Όπως αναφέρεται στο διάταγμα, ο πρόεδρος αποφάσισε ότι ορισμένα αγροτικά προϊόντα δεν θα πρέπει πλέον να υπόκεινται στους ανταποδοτικούς δασμούς που ισχύουν από τον Απρίλιο. Στη λίστα περιλαμβάνονται είδη που οι ΗΠΑ δεν μπορούν να παράγουν ή δεν επαρκούν για να καλύψουν τη ζήτηση, όπως ο καφές, το τσάι, οι μπανάνες και άλλα τροπικά φρούτα.

Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και οι εισαγωγές βόειου κρέατος, οι τιμές του οποίου έχουν εκτιναχθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, επιβαρύνοντας σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Υπενθυμίζεται ότι τον Απρίλιο ο Τραμπ είχε θεσπίσει ανταποδοτικούς δασμούς τουλάχιστον 10% για το μεγαλύτερο μέρος των εισαγωγών, με στόχο τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος και την ενίσχυση των Αμερικανών παραγωγών. Ωστόσο, οι δασμοί αυτοί επιβλήθηκαν ακόμη και σε προϊόντα που δεν καλλιεργούνται καθόλου στις ΗΠΑ, οδηγώντας σε αυξήσεις τιμών που τώρα η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει.

Εγκατεστημένο σε μια βιομηχανική συνοικία που εξελίχθηκε σε τόπο συνάντησης θαυμαστών του καφέ, το Julith θα σερβίρει, από την 1η Νοεμβρίου, «περίπου 400 φλιτζάνια» αυτού του πολύτιμου ροφήματος, είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ο Τούρκος συνιδρυτής του Σερκάν Σαγκσιέζ. 

Από το φιλτράρισμα, που πραγματοποιείται βάσει μια μεθόδου, η οποία εγγυάται τη βέλτιστη γεύση, έως τη γευσιγνωσία, την εμπειρία αυτή μπορεί να τη βιώσει κανείς στην κύρια αίθουσα ή σε έναν ιδιωτικό χώρο. 

«Νιώσαμε ότι το Ντουμπάι ήταν το ιδανικό μέρος για την επένδυσή μας», δήλωσε ο Σερκάν Σαγκσόζ, συνιδρυτής του καφέ Julith με την ακριβή προσφορά. Στην τιμή των 3.600 ντιρχάμ (περίπου 980 δολάρια), το ρόφημα προσφέρει μια εμπειρία λουλουδάτων και γεύσεων φρούτου, που θυμίζουν τσάι ανέφερε.

«Υπάρχουν λευκές λουλουδένιες νότες όπως γιασεμί, γεύσεις εσπεριδοειδών, όπως πορτοκάλι και περγαμόντο και μια νότα βερίκοκου και ροδάκινου», δήλωσε ο Σαγκσόζ, ο οποίος προηγουμένως διατηρούσε μαγαζί με καφέ στην πατρίδα του, την Τουρκία.

Στην έρευνα συμμετείχαν 40.725 ενήλικες που έλαβαν μέρος στην Εθνική Έρευνα Υγείας και Διατροφής των ΗΠΑ την περίοδο 1999-2018. Στο πλαίσιο της μελέτης, οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν για όλα τα τρόφιμα και ποτά, συμπεριλαμβανομένου του καφέ, που κατανάλωναν τουλάχιστον για μία ημέρα. Σε μια υποομάδα 1.463 ατόμων ζητήθηκε να συμπληρώσουν λεπτομερές ημερολόγιο κατανάλωσης τροφίμων και ποτών για μία εβδομάδα. Στη συνέχεια οι ερευνητές συνέδεσαν αυτές τις πληροφορίες με τα αρχεία των θανάτων και την αιτία θανάτου για μια περίοδο εννιά έως δέκα ετών.

Περίπου το 36% των ατόμων που συμμετείχαν στη μελέτη έπιναν καφέ το πρωί, το 16% έπιναν καφέ καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και το 48% δεν έπιναν καφέ. Όσοι έπιναν καφέ το πρωί είχαν 16% λιγότερες πιθανότητες να πεθάνουν από οποιαδήποτε αιτία και 31% λιγότερες πιθανότητες να πεθάνουν από καρδιαγγειακά νοσήματα σε σύγκριση με όσους δεν έπιναν καφέ. Αυτό το όφελος διαπιστώθηκε τόσο σε όσους έπιναν μέτριες ποσότητες καφέ (2-3 φλυτζάνια) όσο και σε όσους έκαναν μεγαλύτερη κατανάλωση (περισσότερα από τρία φλυτζάνια). Οι συμμετέχοντες που έπιναν ένα φλυτζάνι ή λιγότερο καφέ επωφελήθηκαν από μικρότερη μείωση του κινδύνου. Αντίθετα, δεν παρατηρήθηκε μείωση του κινδύνου για όσους έπιναν καφέ όλη την ημέρα.

Ο επικεφαλής της μελέτης, Λου Κι, καθηγητής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας και Τροπικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Tulane στη Νέα Ορλεάνη των ΗΠΑ, επισημαίνει ότι «αυτή η μελέτη δεν μας λέει γιατί η κατανάλωση καφέ το πρωί μειώνει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η κατανάλωση καφέ το απόγευμα ή το βράδυ μπορεί να διαταράξει τους κιρκάδιους ρυθμούς και τα επίπεδα ορμονών, όπως η μελατονίνη. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε αλλαγές στους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως η φλεγμονή και η αρτηριακή πίεση. Χρειάζονται όμως περαιτέρω μελέτες για να επικυρώσουμε τα ευρήματά μας σε άλλους πληθυσμούς, καθώς και κλινικές δοκιμές για να ελέγξουμε τις πιθανές επιπτώσεις της αλλαγής του χρονικού διαστήματος μέσα στην ημέρα κατά το οποίο οι άνθρωποι πίνουν καφέ».

Νίκος Γιαννόπουλος

Σύμφωνα με τα κατατοπιστικό ρεπορτάζ του BBC, την Τρίτη που μας πέρασε η τιμή των κόκκων Arabica, που αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής, ξεπέρασε τα 3,44 δολάρια ανά λίβρα (0,45 κιλά), έχοντας αυξηθεί πάνω από 80% φέτος. Η τιμή των κόκκων Robusta, από την άλλη, έφτασε σε νέο υψηλό τον Σεπτέμβριο.

Στον καπιταλισμό όταν το κόστος παραγωγής αυξάνεται και η προσφορά του προϊόντος μειώνεται (ενώ παράλληλα η ζήτηση αυξάνεται) αυτόματα οι τιμές τις οποίες καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής αυξάνονται. Νόμος βασικός.

• Γιατί όμως η προσφορά του προϊόντος μειώνεται;

Οι έμποροι καφέ αναμένουν μείωση των καλλιεργειών, αφού οι δύο μεγαλύτεροι παραγωγοί παγκοσμίως, η Βραζιλία και το Βιετνάμ, επλήγησαν από ακραία καιρικά φαινόμενα κατά τους προηγούμενους μήνες που προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές.

“Η κατάσταση των καλλιεργιών του 2025 στη Βραζιλία είναι ο κύριος λόγος ανησυχίας”, ανέφερε ο Όλε Χάνσεν, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων στη Saxo Bank.

“Η χώρα βίωσε τη χειρότερη ξηρασία των τελευταίων 70 ετών τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, ακολουθούμενη από έντονες βροχοπτώσεις τον Οκτώβριο, προκαλώντας φόβους ότι η το μεγαλύτερο μέρος της καλλιέργειες μπορεί να αποτύχει” με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει για την προσφορά.

Το προηγούμενο ρεκόρ υψηλής τιμής για τον καφέ είχε σημειωθεί το 1977, μετά από ασυνήθιστες χιονοπτώσεις που κατέστρεψαν φυτείες στη Βραζιλία.

Παράλληλα, η παραγωγή Robusta επίσης αναμένεται να μειωθεί, καθώς οι φυτείες στο Βιετνάμ, που είναι η χώρα- μεγαλύτερος παραγωγός αυτής της ποικιλίας, αντιμετώπισαν τόσο ξηρασία όσο και έντονες βροχοπτώσεις.

Οι επιπτώσεις στο εμπόριο του θα είναι το δίχως άλλο πολύ μεγάλες. Ο καφές είναι το δεύτερο πιο εμπορεύσιμο προϊόν παγκοσμίως σε όγκο, μετά το αργό πετρέλαιο, και η δημοτικότητά του αυξάνεται συνεχώς. Είναι εδώ ιδιαίτερα χαρακτηριστικό το παράδειγμα Κίνας. Στη χώρα με το μεγαλύτερο πληθυσμό στον πλανήτη, η κατανάλωση του καφέ έχει υπερδιπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία.Οι Κινέζοι ανακαλύπτουν τον καφέ και την κουλτούρα γύρω απ’ αυτόν και με αυτή  την καταλωτική συμπεριφορά τους προκαλούν τεράστια άνοδο στον όγκο των σχετικών εμπορικών ανταλλαγών.

• Τα τελευταία χρόνια, οι μεγάλες εταιρείες καφέ ισχυρίζονται ότι κατάφεραν να απορροφήσουν τις αυξήσεις τιμών για να διατηρήσουν τους πελάτες ευχαριστημένους και το μερίδιο αγοράς τους αναλλοίωτο. Ωστόσο, αυτό φαίνεται πως πρόκειται να αλλάξει, σύμφωνα με τον Βινχ Νγκουγιέν, διευθύνοντα σύμβουλο της Tuan Loc Commodities.

“Εταιρείες όπως η JDE Peet (ιδιοκτήτρια της Douwe Egberts), η Nestlé και άλλες, [προηγουμένως] απορροφούσαν τις αυξήσεις των τιμών των πρώτων υλών”, ανέφερε. “Αλλά τώρα βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο. Πολλές από αυτές σκέφτονται να αυξήσουν τις τιμές στα σούπερ μάρκετ μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2025” συμπλήρωσε προκαλώντας προβληματισμό.

• Οπως, τέλος, είχε γράψει το Libre, σύμφωνα με την Ελληνική Ένωση Καφέ και παρά τις μέχρι πρότινος εκτιμήσεις της αγοράς για αποκλιμάκωση, εν τέλει παρουσιάστηκε περαιτέρω αύξηση στις τιμές τις τελευταίες δύο εβδομάδες του Νοεμβρίου.

Τα αυξημένα κοστολόγια δεν είναι πλέον εφικτό να απορροφηθούν από τις επιχειρήσεις του κλάδου. Επομένως, ο μόνος τρόπος να αποφευχθούν σημαντικές ανατιμήσεις στην τιμή καταναλωτή, καθίσταται επιτακτική πλέον η ανάγκη κατάργησης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στον καφέ. Ωστόσο επειδή το ζήτημα έχει δημοσιονομική διάσταση δεν είναι εύκολο να πέσει άμεσα στο τραπέζι με πιθανότητες επιτυχίας για την ικανοποίηση του αιτήματος. 

Σε κάθε περίπτωση οι αυξήσεις μοιάζουν μάλλον αναπόφευκτες. 

Tο διοικητικό πρόστιμο είναι 100 ευρώ, ενώ προβλέπεται και αφαίρεση διπλώματος για 30 ημέρες.

«Δεν επιτρέπεται όταν κάποιος οδηγεί, να απασχολεί τα χέρια του σε άλλα πράγματα», λέει στο MEGA ο επίτιμος πρόεδρος της ένωσης αστυνομικών υπαλλήλων ΝΑ Αττικής, Γιώργος Καλλιακμάνης.

Από την πλευρά της η εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛ.ΑΣ, Κωνσταντίνα Δημογλίδου, αναφέρει:

«Η διάταξη του ΚΟΚ προβλέπει ότι ο οδηγός δεν πρέπει να απασχολεί με τίποτα άλλο τα χέρια του την στιγμή που οδηγεί. Σημασία έχει να μην απασχολούνται τα χέρια των οδηγών με κάτι. Δεν έχει αλλάξει κάτι για την ΕΛ.ΑΣ. Οι κλήσεις που βεβαιώνονταν πριν, όταν απασχολείται με κάτι άλλο ο οδηγός, καταγράφονται και τώρα».

Η ακρίβεια στα τρόφιμα επιμένει με πείσμα, ενώ και οι δείκτες του πληθωρισμού δείχνουν ότι έχει ξεκινήσει μια νέα ανοδική πορεία των τιμών. «Πικρός» αναμένεται ότι θα είναι από τον Σεπτέμβριο ο καφές καθώς έρχονται μεγάλες ανατιμήσεις.

Ήδη στην χονδρική καταγράφεται άνοδος κατά 40 -45% στην ποικιλία Arabica και κατά 65% στην ποικιλία Robusta όπως δήλωσε στην ΕΡΤ ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Καφέ, Τάσος Γιαγκόγλου.

«Εάν συνεχιστεί αυτό το φαινόμενο των ανοδικών τάσεων στα χρηματιστήρια προφανώς και θα ακριβύνει ο καφές» ανέφερε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Καφέ.

Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, μεγάλες αυξήσεις θα δουν οι καταναλωτές και στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Ο εσπρέσο σε κάψουλες από τα 5 ευρώ αναμένεται να σκαρφαλώσει στα 6 ευρώ και ο αλεσμένος εσπρέσο από τα 6 στα 7,2 ευρώ. Αντίστοιχα, ο ελληνικός καφές από τα 3,9 εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 4,7 ευρώ.

Από την πλευρά τους, ιδιοκτήτες καταστημάτων εστίασης, μετά και την επαναφορά του ΦΠΑ στον σερβιριζόμενο καφέ στο 24%, προαναγγέλλουν νέες αυξήσεις σε περίπτωση που ανατιμηθεί η πρώτη ύλη.

• Η πορεία των τιμών αποτελεί το βασικό πρόβλημα των νοικοκυριών, ωστόσο από τη ΔΕΘ δεν αναμένονται θεαματικές κινήσεις.

Όπως φαίνεται θα ανακοινωθεί εκ νέου ότι οι θα πάρουν έκτακτη ενίσχυση στο τέλος του χρόνου οι συνταξιούχοι που έχουν προσωπική διαφορά. Παράλληλα νέα αύξηση συντάξεων έρχεται το 2025, με το τελικό ποσό να υπολογίζεται σε συνάρτηση με την πορεία της ανάπτυξης της οικονομίας και από τον πληθωρισμό (οι πρώτες εκτιμήσεις μιλούν για μια αύξηση που θα είναι μεταξύ 2,5% με 3%).

Νέα αύξηση στον κατώτατο μισθό στον ιδιωτικό τομέα θα υπάρξει το 2025, ενώ τη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός αναμένεται να ανακοινώσει στοχευμένες αλλαγές στο φορολογικό των ελευθέρων επαγγελματιών, χωρίς ωστόσο να αλλάζει η βασική φιλοσοφία του νόμου.

Παράλληλα, με βάση τον κυβερνητικό σχεδιασμό, το 2025 πρόκειται να υπάρξει κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος.

Ο Τάσος Γιατράς, Μέλος του Δ.Σ. της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εστίασης ανέφερε:

«Από 1η Σεπτέμβρη θα δούμε αύξηση στην πρώτη ύλη του καφέ. Ράφι, take away και σερβιριζόμενο. Όλο αυτό κάνουν ένα μίγμα εκρηκτικών αυξήσεων στην τελική τιμή του καφέ».

Την 1η Ιουλίου, με την επαναφορά του ΦΠΑ στο 24% για τον σερβιριζόμενο καφέ, οι τιμές αυξήθηκαν. Τώρα θα συμβεί το ίδιο ακόμη και στα ράφια των σούπερ μάρκετ, καθώς ήδη παρατηρείται άνοδος έως και 65% στις τιμές της χονδρικής.

Στην επιλογή του καφέ στο χέρι ή αλλιώς take away η μέση τιμή είναι από 2 έως 3€, ενώ μετά την ανατίμηση θα αυξηθεί κατά περίπου 10 με 30 λεπτά. Στον σερβιριζόμενο καφέ η μέση τιμή είναι από 3 έως 5,5€, ενώ με τη νέα αύξηση ενδεχομένως να ξεπεράσει και τα 6€.

Αλλά και στα ράφια των σούπερ μάρκετ θα υπάρξουν αυξήσεις, με τους ανθρώπους της αγοράς να εκτιμούν ότι οι κάψουλες εσπρέσο θα εκτοξευθούν στα 6 ευρώ, ο αλεσμένος εσπρέσο στα 7,2 ευρώ και ο ελληνικός καφές στα 4,7 ευρώ.

Το ελαιόλαδο συνέχισε να βρίσκεται στην κορυφή με αύξηση 56,7% μέσα σε έναν χρόνο και ακολουθούν το φυσικό αέριο με 23,4%, το ηλεκτρικό ρεύμα με 9,5%, τα κρέατα με 7,4%, τα νωπά ψάρια με 8,4%, τα λαχανικά με 3,5%, σοκολάτες, ζάχαρη, γλυκά και παγωτά με 4,1%, αναψυκτικά και χυμοί φρούτων με 8,6%.

Μόνο μέσα σε έναν μήνα, Ιούνιο-Ιούλιο 2024, οι τιμές των δημητριακών για το πρωινό αυξήθηκαν 6%, το γάλα 2,1%, τα λαχανικά 6%, το γιαούρτι 2,1%, το χοιρινό 2% και το μοσχάρι 1,5%.

Την ίδια στιγμή, σε μηνιαίο επίπεδο σημειώθηκαν αυξήσεις 9,5% στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος, 7,3% στα αεροπορικά εισιτήρια και 3,5% στο βασικό τουριστικό πακέτο που περιλαμβάνει τα ξενοδοχεία και τα καταλύματα εν γένει.

Νέες ανατιμήσεις

Από τον Σεπτέμβριο εκπρόσωποι του κλάδου στον καφέ προαναγγέλλουν ανατιμήσεις 15%-20% λόγω της μειωμένης παραγωγής από το Βιετνάμ. Όπως λένε, η φετινή εσοδεία του θα είναι μειωμένη τουλάχιστον κατά 5 εκατομμύρια τόνους, γεγονός που προκαλεί αναστάτωση και οδήγησε σε ανατιμήσεις το τελευταίο διάστημα.

• Ανάλογες προβλέψεις κάνουν και εκπρόσωποι της βιομηχανίας τροφίμων εξαιτίας των ανατιμήσεων στο κακάο, καθώς ο παγετός στη Βραζιλία μείωσε σημαντικά την παραγωγή.

Ηδη η αγορά έχει προαναγγείλει αυξήσεις στις τιμές του καφέ, ενώ η άνοδος του κακάο επηρεάζει τις τιμές αρκετών προϊόντων στη βιομηχανία τροφίμων, την ίδια στιγμή που τυροκομικά, γάλα, χυμός πορτοκαλιού, τσάι και βούτυρο έχουν διψήφια ποσοστά αύξησης σε σχέση με πέρυσι, ενώ μέρος των νέων αυξήσεων θα περάσουν στην κατανάλωση το επόμενο διάστημα.

• Μέσα σε έναν χρόνο η τιμή του καφέ στις διεθνείς αγορές ανατιμήθηκε κατά 67%, του κακάο 159%, του γάλακτος 19%, των τυροκομικών 12,1% (9,39% τον τελευταίο μήνα), η τιμή στον χυμό πορτοκαλιού αυξήθηκε κατά 40%, ενώ το τσάι κατά 20%, το βούτυρο 65% και τα πουλερικά 13,3%.

Παράλληλα, το στεγαστικό αποτελεί επίσης μεγάλο πρόβλημα.

Είναι χαρακτηριστικό πως οι τιμές των διαμερισμάτων, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ), αυξήθηκαν περαιτέρω το πρώτο τρίμηνο του 2024 κατά 10,4% σε ετήσια βάση, ύστερα από συνεχή αύξηση επί επτά συναπτά έτη, σημειώνοντας σωρευτική αύξηση 66,4% από το τρίτο τρίμηνο 2017.

• Στην έρευνα υπολογίζονται και οι αλλαγές στην αξία των ακριβότερων και φθηνότερων μέσων κατοικιών σε σχέση με τον βασικό μισθό (830 ευρώ) και τον μέσο μισθό σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης της Εργάνης για το 2023 (1.250 ευρώ).

Στις περιοχές με την ακριβότερη μέση κατοικία προκύπτει ότι η αξία τους αυξήθηκε το 2023 κατά 2,8 έτη δουλειάς για κάποιον που λαμβάνει τον βασικό μισθό και κατά 1,9 έτη για κάποιον που λαμβάνει τον μέσο μισθό, σύμφωνα με την Εργάνη. Αντίστοιχα, για τις φθηνότερες περιοχές 8 μήνες δουλειάς για κάποιον που εργάζεται με τον βασικό μισθό και 5,5 μήνες με τον μέσο μισθό.

Η κυβέρνηση έχει προσανατολιστεί σε ένα πρόγραμμα τύπου «Σπίτι μου 2», ωστόσο είναι πέρα από προφανές ότι κάτι τέτοιο δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί αυτό το τεράστιο πρόβλημα.

Αυτό το συμπέρασμα προκύπτει από μία μελέτη των στοιχείων της Eurostat για τις τιμές των τροφίμων για την περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2020 έως και την 1η Απριλίου 2024.

Συγκεκριμένα, οι κατηγορίες των τροφίμων στις οποίες καταγράφεται υψηλότερος δείκτης τιμών στην Ελλάδα σε σχέση με το μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι οι ακόλουθοι:

Kαφές, τσάι, κακάο
Μπύρα
Ελαιόλαδο
Έλαια και Λίπη
Μοσχαρίσιο κρέας
Αρνί και Κατσίκι.
Αξίζει να σημειωθεί πως από τα παραπάνω προϊόντα, μόνο η μπύρα και ο καφές, το τσάι και το κακάο ήταν και προ του 2024 σε δείκτη τιμών πάνω από το μέσο ευρωπαϊκό όρο.

Ο δείκτης τιμών στο μοσχαρίσιο κρέας στην Ελλάδα ξεπέρασε τον ευρωπαϊκό το Νοέμβριο του 2022, ενώ στο αρνί και το κατσίκι το Μάρτιο του ίδιου έτους.

Ο ελληνικός δείκτης τιμών στο ελαιόλαδο ξεπέρασε το μέσο ευρωπαϊκό τον Αύγουστο του 2023, τα έλαια και λίπη το Δεκέμβριο του 2023.

Αντίθετα ο μέσος ευρωπαϊκός δείκτης τιμών είναι ψηλότερος σε σχέση με τον αντίστοιχο ελληνικό στα ακόλουθα τρόφιμα:

Ψωμί
Χοίρος
Ψάρι
Γάλα
Φρέσκο γάλα
Γιαούρτι
Τυρί
Βούτυρο
Άλλα βρώσιμα έλαια
Φρούτα
Λαχανικά
Πατάτες
Zάχαρη
Χυμοί
Κρασί

Πηγή: newsit.gr

Με τον κανονισμό που ενέκρινε τον περασμένο Ιούνιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απαιτεί από όσους εμπορεύονται καφέ στην Ένωση να αποδεικνύουν ότι το προϊόν που πωλούν δεν προέρχεται από αποψιλωμένα δάση και εδάφη.

Ο κανονισμός EUDR θα τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2025 και οι εταιρείες θα πρέπει να συμμορφωθούν με αυτές τις απαιτήσεις.

Οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί περιλαμβάνουν επίσης και άλλα είδη καλλιεργειών, όπως κακάο, σόγια, καουτσούκ και φοινικέλαιο.

Οπως εξηγεί το Coffee Barometer -μια εξαμηνιαία έκθεση που εκπονείται από τις ΜΚΟ, Solidaridad, Ethos Agriculture και τη Conservation International, ο καφές που πωλείται στην Ευρώπη θα πρέπει μετά το τέλος του 2024, να παράγεται «χωρίς αποψίλωση».Πράγμα που σημαίνει ότι «η γη που χρησιμοποιείται για η παραγωγή καφέ δεν πρέπει να έχει υποστεί αποψίλωση ή καταστροφή των δασών από τις 31 Δεκεμβρίου 2020».

Περίπου 130.000 εκτάρια δάσους χάνονται ετησίως τα τελευταία 20 χρόνια λόγω της αποψίλωσης της γης για την καλλιέργεια καφέ καθώς οι αγρότες προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα. Για την ιστορία, το εισόδημα από τον καφέ παραμένει στο όριο της φτώχειας σε οκτώ από τις 19 μεγαλύτερες χώρες παραγωγής καφέ. Αυτή η πραγματικότητα απειλεί ολόκληρο τον κλάδο και έχει επικίνδυνες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Παρά την ψήφιση του νέου κανονισμού EUDR κατά της αποψίλωσης από την ΕΕ, η εκκαθάριση των δασών πρόκειται δυστυχώς να συνεχιστεί με γοργούς ρυθμούς καθώς οι οικογένειες που καλλιεργούν καφέ αγωνίζονται να εξασφαλίσουν τα μέσα διαβίωσης.

Το Coffee Barometer υποστηρίζει την πρόβλεψη ότι η αύξηση της θερμοκρασίας λόγω της κλιματικής αλλαγής θα μπορούσε να μειώσει δραστικά την έκταση της γης που είναι κατάλληλη για την καλλιέργεια καφέ έως το 2050.

Αποτυχία συναίνεσης

Στις 29 Ιουνίου, την ημέρα που εγκρίθηκαν οι νέοι κανονισμοί, πραγματοποιήθηκε στο Ανόι μια διεθνής διάσκεψη για τον καφέ, στην οποία συμμετείχε, μεταξύ άλλων, η Φλόρικα Φινκ-Χόικερ, διευθύντρια περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η συνάντηση είχε στόχο «να συζητηθούν οι απαιτήσεις του νέου κανονισμού» και «να προταθούν λύσεις για τη στήριξη του κλάδου του καφέ ώστε να συμμορφωθεί με τους νέους κανόνες στην περίοδο προετοιμασίας των 18 έως 24 μηνών».

Η διάσκεψη απέτυχε, καθώς έξι μήνες αργότερα, ο κλάδος του καφέ συνεχίζει να ισχυρίζεται ότι υπάρχει έλλειψη σαφήνειας στους κανονισμούς.

Ο νέος κανονισμός της ΕΕ μπορεί όντως να εξυπηρετεί την παγκόσμια προστασία των δασών, αλλά εκατομμύρια μικροκαλλιεργητές αντιμετωπίζουν δύσκολες αποφάσεις. Αποτέλεσμα; Το κόστος θα γίνει αισθητό και στην Ευρώπη.

Ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για τη βιομηχανία καφέ προκαλεί πονοκεφάλους στις εταιρείες του κλάδου, που βλέπουν ότι ο κύριος πελάτης τους (η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής του ροφήματος στον κόσμο) έχει εγείρει απαιτήσεις που δεν είναι καθόλου ξεκάθαρες.

Η Βραζιλιάνα Βανούσια Νοτζέιρα, διευθύντρια του Διεθνούς Οργανισμού Καφέ, προσπάθησε να εξηγήσει τη μεγάλη πρόκληση που θέτουν οι νέοι ευρωπαϊκοί κανονισμοί για τις εταιρείες του κλάδου. «Υπάρχουν πολλές αμφιβολίες και ερωτήματα που δεν έχουν ακόμα απαντήσεις», δήλωσε πριν λίγες ημέρες σε ένα συνέδριο στο Ανόι.

Ένα παράδειγμα, που αναφέρθηκε από τέσσερις εισαγωγείς καφέ, είναι η Αιθιοπία. Περίπου πέντε εκατομμύρια αγροτικές οικογένειες εκεί εξαρτώνται από την καλλιέργεια του καφέ.

Οι επιπτώσεις στους αγρότες στην Αφρική

Η μείωση των παραγγελιών θα μπορούσε τώρα να βυθίσει πολλούς από αυτούς στη φτώχεια, αλλά θα μπορούσε επίσης να αυξήσει τις τιμές στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Δεν βλέπω καμία πιθανότητα να αγοράσω σημαντικές ποσότητες αιθιοπικού καφέ στο μέλλον», δήλωσε ο Γιοχάνες Ντένγκλερ, στέλεχος της γερμανικής καφετέριας Dallmayr, η οποία αγοράζει περίπου το 1% του εξαγόμενου καφέ στον κόσμο.

Παρόμοιο πρόβλημα προκύπτει και για την Ακτή Ελεφαντοστού. Μεταξύ 20 και 30% του παραγόμενου κακάο καλλιεργείται σε προστατευμένα δάση και περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι ζουν από αυτό. Εάν στερηθούν τα προς το ζην, μπορεί να προκληθούν κοινωνικές αναταραχές. Μια άλλη επιλογή θα ήταν η επανεγκατάσταση, αλλά αυτό δεν είναι δυνατό χωρίς σημαντικούς οικονομικούς πόρους και υποστήριξη.

Πάνω από 3 δισ. φλυτζάνια την ημέρα

Η παγκόσμια αγορά καβουρδισμένου καφέ το 2022 αποτιμάται στα 120 δισεκατομμύρια δολάρια: αντιπροσωπεύει κατανάλωση ίση με 170,8 εκατομμύρια σάκους των 60 κιλών, που ισοδυναμεί με 3,1 δισεκατομμύρια φλιτζάνια που πίνονται κάθε μέρα σε παγκόσμια κλίμακα.

Τα επόμενα χρόνια αναμένεται αύξηση των ποσοτήτων, με ρυθμούς ανάπτυξης μεταξύ 1% και 2% που θα οδηγούσε σε κατανάλωση έως το 2030 περίπου3,8 δισεκατομμυρίων φλιτζανιών την ημέρα.

Η παγκόσμια παραγωγή καβουρδισμένου καφέ είναι αρκετά κατακερματισμένη παρά την παρουσία πολυεθνικών. Οι δέκα κορυφαίοι παραγωγοί ικανοποιούν λίγο περισσότερο από το 35% της παγκόσμιας ζήτησης, εκ των οποίων το 16,1% πηγαίνει στους δύο παγκόσμιους ηγέτες: την ελβετική Nestlé και την ολλανδική JDE Peet’s.

Αν και εκατό ποικιλίες καφέ είναι διάσημες, μόνο δύο έχουν εμπορική σημασία, η Arabica και η Robusta. Το 2022, η Arabica αντιπροσώπευε το 56,2% της παγκόσμιας παραγωγής, αλλά με την πάροδο του χρόνου η ποιότητα της Robusta αύξησε το μερίδιό της από 39,2% της παραγωγής 2012-2013 σε 43,8% αυτής που αφορούσε την περίοδο 2021-2022, χάρη επίσης στη μεγαλύτερη αντοχή στο κλίμα και τα παράσιτα.

Διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα

Κεντρική πτυχή του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού για τον καφέ είναι η απαίτηση για πλήρη ιχνηλασιμότητα των αλυσίδων εφοδιασμού. Οι εισαγωγείς πρέπει να μπορούν να αποδείξουν ότι τα προϊόντα τους δεν προέρχονται από αποψιλωμένες περιοχές. Εάν δεν μπορεί να προσκομιστεί απόδειξη, υπάρχει κίνδυνος σημαντικών προστίμων.

Ο κανονισμός απαιτεί από τις εταιρείες να χαρτογραφούν ψηφιακά τις αλυσίδες εφοδιασμού τους μέχρι το …οικόπεδο στο οποίο καλλιεργήθηκαν οι πρώτες ύλες. Θα πρέπει να καταγραφούν εκατομμύρια μικροκαλλιεργητές στις πιο απομακρυσμένες περιοχές.

Αυτό παρουσιάζει στους εισαγωγείς καφέ μεγάλες δυσκολίες που δύσκολα μπορούν να ξεπεράσουν. Συχνά δεν διαπραγματεύονται απευθείας με τους αγρότες, αλλά θα πρέπει να βασίζονται σε δεδομένα που τους παρέχονται από μεσάζοντες.

Ο ρόλος της ΕΕ

Δεν είναι σαφές εάν και πώς σκοπεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι έχει αναλάβει πολλές πρωτοβουλίες για να στηρίξει τις χώρες παραγωγής καφέ και τους μικροκαλλιεργητές στη συμμόρφωση με την EUDR. Ένα από αυτά τα σχέδια παρουσιάστηκε στην παγκόσμια διάσκεψη κορυφής για το κλίμα COP28. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν δεσμευτεί να παράσχουν 70 εκατομμύρια ευρώ.

Η Ακτή Ελεφαντοστού και η Γκάνα παράγουν σχεδόν το 70% του παγκόσμιου κακάο, ενώ το 60% του καφέ προέρχεται από τη Βραζιλία και το Βιετνάμ.

Ηδη εκφράζονται φόβοι πώς η στρατηγική αυτή δεν θα αποδώσει στην προστασία των δασών, καθώς οι πρώτες ύλες θα συνεχίσουν να καλλιεργούνται σε αποψιλωμένα εδάφη, αλλά όχι για κατανάλωση στην ΕΕ.

Η επιτυχία του κανονισμού EUDR είναι αβέβαιη. Από την άλλη, οι ειδικοί είναι βέβαιοι ότι το αυξανόμενο κόστος θα γίνει αισθητό στις καφετέριες και στα καφενεία.