιουδήποτε άλλου να προβληθεί ως τέτοιος, το ΠΑΣΟΚ είχε τη δυνατότητα να αποκαταστήσει εν μέρει ή και περισσότερο τον διαμελισμένο διπολισμό σε συνθήκες πριν το 2023, αν και πλέον από χαμηλότερη βάση.

Μετά τον αποδεκατισμό του στις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015, το ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να σταθεί ξανά στα πόδια του. Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς συγκέντρωσε 6,3% (μαζί με την ΔΗΜΑ), το 2019 (ως ΚΙΝΑΛ) 8,1%, το 2023 11,85% και στις ευρωεκλογές του 2024 12,8% .

Έκτοτε κινείται με κολλημένη την (δημοσκοπική) βελόνα και ο διατυπωμένος στόχος να νικήσει τη Ν.Δ προσλαμβάνει ανεκδοτολογικά χαρακτηριστικά. Συνοπτικά:

• Αδυνατεί να υπερβεί τον κατακερματισμό της κεντροαριστεράς, να τον ενσωματώσει ως η μεγαλύτερη δύναμη του χώρου, ή, έστω, να αναλάβει πρωτοβουλίες προγραμματικού διαλόγου για την συγκρότηση εναλλακτικού πόλου απέναντι στη Ν.Δ,
• Δεν κεφαλαιοποιεί την κατά γενική ομολογία παραγωγική αντιπολίτευση που ασκεί και την δραστήρια κοινοβουλευτική του παρουσία,
• Δεν πείθει για την διακηρυγμένη αυτονομία του: ένα τμήμα της εκλογικής του βάσης τείνει υπέρ της συγκυβέρνησης με τη Ν.Δ (με τις μνήμες εκείνης των Σαμαρά- Βενιζέλου) και εχθρεύεται την αριστερά, το άλλο εμφορείται από αντιδεξιά αντανακλαστικά,
• Στέκεται αμήχανο έναντι της επιστροφής Τσίπρα, κόβει εκ προοιμίου κάθε γέφυρα επικοινωνίας και τον αντιμετωπίζει με εχθροπάθεια- πόσο πειστικό μπορεί, όμως, να είναι όταν συνεργάζεται ad hoc και επικοινωνεί σταθερά και με τα δύο κόμματα που αποτέλεσαν τον ενιαίο ΣΥΡΙΖΑ του Τσίπρα;
• Αποφεύγει κάθε συζήτηση για τις αιτίες της δημοσκοπικής του στασιμότητας: φταίει ο αρχηγός του, φταίει η αμφισβήτηση του αρχηγού, φταίει η διχασμένη πολιτική του ταυτότητα;
• Δεν δείχνει να μπορεί να υπερβεί την απορία και να εξηγήσει γιατί πλειάδα κορυφαίων στελεχών της σημιτικής περιόδου έχουν αναλάβει κυβερνητικούς ρόλους στη Ν.Δ του Μητσοτάκη και άλλα του “παπανδρεϊκού” ΠΑΣΟΚ (όπως δύο πρώην γραμματείς του) βρίσκονται στον ΣΥΡΙΖΑ.

Έτσι, ενώ και κυβερνητικό DNA διαθέτει και αρκετά ικανά στελέχη θα μπορούσε να πρωταγωνιστήσει, οδεύει προς έναν εκλογικό ύφαλο με τον κίνδυνο να προσαράξει. Κατά τα φαινόμενα, το συνέδριό του στα τέλη Μαρτίου θα μετατραπεί σε πεδίο μηχανισμών, υπολογισμών, προσωπικών φιλοδοξιών και σκοπιμοτήτων και είναι αμφίβολο εάν μπορέσει να απαντήσει σε όλα τα παραπάνω.

Θα συνεχίσει πιθανώς να πορεύεται μεταξύ της διακήρυξης πώς δεν θα συγκυβερνήσει με τη Ν.Δ και όλων εκείνων που δεν την πιστεύουν. Γίνεται έτσι ένα δομικό πρόβλημα του πολιτικού συστήματος εκεί όπου θα μπορούσε να δώσει μία κάποια λύση, αναλαμβάνοντας το κόστος τώρα μιας ελεγχόμενης διάσπασης με αποχώρηση κάποιων στελεχών του παρά μιας μεγάλης διάσπασης αμέσως μετά τις επόμενες εκλογές. Και προσφέρει το ίδιο την ευκαιρία στον Αλέξη Τσίπρα να επιχειρήσει εκείνος την ανασύνθεση του χώρου σε εντελώς νέα βάση.

Και παράλληλα, αυτή η αδυναμία του ΠΑΣΟΚ και γενικότερα της κεντροαριστεράς είναι που μπορεί εν τέλει να καταστήσει τα μορφώματα του “αντισυστημισμού” ρυθμιστές της επόμενης μέρας και την Βουλή που θα προκύψει μετά από τις πρώτες ή τις δεύτερες εκλογές την πλέον δυστοπική των τελευταίων δεκαετιών.

Στη συνέντευξή του, ο κ. Γιαννούλης:

• Απευθύνει κάλεσμα συμπόρευσης: Τονίζει την ανάγκη για ένα ισχυρό προοδευτικό μέτωπο απέναντι στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, επισημαίνοντας ότι η «αυτόνομη πορεία» ισοδυναμεί με παραίτηση από τη δυνατότητα πολιτικής αλλαγής.
• Περιγράφει το πλαίσιο συνεργασίας: Ξεκαθαρίζει ότι οι συγκλίσεις με δυνάμεις όπως το ΠΑΣΟΚ και η Νέα Αριστερά δεν πρέπει να είναι «εκλογικές συγκολλήσεις κορυφής», αλλά να βασίζονται σε κοινές δεσμεύσεις για το κράτος δικαίου και τα κοινωνικά δικαιώματα.
• Ασκεί δριμεία κριτική στην κυβέρνηση: Κατηγορεί τη Νέα Δημοκρατία για θεσμική απαξίωση και ευτελισμό του κοινοβουλευτισμού μέσω «κατά παραγγελία» τροπολογιών.
• Θέτει τις προτεραιότητες του ΣΥΡΙΖΑ: Αναφέρεται στις επεξεργασμένες προτάσεις του κόμματος για τη συνταγματική αναθεώρηση, εστιάζοντας στην προστασία των δημόσιων αγαθών, όπως το νερό, η υγεία και η παιδεία.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Γιαννούλη, την ώρα που ο Αλέξης Τσίπρας προχωρά στην ίδρυση ενός νέου κόμματος απορρίπτοντας τις συνεργασίες με άλλα κόμματα, ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ φαίνεται να μη βρίσκει τον βηματισμό του. Η διαγραφή ενός ευρωβουλευτή και η πιθανότητα μετακίνησης μιας βουλευτού σε άλλο κόμμα δεν είναι καλοί οιωνοί. Πιστεύετε ότι υπάρχουν περιθώρια για τον ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, να ανακάμψει έστω και λίγο;

Πρωτίστως πρέπει να ανακάμψει η χώρα και γι’ αυτό αγωνιζόμαστε.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν «υπάρχουν περιθώρια» για τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά αν οι προοδευτικές δυνάμεις έχουν αντιληφθεί πως η κοινωνία έχει ανάγκη ένα ισχυρό προοδευτικό μέτωπο που θα σταθεί απέναντι στη Νέα Δημοκρατία στις εκλογές. Και αυτή η ανάγκη είναι υπαρκτή. Η ανάκαμψη δεν θα έρθει με επικοινωνιακά τεχνάσματα, αλλά με καθαρές πολιτικές θέσεις, προγραμματική σοβαρότητα και ουσιαστική επανασύνδεση με την κοινωνία.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει μετατρέψει την απαξίωση των θεσμών σε κανονικότητα. Έχει υιοθετήσει μια πρακτική υποβάθμισης της Βουλής

Τα κόμματα  κρίνονται από τη σχέση τους με την κοινωνία και την ικανότητά τους να αρθρώνουν πειστικό πολιτικό λόγο. Σίγουρα οι αποχωρήσεις και οι διαγραφές δεν είναι ποτέ θετικές εξελίξεις, όμως δεν καθορίζουν από μόνες τους το μέλλον ενός κόμματος. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να ξαναμιλήσει με ειλικρίνεια, σαφήνεια και προγραμματική επάρκεια στις κοινωνικές δυνάμεις που πιέζονται σήμερα.

Στους εργαζόμενους, στους νέους, στους ανθρώπους που βιώνουν την ακρίβεια, τη στεγαστική κρίση, την ανασφάλεια. Αν το κάνει αυτό, τότε όχι απλώς μπορεί να ανακάμψει, αλλά μπορεί να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διεργασίες στον προοδευτικό χώρο.

–Ασκώντας κριτική στην κυβέρνηση, πριν από λίγες ημέρες δηλώσατε ότι «δεν μπορείς να ευτελίζεις τον κοινοβουλευτισμό και την ίδια ώρα να εμφανίζεσαι θεματοφύλακας του Συντάγματος. Οι κατά παραγγελία τροπολογίες και η απαξίωση της Βουλής υπονομεύουν κάθε συζήτηση περί θεσμικής σοβαρότητας». Ωστόσο αυτή η κριτική σε πολλές περιπτώσεις σύμφωνα με τους πολίτες αφορά ένα μεγάλο μέρος του πολιτικού προσωπικού και κυρίως όσων που κυβέρνησαν τη χώρα. Σε αυτό τι απαντάτε;

Είναι αλήθεια ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας αντιμετωπίζει συνολικά το πολιτικό σύστημα με δυσπιστία. Αυτό δεν προέκυψε τυχαία και η σχεδόν επταετής διακυβέρνηση της χώρας από τη ΝΔ συνέβαλε καθοριστικά σε αυτό. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει μετατρέψει την απαξίωση των θεσμών σε κανονικότητα

Έχει υιοθετήσει μια πρακτική υποβάθμισης της Βουλής, με τροπολογίες της τελευταίας στιγμής, περιορισμό του κοινοβουλευτικού ελέγχου και περιφρόνηση της θεσμικής διαδικασίας. Δεν μπορείς να εμφανίζεσαι θεματοφύλακας του Συντάγματος όταν καθημερινά το υπονομεύεις στην πράξη.  

Η συνταγματική αναθεώρηση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πεδίο πολιτικού μάρκετινγκ ή ως εργαλείο πίεσης προς την αντιπολίτευση

Όταν λοιπόν μιλάμε για ευτελισμό του κοινοβουλευτισμού, δεν το κάνουμε αφηρημένα. Το κάνουμε συγκεκριμένα και τεκμηριωμένα. Για εμάς η θεσμική σοβαρότητα δεν είναι ρητορική επίκληση αλλά μία  καθημερινή πρακτική. Παράλληλα εξαντλούμε όλα τα περιθώρια που μας δίνει ο κοινοβουλευτισμός για να αναδεικνύουμε προβλήματα της κοινωνίας, να ελέγχουμε την κυβέρνηση, να καταθέτουμε προτάσεις. Αν ανατρέξετε στα πρόσφατα στοιχεία του vouliwatch θα διαπιστώσετε ότι στη λίστα  με τους 25 πιο δραστήριους βουλευτές, με καταθέσεις ερωτήσεων και αναφορών, οι 19 είναι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ.

–Ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, θα στηρίξει κάποιες από τις αλλαγές του Συντάγματος που προανήγγειλε ο πρωθυπουργός; Μήπως θα υποβάλει κάποιες δικές του προτάσεις;

Η συνταγματική αναθεώρηση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πεδίο πολιτικού μάρκετινγκ ή ως εργαλείο πίεσης προς την αντιπολίτευση. Πρόκειται για μια κορυφαία θεσμική διαδικασία που απαιτεί εμπιστοσύνη, σοβαρό διάλογο και πραγματική πρόθεση συναίνεσης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ δεν αντιμετωπίζει τη Νέα Αριστερά ως αντίπαλο, αλλά ούτε και ως δεδομένο σύμμαχο

Η αναθεώρηση δεν είναι απλώς αλλαγή άρθρων, αλλά αφορά ενίσχυση του κράτους δικαίου και θεσμικών εγγυήσεων και ο ΣΥΡΙΖΑ–ΠΣ έχει επεξεργασμένες προτάσεις για καίρια ζητήματα όπως η Συνταγματική κατοχύρωση κοινωνικών δικαιωμάτων, η προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας ιδιοκτησίας αγαθών όπως το νερό, η διασφάλιση της δημόσιας παιδείας και υγείας ως συνταγματικά κατοχυρωμένων δημόσιων αγαθών, η αναθεώρηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών, η ενίσχυση ανεξάρτητων Αρχών και Δικαιοσύνης.

–Η συνεργασία με την Νέα Αριστερά, ή έστω ένα μέρος της πιστεύετε ότι είναι εφικτή;

Οι προοδευτικές συγκλίσεις δεν προκύπτουν επειδή «πρέπει», αλλά επειδή υπάρχει κοινό πολιτικό έδαφος, κοινή ανάλυση της πραγματικότητας και κοινή στρατηγική.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ δεν αντιμετωπίζει τη Νέα Αριστερά ως αντίπαλο, αλλά ούτε και ως δεδομένο σύμμαχο. Αν υπάρχουν σημεία προγραμματικής σύγκλισης, αυτά πρέπει να συζητηθούν ανοιχτά, χωρίς μικροκομματικούς υπολογισμούς. Οι πολίτες δεν θέλουν συγκολλήσεις κορυφής· θέλουν καθαρές λύσεις και ειλικρινή πολιτική.

Στην κατεύθυνση αυτή ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και Πρόεδρος του Σωκράτης Φάμελλος έχουν απευθύνει εδώ και ένα χρόνο ανοιχτό, δημόσιο και επίμονο κάλεσμα προς το ΠΑΣΟΚ, τη Νέα Αριστερά και κάθε προοδευτικό πολιτικό και κοινωνικό σχήμα για τη συγκρότηση ενός κοινού προοδευτικού μετώπου.

Στον χώρο της προοδευτικής αντιπολίτευσης υπάρχει πλούσια προγραμματική δουλειά για την ακρίβεια, το κοινωνικό κράτος, τη στέγη, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου

Όχι στη βάση μιας ευκαιριακής εκλογικής συγκόλλησης, αλλά πάνω σε σαφές προγραμματικό πλαίσιο, με κοινές δεσμεύσεις για το κράτος δικαίου, τη δημοκρατία, τα κοινωνικά δικαιώματα και την ανάσχεση της αυταρχικής και νεοφιλελεύθερης πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Είναι ξεκάθαρο πως η πολυδιάσπαση του προοδευτικού χώρου λειτουργεί αντικειμενικά υπέρ της Νέας Δημοκρατίας, σε μια περίοδο που η κοινωνία ζητά εναλλακτική διακυβέρνηση και όχι απλώς καταγραφή κομματικών διαφορών. Η συγκρότηση ενός αξιόπιστου προοδευτικού πόλου δεν μπορεί να αναβάλλεται επ’ αόριστον. Η άρνηση διαλόγου ή η επιλογή της αυτόνομης πορείας δεν συνιστά στρατηγική αλλά  παραίτηση από τη δυνατότητα πολιτικής αλλαγής.

–Τελικά τι δεν πάει καλά στα κόμματα της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης; Οι «φανερές και κρυφές» δημοσκοπήσεις ή μήπως η πολιτική που παράγουν δεν είναι πειστική;  

Αυτό που σίγουρα δεν βοηθά είναι η υπερεκτίμηση των δημοσκοπήσεων ως πολιτικού οδηγού. Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν στιγμές, δεν χαράσσουν στρατηγική και πολύ συχνά λειτουργούν αποθαρρυντικά αντί να φωτίζουν τις πραγματικές κοινωνικές διεργασίες. Το βασικό ζήτημα σήμερα δεν είναι η έλλειψη πολιτικών προτάσεων.

Αντίθετα, στον χώρο της προοδευτικής αντιπολίτευσης υπάρχει πλούσια προγραμματική δουλειά για την ακρίβεια, το κοινωνικό κράτος, τη στέγη, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Εκεί που υπάρχει υστέρηση είναι στη μετατροπή αυτών των προτάσεων σε κοινό πολιτικό αφήγημα με διάρκεια, συνοχή και καθαρό στόχο την πολιτική αλλαγή. Η κοινωνία ζητά αξιοπιστία, ειλικρίνεια και σχέδιο. Και αυτά δεν προκύπτουν από επικοινωνιακούς ανταγωνισμούς ή από τη λογική «ο καθένας μόνος του», αλλά από σοβαρό διάλογο, προγραμματικές συγκλίσεις και παρουσία δίπλα στα πραγματικά προβλήματα των πολιτών.

Το θετικό είναι ότι αυτό το αίτημα για έναν ισχυρό, αξιόπιστο προοδευτικό πόλο υπάρχει και παραμένει ζωντανό στην κοινωνία. Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και συνολικά ο προοδευτικός χώρος έχουν τη δυνατότητα και την ευθύνη να το εκφράσουν ξανά με αυτοπεποίθηση, πολιτική σαφήνεια και προοπτική διακυβέρνησης.

Στην ομιλία του ο Αλέξης Τσίπρας θα αναφερθεί στη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης, την έναρξη της οποίας εξήγγειλε τη Δευτέρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Αναμένεται να εστιάσει ιδιαίτερα στην αναγκαιότητα της ανατροπής μιας πορείας ερήμωσης της περιφέρειας που καταγράφεται ολοένα και πιο έντονα. Τονίζοντας μάλιστα τις μεγάλες προσπάθειες που έγιναν από την διακυβέρνησή του, οι οποίες και έχουν εγκαταλειφθεί από τη Ν.Δ.

Μεταξύ άλλων αναμένεται να επισημάνει πως «το 2018, μετά από 13 περιφερειακά Συνέδρια διαβούλευσης, η κυβέρνησή μας παρουσίασε την Εθνική Αναπτυξιακή Στρατηγική για τη Βιώσιμη και Δίκαιη Ανάπτυξη με στόχο το 2030. Είχαμε, τότε, 12 χρόνια μπροστά μας. Ξέραμε ότι η χώρα έβγαινε από το καθεστώς των Μνημονίων. Διαθέταμε την εμπειρία για ένα συνολικό σχέδιο αναπτυξιακού μετασχηματισμού με στόχους, χρονοδιαγράμματα και κοινωνική συμμετοχή. 100 μεταρρυθμίσεις. 40 εμβληματικοί ποσοτικοί και ποιοτικοί στόχοι. Ένα όραμα: μια δίκαιη Ελλάδα. Η Νέα Δημοκρατία ένα χρόνο μετά κέρδισε τις εκλογές και εγκατέλειψε συνειδητά το σχέδιο αυτό. Όπως πέταξε στα σκουπίδια τα επιστημονικά πορίσματα για τις φυσικές καταστροφές. Όπως επιχείρησε να μας παρουσιάσει ως ανίδεους για το πως λειτουργεί η οικονομία, παρότι εμείς που παραλάβαμε μια χρεοκοπημένη χώρα, την αφήσαμε με 37 δις στα ταμεία, εκτός μνημονίων με το χρέος ρυθμισμένο και σε τροχιά ανάπτυξης. Αλλά εν πάση περιπτώσει, ας παραδεχτούμε. Ούτε γόνοι, ούτε επαγγελματίες της εξουσίας ήμασταν. Δε γεννηθήκαμε σε σαλόνια με πολιτικά τζάκια. Αλλά εμείς, όπως κι αν μας είπαν, σεβαστήκαμε μέχρι και το τελευταίο ευρώ του ελληνικού λαού».

Ο πρώην πρωθυπουργός αναμένεται να τονίσει πως «οι ρήξεις μαζί με τις θεσμικές τομές και μεταρρυθμίσεις ουσίας, που μπορούν να αλλάξουν τη ζωή των ανθρώπων είναι ένα αναγκαίο βήμα προκειμένου να προχωρήσουμε σε μια νέα μεταπολίτευση». Επιμένοντας έτσι στον συγκεκριμένο όρο που συνιστά την βούληση του Αλέξη Τσίπρα για μια πολιτική που θα έρθει σε ευθεία σύγκρουση με τα συμφέροντα που επιδιώκουν τη συντήρηση.

Θα αναφερθεί σε «αναβάπτιση των θεσμών και νέους θεσμούς που να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες» ενώ πριν μερικά 24ωρα παρουσίασε την πρόταση του για διαφάνεια στον δημόσιο τομέα. Συνολικά αναμένεται να επισημάνει την ανάγκη για έναν «άνεμο εντιμότητας και δικαιοσύνης που θα σαρώσει τα παλιά στερεότυπα, με βασικό το πιο πικρό και απογοητευτικό από αυτά: Ότι τίποτε δεν γίνεται. Ότι δεν αλλάζει η Ελλάδα.»

Στο πάνελ που θα προηγηθεί της ομιλίας Τσίπρα θα βρίσκεται ο Γιώργος Μπουλμπασάκος, -μέχρι πριν λίγο καιρό ήταν γραμματέας του Τομέα Υγείας του ΠΑΣΟΚ- ο οποίος προέρχεται από τον ευρύτερο χώρο της ανανεωτικής αριστεράς. Στην αποχώρησή του είχε μιλήσει για την ανάγκη μιας μεγάλης δημοκρατικής παράταξης.

Στο ίδιο πάνελ θα βρεθεί και Πέτρος Κόκκαλης, ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και επικεφαλής του κόμματος «Κόσμος-Πράσινη Συμφωνία». Πριν λίγες ημέρες πρόταξε την δέσμη προτάσεών του για «Την ανατροπή της ενεργειακής φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Τη διασφάλιση θεμελιωδών δικαιωμάτων (υγεία, διατροφή, θέρμανση).Τον κομβικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ενίσχυση του εισοδήματος».

Στο ίδιο «πάνελ» θα βρεθεί ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Μιχάλης Καλογήρου, η καθηγήτρια υποκριτικής Μαρία Κατσουλίδη και ο συντονιστής της ΚΟΙΝΣΕΠ Electra Energy Δημήτρης Κιτσικόπουλος.

Την εκδήλωση θα παρουσιάσουν οι δημοσιογράφοι Όλγα Στέφου και Άρης Ραβανός που διαθέτουν το στοιχείο της εντοπιότητας αφού αμφότεροι κατάγονται από την Ήπειρο.

Ράνια Τραγόμαλλου

Το τοπίο παραμένει ρευστό, με διαρκείς διεργασίες, εσωτερικές ζυμώσεις και στρατηγικά ανοιχτά μέτωπα. ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά βρίσκονται σε κινητικότητα, αλλά με διαφορετικές ταχύτητες και, συχνά, με αντικρουόμενες κατευθύνσεις.

Κοινός παρονομαστής; Η αναμονή. Για αποφάσεις, για πρωτοβουλίες, για πρόσωπα.

ΠΑΣΟΚ: η «βελόνα» των εσωκομματικών

Στο ΠΑΣΟΚ, η ηγεσία επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην αυτόνομη στρατηγική και το άνοιγμα προς τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. Ο Νίκος Ανδρουλάκης επιδιώκει να αποτινάξει την εικόνα της πολιτικής μοναχικότητας, χωρίς όμως να αμφισβητήσει την επιλογή της αυτοτελούς πορείας. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι το κόμμα δεν φοβάται τον διάλογο, αρκεί αυτός να κινείται εντός ενός πλαισίου που δεν αλλοιώνει την πολιτική του φυσιογνωμία.

Στη Χαριλάου Τρικούπη ωστόσο η «βελόνα» που κινείται πιο έντονα  είναι  των εσωκομματικών διαφοροποιήσεων. Δηλώσεις και παρεμβάσεις στελεχών, θολώνουν το πολιτικό σήμα και δυσκολεύουν την ανάγνωση της συνολικής στρατηγικής.  Η Άννα Διαμαντοπούλου, επανέφερε με έμφαση τη γραμμή της διεύρυνσης μέσω προσώπων και όχι μέσω σχημάτων.

«Διεύρυνση σημαίνει αυτόνομη κάθοδος, αμφίπλευρο άνοιγμα, πρόσκληση σε πρόσωπα και στελέχη, στους πολίτες που έδιναν τις μεγάλες πλειοψηφίες στο ΠΑΣΟΚ», σημείωσε  στη συνέντευξή της στην Εφημερίδα των Συντακτών.  Αν και ξεκαθαρίζει στις τοποθετήσεις της  ότι «πολιτικά και ηθικά δεν μπορούμε να συνεργαστούμε με τη Ν.Δ.», υπογράμμισε  ότι «την επομένη των εκλογών, με βάση την εντολή του ελληνικού λαού, θα λειτουργήσουμε όπως πάντα στην ιστορία μας: με μοναδικό κριτήριο το συμφέρον της πατρίδας και την προοπτική εφαρμογής των αδιαπραγμάτευτων προταγμάτων μας».

Την ίδια στιγμή, ο Χάρης Δούκας, ζητά να υπάρξει ψήφισμα στο συνέδριο που θα αποτυπώνει ρητά το «όχι»  στην συγκυβέρνηση με την ΝΔ και ζητά να ξεκινήσει τώρα ο προγραμματικός διάλογος με όλα τα προοδευτικά  κόμματα. Στο τραπέζι μπαίνουν από στελέχη και ζητήματα θεσμικής συνέπειας, υπογραμμίζοντας ότι ενδεχόμενες μετακινήσεις βουλευτών από άλλα κόμματα θα πρέπει να συνοδεύονται από επιστροφή της έδρας. 

Στην «αναμονή»

Στον ΣΥΡΙΖΑ, η εικόνα νηνεμίας που εκπέμπεται προς τα έξω μοιάζει περισσότερο με στάση αναμονής. Η Κουμουνδούρου παρακολουθεί προσεκτικά τις κινήσεις του ΠΑΣΟΚ, κρατώντας στάση επιφυλακτικότητας. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι αν το άνοιγμα της Χαριλάου Τρικούπη αφορά έναν πραγματικό, ισότιμο διάλογο για προγραμματικές συγκλίσεις ή αν πρόκειται απλώς για μια διαδικασία εσωτερικής ενίσχυσης του ΠΑΣΟΚ.

Η θέση του ΣΥΡΙΖΑ μιλά  συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων με σαφές πολιτικό πλαίσιο και κοινό ψηφοδέλτιο. Χαρακτηριστική είναι η σημερινή συνέντευξη του Σωκράτη Φάμελλου στο libre ο οποίος δηλώνει: “Απευθυνόμαστε σε όλο τον προοδευτικό χώρο. Και στο ΠΑΣΟΚ και στη Νέα Αριστερά και στον Πέτρο Κόκκαλη, στη Λούκα Κατσέλη, στον Νίκο Κοτζιά, στα προοδευτικά κινήματα, στην πολιτική οικολογία, στους προοδευτικούς και δημοκράτες πολίτες. Και θεωρούμε ότι σε αυτή την προσπάθεια είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος του Αλέξη Τσίπρα”. 

Στελέχη του κόμματος ξεκαθαρίζουν ότι δεν ενδιαφέρονται για συμμετοχή σε προσχηματικά «τραπέζια διαλόγου», αλλά για ουσιαστικές διαδικασίες που μπορούν να οδηγήσουν σε αξιόπιστη κυβερνητική εναλλακτική απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Καθοριστικός παράγοντας για τις ισορροπίες παραμένει ο Αλέξης Τσίπρας. Παρότι δεν δείχνει διάθεση να κινηθεί σε κομματικούς διαλόγους, η πολιτική του παρουσία επηρεάζει συνολικά τον χώρο. Στον ΣΥΡΙΖΑ εκτιμούν ότι οι επόμενες κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού θα λειτουργήσουν καταλυτικά. Ένα «νεύμα» του άλλωστε περιμένουν αρκετοί βουλευτές, ενώ άλλοι ελπίζουν να πάρει την απόφαση ναπολλαπλασιάσει τον αριθμός στελεχών που θα θελήσει να εντάξει στο νέο του εγχείρημα.

Σταυροδρόμι αποφάσεων

Σε μια παράλληλη τροχιά, η Νέα Αριστερά βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, με το συνέδριό της να αναδεικνύεται σε πεδίο στρατηγικής σύγκρουσης. Από τη μία πλευρά, η γραμμή που επιδιώκει συγκλίσεις και προγραμματικές συνεργασίες στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Από την άλλη, η τάση που εκφράζεται μέσω μιας πιο καθαρής, αριστερής κατεύθυνσης, με έμφαση στην ιδεολογική ανασύνθεση και αποστάσεις από τον Αλέξη Τσίπρα.

Οι συντεταγμένες πορείας που θα δοθούν δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο νέας διάσπασης, γεγονός που θα επανακαθορίσει τις δυνατότητες κινήσεων.

Το βέβαιο είναι ότι η Κεντροαριστερά διανύει μια περίοδο όπου τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο. Τα προσκλητήρια περισσεύουν, οι όροι διαλόγου πολλαπλασιάζονται, αλλά η κοινή γλώσσα παραμένει ζητούμενο. Οι επόμενοι μήνες –και οι αποφάσεις συγκεκριμένων προσώπων– θα δείξουν αν το σκηνικό θα οδηγήσει σε σύγκλιση, παράλληλες πορείες ή σε έναν νέο κύκλο κατακερματισμού.

Μέχρι τότε, το μόνο που κινείται με βεβαιότητα είναι η εσωτερική «βελόνα» των κομμάτων, που συχνά δείχνει αλλού από εκεί που υποδεικνύουν τα προσκλητήρια.