Στα 15 ανέρχονται τα κρούσματα των υποπαραλλαγών BQ.1 και ΒQ.1.1 και στα 66 της υποπαραλλαγής «Κένταυρος» στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Δικτύου Γονιδιωματικής Επιτήρησης του SARS-CoV-2, που λειτουργεί υπό τον συντονισμό του ΕΟΔΥ την περίοδο 1 Σεπτεμβρίου 2022 έως 18 Οκτωβρίου 2022.

Το στέλεχος Omicron (B.1.1.529) απομονώθηκε από τα 629 δείγματα που ελέχθηκαν. Σύμφωνα με τα στοιχεία για πρώτη φορά καταγράφονται 10 κρούσματα των υποπαραλλαγών BQ.1 και 5 κρούσματα ΒQ.1.1. Δηλαδή, εντοπίστηκαν 15 κρούσματα των υποπαραλλαγών της ΒΑ.5.

Ταυτοποιήθηκαν, επίσης, 35 κρούσματα ως υποπαραλλαγή της BA.2 (BA.2.75), τη γνωστή «Κένταυρος». Συνολικά, έως τώρα έχουν ταυτοποιηθεί 66 στελέχη με υπο-παραλλαγή BA.2.75.

Ανησυχία για τις 3 νέες μεταλλάξεις του κορωνοϊού

Τρία νέα υποστελέχη BQ.1, BQ1.1 και XBB φαίνεται να ανησυχούν τους επιστήμονες στις Ηνωμένες Πολιτείες καθώς υπάρχει η πιθανότητα ένα ή περισσότερα υποστελέχη να παρακάμπτουν την ανοσολογική μας προστασία.

Παρόλα αυτά τρία χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας, οι επιστήμονες γνωρίζουν πολλά για τον ιό Sars-CoV-2 καθώς και οι πολίτες πώς να προφυλάσσονται από αυτόν.

Τα τελευταία δεδομένα του CDC παρουσιάζουν ότι τα υποστελέχη BQ.1 και BQ1.1 έχουν αυξηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά 12% διπλασιάζοντάς το ποσοστό τους την τελευταία εβδομάδα. Η Hannah Newman, διευθύντρια πρόληψης λοιμώξεων στο Νοσοκομείο Lenox Hill της Νέας Υόρκης, αναφέρει ότι καθώς εισερχόμαστε στην εποχή που οι ιογενείς λοιμώξεις αναπνευστικού ακμάζουν δεν θα ήταν περίεργη η μεγαλύτερη διασπορά των νέων στελεχών. covid-6517476_960_720

Η επιδημιολογική αύξηση των συγκεκριμένων υποστελεχών δεν είναι ανεξήγητη αναφέρει η Amesh Adalja, καθώς ο ιός Sars-Cov-2 θα συνεχίζει να μεταλλάσσεται και να γίνεται ακόμα πιο μεταδοτικός, οπότε οι υπομεταλλάξεις BQ.1, BQ1.1 και XBB ήταν αναμενόμενες.

Η υπομετάλλαξη XBB κυριαρχεί αυτή την στιγμή στην Σιγκαπούρη, με το ποσοστό επαναλοίμωξης να υπολογίζεται στο 17% ενώ μόλις τον προηγούμενο μήνα ήταν στο 5%. Το ποσοστό του εμβολιασμένου πληθυσμού είναι στο 92%, και ο αριθμός των ατόμων που έχουν λάβει την ενισχυμένη δόση είναι διπλάσιος από το αντίστοιχο ποσοστό στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όσον αφορά στο νέο ενισχυμένο εμβόλιο, είναι πιο αποτελεσματικό από το προηγούμενο αλλά δεν γνωρίζουμε πόσο αποτελεσματικό θα είναι έναντι των καινούργιων υποστελεχών.

Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας επιμένει πως δεν απαιτούνται μέτρα προφύλαξης, καθώς η πανδημία έχει ήδη κορυφωθεί (γιατί;), αλλά και οι πολίτες, εν μέσω αυτού του κλίματος, προτιμούν να μην φορούν τις μάσκες ούτε καν σε σημεία συνωστισμού (ακτοπλοϊα, σούπερ μάρκετ, πανηγύρια κ.ά).

Ανήκει, ίσως, στην σφαίρα του θερινού κουτσομπολιού, είναι, ωστόσο, χαρακτηριστικό πως ακόμα και ο εκπρόσωπος στις ενημερώσεις του υπουργείου Υγείας, καθηγητής Γκίκας Μαγιορκίνης, προτιμά να αναρτά selfies από τις διακοπές του στα social media, ενώ υπουργείο Υγείας και ΕΟΔΥ εστιάζουν το ενδιαφέρον τους μόνο στον τρόπο καταμέτρησης των θυμάτων της πανδημίας: νεκρός από Covid, ή …με Covid!

Το φετινό καλοκαίρι αποδείχθηκε ήδη το χειρότερο των χρόνων της πανδημίας «με σχεδόν 1000 νεκρούς το μήνα» όπως σημείωσε ο διευθυντής ΜΕΘ στο «Παπανικολάου» Νίκος Καπραβέλος, λόγω των «ακραίων χαλαρωτικών μέτρων και της υποτίμησης του ιού».
Για 110.000 επαναμολύνσεις μέσα στον Ιούλιο έκανε λόγο χτες η ομότιμη καθηγήτρια Ελένη Γιαμαρέλλου σημειώνοντας ότι η παραλλαγή Β.5 είναι υπεύθυνη για το 80% των μολύνσεων εδώ ενώ ο καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης προειδοποιεί για έως και «30.000 κρούσματα/μέρα από Σεπτέμβριο αν η υπό-παραλλαγή «Κένταυρος» κυριαρχήσει στη χώρα». Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό θεωρείται «πολύ πιθανό»

Τι είναι ο “Κένταυρος”

Όπως αναφέρει σε εκτενές ρεπορτάζ του ο Guardian, ανησυχίες εκφράζουν λοιμωξιολόγοι στην Ευρώπη για την εμφάνιση μιας άλλης ταχέως διαδεδομένης παραλλαγής Όμικρον, η οποία κερδίζει γρήγορα έδαφος στην Ινδία και έχει ήδη φτάσει σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Η προειδοποίηση ήρθε καθώς οι βουλευτές ζήτησαν διπλασιασμένες προσπάθειες για να πείσουν τα σχεδόν 3 εκατομμύρια ενήλικες στην Αγγλία που δεν έχουν λάβει ακόμη ούτε μια δόση εμβολίου κατά του Covid, να δεχτούν την προσφορά εμβολιασμού.

Η παραλλαγή BA.2.75 – με το παρατσούκλι «Κένταυρος» – εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ινδία στις αρχές Μαΐου. Τα κρούσματα στη Μεγάλη Βρετανία έχουν έκτοτε αυξηθεί κατακόρυφα – και προφανώς ταχύτερα από εκείνα της εξαιρετικά μεταδοτικής παραλλαγής Όμικρον 5 (ή BA.5), η οποία είναι επίσης παρούσα στην Ινδία, και εκτοπίζει γρήγορα την παραλλαγή Όμικρον 2 (BA.2) που ήταν προηγουμένως κυρίαρχη σε πολλές χώρες.

Η BA.2.75 έχει επίσης ανιχνευθεί από τότε σε περίπου 10 άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, των ΗΠΑ, της Αυστραλίας, της Γερμανίας και του Καναδά.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) χαρακτήρισε το στέλεχος αυτό ως «παραλλαγή υπό παρακολούθηση» στις 7 Ιουλίου, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι θα μπορούσε να είναι πιο μεταδοτικό ή να σχετίζεται με πιο σοβαρή ασθένεια, ωστόσο τα στοιχεία είναι ανεπαρκή ή δεν έχουν ακόμη έχει αξιολογηθεί.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) παρακολουθεί επίσης στενά τη νέα παραλλαγή, αν και ο επικεφαλής επιστήμονάς του, δρ. Σούμιγια Σουαμινάταν, δήλωσε ότι δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά στοιχεία ώστε να εκτιμηθεί η σοβαρότητά της.

Και στην Ελλάδα ο καθηγητής λοιμωξιολόγος Γκίκας Μαγιορκίνης δήλωσε την Τετάρτη το πρωί στον Σκάι ότι, προς το παρόν, δεν παρατηρείται κάποια έξαρση ή κάποιο «κύμα» από τη συγκεκριμένη μετάλλαξη παρότι διασπείρεται. Σε κάθε περίπτωση οι ειδικοί παρακολουθούν την πορεία του «Κενταύρου», είπε.

«Δεν είναι η πρώτη φορά που ακούμε παραλλαγές να διασπείρονται και να μην δημιουργούν κάποια συγκεκριμένη έξαρση, άρα λοιπόν προς το παρόν απλά παρακολουθούμε την εξάπλωσή της», τόνισε ο Έλληνας καθηγητής.

Εκτός από τη φαινομενική ταχεία ανάπτυξή του και την ευρεία γεωγραφική του εξάπλωση, οι λοιμωξιολόγοι έχουν ειδοποιηθεί από τον τεράστιο αριθμό των επιπλέον μεταλλάξεων που περιέχει το στέλεχος BA.2.75, σε σχέση με το BA.2, από το οποίο είναι πιθανό να έχει εξελιχθεί. «Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι είχε την ευκαιρία να εξελίξει ένα πλεονέκτημα έναντι μιας ήδη επιτυχημένης γενεαλογίας ιών, δήλωσε ο Δρ Στίβεν Γρίφιν, λοιμωξιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Λιντς στην Αγγλία.

«Δεν είναι τόσο οι ακριβείς μεταλλάξεις, όσο ο αριθμός/ο συνδυασμός», είπε ο Δρ Τομ Πίκοκ, λοιμωξιολόγος στο Imperial College του Λονδίνου, ο οποίος ήταν ο πρώτος που εντόπισε την Όμικρον ως πιθανή ανησυχητική παραλλαγή τον Νοέμβριο του 2021. «Είναι δύσκολο να προβλεφθεί η αποτέλεσμα τόσων πολλών μεταλλάξεων που εμφανίζονται μαζί – δίνει στον ιό μια ιδιότητα «μπαλαντέρ» όπου το άθροισμα των μερών θα μπορούσε να είναι χειρότερο από τα μέρη μεμονωμένα.

«Είναι σίγουρα ένας πιθανός υποψήφιος για αυτό που θα διαδεχθεί το BA.5. Σε αντίθετη περίπτωση, είναι πιθανότατα κάτι που θα έχουμε στη συνέχεια, δηλαδή μια «παραλλαγή μιας παραλλαγής».
Ακόμα κι αν δεν απογειωθεί σε άλλες χώρες, η ανάπτυξή του στην Ινδία υποδηλώνει ότι είναι πιθανό να είναι ένα ζήτημα εκεί, τουλάχιστον, πρόσθεσε ο δρ Πίκοκ. «Σαφώς αναπτύσσεται αρκετά καλά στην Ινδία, αλλά η Ινδία δεν έχει πολύ BA.5 και είναι ακόμα πολύ ασαφές πόσο καλά τα πάει ενάντια σε [αυτό]».

Ο δρ. Γκρίφιν το ανέφερε ως ένα ακόμη παράδειγμα της εντυπωσιακής ικανότητας του ιού να ανέχεται αλλαγές στην πρωτεΐνη ακίδας του – το μέρος που χρησιμοποιεί για να μολύνει κύτταρα και στο οποίο βασίζονται τα περισσότερα εμβόλια κατά της Covid.

«Αυτή τη φορά πέρυσι, πολλοί ήταν πεπεισμένοι ότι η Δέλτα αντιπροσώπευε μια εξελικτική κορυφή για τον ιό, αλλά η εμφάνιση της Όμικρον και η τεράστια αύξηση της μεταβλητότητας και της αποφυγής αντισωμάτων είναι ένα σημάδι ότι δεν μπορούμε ως πληθυσμός να ακολουθήσουμε ένα σχέδιο που μοιάζει με γρίπη για να παρακολουθήσουμε αποτελεσματικά την εξέλιξη του ιού», είπε ο δρ. Γκρίφιν.

Εκτός από τα εμβόλια, τα πιο μακροπρόθεσμα σχέδια θα πρέπει να περιλαμβάνουν διάφορα αγνωστικά μέτρα για την πρόληψη λοιμώξεων και επαναμολύνσεων. «Αυτό περιλαμβάνει τη δημιουργία περιβαλλόντων ανθεκτικών στις λοιμώξεις μέσω βελτιωμένου αερισμού, φιλτραρίσματος ή αποστείρωσης του εσωτερικού αέρα, λογικής επανέκδοσης δοκιμών πλευρικής ροής και κατάλληλων και υποστηριζόμενων περιόδων απομόνωσης που θα μειώσουν πραγματικά τη συνεχιζόμενη μετάδοση», είπε.

Οι προβλέψεις για 30.000 κρούσματα τον Σεπτέμβριο

Την ανησυχία του για τη μετάλλαξη «Κένταυρος» του κορωνοϊού, η οποία ενδεχομένως μπορεί να φέρει νέα έξαρση της πανδημίας από τον Σεπτέμβριο, εξέφρασε ο Δημοσθένης Σαρηγιάννης.

Ο καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής του ΑΠΘ ανέφερε ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε φάση αποκλιμάκωσης. Η αποκλιμάκωση που βλέπουμε αυτή την περίοδο, όπως σημείωσε ο καθηγητής, δεν οφείλεται σε κάποια μέτρα, αλλά σε κάποιο είδος φυσικής ανοσίας σε πολλές τοπικές περιοχές. 

Ωστόσο, η υποπαραλλαγή «Κένταυρος» μπορεί να ανατρέψει το σκηνικό, φέρνοντας από το φθινόπωρο ένα νέο κύμα με μέχρι και 30.000 κρούσματα την ημέρα. 

Συγκεκριμένα, σημείωσε για το επόμενο χρονικό διάστημα: «Θα είναι μια μεικτή περίοδος, με την αρχή του Σεπτεμβρίου να είναι σχετικά καλή γιατί θα υπάρχει ουσιαστικά το αποτέλεσμα της αποκλιμάκωσης που βλέπουμε τον Αύγουστο».

«Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι γύρω από την χώρα υπάρχει η υποπαραλλαγή “Κένταυρος”, που έχει μεγαλύτερη μολυσματικότητα από τις άλλες δύο παραλλαγές τις Όμικρον, που σημαίνει ότι θα κυριαρχήσει αν μπει στη χώρα», είπε στον ΑΝΤ1 ο καθηγητής. «Πιστεύω ότι είναι απίθανο να μην μπει στη χώρα εφόσον έχουμε αυξημένες τουριστικές ροές τον Αύγουστο», πρόσθεσε. 

Όπως ανέφερε ο κ. Σαρηγιάννης αν λοιπόν ο «Κένταυρος» εισέλθει στη χώρα τον Αύγουστο, θα δώσει ένα νέο κύμα το οποίο θα αρχίσει να εξελίσσεται από τα τέλη Σεπτεμβρίου μέχρι και τα μέσα Οκτωβρίου. «Ενδεχομένως να δούμε μια γρήγορη αύξηση» είπε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι αυτό θα συμβεί αν τα μέτρα μείνουν ως έχουν. 

Ο καθηγητής του ΑΠΘ εκτίμησε, μάλιστα, ότι τέλος Αυγούστου θα έχουμε περίπου 10.000 κρούσματα, με την πτώση να φθάνει μέχρι και τις 6.000 στα μέσα Σεπτεμβρίου. Και στην περίπτωση που κυριαρχήσει η υποπαραλλαγή «Κένταυρος» και δεν λάβουμε μέτρα, τα κρούσματα ενδεχομένως να φτάσουν και τις 30.000.

Καπραβέλος: Κοντεύουμε να φτάσουμε τους 1.000 νεκρούς τον μήνα

Από τη μεριά του, ο Νίκος Καπραβέλος, ο διευθυντής ΜΕΘ του Νοσοκομείου «Παπανικολάου» δήλωσε ότι κοντεύουμε να φτάσουμε τους 1.000 νεκρούς τον μήνα.

Μιλώντας στο Open, ανέφερε: «Βιώνουμε το χειρότερο καλοκαίρι από την αρχή της πανδημίας, με εκατοντάδες χιλιάδες κρούσματα και χιλιάδες θανάτους. Κοντεύουμε να φτάσουμε τους 1.000 θανάτους το μήνα. Το καλοκαίρι του 2020, ελάχιστοι θάνατοι και ελάχιστα κρούσματα. Το καλοκαίρι του 2021 τελείωσε με επίσης μικρό αριθμό θανάτων και κρουσμάτων. Δυστυχώς, το 2022, χάρη στα ακραία χαλαρωτικά μέτρα και στην υποτίμηση του ιού. Εάν δεν δούμε την πραγματικότητα του 6ου κύματος, δεν θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε το 7ο».

Παράλληλα, σημείωσε ότι «σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η συμμόρφωση στην εμβολιαστική εκστρατεία είναι πάρα πολύ μεγάλη. Με δύο δόσεις, η αποτελεσματικότητα έναντι του κορωνοϊού έχει πέσει στο 50%, με την τρίτη στο 85% και στην 4η είναι πάνω από 95%. Όταν οι χώρες έχουν εξασφαλίσει τέτοια προστασία για τον πληθυσμό τους, προφανώς χαλαρώνουν τα υπόλοιπα μέτρα. Όταν όμως βλέπουμε ότι στην Ελλάδα η προστασία είναι πάρα πολύ μικρή, γιατί πολύ λίγοι έχουν κάνει την 4η δόση, τότε δεν θα πρέπει να συγκρίνουμε άλλες χώρες».

Τέλος, τονίζοντας πως η συμμόρφωση στη χώρα μας ήταν πάρα πολύ χαμηλή, ο κ. Καπραβέλος ανέφερε ότι θα πρέπει να επανέλθει η υποχρεωτικότητα της μάσκας τουλάχιστον στους κλειστούς χώρους και εκεί που υπάρχει συνωστισμός, καθώς δεν θα έπρεπε να καταργηθεί εξαρχής.

Η Ελλάδα είναι ανάμεσα στις πολλές χώρες που βρίσκεται στο «βαθύ κόκκινο» στο δείκτη 14 ημερών, ο οποίος είναι σταθμισμένος με βάση τους εμβολιασμούς.

Οι μόνες περιοχές που είναι σε ελάχιστα καλύτερη θέση είναι η Δανία, η Λετονία και μια περιφέρεια στα νότια της Ισπανίας, οι οποίες βρίσκονται στο «κόκκινο». Ενδιαφέρον, τέλος, είναι και το γεγονός ότι πολλές χώρες είναι «γκρι» – ήτοι δεν έγιναν αρκετά τεστ ή δεν υπήρχαν αρκετά δεδομένα, έτσι ώστε να μπορέσει το ECDC να εξάγει κάποιο συμπέρασμα για τον ρυθμό μετάδοσης του κοροναϊού.

Τι λέει το ECDC για τη νέα μετάλλαξη «Κένταυρος»

Την ίδια ώρα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στους λοιμωξιολόγους μια νέα υπερμεταδοτική μετάλλαξη του κοροναϊού, που κερδίζει με ταχύτητα και ορμή έδαφος, μετά την πρώτη εμφάνισή της στην Ινδία.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) παρακολουθεί την εξέλιξη του «Κενταύρου» ήδη από την περασμένη εβδομάδα, γεγονός που υποδεικνύει ότι υπάρχει ανησυχία τόσο για την ικανότητα μετάδοσης του όσο και για την πιθανότητα να προκαλεί βαρύτερη νόσο από τις πιο ήπιες μεταλλάξεις του κοροναϊού.

Το ίδιο ισχύει και για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Ο επικεφαλής του, δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγιέσους, δήλωσε την Τρίτη ότι «η πανδημία δεν πλησιάζει στο τέλος της» και εξέφρασε ιδιαίτερη ανησυχία για την κατακόρυφη αύξηση των κρουσμάτων τις τελευταίες εβδομάδες. Στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε από την έδρα του ΠΟΥ στη Γενεύη, επισήμανε ότι σήμερα βρισκόμαστε σε πολύ καλύτερη θέση ως προς την αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης, αλλά δεν μπορούμε να θεωρούμε τίποτα δεδομένο. Επίσης, κάλεσε τις κυβερνήσεις να επιβάλουν τα δοκιμασμένα μέτρα για την αποτροπή της εξάπλωσης της λοίμωξης, όπως είναι οι μάσκες, τα εκτεταμένα τεστ και ο καλός εξαερισμός.