Ράνια Τραγόμαλλου

Παρότι δημόσια αποφεύγονται οι ευθείες συγκρούσεις, στο παρασκήνιο διαμορφώνεται σταδιακά μια πιο σαφής αναμέτρηση για την ηγεμονία στον προοδευτικό χώρο.

Η στρατηγική της «φουλ επίθεσης»

Με την πολιτική σύγκρουση να φουντώνει, το ΠΑΣΟΚ ανεβάζει κατακόρυφα τους τόνους απέναντι στην κυβέρνηση, εκτιμώντας ότι η συγκυρία διαμορφώνει ένα πεδίο διαρκούς πίεσης προς το Μέγαρο Μαξίμου. Με αιχμή την ακρίβεια, τη στεγαστική κρίση και τη λειτουργία των θεσμών, ηγεσία και στελέχη επιδιώκουν να καταδείξουν ότι η κυβερνητική πολιτική, δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.

Το αίτημα για πρόωρες εκλογές τίθεται πλέον σχεδόν σε κάθε δημόσια παρέμβαση κορυφαίων στελεχών.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται το στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου 2»  που παρουσιάζεται από την αξιωματική αντιπολίτευση ως χαρακτηριστική περίπτωση αστοχίας, με αιχμές για πρόωρη ολοκλήρωση χωρίς πλήρη απορρόφηση πόρων, την ώρα που οι τιμές των ενοικίων πετούν στα ύψη.

Παράλληλα, στο πεδίο της οικονομίας και του τραπεζικού συστήματος, τα στελέχη του κόμματος κάνουν λόγο για ανεπαρκή προστασία των πολιτών από υψηλές χρεώσεις και επιτόκια, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση περιορίζεται σε τυπική συμμόρφωση με ευρωπαϊκές υποχρεώσεις χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις.

Η στρατηγική του Νίκου Ανδρουλάκη εστιάζει σε μια «πολυθεματική αντιπολίτευση», με συνεχείς κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις και προσπάθεια να μεταφερθεί η πολιτική αντιπαράθεση απευθείας στον πρωθυπουργό.

 Τα «όπλα» του ΠΑΣΟΚ

Στη Χαριλάου Τρικούπη πιστεύουν ότι με αυτή τη γραμμή ενισχύεται το δίπολο ΝΔ-ΠΑΣΟΚ   ενώ ταυτόχρονα περιορίζεται ο πολιτικός χώρος για το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα.

Πίσω, από τη μετωπική σύγκρουση με την κυβέρνηση, εξελίσσεται μια λιγότερο ορατή αλλά κρίσιμη αναμέτρηση: η μάχη για την πρωτοκαθεδρία στοον ευρύτερο προοδευτικό χώρο και η κινητικότητα και στα δύο στρατόπεδα είναι έντονη.

Το ΠΑΣΟΚ επενδύει στην οργανωτική του συγκρότηση σε όλη την επικράτεια και την εμπειρία  διακυβέρνησης, θεωρώντας ότι διαθέτει σταθερότερες βάσεις σε σχέση με ένα υπό διαμόρφωση πολιτικό εγχείρημα.

Την ίδια στιγμή, επιταχύνει τις διαδικασίες διεύρυνσης, με στοχευμένες κινήσεις προσέλκυσης στελεχών. Ωστόσο η επιλογή αυτή, αν και αποσκοπεί στην ενίσχυση της εκλογικής επιρροής, δεν στερείται εσωτερικών τριβών.  Αρκετοί είναι εκείνοι που εκφράζουν επιφυλάξεις για επιστροφές προσώπων, με αιχμή την πολιτική τους διαδρομή τα προηγούμενα χρόνια.

Τα «χαρτιά» του Α. Τσίπρα

Στον αντίποδα, το περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού δίνει έμφαση στο ζήτημα της πολιτικής επανεκκίνησης με όρους κυβερνησιμότητας και της ηγετικής εικόνας, εκτιμώντας ότι αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν να λειτουργήσουν ως συγκριτικό πλεονέκτημα στην εκλογική μάχη που έρχεται.

Ο χρόνος ανακοίνωσης και συγκρότησης του νέου σχήματος, που φιλοδοξεί να συνδυάσει «την εμπειρία με τη φρεσκάδα» και να εκφράσει την «κυβερνώσα Αριστερά», αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Μεταξύ άλλων θα καθορίσει και τη δυναμική που θα αποτυπωθεί στις πρώτες δημοσκοπήσεις.

Η σύγκρουση για τη «δεύτερη θέση» αναμένεται να ενταθεί όσο πλησιάζει ο εκλογικός κύκλος, με μετακινήσεις στελεχών, πολιτικές πρωτοβουλίες και επιδόσεις στα γκάλοπ να διαμορφώνουν το τελικό ισοζύγιο δυνάμεων.

Στελέχη και των δύο πλευρών, έστω και άτυπα, αναγνωρίζουν ότι η πολιτική μάχη δεν αφορά μόνο την πρωτιά, αλλά και το  ποιος θα αναδειχθεί σε κυρίαρχο εκφραστή της αντιπολίτευσης και βασική εναλλακτική εξουσία απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Ο κ. Σακελλαρίδης συνδέει άμεσα τη διολίσθηση του Κράτους Δικαίου με την καθημερινή ανασφάλεια, αναλύοντας πώς το «καρτέλ της ενέργειας» και η έμμεση φορολογία λειτουργούν ως εργαλεία αναδιανομής πλούτου υπέρ των ελίτ.

Παράλληλα, θέτει το στοίχημα της ανασύνθεσης της Αριστεράς για το 2026, ζητώντας την απεγκλωβισμό από το «σκιάχτρο» του 2015 και την επιστροφή σε μια πολιτική αξιοπιστίας που μιλά καθαρά για τις ανάγκες της κοινωνικής πλειοψηφίας.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

-Κύριε Σακελλαρίδη, ο Πρωθυπουργός στο μήνυμά του παρουσίασε την αποκάλυψη του σκανδάλου στον ΟΠΕΚΕΠΕ ως απόδειξη ότι «οι ελεγκτικοί μηχανισμοί λειτουργούν». Εσείς μιλάτε για «πρακτικές υποκόσμου» και θεσμική σήψη. Αν όμως η κυβέρνηση προχωρήσει όντως σε πλήρη ψηφιοποίηση και απόδοση ευθυνών, όπως δεσμεύτηκε, μήπως η δική σας ρητορική περί «αυταρχικής δημοκρατίας» κινδυνεύει να φανεί στα μάτια των πολιτών ως μια απλή αντιπολιτευτική υπερβολή που αδυνατεί να αναγνωρίσει οποιαδήποτε προσπάθεια εξυγίανσης;

Δεν υπάρχει καμία υπερβολή στην κριτική αυτή. Όλα αυτά χαρακτηρίζουν την κυβέρνηση Μητσοτάκη και τίποτα λιγότερο.

Έχουμε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, τις υποκλοπές, την κατάσταση της ελευθερίας του τύπου, τη δίκη για το έγκλημα στα Τέμπη. Συγκάλυψη είναι η πρώτη λέξη που έρχεται στο μυαλό των πολιτών όταν σκέφτονται τα σκάνδαλα της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Μόνο ως ανέκδοτο μπορεί να εκληφθεί η δήλωση του Πρωθυπουργού ότι το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ αποδεικνύει ότι οι «ελεγκτικοί μηχανισμοί λειτουργούν». Η Νέα Δημοκρατία πιάστηκε με την γίδα στην πλάτη, να μοιράζει τις αγροτικές επιδοτήσεις για εξαγορά κομματικής επιρροής στερώντας εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από αγρότες που τα είχαν πραγματικά ανάγκη. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν λειτούργησαν, όπως ψεύδεται ο Πρωθυπουργός. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ήταν αυτή που λειτούργησε και έχει φέρει την κυβέρνηση σε κατάσταση απολογίας, για αυτό άλλωστε ο Α. Γεωργιάδης τις επιτίθεται με αυτό τον τρόπο.

Με ρωτάτε για την «πλήρη ψηφιοποίηση» που εξήγγειλε ο Κ. Μητσοτάκης για τις αγροτικές επιδοτήσεις. Η κυβέρνηση μετέφερε στην ΑΑΔΕ του κ. Πιτσιλή -που ο «Φραπές» έλεγε ότι τον «κοιτούσε στις τσέπες»- τις αρμοδιότητες του ΟΠΕΚΕΠΕ, και στην ουσία κρύφτηκε πίσω από την «ανεξαρτησία» της για να αποφύγει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και την απόδοση ευθυνών.

Η Νέα Δημοκρατία πιάστηκε με την γίδα στην πλάτη, να μοιράζει τις αγροτικές επιδοτήσεις για εξαγορά κομματικής επιρροής στερώντας εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από αγρότες που τα είχαν πραγματικά ανάγκη

Στην ΑΑΔΕ μεταφέρθηκαν και όλα τα στελέχη του ελεγκτικού μηχανισμού του ΟΠΕΚΕΠΕ που πρωταγωνιστούν στις συνομιλίες με τους εμπλεκόμενους στο σκάνδαλο και για τα οποία δεν έχει ασκηθεί κανένας πειθαρχικός έλεγχος!

Ξέρετε ποια δεν μεταφέρθηκε; Η κ. Τυχεροπούλου που έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην αποκάλυψη του σκανδάλου! Νομίζετε ότι με αυτό τον τρόπο ο Πρωθυπουργός θα διασφαλίσει την διαφάνεια; Εγώ πιστεύω το αντίθετο ακριβώς. Θα κρυφτεί πίσω από την ΑΑΔΕ ως μία δήθεν ανεξάρτητη αρχή για να συνεχίσει να λειτουργεί το ίδιο σύστημα διαφθοράς και εξυπηρέτησης της κομματικής πελατείας.

-Κατηγορείτε την κυβέρνηση για μετατροπή των κοινωνικών αγαθών σε εμπορεύματα. Ποια είναι η δική σας ρεαλιστική εναλλακτική πρόταση για τη διαχείριση της ακρίβειας και του ενεργειακού κόστους σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον;

Η ακρίβεια και η κρίση του κόστους ζωής για την πλειοψηφία του ελληνικού λαού είναι μία μη βιώσιμη κατάσταση. Αν σας ρωτούσα πριν 5-6 χρόνια αν θα μπορούσατε να φανταστείτε ότι θα ζούσαμε με  μισθός που για το 60% των νοικοκυριών τελειώνει στις 19 κάθε μήνα, θα μου λέγατε ότι δεν γίνονται αυτά. Και όμως συμβαίνει σήμερα, μέσα από συγκεκριμένες επιλογές της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Πρώτα από όλα πρέπει να μειωθεί η έμμεση φορολογία στα καύσιμα και στα βασικά αγαθά άμεσα. Είναι το μόνο μέτρο που μπορεί να ανακουφίσει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις άμεσα και το έχουν ήδη εφαρμόσει πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ελλάδα το 60% της τιμής στα καύσιμα είναι επιβάρυνση από την έμμεση φορολογία. Η κυβέρνηση βλέπει την ακρίβεια ως δημοσιονομική ευκαιρία για να μαζέψει περισσότερα έσοδα, να εμφανίσει υπερ-πλεονάσματα και να τα μοιράσει κατά το δοκούν προς άγρα ψήφων.

Η  μείωση του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης είναι μία πρόταση απολύτως ρεαλιστική. Η κυβέρνηση την απορρίπτει επειδή λέει ότι θα εκτροχίαζε δημοσιονομικά την χώρα. Μιλάμε για την ίδια κυβέρνηση που μέσω δικών της νόμων χαρίζει περίπου 3 δις κάθε χρόνο μέσω φοροαπαλλαγών στους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους και τα funds, μειώνει την φορολογία στα μερίσματα στο 5% – τη στιγμή που τα έσοδα από μερίσματα εκτινάσσονται- και μειώνει την φορολογία στα κέρδη και στον πλούτο. Πρόκειται καθαρά για ζήτημα επιλογών: Η κυβέρνηση Μητσοτάκη μειώνει του φόρους για τις ελίτ και τους αυξάνει για τον λαό. Τόσο απλά.

Θεωρώ ότι ο Κ. Μητσοτάκης έχει κάθε λόγο να επαναφέρει την συζήτηση στο παρελθόν για να ξεφύγει από την μεγάλη πολιτική πίεση στην οποία βρίσκεται, υπό το βάρος των σκανδάλων και της ακρίβειας

Την ίδια στιγμή αφήνει το καρτέλ της ενέργειας να λειτουργεί ολιγοπωλιακά, ρυθμίζοντας τεχνητά την προσφορά ενέργειας και αυξάνοντας τις τιμές. Ο κ. Χατζηδάκης έλεγε ότι μέσα από το Χρηματιστήριο Ενέργειας θα μειωθούν τα τιμολόγια. Αντί να γίνει κάτι τέτοιο, οι τιμές εκτινάχθηκαν κατά 25-30%, μαζί με τα υπερκέρδη των ολιγοπωλίων. Με το μοντέλο της οριακής τιμολόγησης, όλη η παραγόμενη ενέργεια — από το φθηνότερο αιολικό έως το ακριβότερο φυσικό αέριο — τιμολογείται στη μέγιστη τιμή, οδηγώντας σε τεράστια υπερκέρδη για τους παραγωγούς. Την ίδια στιγμή η κυβέρνηση Μητσοτάκη πούλησε το 17% της ΔΕΗ, αφαιρώντας τον έλεγχο του Δημοσίου, με αποτέλεσμα ο μοναδικός στόχος της επιχείρησης να είναι η αύξηση της μετοχικής αξίας και τα μερίσματα.

Όλα αυτά είναι πολιτικές επιλογές.

Δεν μπορεί η αγορά ενέργειας, ενός τόσο κρίσιμου αγαθού, να χειραγωγείται από ένα καρτέλ, όσο ισχυροί επιχειρηματίες και αν είναι. Θα έπρεπε να υπάρχει η πολιτική βούληση να ελεγχθεί η αγορά προς όφελος των καταναλωτών και όχι για τη  διασφάλιση υπερκερδών για τους επιχειρηματίες. Θα έπρεπε να έχει διασφαλιστεί ο δημόσιος χαρακτήρας και ο καθοριστικός ρόλος της ΔΕΗ στην αγορά ενέργειας, που θα συγκρατούσε τις τιμές και ας μην παρουσίαζε ιλιγγιώδη κέρδη από τα αυξημένα τιμολόγια. Και ας μην μοίραζε τέτοια μερίσματα.

Αυτό σημαίνει να αντιμετωπίσουμε την ενέργεια ως ένα κρίσιμο κοινωνικό αγαθό, σημαντικό για όλη την υπόλοιπη οικονομία αλλά και την κοινωνία. Τώρα έχουμε βάλει τους λύκους να φυλάνε τα πρόβατα.

-Γιατί θεωρείτε ότι η συνεχής αναφορά στα γεγονότα του 2015 λειτουργεί ως επικοινωνιακό πλεονέκτημα για τον Κυριάκο Μητσοτάκη και με ποιον συγκεκριμένο τρόπο η Αριστερά μπορεί να “σπάσει” αυτόν τον κύκλο ανακύκλωσης;

Θεωρώ ότι ο Κ. Μητσοτάκης έχει κάθε λόγο να επαναφέρει την συζήτηση στο παρελθόν για να ξεφύγει από την μεγάλη πολιτική πίεση στην οποία βρίσκεται, υπό το βάρος των σκανδάλων και της ακρίβειας. Για αυτό, χρησιμοποιεί ως «σκιάχτρο» το παρελθόν για να μπορέσει να ανασυνθέσει το λεγόμενο αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο της εποχής εκείνης.

Την ίδια στιγμή και ο Α. Τσίπρας -αλλά ακόμη ο και Γ. Βαρουφάκης– για τους δικούς τους λόγους θέλουν διαρκώς να επαναφέρουν την δημόσια συζήτηση στην εποχή εκείνη -11 χρόνια πριν- με βάση τη δική τους εκδοχή.

Η κυβέρνηση χρειάζεται την στήριξη από τις ελίτ και τους επιχειρηματικούς κύκλους, ενώ οι τελευταίοι χρειάζονται την κυβέρνηση για να εφαρμόζει μία πολιτική που αυξάνει τα κέρδη και τον πλούτο για τους λίγους

Έτσι όμως αναπαράγεται μία συζήτηση που όχι μόνο δεν είναι προωθητική για το 2026, αλλά ο καθένας πορεύεται με βάση την εκτίμηση του για το 2015-2019. Χρήσιμα συμπεράσματα μπορούν να βγουν φυσικά από την εποχή εκείνη, όμως προτεραιότητα πρέπει να είναι η ανασύνθεση και η ενότητα των δυνάμεων της Αριστεράς το 2026, και όχι μία αδιέξοδη προσπάθεια επιβεβαίωσης, που οδηγεί σε διαιρετικές τομές και δεν απαντάει στα πραγματικά προβλήματα του 2026.

-Συνδέετε τη διολίσθηση του Κράτους Δικαίου με την καθημερινή οικονομική ανασφάλεια των πολιτών. Πώς πιστεύετε ότι η θεσμική κρίση επηρεάζει άμεσα το βιοτικό επίπεδο της κοινωνίας;

Το κράτος δικαίου είναι το όριο που τίθεται στην εξουσία από το Σύνταγμα και το κανονιστικό πλαίσιο που το τελευταίο παράγει. Η διολίσθηση του κράτους δικαίου σημαίνει ότι η εξουσία πλέον λειτουργεί ανεξέλεγκτα, χωρίς όριο. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και σήμερα.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη σε συνθήκες αδιαφάνειας και έλλειψης λογοδοσίας, διαπλέκεται όλο και περισσότερο με τα ολιγοπώλια και τα καρτέλ και έχει στην πραγματικότητα φτιάξει μία σχέση αλληλεξάρτησης: Η κυβέρνηση χρειάζεται την στήριξη από τις ελίτ και τους επιχειρηματικούς κύκλους, ενώ οι τελευταίοι χρειάζονται την κυβέρνηση για να εφαρμόζει μία πολιτική που αυξάνει τα κέρδη και τον πλούτο για τους λίγους.

Αυτός ο φαύλος κύκλος μπορεί να σπάσει μόνο με καθαρές τομές, και όχι με θολές πολιτικές προτάσεις που αποβλέπουν όσοι θέλουν να γίνουν χαλίφηδες στη θέση του χαλίφη.

-Ποιο είναι το ένα και μοναδικό «νέο» στοιχείο που κομίζει η Νέα Αριστερά στον πολιτικό χάρτη, το οποίο θα την εμποδίσει από το να επαναλάβει τα λάθη που οδήγησαν στον κατακερματισμό του ευρύτερου προοδευτικού χώρου;

Για να απαντήσω σε μία τέτοια ερώτηση, θα πρέπει να ξεκινήσω από το τί θεωρώ «λάθη που οδήγησαν στον κατακερματισμό» αυτόν που περιγράφετε. Θεωρώ ότι ο κατακερματισμός που ακολούθησε την συντριβή του ΣΥΡΙΖΑ το 2023, έχει τις ρίζες του σε μία περίοδο που το κόμμα αυτό αποπολιτικοποιήθηκε, θεώρησε «διεύρυνση» τις μεταγραφές «προσωπικοτήτων» χωρίς πολιτικό κριτήριο, ενώ ταυτόχρονα θόλωσε το πολιτικό του στίγμα για να τα έχει καλά με όλους.

Η πραγματική ανασφάλεια που νιώθει ένα σπιτικό σήμερα, δεν καλύπτεται με περισσότερους πολεμικούς εξοπλισμούς, αλλά με περισσότερα νοσοκομεία και περισσότερες δαπάνες για ένα κοινωνικό κράτος που θα στηρίζει πραγματικά τους πολίτες

Έτσι ξεκίνησε ο φαύλος κύκλος συρρίκνωσης των εκλογικών ποσοστών και κατακερματισμού.

Για να μην επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος λοιπόν, έχει σημασία να αποκαταστήσουμε την αξιοπιστία της Αριστεράς ως ενός πολιτικού χώρου που μιλάει καθαρά με βάση τις θέσεις χωρίς να υπολογίζει πολιτικό κόστος. Που συνδέεται με την κοινωνία μέσα από την καθημερινότητα των πολιτών και τον οργανωμένο αγώνα στα συνδικάτα, τη νεολαία, την αυτοδιοίκηση και τα κοινωνικά κινήματα.

Αυτό θέλουμε να κάνουμε ως Νέα Αριστερά, σε μία σκοτεινή εποχή, που η Αριστερά είναι πιο απαραίτητη από ποτέ στο πολιτικό σύστημα.

-Δηλώνετε ότι η Αριστερά πρέπει να κοιτάξει μπροστά. Πώς σχεδιάζετε να επανασυνδεθείτε με τα κοινωνικά στρώματα που έχουν περιπέσει σε ‘πολιτική απάθεια» ή έχουν μετακινηθεί προς τη δεξιά, πείθοντάς τους ότι η δική σας πρόταση διακυβέρνησης είναι βιώσιμη;

Καταρχήν, πρέπει να μιλήσουμε στον κόσμο με ειλικρίνεια και με καθαρό πολιτικό λόγο. Πραγματικά μέσα στην εποχή του παραλογισμού που προκαλεί ο πόλεμος, η ακρίβεια και οι φυσικές καταστροφές, η Αριστερά είναι η πολιτική δύναμη του ορθού λόγου.

Έχει σημασία να εξηγήσουμε με καθαρότητα πως η πραγματική ανασφάλεια που νιώθει ένα σπιτικό σήμερα, δεν καλύπτεται με περισσότερους πολεμικούς εξοπλισμούς, αλλά με περισσότερα νοσοκομεία και περισσότερες δαπάνες για ένα κοινωνικό κράτος που θα στηρίζει πραγματικά τους πολίτες. Και για να γίνει αυτό, πρέπει να πληρώσουν περισσότερα οι πλούσιοι σε φόρους από αυτά που πληρώνουν σήμερα, ενώ τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα πρέπει να πληρώσουν λιγότερα.

Αυτή είναι μία καθαρή πολιτική θέση, με σαφήνεια και ρεαλισμό.

Από εκεί και πέρα, η Αριστερά πρέπει να επανακτήσει την αξιοπιστία της. Αυτό είναι ένα μεγάλο στοίχημα για να μπορέσει να επανασυνδεθεί ο κόσμος μαζί της.

Η Νέα Αριστερά καλεί πραγματικά όλους και όλες που εμπιστεύτηκαν την Αριστερά τα προηγούμενα χρόνια, εμπνεύστηκαν και κινητοποιηθήκαν γύρω από το πρόγραμμα και τις αξίες της Αριστεράς, να την ενισχύσουν. Γιατί σε αυτό τον κόσμο του παραλογισμού, μία ισχυρή Αριστερά στη Βουλή, με μαχητικό και προγραμματικό λόγο έχει μεγάλη προστιθέμενη αξία ως επιλογή, για τις μάχες που θα δοθούν. 

Κατά την οπτική του βουλευτή Μεσσηνίας του κόμματος η θέση της εισήγησης ότι το προηγούμενο διάστημα «σπαταλήθηκε πολιτικός χρόνος», «θόλωσε το πολιτικό στίγμα» και ότι διαμορφώθηκε «η εικόνα ενός κόμματος με ημερομηνία λήξης». συνιστά υποτίμηση της στρατηγικής που ακολούθησε η Νέα Αριστερά από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα.

“Η στρατηγική αυτή δεν ήταν προσωπική επιλογή κάποιου. Ήταν συλλογική απόφαση του ιδρυτικού μας συνεδρίου. Και δεν ήταν επιλογή που έβλεπε μόνο διαμορφωμένες δυνάμεις, αλλά στόχευε στην αλλαγή συσχετισμών. Ήταν στρατηγική πολιτικής φιλοδοξίας. Και παραμένει” τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Χαρίτσης.

Υπερασπίστηκε την κοινοβουλευτική παρουσία της Νέας Αριστεράς επί των ημερών του λέγοντας ότι “με πολύ καθαρό αριστερό στίγμα μετατοπίσαμε το βάρος των κοινοβουλευτικών συζητήσεων αλλά και τη στάση και άλλων πολιτικών δυνάμεων μέσα στη Βουλή. Για να μιλάμε με δεδομένα και όχι με αβάσιμες αιτιάσεις: κανένα θολό στίγμα δεν υπάρχει ως προς αυτό. Την ιδεολογική μάχη τη δώσαμε χωρίς συμβιβασμό. Κι αυτό αναγνωρίζεται κι από φίλους κι από αντιπάλους”.

Συμπλήρωσε δε ότι “δεν ειπώθηκε ποτέ από κανέναν στη Νέα Αριστερά ότι μας ενδιαφέρουν κεντρώα σενάρια χωρίς σαφές στίγμα. Δεν μιλήσαμε για προοδευτικό πόλο γενικά και αόριστα. Είναι στοιχειώδες στην κριτική αποτίμηση να μην υπάρχει διαστρέβλωση του αντικειμένου της κριτικής”.

Τόνισε, χαρακτηριστικά ότι “φοβάμαι ότι τελικά η κριτική στη γραμμή του Λαϊκού Μετώπου καταλήγει άλλοθι για άλλα οργανωτικά και πολιτικά προβλήματα” και επεσήμανε ότι η Αριστερά στην Ελλάδα πρέπει να ακολουθήσει το δρόμο της Ισπανίας.

“Το δρόμο των προγραμματικών συγκλίσεων και των πολιτικών συνεργασιών με στόχο την πολιτική αλλαγή. Η κοινωνία ζητάει και περιμένει την ελπίδα μιας διαφορετικής προοπτικής από τη σημερινή ζοφερή πραγματικότητα. Οπότε το δίλημμα, κατά την γνώμη μου, είναι αν θες να συνδιαμορφώσεις τους όρους της προοπτικής και της πολιτικής αλλαγής ή όχι” ήταν το σχετικό σχόλιό του.

Ράνια Τραγόμαλλου

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή ενός πολιτικού τοπίου όπου οι εξελίξεις τρέχουν ταυτόχρονα αλλά χωρίς να συγκλίνουν, σε μια συγκυρία διεθνούς αστάθειας που μεταφέρει την πίεση των εξελίξεων και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.

ΠΑΣΟΚ : Συνέδριο και αυτόνομη πορεία

Στη Χαριλάου Τρικούπη το κέντρο βάρους βρίσκεται στο συνέδριο που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη Μαρτίου . Η διαδικασία εκλογής συνέδρων- που είναι σε εξέλιξη- και οι συσχετισμοί που θα διαμορφωθούν αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για το εσωτερικό ισοζύγιο δυνάμεων, αφού θα καθορίσει τους συσχετισμούς για τη νέα Κεντρική Επιτροπή

Στελέχη όλων των τάσεων βρίσκονται σε διαρκείς επαφές με τις τοπικές οργανώσεις, με συναντήσεις και συντονισμούς, προκειμένου να εξασφαλίσουν ισχυρή παρουσία στο συνέδριο. Πρόκειται για μια διαδικασία που παραδοσιακά καθορίζει όχι μόνο τη φυσιογνωμία του κόμματος, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα κινηθεί πολιτικά την επόμενη περίοδο.

Παράλληλα, η ηγεσία επιχειρεί να δώσει πολιτικό περιεχόμενο στη συνεδριακή διαδικασία. Η στρατηγική που προωθείται είναι αυτή της πολιτικής αυτονομίας. Το ΠΑΣΟΚ θέλει να εμφανιστεί ως ο βασικός θεσμικός πόλος της αντιπολίτευσης, ικανός  να τοποθετείται με υπευθυνότητα σε κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και με προφίλ κόμματος διακυβέρνησης και όχι ως μέρος ενός ευρύτερου αντιπολιτευτικού μετώπου.  Παράλληλα προβάλλει σαφείς πολιτικές γραμμές απέναντι στην κυβέρνηση, ανοίγοντας σταδιακά την ατζέντα  σε ζητήματα κράτους δικαίου, οικονομίας και καθημερινότητας.

Την ίδια ώρα πάντως, παρά την προσπάθεια να διατηρηθεί κλίμα εσωτερικής ενότητας ενόψει συνεδρίου,  δημόσιες παρεμβάσεις στελεχών και διαφοροποιήσεις σε επιμέρους ζητήματα δείχνουν ότι κάτω από την επιφάνεια εξελίσσεται μια συζήτηση για την πολιτική φυσιογνωμία και τη στρατηγική διεύρυνσης του κόμματος.

Στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη όμως εκτιμούν ότι σε αυτή τη συγκυρία δεν θα πρέπει να  αποδυναμωθεί η πολιτική  αυτόνομης ενίσχυσης του κόμματος που θα δημιουργούσε σύγχυση ως προς τον ρόλο του στον πολιτικό χάρτη.

ΣΥΡΙΖΑ: Πίεση και εσωτερικές διεργασίες

Στον ΣΥΡΙΖΑ η εικόνα είναι διαφορετική. Η ηγεσία επιμένει ότι η πολιτική αλλαγή δεν μπορεί να προκύψει χωρίς ευρύτερες συγκλίσεις στον προοδευτικό χώρο. Ο Σωκράτης Φάμελλος έχει επαναλάβει σε πολλές δημόσιες παρεμβάσεις ότι στόχος πρέπει να είναι ένα κοινό προοδευτικό ψηφοδέλτιο στις επόμενες εκλογές, με συμμετοχή κομμάτων, κινήσεων και προσωπικοτήτων της Κεντροαριστεράς.

Η στρατηγική αυτή αντανακλά την πολιτική εκτίμηση ότι ο κατακερματισμός του χώρου λειτουργεί τελικά προς όφελος της κυβέρνησης και ότι χωρίς κάποιο είδος συνεργασίας η αντιπολίτευση δύσκολα θα μπορέσει να διαμορφώσει πλειοψηφικό ρεύμα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η σχέση με άλλα κόμματα του προοδευτικού χώρου, όπως η Νέα Αριστερά, εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο διερεύνησης αλλά και πολιτικών υπολογισμών.

Ωστόσο, ακόμη και μέσα στον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ η στρατηγική αυτή δεν είναι απολύτως αδιαμφισβήτητη. Στελέχη εκφράζουν διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς το αν πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην οικοδόμηση συμμαχιών ή στην ενίσχυση του ίδιου του κόμματος. Έτσι δεν λείπουν και οι εσωτερικές εντάσεις που αναδεικνύουν τις δυσκολίες αυτής της συζήτησης.

Στελέχη υποστηρίζουν πιο καθαρή γραμμή αυτονομίας και εκφράζουν προτίμηση για αυτόνομη εκλογική κάθοδο, εκτιμώντας ότι η διαρκής συζήτηση περί συνεργασιών δημιουργεί ασάφεια και ενισχύει τις εσωκομματικές τριβές. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι δημόσιες τοποθετήσεις του Νίκου Παππά, που υπενθυμίζει ότι θα υπάρχει είτε ψηφοδέλτιο ΣΥΡΙΖΑ είτε η συμμαχία που θα οικοδομήσουν, , η παρέμβαση του Κώστα Ζαχαριάδη, που προειδοποιεί ότι τα χωριστά ψηφοδέλτια θα ήταν καταστροφικά για τον χώρο, αλλά και η έντονη συμμετοχή του Παύλου Πολάκη στις εσωκομματικές συζητήσεις, που αμφισβητεί την επικοινωνιακή γραμμή και υποδεικνύει τις επόμενες κινήσεις της ηγεσίας.

Μικρές δημόσιες διαφοροποιήσεις για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, αλλά και τα περιστατικά αντιπαράθεσης μεταξύ στελεχών, δείχνουν ότι το κόμμα εξακολουθεί να αναζητά σταθερή πολιτική γραμμή.

Η επόμενη περίοδος θεωρείται κρίσιμη, καθώς αναμένεται να συνεδριάσουν τόσο η Πολιτική Γραμματεία όσο και η Κεντρική Επιτροπή, όπου θα τεθούν συνολικά τα ζητήματα στρατηγικής.

Ο παράγοντας Τσίπρας

Στο παρασκήνιο των εξελίξεων παραμένει και η κινητικότητα του πρώην πρωθυπουργού. Κάθε δημόσια παρέμβασή του αξιολογείται προσεκτικά, ενώ το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας από την πλευρά του επηρεάζει σχεδιασμούς και τροφοδοτεί σενάρια και προσωπικές στρατηγικές. Βουλευτές και στελέχη ζυγίζουν όλες τις επιλογές, αξιολογώντας τα περιθώρια πολιτικής κίνησης  με νέα δεδομένα και με στόχο να μην εκπλαγούν.

Οι δημόσιες παρεμβάσεις του πρώην πρωθυπουργού και οι συχνότερες επαφές του με πρόσωπα από τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο αλλά και με στελέχη της κοινωνίας των πολιτών,  τροφοδοτούν συζητήσεις κυρίως για το χρόνο ανακοίνωσης του νέου φορέα.  Πρόσωπα που παρακολουθούν τις κινήσεις του, εκτιμούν ότι επιχειρεί να διαμορφώσει σταδιακά το δίκτυο επαφών και ιδεών πριν προχωρήσει σε πιο καθοριστικές κινήσεις. 

Ο Αλέξης Τσίπρας κινείται με προσεκτικά βήματα ενώ πολλοί θεωρούν ότι οι επόμενες αποφάσεις  θα ληφθούν αφού ολοκληρωθούν οι εσωτερικές διεργασίες σε κόμματα του χώρου, όπως το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ.

Στις συζητήσεις για τη στελέχωση του κόμματος του, επανέρχονται οικεία πρόσωπα και από την Κουμουνδούρου, ενώ παράλληλα, ανοίγονται δίαυλοι προς στελέχη της περιφέρειας, πρώην βουλευτές, αλλά και πρόσωπα με διαδρομή στην αυτοδιοίκηση ή προέλευση από τη σοσιαλδημοκρατία. Στόχος είναι η δημιουργία μιας «μεικτής» σύνθεσης, όπου νέοι επιστήμονες και εργαζόμενοι συνυπάρχουν με πολιτικούς που διαθέτουν διοικητική εμπειρία.

Η έμφαση σε αυτήν την εμπειρία λειτουργεί καθησυχαστικά για τους παλαιότερους συνεργάτες, υποδηλώνοντας ότι το νέο εγχείρημα φιλοδοξεί να ισορροπήσει μεταξύ ανανέωσης και θεσμικής επάρκειας, διατηρώντας παράλληλα την αξιοπιστία του στον χώρο της πολιτικής.

Ο ίδιος από την Θεσσαλονίκη, όπου παρέστη για πρώτη φορά σε εκδήλωση που διοργανώθηκε με πρωτοβουλία υποστηρικτών του και πολιτών που προβληματίζονται για την ανασυγκρότηση του χώρου και αναζητούν την ανασύνθεση του, απάντησε στο ερώτημα  για το πότε θα προχωρήσει η νέα πρωτοβουλία : «Σύντομα»

Ράνια Τραγόμαλλου

Στο πλαίσιο αυτό επιχειρούνται ανοίγματα προς διαφορετικές δεξαμενές του προοδευτικού χώρου, με στόχο τη δημιουργία ενός ευρύτερου σχήματος συσπείρωσης γύρω από το κόμμα.

 Διεύρυνση και επαναπατρισμός

Ωστόσο, η σύνθεση της επιτροπής αποτυπώνει και μια άλλη πολιτική πραγματικότητα: αρκετά από τα πρόσωπα που εντάσσονται σήμερα στο εγχείρημα, είχαν τα προηγούμενα χρόνια απομακρυνθεί από το ΠΑΣΟΚ, αναζητώντας πολιτική στέγη – κυρίως – στον ΣΥΡΙΖΑ ή σε συγγενείς σχηματισμούς.

Έτσι, η «διεύρυνση» αποκτά και χαρακτηριστικά επαναπατρισμού, αλλά και πολιτικών επιστροφών από έναν χώρο που μέχρι πρόσφατα αποτελούσε τον βασικό αντίπαλο. Στελέχη που είχαν μετακινηθεί προς την Κουμουνδούρου, ακόμη και πρόσωπα που συμμετείχαν σε κυβερνητικά σχήματα του ΣΥΡΙΖΑ, εμφανίζονται τώρα να επιστρέφουν στη Χαριλάου Τρικούπη, σε μια περίοδο που οι ισορροπίες στον χώρο της Κεντροαριστεράς παραμένουν ρευστές.

Ρεβάνς με επιστροφές

Ανάμεσα στα πιο ηχηρά ονόματα συγκαταλέγονται πρώην υπουργοί των κυβερνήσεων ΣΥΡΙΖΑ, όπως ο Γιάννης Πανούσης και ο Μάρκος Μπόλαρης, αλλά και στελέχη που είχαν εκλεγεί ή δραστηριοποιηθεί πολιτικά με τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως η Γεωργία Γεννιά που είχε αποχωρήσει από το ΠΑΣΟΚ, πήγε στον ΣΥΡΙΖΑ διατηρώντας επαφές με το «Πράττω» απ’ όπου προέρχεται και ο Κώστας Καραχάλιος. 

Στη λίστα με τα 44 ονόματα περιλαμβάνεται επίσης η Ζωή Καρκούλια, μέχρι πρόσφατα μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ,  αλλά και ο Τζούλιαν Χάτζιου που είχε στενή συνεργασία με τον Στέφανο Κασσελάκη.

Η εικόνα αυτή θυμίζει, με αντεστραμμένους ρόλους, την προσπάθεια διεύρυνσης που είχε επιχειρήσει ο Αλέξης Τσίπρας το 2019 προς πασοκογενή στελέχη.  Μάλιστα το γεγονός ότι αρκετά στελέχη που αποχώρησαν από τον ΣΥΡΙΖΑ δεν επέλεξαν να αναμείνουν τις κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού και στράφηκαν προς το ΠΑΣΟΚ,  ερμηνεύεται από την Χαριλάου Τρικούπη ως ένδειξη ότι το κόμμα μπορεί να λειτουργήσει ως βασικός πόλος συσπείρωσης του προοδευτικού χώρου.

Επέστρεψαν και πρώην υπουργοί και υφυπουργοί όπως οι  Ροδούλα Ζήση, Θεόδωρος Παπαθεοδώρου, Φώτης Χατζημιχάλης. Η επιτροπή δεν περιλαμβάνει εν ενεργεία βουλευτές, ενώ οι όποιες κοινοβουλευτικές «μεταγραφές» αναμένεται να εξεταστούν σε μεταγενέστερη φάση. Το επόμενο διάστημα, η δράση της θα ξεκινήσει από την Αθήνα και θα επεκταθεί πανελλαδικά, με στόχο την ενεργοποίηση δικτύων και την ένταξη νέων δυνάμεων στην οργανωτική και πολιτική προετοιμασία του συνεδρίου.

Μπήκαν στη λίστα αλλά “υπόσχεση” δεν πήραν

Ουσιαστικά, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να δημιουργήσει μια πολυεπίπεδη οργανωτική δομή, όπου οι τοπικές πρωτοβουλίες συνδέονται με το κεντρικό σχέδιο, ενισχύοντας την εμβέλεια της πολιτικής του.

“Η Διεύρυνση του χώρου που εκφράζει το Κίνημα, δεν θα γίνει με στενά κομματικούς όρους ούτε υποτάσσεται σε τοπικούς συσχετισμούς και επιδιώξεις. Δεν σχετίζεται με υποχρεωτική κομματική ένταξη, ούτε συνδέεται με βουλευτική υποψηφιότητα. Γι’ αυτές τις διαδικασίες υπάρχουν οι αποφάσεις για την οργάνωση του Συνεδρίου και η Επιτροπή Υποψηφιοτήτων”, σημειώνει ο Κώστας Σκανδαλίδης.

Στο επιτελείο του Νίκου Ανδρουλάκη εκτιμούν ότι η οργανωμένη διεύρυνση μπορεί να καλύψει το χαμένο δημοσκοπικό έδαφος και να δημιουργήσει νέα δυναμική.  

Όπως επισήμανε ο Κώστας Τσουκαλάς, πρόκειται για μια διαδικασία που συνδέει πολιτική συμμετοχή, κοινωνικό χαρακτήρα και προγραμματική συγκρότηση, με στόχο να απαντήσει στις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας και να προετοιμάσει το κόμμα για τις επόμενες εκλογές.

Ράνια Τραγόμαλλου

Δεν βιάζεται, δεν ανακοινώνει ανοιχτά, δεν δεσμεύεται. Αντίθετα, χτίζει – βήμα βήμα – ένα νέο προγραμματικό πλαίσιο, έξω από τα στενά όρια των κομματικών μηχανισμών. 

Οι κινήσεις Τσίπρα

Την ίδια ώρα ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ επιχειρούν να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους σε ένα μεταβαλλόμενο πολιτικό τοπίο. Στον πυρήνα των εξελίξεων βρίσκεται η πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα για τη συγκρότηση Ομάδας Επεξεργασίας Κειμένου Θέσεων, με αντικείμενο τη σύγκλιση της σοσιαλδημοκρατίας, της ριζοσπαστικής αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας.  

Μια  κίνηση που σηματοδοτεί την έναρξη ενός οργανωμένου διαλόγου με την κοινωνία και τους φορείς της, με στόχο τη διαμόρφωση κοινής προγραμματικής και αξιακής αφετηρίας για τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. 

 Η πρωτοβουλία  εντάσσεται σε έναν σχεδιασμό μακράς πνοής, που δίνει έμφαση στη διαδικασία, στον διάλογο «από τα κάτω», στην σταδιακή ωρίμανση των συνθηκών και αποσυνδέεται από ανακοινώσεις και προγραμματικές συμφωνίες κομμάτων.   

Ο Αλέξης Τσίπρας άλλωστε έχει καταστήσει σαφές οτι ο ίδιος διατηρεί τον έλεγχο του χρονοδιαγράμματος, απορρίπτοντας τη λογική των βιαστικών κινήσεων και των συγκυριακών συμμαχιών. Το βάρος πέφτει αποκλειστικά στην κοινωνία, στους φορείς και στις ιδέες. 

Η επιλογή του Γιώργου Σιακαντάρη, προερχόμενου από τον χώρο της ανανεωτικής σοσιαλδημοκρατίας, ως συντονιστή της Ομάδας, προσδίδει σαφή πολιτικό συμβολισμό και αναδεικνύει τη στόχευση για άνοιγμα προς το Κέντρο και τον σοσιαλδημοκρατικό χώρο. Το ίδιο και η σύνθεση της Ομάδας –με πανεπιστημιακούς, επιστήμονες, και ανθρώπους της κοινωνίας των πολιτών. Το μήνυμα εκπέμπει πως η όποια ανασύνθεση δεν θα γίνει με όρους κομματικής περιχαράκωσης. 

ΠΑΣΟΚ: Η επόμενη πίστα των συγκρούσεων 

Την ίδια στιγμή, στο ΠΑΣΟΚ κυριαρχεί προβληματισμός για τον πολιτικό βηματισμό και τη στρατηγική κατεύθυνση της παράταξης, ενώ στον ΣΥΡΙΖΑ η ηγεσία επιμένει στην ανάγκη προοδευτικών συνεργασιών, χωρίς ωστόσο να λαμβάνει απαντήσεις.

Στη Χαριλάου Τρικούπη, η συζήτηση για τη στρατηγική παραμένει ανοιχτή με την αβεβαιότητα να κυριαρχεί.  Οι επιμέρους δημοσκοπικές έρευνες που δείχνουν την βελόνα να πέφτει και να παρασύρει το κόμμα στην τρίτη θέση, εντείνουν τις εσωτερικές πιέσεις.  

Οι διαφοροποιήσεις, οι γκρίνιες, και οι διαρροές καταγράφουν ένα κόμμα που μιλά περισσότερο για τον εαυτό του παρά για την κοινωνία. 

Τα “alert” πάντως στο ΠΑΣΟΚ δεν χτύπησαν ξαφνικά και όσο πλησιάζει το συνέδριο, ο ήχος δυναμώνει. Η ηγεσία  αναγνωρίζει το πρόβλημα της εικόνας προς τα έξω, Το παραδέχθηκε δημόσια ο  Νίκος Ανδρουλάκης. Παράλληλα έδωσε την απάντησή-αντίδοτο: ενότητα, μάχη, καθαρό μήνυμα. Όποιος τραβά το χαλί, όπως είπε χαρακτηριστικά, θα πρέπει να λογοδοτήσει – όχι μόνο στην ηγεσία, αλλά και στον κόσμο της παράταξης. 

Κι όμως, στο εσωτερικό του κόμματος, το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: τι προηγήθηκε; Η πτώση ή η εσωστρέφεια;  Και όσο οι μετρήσεις καθορίζουν το κλίμα, τόσο αυξάνεται η πίεση ενόψει Μαρτίου. Αν η συζήτηση μείνει στα στάσιμα ποσοστά το συνέδριο θα είναι δύσκολο, Αν όμως παγιωθεί η αίσθηση καθόδου, τότε όλα δείχνουν ότι θα εξελιχθεί σε πεδίο ανοιχτής σύγκρουσης. 

Ακόμα και η  συζήτηση για τις συνεργασίες και τη διεύρυνση λειτουργεί  ως πεδίο τριβών.  Η στρατηγική Ανδρουλάκη ήδη αμφισβητείται και στην επόμενη πίστα, στελέχη κατηγορούν ανοιχτά τον Χάρη Δούκα οτι εκτοξεύει δημόσιες βολές στον πρόεδρο του κόμματος. Κάποιοι υποστηρίζουν-ίσως να εύχονται- ο ίδιος ο πρόεδρος να σηκώσει σύντομα το θέμα ανοιχτά, μιλώντας για τις συνέπειες αυτής της τακτικής. 

Ο ΣΥΡΙΖΑ στο “περίμενε”

Στον ΣΥΡΙΖΑ, το πρόβλημα είναι διαφορετικό αλλά εξίσου εμφανές. Το κόμμα εμφανίζεται εγκλωβισμένο σε μια στρατηγική αναμονής, με περιορισμένα περιθώρια ρόλου στις εξελίξεις. Η  ηγεσία επαναλαμβάνει το προσκλητήριο για προοδευτικές συνεργασίες, χωρίς ωστόσο να καταγράφεται ουσιαστική ανταπόκριση. 

Η πραγματικότητα είναι ότι οι κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα λειτουργούν ως σημείο αναφοράς, με βουλευτές και στελέχη να αναμένουν σήματα για την επόμενη φάση. Γεγονός που ενισχύει την εικόνα ενός κόμματος που δεν καθορίζει το ίδιο την ατζέντα του. Το προσκλητήριο για συνεργασίες παραμένει πολιτικά ορθό, αλλά χωρίς απτό αποτέλεσμα. 

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή Τσίπρα να επενδύσει στον χρόνο και στον προγραμματικό διάλογο, αποφεύγοντας τις άμεσες πολιτικές δεσμεύσεις, μεταφέρει την πίεση.  Γιατί όταν κάποιος δεν βιάζεται, αναγκάζει τους άλλους να αποφασίσουν αν θα τον περιμένουν – ή αν θα τρέξουν να βρουν την πυξίδα. 

Ράνια Τραγόμαλλου

Ανάμεσα στον πρώην πρωθυπουργό, που δείχνει να κάνει σταθερά βήματα επιστροφής, και στο  ΠΑΣΟΚ που δηλώνει αποφασισμένο να του κόψει τον δρόμο και να περιορίσει την επιρροή του, διαμορφώνεται μια κούρσα με μεγάλο πολιτικό βάθος και ακόμη μεγαλύτερο παρασκήνιο.  

Αλέξης Τσίπρας-χωρίς ακόμα νέο φορέα- και ΠΑΣΟΚ ήδη δημιουργούν μια υπόρρητη σύγκρουση με φόντο το ερώτημα: ποιος θα διαμορφώσει το αντίπαλο δέος; Ποιος θα είναι η πραγματική κυβερνητική εφεδρεία απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη;

Επανεμφάνιση Τσίπρα

 Το τελευταίο διάστημα, ο Αλέξης Τσίπρας επιλέγει στοχευμένες εμφανίσεις. Η παρέμβαση του για τους αγρότες που έχουν ξεσηκωθεί στα μπλόκα, δεν θεωρήθηκε μια απλή πολιτική τοποθέτηση. Λειτούργησε ως επισήμανση επιστροφής  και μάλιστα με όρους κεντρικού παίκτη. Με ένα βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα, λίγες ημέρες πριν από τη δημόσια παρουσίαση του βιβλίου του στην Πάτρα –πόλη με βαρύ συμβολισμό για τον προοδευτικό χώρο– επέλεξε να δείξει ότι βρίσκεται ξανά στο πολιτικό προσκήνιο.

Εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση, δηλώνοντας ότι εγκληματίες δεν είναι «όσοι διεκδικούν το δίκιο τους» αλλά εκείνοι που «ενορχήστρωσαν το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και έφαγαν τα λεφτά των αγροτών μοιράζοντας τα σε φίλους». Μίλησε για υποκλοπές, απευθείας αναθέσεις και «καρτέλ ανεξέλεγκτα να αγοράζουν φτηνά από τους παραγωγούς και να πουλάνε πανάκριβα στους καταναλωτές».

Και κατέληξε: « Έξι χρόνια τώρα δεν υπήρξε κανένας σχεδιασμός στήριξης, αφού μόλις το 4% του ταμείου ανάκαμψης πήγε στον αγροτικό τομέα. Που υπήρξε στήριξη; Στους «φραπέδες», στους «χασάπηδες» και εξαιτίας αυτών φέτος οι επιδοτήσεις που θα έπρεπε να δοθούν σε όσους τις είχαν πραγματικά ανάγκη θα μειωθούν και θα καθυστερήσουν».

Ο χώρος που μοιάζει να διεκδικεί είναι για τη Χαριλάου Τρικούπη, μια εξέλιξη που πρέπει πάση θυσία να περιοριστεί.

Το ΠΑΣΟΚ «σηκώνει» αναχώματα

Στο ΠΑΣΟΚ θεωρούν ότι η συγκυρία δεν αντέχει επιστροφές χωρίς νέο αφήγημα. «Η ιστορική συγκυρία δεν θα μας συγχωρέσει μια απλή “αναπαλαίωση”. Χρειαζόμαστε τομές, αλλαγές και μεταρρυθμίσεις ανθεκτικές στον χρόνο αλλά και στη συνείδηση του πολίτη», τονίζουν κορυφαία στελέχη, διαμηνύοντας ότι το κόμμα έχει την ευθύνη να απαντήσει στη ΝΔ – και όχι να ανασυστήσει παλιούς ρόλους στην Κεντροαριστερά.

Ταυτόχρονα, επιδιώκουν να αφήσουν ελάχιστο χώρο στον πρώην πρωθυπουργό.  Στελέχη υποστηρίζουν δημόσια  ότι  κρίθηκε το 2015 και πως η κοινωνία χρειάζεται προσκήνιο, καθαρές κουβέντες, σχέδιο, προοπτική και συγκεκριμένες λύσεις, που μόνο το ΠΑΣΟΚ, όπως λένε ηγεσία και στελέχη,  μπορεί να δώσει.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης ανεβάζει τους τόνους: «Ο κ. Τσίπρας πολέμησε λυσσαλέα το ΠΑΣΟΚ και στόχος του ήταν να το κλείσει. Δεν τα κατάφερε. Το ΠΑΣΟΚ άντεξε και έχει μια σοβαρή και ισχυρή προοπτική. Μετά έκανε ό,τι μπορούσε για να διαλύσει το κόμμα του. Τα κατάφερε.»

Η κριτική αυτή δεν αφορά μόνο στο παρελθόν. Είναι η προειδοποίηση ότι η Χαριλάου Τρικούπη δεν θα επιτρέψει στον πρώην πρωθυπουργό να αναλάβει ξανά ρόλο ηγεσίας στον προοδευτικό χώρο.

Οι κινήσεις στο πεδίο

Η άτυπη κούρσα δεν περιορίζεται στο ποιος ασκεί καλύτερη αντιπολίτευση, αλλά στο ποιος μπορεί να κυβερνήσει. Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να χτίσει προφίλ αξιοπιστίας και θεσμικότητας, βάζοντας μπροστά αιτήματα όπως η αναθεώρηση του άρθρου 86. Ο κ. Ανδρουλάκης το θέτει καθαρά: «Η επόμενη συνταγματική αναθεώρηση δεν πρέπει να γίνει πεδίο κομματικών τακτικισμών. Απαιτείται συναίνεση, σοβαρότητα και καθαροί κανόνες στο διάλογο. Γι’ αυτό, θα απευθύνω κάλεσμα στις δυνάμεις της δημοκρατικής αντιπολίτευσης για μια γενναία αναθεώρηση του άρθρου 86, ώστε κανείς πολιτικός να μην στέκεται πάνω από τον νόμο».

Παράλληλα, η παρουσία του στα μπλόκα και η άμεση επαφή με τους αγρότες –που όπως λέει έχουν «δίκαια αιτήματα» και βλέπουν τα προϊόντα τους να φτάνουν στο ράφι έως και 15 φορές ακριβότερα– αποτελούν μέρος ενός σχεδίου που επιδιώκει να ανακτήσει κοινωνικές ρίζες. Το κόμμα ετοιμάζει εξορμήσεις, συνεργασίες με δήμους, παρουσία σε εκδηλώσεις φορέων. Όλα αυτά για να δείξει ότι είναι ο «μόνος εναλλακτικός πόλος διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ».

Την ίδια ώρα, ο κ. Τσίπρας, που ακόμα δεν έχει ανακοινώσει πολιτικό φορέα, επιλέγει πιο αντισυστημικούς τόνους. Στελέχη του ΠΑΣΟΚ βλέπουν σε αυτό «μια απόπειρα επιστροφής μέσω έντασης», που όμως, όπως λένε,  απευθύνεται σε κοινό μικρότερο από παλιά.

Έλεγχος και διεκδίκηση   

Η μάχη, στο βάθος, αφορά τον έλεγχο του προοδευτικού χώρου και τη διεκδίκηση του εναλλακτικού πόλουδιακυβέρνησης. Από τη μία τα «δείγματα γραφής» του Αλέξη Τσίπρα τον εμφανίζουν να προετοιμάζει γρήγορα μια επιστροφή στην κεντρική πολιτική σκηνή και από την άλλη το  ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να πείσει ότι εκείνο –και μόνο εκείνο– μπορεί να σταθεί απέναντι στη ΝΔ, με σχέδιο και θεσμικότητα.

Και η κούρσα αυτή μόλις ξεκίνησε.

Ράνια Τραγόμαλλου

Η Αχαΐα  αποτελεί ιστορικό προπύργιο της Δημοκρατικής Παράταξης, ενώ η εκδήλωση συμπίπτει χρονικά με τη συζήτηση για τον προϋπολογισμό στη Βουλή.

Για κάποιους χαρακτηρίζεται και σαν ένα άτυπο πολιτικό «ντιμπέιτ» εκτός των τειχών.

Τρεις στρατηγικές και η Πάτρα στο επίκεντρο

Το ΠΑΣΟΚ  θέλει μια πιο καθαρή αντιπαράθεση με τη ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ επιδιώκει ένα μέτωπο συνεργασιών, ενώ ο Αλέξης Τσίπρας διατρανώνει ότι υπάρχει ανάγκη για νέα εκκίνηση που υπερβαίνει θεσμικά σχήματα και κομματικές ηγεσίες.

Μέσα σε  αυτό το τριγωνικό σκηνικό, φορτίζεται και η πολιτική σημειολογία της Πάτρας ως πρώτη επιλογή για να ανοίξουν αυλαία οι περιοδείες του πρώην πρωθυπουργού.

Στη  Χαριλάου Τρικούπη δεν δείχνουν διατεθειμένοι να αφήσουν χώρο.

«Διαβάζουν» κάθε κίνηση του Αλέξη Τσίπρα και συνεχίζουν να ενισχύσουν τα δικά τους αναχώματα. Το κόμμα δείχνει  να θωρακίζεται όχι μόνο απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, αλλά και απέναντι σε πιθανή εκ νέου «συσπείρωση» δυνάμεων γύρω από τον πρώην πρωθυπουργό.

Το ΠΑΣΟΚ σε κίνηση

Ήδη προετοιμάζουν εξορμήσεις, συνεργασίες  με φορείς και δήμους, ακόμη και συμμετοχή στελεχών σε εκδηλώσεις φορέων της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης.

Μια στρατηγική που θέλει να  στείλει το μήνυμα ότι το ΠΑΣΟΚ δεν επιβάλλει «face control», λειτουργεί με σαφείς όρους και φιλοδοξεί να είναι ο μόνος εναλλακτικός πόλος διακυβέρνησης απέναντι στην ΝΔ αλλά και ο σταθερός κορμός μιας νέας προγραμματικής πλειοψηφίας.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης,  έχει μπει σε ρυθμούς συνεχούς κινητικότητας. Η παρουσία του στα μπλόκα  των αγροτών, λειτούργησε ως δοκιμαστικός σωλήνας. Τα στελέχη  είδαν ότι η επαφή με τον κόσμο μπορεί να μεταφραστεί σε πολιτικό κεφάλαιο, αρκεί να έχει συνέχεια.

Παράλληλα,  ετοιμάζεται η εξόρμηση στις γειτονιές της Αθήνας,  σε μια προσπάθεια να ξαναχτιστεί η σχέση με τους πολίτες σε περιοχές όπου η Νέα Δημοκρατία κατέγραψε υψηλά ποσοστά.  

Στελέχη  εκτιμούν ότι η παρουσία του προέδρου του κόμματος, στα πεδία κοινωνικής τριβής λειτουργεί ως εργαστήριο πολιτικής επανασύνδεσης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ στην «πλατεία»

Την ίδια στιγμή,  ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να κατέβει από τον «εξώστη» των συμβολισμών στην πραγματικότητα της εσωκομματικής διαχείρισης, προσπαθώντας να αποφύγει απώλειες. Η επιλογή να συνεδριάσει η Κοινοβουλευτική Ομάδα, αντί η Πολιτική Γραμματεία εκτιμάται ότι έγινε για να διαχυθούν οι εντάσεις προτού κλιμακωθούν. Ωστόσο, δεν έλειψαν οι κεκαλυμμένες αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο ο κ. Τσίπρας παρεμβαίνει στο πολιτικό περιβάλλον. Η ισορροπία  ανάμεσα στον σεβασμό προς το πρόσωπό του και την ανάγκη επανεκκίνησης του κόμματος παραμένει λεπτή. 

Ο Σωκράτης Φάμελλος,  στην ομιλία του πρόταξε το «εμείς» απέναντι στο «εγώ», απαντώντας στις αιτιάσεις Τσίπρα περί ιδιοτέλειας, εγωισμών και μικροκομματικών υπολογισμών. Υπενθύμισε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ  έχει καταθέσει πρώτος πρόταση για ενιαίο προοδευτικό ψηφοδέλτιο, θέτοντας το δίλημμα: προοδευτική ενότητα ή συνέχιση της δεξιάς διακυβέρνησης

Από τη συνεδρίαση της ΚΟ του κόμματος απουσίαζε ο Παύλος Πολάκης και στις ομιλίες τους οι βουλευτές απέφυγαν πολωμένες απόψεις. Την ερχόμενη  εβδομάδα όμως, θα συνεδριάσει η Πολιτική Γραμματεία οπού εκεί αναμένεται να γίνει συζήτηση για όλα τα ανοιχτά μέτωπα.  

Μάχη αντοχής

Όπως λένε πολιτικοί παρατηρητές, το τοπίο στην κεντροαριστερά δεν θυμίζει σταθερή σκακιέρα, αλλά ρευστή παρτίδα όπου οι κινήσεις γίνονται ταυτόχρονα και ο αντίπαλος αλλάζει ρόλο: άλλοτε ανταγωνιστής, άλλοτε δυνητικός σύμμαχος, άλλοτε «συνέταιρος» ενός ευρύτερου αφηγήματος που ακόμη δεν έχει αποκρυσταλλωθεί. Το μόνο σταθερό σημείο είναι ότι κανείς δεν προτίθεται να εγκαταλείψει το τερέν.

Στο τέλος, η μάχη για την πρωτοκαθεδρία  στον προοδευτικό χώρο δεν διεξάγεται μόνο στις δημοσκοπήσεις, αλλά στις τακτικές κινήσεις, στα σύμβολα, στις αποχρώσεις του πολιτικού λόγου.

Κι αν κάτι  φαίνεται βέβαιο, είναι ότι η επόμενη περίοδος θα μοιάζει περισσότερο με παρτίδα στρατηγικής αντοχής.

Ο κ. Χαρίτσης στην ίδια συνέντευξη μιλά για τον Αλέξη Τσίπρα, αλλά και για τη συνάντηση που είχε με τον Πρόεδρο της Βουλής σχετικά με όσα είδαν τα φώτα της δημοσιότητας στη δίκη που βρίσκεται σε εξέλιξη για τις υποκλοπές.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Χαρίτση, η Νέα Αριστερά, βιώνει μια κρίση. Αν και στην πλειονότητά τους τα στελέχη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας έχουν διατελέσει υπουργοί της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, φαίνεται ότι το σχέδιο για έναν νέο φορέα εντός της Αριστεράς δεν πήγε καλά. Τι συμβαίνει;

Η Νέα Αριστερά έχει καταφέρει κάτι σημαντικό που συχνά στη δημόσια συζήτηση τείνουμε να το υποτιμούμε: αποτελεί μια Αριστερή δύναμη ουσιαστικής αντιπολίτευσης στη Δεξιά. Δείτε την εικόνα στη Βουλή. Εκεί, η Νέα Αριστερά έχει πρωταγωνιστήσει σε μεγάλες συγκρούσεις που είχαν αποτέλεσμα.

Το δικό μας ξεκάθαρο «όχι» στους υπέρογκους εξοπλισμούς άνοιξε τη συζήτηση για ένα θέμα που θεωρείται –λανθασμένα- ταμπού. Οι κοινοβουλευτικές μας ερωτήσεις για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ –πριν αυτό ξεσπάσει- ανέδειξαν την πυραμίδα της διαφθοράς που έχει στην κορυφή της τον κύριο Μητσοτάκη. Η δική μας δράση ανάγκασε την κυβέρνηση να ψηφίσει τη ρύθμιση για τις χρεώσεις στα ΑΤΜ. Οι κοινές πρωτοβουλίες της προοδευτικής αντιπολίτευσης –για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, την πρόταση δυσπιστίας, τον ΟΠΕΚΕΠΕ– είχαν την σφραγίδα της Νέας Αριστεράς.

Το ερώτημα είναι σε ποια κατεύθυνση θα είναι αυτές οι πρωτοβουλίες. Θα έχουμε απλώς ένα ανακάτεμα της τράπουλας ή μια ουσιαστική αναδιάταξη

Και εκτός Βουλής, η Νέα Αριστερά έχει έντονη δραστηριότητα. Στις κινητοποιήσεις για τα Τέμπη, για την γενοκτονία στην Παλαιστίνη, στα μεγάλα και μικρότερα επίδικα που αφορούν την κοινωνία.

Προφανώς, αυτή η εικόνα ενισχύει το ερώτημά σας. Κι εδώ θέλω να είμαι ξεκάθαρος: δεν τα έχουμε καταφέρει στον βαθμό που θα θέλαμε γιατί είμαστε και εμείς οργανικό κομμάτι της στρατηγικής κρίσης της Αριστεράς. Την κουβαλάμε. Αλλά θα έλεγα ότι είμαστε και η μόνη δύναμη που το αναγνωρίζει αυτό και έχουμε μια πρόταση για τη διέξοδο: τη συνεργασία και την ενότητα, το Λαϊκό Μέτωπο, με ξεκάθαρο πρόγραμμα σύγκρουσης με τη Δεξιά.

–Οι πρωτοβουλίες του κ. Τσίπρα και το -πιθανότατα- υπό ίδρυση κόμμα θα παίξουν σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια για αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού;

Ο Αλέξης Τσίπρας ήταν πρωθυπουργός της κυβέρνησης της Αριστεράς και πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ για πολλά χρόνια. Δεν θα μπορούσαν να μην παίξουν ρόλο οι όποιες πρωτοβουλίες του. Το ερώτημα είναι σε ποια κατεύθυνση θα είναι αυτές οι πρωτοβουλίες λαμβάνοντας υπόψη την πορεία του ΣΥΡΙΖΑ και τη στροφή σε λογικές του «μέσου όρου» που οδήγησαν στην ήττα στις εκλογές του 2023.

Ο Κασσελάκης ήταν η κατάληξη μιας πορείας που ο  ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ πρέπει να αξιολογήσει στην προσπάθεια να ανακτήσει την αξιοπιστία του

Θα έχουμε απλώς ένα ανακάτεμα της τράπουλας ή μια ουσιαστική αναδιάταξη στον πυρήνα της οποίας θα είναι οι ξεκάθαρες απαντήσεις σε συγκεκριμένα ερωτήματα.

Να το πω με ένα παράδειγμα: τι θα κάνει η Αριστερά απέναντι στη λογική του πολέμου που διακατέχει την Ευρώπη και τη σύνδεσή του με τον «ενεργειακό πόλεμο»; Θα πούμε όχι στα παιχνίδια με τις εξορύξεις και την εξάρτηση από το αμερικανικό LNG; Θα μιλήσουμε για πραγματική ενεργειακή αυτονομία της χώρας ή θα συρθούμε πίσω από τη λογική «δεν γίνεται διαφορετικά» και θα υποκύψουμε στον παραλογισμό της Δεξιάς και των επιχειρηματικών συμφερόντων;

–Τώρα που εκλείπει η παρουσία του κ. Κασσελάκη στον ΣΥΡΙΖΑ- ΠΣ, ποιοι είναι οι λόγοι που σας κρατούν σε απόσταση από τους συντρόφους σας; Γιατί δεν γίνεστε, ένα και πάλι;

Ο Κασσελάκης ήταν η κατάληξη μιας πορείας που ο  ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ πρέπει να αξιολογήσει στην προσπάθεια να ανακτήσει την αξιοπιστία του. Από κει και πέρα, εμείς πήραμε συγκεκριμένες – και δύσκολες – αποφάσεις για να διασφαλίσουμε την αξιοπρέπεια ενός ολόκληρου πολιτικού χώρου και ιδρύσαμε ένα νέο κόμμα με σκοπό να ξαναβάλουμε την πολιτική στο επίκεντρο. Κι αυτό κάνουμε.

Αν δεν υπάρξει ισχυρός, ενωτικός, πόλος απέναντι στη Δεξιά τότε ναι. Κινδυνεύουμε να έχουμε να επιλέξουμε μεταξύ Μητσοτάκη και κάποιας μορφής ακροδεξιάς

Για παράδειγμα, στον περσινό προϋπολογισμό η Νέα Αριστερά, σε αντίθεση με άλλες δυνάμεις της προοδευτικής αντιπολίτευσης συμπεριλαμβανομένου του ΣΥΡΙΖΑ, καταψήφισε τις αμυντικές δαπάνες επειδή πιστεύουμε ότι η ξέφρενη κούρσα εξοπλισμών στερεί κοινωνικές δαπάνες και χρεώνει τις επόμενες γενιές.

Βλέποντας τις σημερινές εξελίξεις με μια Ευρώπη που μιλάει για πόλεμο αισθανόμαστε δικαιωμένοι μεν αλλά και ιδιαίτερα ανήσυχοι. Η μείωση στις δαπάνες του κοινωνικού κράτους για χάρη της πολεμικής οικονομίας είναι το μεγάλο επίδικο, στο οποίο πρέπει όλοι να πάρουν ξεκάθαρη θέση. Κι εκεί θα κριθούμε.

–Αν και αποδυναμωμένη η ΝΔ, κρατά μεγάλο μέρος των δυνάμεων της. Ισχυρές δυνάμεις καταγράφουν αθροιστικά και τα κόμματα που βρίσκονται δεξιά της. Από την άλλη το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σε άμυνα, ο ΣΥΡΙΖΑ υποχωρεί σημαντικά και η Νέα Αριστερά καταγράφει χαμηλές πτήσεις. Τελικά η εναλλακτική στη διακυβέρνηση   της χώρας είναι στα δεξιά της ΝΔ;

Αν δεν υπάρξει ισχυρός, ενωτικός, πόλος απέναντι στη Δεξιά τότε ναι. Κινδυνεύουμε να έχουμε να επιλέξουμε μεταξύ Μητσοτάκη και κάποιας μορφής ακροδεξιάς. Κι αυτό είναι καταστροφή για τη Δημοκρατία και τη χώρα την ίδια. 

Γι’ αυτό η Νέα Αριστερά από πέρσι λέει το μόνο λογικό πράγμα που μπορεί να ειπωθεί: προγραμματική συζήτηση, συμφωνία πάνω στο τι αλλάζουμε άμεσα στη χώρα, εμβάθυνση της πολιτικής και κοινωνικής δυναμικής στον χώρο της Αριστεράς- από τη ριζοσπαστική Αριστερά μέχρι την αριστερή σοσιαλδημοκρατία.

Όσα κόλπα και αν κάνει (η κυβέρνηση) στην Εξεταστική (για ΟΠΕΚΕΠΕ), οι πολίτες καταλαβαίνουν ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα καθεστώς που λειτουργεί με όρους «παράγκας»

Μέτωπο δηλαδή απέναντι στο καθεστώς Μητσοτάκη. Μέτωπο απέναντι στην ακροδεξιά.

–Μπορεί το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ να φέρει πολιτικές εξελίξεις; Στη Βουλή, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, αναμένεται άλλη μία δικογραφία γι’ αυτό το θέμα. Πώς πιστεύετε πως θα εξελιχθούν τα πράγματα;

Έχει ήδη φέρει. Η ΝΔ αποδείχθηκε για πολλοστή φορά ότι είναι ένα κόμμα που δεν μπορεί να ασκήσει εξουσία απαλλαγμένη από τη λογική του πελατειακού κράτους και την καθεστωτική αντίληψη ότι το κράτος της ανήκει. Οι αγρότες –οι πραγματικοί αγρότες- της γυρνάνε την πλάτη. Και όσα κόλπα και αν κάνει στην Εξεταστική, οι πολίτες καταλαβαίνουν ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα καθεστώς που λειτουργεί με όρους «παράγκας». Στήνει το πολιτικό παιχνίδι με μόνο στόχο να μείνει στην εξουσία. Αλλά αυτό, ως επιλογή, έχει κοντά ποδάρια.

Δεν είναι δυνατόν να καταθέτει ο μάρτυρας ενόρκως ότι η εξέτασή του στην Εξεταστική ήταν στημένη και η Βουλή να μην αντιδρά!

Υπάρχει η δυνατότητα να φύγει το καθεστώς Μητσοτάκη. Να μην έχει τρίτη ευκαιρία. Φτάνει εμείς να κάνουμε τη λογική επιλογή: να δείξουμε ότι τα πράγματα μπορούν να πάνε διαφορετικά, μπορούν να αλλάξουν προς το καλύτερο. Με ενότητα δυνάμεων και σοβαρό προγραμματικό λόγο.

–Την περασμένη Τρίτη επισκεφτήκατε τον Πρόεδρο της Βουλής σε σχέση με όσα είπε ένας μάρτυρας στη δίκη για τις υποκλοπές. Θέλετε να μας εξηγήσετε τι συνέβη και τι σας είπε ο κ. Κακλαμάνης;

Ναι. Μαθαίνοντας ότι ένας μάρτυρας στη δίκη για τις υποκλοπές κατέθεσε ενόρκως ότι η εξέτασή του στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής ήταν στημένη, με ερωτήσεις και απαντήσεις των βουλευτών της ΝΔ να του έχουν δοθεί από πριν, θεώρησα υποχρέωσή μου να κινηθώ θεσμικά πραγματοποιώντας διάβημα στον Πρόεδρο της Βουλής.

Ζήτησα κατ’ αρχάς να κληθεί ο εν λόγω μάρτυρας άμεσα στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής για να δώσει εξηγήσεις σχετικά με την κατάθεσή του. Δεν είναι δυνατόν να καταθέτει ο μάρτυρας ενόρκως ότι η εξέτασή του στην Εξεταστική ήταν στημένη και η Βουλή να μην αντιδρά!

Όσον αφορά εμένα και την πρόταση του Αλέξη Τσίπρα για την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ η περιγραφή του στο βιβλίο είναι ακριβής. Έτσι έγιναν τα πράγματα

Συζήτησα επίσης με τον Πρόεδρο της Βουλής και τον γενικότερο προβληματισμό μου για τον τρόπο λειτουργίας των Εξεταστικών Επιτροπών που καταλήγουν σε παρωδία, πλήττοντας ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία της Βουλής των Ελλήνων αλλά και το κράτος δικαίου. Του είπα, λοιπόν, ότι η Βουλή έχει μια «συνταγματική εκκρεμότητα». Με την τελευταία συνταγματική αναθεώρηση δόθηκε η δυνατότητα για σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής στην κοινοβουλευτική μειοψηφία. Ο Κανονισμός της Βουλής όμως, ως προς αυτό, παραμένει ατελής. Αυτή η εκκρεμότητα πρέπει να τακτοποιηθεί. Με αυτόν τον τρόπο η λειτουργία των Εξεταστικών Επιτροπών θα βελτιωθεί ουσιαστικά για να μην καταλήγουν σε «πλυντήριο» της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Ο κ. Κακλαμάνης μου είπε ότι θα εξετάσει αυτές τις προτάσεις ενόψει τροποποίησης του Κανονισμού της Βουλής και ελπίζω να το κάνει.

–Στο βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα, υπάρχει μια αναφορά και στο πρόσωπό σας. Γράφει ότι σας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να παραιτηθεί και να σας προτείνει για πρόεδρο του κόμματος και περιγράφει: «Στο άκουσμα της απόφασής μου να φύγω και ακόμα περισσότερο στην πρότασή μου να θέσει υποψηφιότητα (σ.σ. ο Αλ. Χαρίτσης), σκοτείνιασε. Μου είπε, τελικά, ότι δεν αισθάνεται έτοιμος να αναλάβει ένα τόσο μεγάλο βάρος. Και μου ζήτησε να μην παραιτηθώ». Θέλετε να κάνετε κάποιο σχόλιο;

Έχω ήδη πει δημόσια ότι όσον αφορά εμένα και την πρόταση του Αλέξη Τσίπρα για την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ η περιγραφή του στο βιβλίο είναι ακριβής. Έτσι έγιναν τα πράγματα. Δεν ήταν μια εύκολη απόφαση, ομολογώ.

Έχοντας όμως στο μυαλό μου την ενότητα και την προοπτική του κόμματος – και όχι το προσωπικό κόστος – θεώρησα ότι χωρίς να έχει προηγηθεί μια στοιχειώδης πολιτική και προσωπική προετοιμασία, το εγχείρημα δεν θα ήταν βιώσιμο. Γι’ αυτό και δεν δέχτηκα. Και νομίζω ότι η απόφασή μου ήταν σωστή με τα τότε δεδομένα.

Μύθοι και Αλήθειες

Οι αντίπαλοί μας, στην Ελλάδα –με πρωταγωνιστές τους υπεύθυνους της χρεοκοπίας– αλλά και στο εξωτερικό –με πρωταγωνιστές τους επίδοξους διώκτες μας από την Ευρώπη– ισχυρίζονται πως η αντίσταση που προέβαλε και η διαπραγμάτευση που  έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ προκάλεσαν «ζημιά» στην ελληνική οικονομία από 20 έως 100 δισ. Αναλόγως ποιον ρωτάς. Οι πιο συχνά αναφερόμενοι αριθμοί κυμαίνονται στα 80-86 δισ., όπως τα «υπολόγισε» ο Ρέγκλινγκ, του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, φορέα δανεισμού της Ελλάδας στο τρίτο πρόγραμμα. Ο Ρέγκλινγκ, ο οποίος νυχθημερόν κατηγορούσε εμένα, τον Ολάντ, τη Μέρκελ και τον Γιούνκερ, γιατί θέλαμε να μείνει η Ελλάδα στην ευρωζώνη!

[…]

Το ποσό, λοιπόν, στο οποίο αναφέρεται, προφανώς ταυτίζεται με τη χρηματοδότηση του Τρίτου Μνημονίου (86 δισ. ευρώ). Άλλοι έχουν αναφερθεί σε κόστη που αφορούν στις ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών (5-15 δισ. ευρώ), ενώ άλλοι έχουν επιχειρήσει να υπολογίσουν τις έμμεσες απώλειες του ΑΕΠ, λόγω ύφεσης από την αβεβαιότητα για την παραμονή της χώρας στην Ευρωζώνη. Και οι πιο ευφάνταστοι στην Ελλάδα αθροίζουν και τις τρεις εκδοχές, ώστε να τους βγει ένα ακόμα πιο θεαματικό νούμερο.

Εκτός όμως από την αριθμητική της πολιτικής εμπάθειας, υπάρχει και η αριθμητική της αλήθειας. Όσοι υπολογίζουν ως κόστος της διαπραγμάτευσης τον δανεισμό του τρίτου προγράμματος, ξεχνούν, ή κάνουν ότι ξεχνούν, πως η Ελλάδα, τον Ιανουάριο του 2015, που αναλάβαμε τη διακυβέρνηση, ήταν με τη θηλιά του χρέους στον λαιμό, με άδεια ταμεία, εκτός αγορών και με το δεύτερο πρόγραμμα εκτροχιασμένο. Έπρεπε, συνεπώς, να δανειστεί ούτως ή άλλως, για να αποπληρώσει τις δανειακές της υποχρεώσεις. Και ούτε για τις υποχρεώσεις αυτές, ούτε για το χρέος, ούτε για τα άδεια ταμεία, είχε την παραμικρή ευθύνη η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

Ακόμα και αν δεν ήμασταν σε Μνημόνια, τα ποσά αυτά θα έπρεπε να αναζητηθούν στις διεθνείς χρηματαγορές, με επιτόκια πολύ υψηλότερα από αυτά που η δική μας διαπραγμάτευση πέτυχε στη Συμφωνία με τον ΕΜΣ.

[…]

Μήπως, όμως, υπήρχε η δυνατότητα αποφύγουμε το πικρό ποτήρι; Να ανακτήσει η χώρα πρόσβαση στις αγορές και να μπορέσει έτσι, χωρίς πίεση και εκβιασμούς, να ανταποκριθεί στις δανειακές της υποχρεώσεις και να αποφύγει τη χρεοκοπία; Αυτό κανένας σοβαρός αναλυτής δεν το συζητά. Γιατί, μιλάμε για μια χώρα που δεν είχε ολοκληρώσει καμία σοβαρή διαρθρωτική μεταρρύθμιση. Μια χώρα που δεν κατάφερε να κλείσει την 5η Αξιολόγηση του δεύτερου συνεχόμενου προγράμματος στήριξης. Μια χώρα με απαγορευτικά επιτόκια δανεισμού, ένα βουνό δημόσιου χρέους, περίπου στο 180% του ΑΕΠ, και τεράστια ποσά σε αποπληρωμές δανείων μέσα στην επόμενη τριετία.

[…]

Όσοι, πάλι, με δημιουργική λογιστική, ισχυρίζονται ότι το ΑΕΠ της χώρας θα είχε ανέβει θεαματικά, αν είχαμε παραδοθεί χωρίς αντίσταση και στηρίζουν το επιχείρημά τους στις προβλέψεις του ΔΝΤ για την τριετία 2015-2018, δεν έχουν παρά να ρίξουν μια ματιά στις αντίστοιχες προβλέψεις του ΔΝΤ για τους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας από το 2010 μέχρι και το 2014.

Θα διαπιστώσουν έτσι πόσο εξωπραγματικές, ερασιτεχνικές ή υποταγμένες σε σκοπιμότητες ήταν οι εκτιμήσεις τους. Τέλος, όσοι επιχειρούν να φορτώσουν σε μας το κόστος της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, αποσιωπούν ή αγνοούν ότι αυτή θα ήταν αδύνατον να αποφευχθεί ακόμη και αν δεν υπήρχαν οι αναταράξεις του 2015, αφού οι ελληνικές τράπεζες ήταν ήδη σε πολύ δύσκολη κατάσταση από το 2013-2014, με πάνω από το 45% των δανείων που είχαν χορηγήσει να είναι «κόκκινα». Ενώ η απόφαση της ΕΚΤ να αποσύρει το waiver για τα ελληνικά ομόλογα μία εβδομάδα μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου επιτάχυνε την κρίση ρευστότητας των τραπεζών.

Επιπλέον, οι ανακεφαλαιοποιήσεις έγιναν με ιδιωτική συμμετοχή σε μεγάλο ποσοστό, άρα δεν ήταν πλήρως δημοσιονομικό το κόστος. Και εντέλει, οι τράπεζες απέκτησαν πάλι σύντομα πρόσβαση σε ρευστότητα, και η σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος όχι μόνο επανήλθε, αλλά αυτό εξυγιάνθηκε και επέστρεψε σύντομα σε κερδοφορία.

[…]

Με όρους τεχνοκρατικού πραγματισμού, η σκληρή διαπραγμάτευση του πρώτου εξαμήνου του 2015, που οι πολιτικοί μας αντίπαλοι χαρακτήριζαν συγκρουσιακή, ορισμένοι ακόμα και τυχοδιωκτική, κατέληξε σε μία νέα συμφωνία, που τα κρίσιμα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ελάχιστη σχέση είχαν με τις δυο προηγούμενες και αποτυχημένες φάσεις της λεγόμενης προσαρμογής.

Το Τρίτο Μνημόνιο περιλάμβανε, χωρίς αμφιβολία, μια σειρά από μέτρα λιτότητας, που δεν τα θέλαμε, αλλά υποχρεωθήκαμε να αποδεχτούμε και που τον υφεσιακό χαρακτήρα και την αρνητική τους επίδραση στην ελληνική οικονομία και κοινωνία ούτε υποτίμησα ούτε έκρυψα. Από την άλλη, όμως, υποχρεώθηκε και η άλλη πλευρά, οι εταίροι, να αποδεχτούν μια σειρά από όρους, εκ των ων ουκ άνευ για εμάς.

Κατ’ αρχάς, αναγνώρισαν ρητά την ανάγκη ελάφρυνσης του χρέους, για την οποία μέχρι τότε ή αντέτασσαν κάθετη άρνηση ή πετούσαν την μπάλα στην εξέδρα. Αυτή ήταν μια από τις βασικές μας επιτυχίες στις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής, της 12ης Ιουλίου 2015. Για πρώτη φορά, οι Θεσμοί παραδέχτηκαν χωρίς αστερίσκους ότι το ελληνικό χρέος ήταν μη βιώσιμο υπό τις παρούσες συνθήκες, και δρομολόγησαν σταδιακά ουσιαστικά μέτρα ελάφρυνσης.

Δεύτερον, υποχώρησαν στον προσδιορισμό των δημοσιονομικών στόχων και αποδέχτηκαν μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση. Η Συμφωνία του 2015 προέβλεψε μεταβατικά πρωτογενή πλεονάσματα -0,25% το 2015, 0,5% το 2016, 1,75% το 2017, και 3,5% από το 2018. Κι αυτό μας παρείχε ζωτικό δημοσιονομικό χώρο σε σύγκριση με όσα είχε αποδεχτεί η Κυβέρνηση Σαμαρά στο δεύτερο μνημόνιο: 1,5% το 2014, 3% το 2015 και 4,5% από το 2016 και μετά.

Η συνολική δημοσιονομική ελάφρυνση ήταν της τάξης του 11,5% του ΑΕΠ το διάστημα 2015-2018, δηλαδή περίπου 22 δισ. ευρώ. Το αποτέλεσμα ήταν να περιοριστεί η ύφεση το 2015 και 2016 στο –0,3% και –0,2% αντίστοιχα, αντί για βαθύτερη ύφεση που θα προκαλούσαν πιο επιθετικά μέτρα.

Τρίτον, υπήρξε σημαντική αναδιάρθρωση θεσμικών εργαλείων. Το τρίτο πρόγραμμα συνοδεύτηκε από σειρά διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, με πιο μακροπρόθεσμη στόχευση. Ξεχωρίζει η ίδρυση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η οποία αποδέσμευσε τη φορολογική διοίκηση από την πολιτική επιρροή και αύξησε τη φορολογική συμμόρφωση κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες την τριετία 2016-2018. Παράλληλα, συστάθηκε το Υπερταμείο (ΕΕΣΥΠ), δίνοντας έμφαση όχι στην εκποίηση δημόσιας περιουσίας, αλλά στην ενεργητική διαχείρισή της.

Τέταρτον, θεσπίστηκαν κοινωνικά αντίβαρα και υπήρξε μέριμνα για την προστασία των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Η Κυβέρνησή μας προσπάθησε να αντισταθμίσει τα μέτρα λιτότητας με μέτρα κοινωνικής προστασίας. Το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης (ΚΕΑ), που θεσμοθετήθηκε το 2016, αποτέλεσε για πρώτη φορά ενιαίο μηχανισμό, που βασιζόταν σε εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια και λειτουργούσε με ηλεκτρονικό μητρώο και διασταυρώσεις σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, η Συμφωνία περιείχε ρήτρα για την προστασία της πρώτης κατοικίας έως το τέλος του 2018 – δικό μας επίμονο αίτημα, που βρέθηκε στο κέντρο της διαπραγμάτευσης με τους Θεσμούς.

Σε σχέση, τέλος, με την πρόταση που απέρριψε στο δημοψήφισμα ο ελληνικός λαός, η Συμφωνία που υπογράψαμε τελικά είχε παρόμοια αρνητικά, αλλά πολύ περισσότερα θετικά. Η πρόταση που απορρίφθηκε εστίαζε σε άμεσες περικοπές συντάξεων και αυξήσεις ΦΠΑ, χωρίς καθαρό πλαίσιο για ελάφρυνση χρέους. Αντίθετα, το τρίτο πρόγραμμα συνοδευόταν από πακέτο 35 δισ. ευρώ, μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων και του ΕΣΠΑ, για την ενίσχυση ρευστότητας και ανασυγκρότησης του παραγωγικού μοντέλου.

Συνοψίζοντας, η Κυβέρνησή μου και εγώ προσωπικά μπορεί να κατηγορηθήκαμε για πολλά την περίοδο της διαπραγμάτευσης. Και να κατηγορούμαστε ακόμα. Όποιος, όμως, δεν θέλει να είναι θύμα μιας αδίστακτης προπαγάνδας, αλλά να εξετάσει τα πράγματα με ψυχρό και αντικειμενικό μάτι, οφείλει να αναγνωρίσει πως η Συμφωνία που υπογράψαμε τα ξημερώματα της 13ης Ιουλίου δεν επιδέχεται, σε επίπεδο ρεαλισμού, θεσμικής ενίσχυσης και κοινωνικής αντιστάθμισης, καμιάς σύγκρισης με τις προηγούμενες.

Κατηγορήθηκα, τέλος, ότι δεν υιοθέτησα ποτέ την ιδιοκτησία του προγράμματος. Αποδέχομαι την κατηγορία. Είχα άλλη αντίληψη για τις ανάγκες και τις προτεραιότητες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας. Ως Πρωθυπουργός όμως ήμουν υποχρεωμένος να κινηθώ με βάση τις αντιλήψεις μου, αλλά λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τις ανάγκες του λαού και της χώρας. Το πρόγραμμα που υπέγραψα αποτέλεσε αναμφισβήτητα έναν επώδυνο συμβιβασμό, αλλά έθεσε τα θεμέλια για την οριστική έξοδο της πατρίδας μας από τα Μνημόνια, το 2018, την πρωτοφανή ελάφρυνση του χρέους και την επιστροφή της σε τροχιά ανάκτησης της δημοσιονομικής και θεσμικής της αυτονομίας. Οι θυσίες του λαού μας δεν πήγαν χαμένες, όπως με τα προηγούμενα προγράμματα διάσωσης. Και εντέλει, δίκαιο είναι όσοι ασκούν κριτική στη διαπραγμάτευση και το αποτέλεσμά της να μην είναι σαν τους λωτοφάγους. Να μην ξεχνούν τι έκαναν εκείνοι που είχαν ρίξει την πατρίδα στον Καιάδα, όταν εμείς δίναμε τη δύσκολη μάχη για τη σωτηρία της.