Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, μόνο από το πρωί της ίδιας ημέρας ο ρωσικός στρατός πραγματοποίησε σχεδόν 30 επιθετικές ενέργειες σε καίρια σημεία του μετώπου. Παράλληλα, καταγράφηκαν πάνω από 20 αεροπορικές επιδρομές, με τη χρήση περισσότερων από 70 βομβών.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας, οι ουκρανικές δυνάμεις αντιμετώπισαν μαζικές επιθέσεις με drones, εξουδετερώνοντας σχεδόν 90 επιθετικά UAV, ενώ σημειώθηκαν και νέες πυραυλικές επιθέσεις. Μέχρι τις 10 το πρωί, η Ουκρανία είχε καταγράψει συνολικά 1.820 παραβιάσεις της εκεχειρίας από τη ρωσική πλευρά.

Ο Ουκρανός πρόεδρος υπογράμμισε ότι η χώρα του είχε ξεκαθαρίσει πως θα ανταποκριθεί ανάλογα, εφόσον η Ρωσία δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις της. «Είναι προφανές σε κάθε λογικό άνθρωπο ότι ένας πόλεμος πλήρους κλίμακας και οι καθημερινές δολοφονίες ανθρώπων δεν είναι στιγμή για δημόσιες “γιορτές”», σημείωσε, αναφερόμενος στις ρωσικές εκδηλώσεις στη Μόσχα.

Ο Ζελένσκι τόνισε ότι η Μόσχα έχει στα χέρια της τις ουκρανικές διπλωματικές προτάσεις για ειρήνη και ότι το μόνο που απαιτείται είναι «η βούληση της Ρωσίας να κινηθεί προς μια πραγματική ειρήνη».

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας δήλωσε ότι, με βάση τις απογευματινές αναφορές από τον στρατό και τις υπηρεσίες πληροφοριών, το Κίεβο θα αποφασίσει τις επόμενες κινήσεις του. «Η ρωσική πλευρά έχει διαταράξει το καθεστώς εκεχειρίας. Θα καθορίσουμε τα περαιτέρω βήματά μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Κλείνοντας, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τους Ουκρανούς στρατιώτες που «υπερασπίζονται τις θέσεις της χώρας» και επανέλαβε το σύνθημα: «Δόξα στην Ουκρανία».

Ο Ζελένσκι, ο οποίος φέρει στους ώμους του το βάρος του πολέμου της Ουκρανίας με τη Ρωσία, εκμεταλλεύεται την ευκαιρία, ταξιδεύοντας στον Κόλπο για να αναδείξει δημοσίως τη διεθνή αξία της στρατιωτικής εμπειρογνωμοσύνης που απέκτησε το Κίεβο στο πεδίο της μάχης στον τομέα του πολέμου με drones. Η Ουκρανία δηλώνει ότι έχει πλέον υπογράψει συμφωνίες με τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ –χώρες που έχουν όλες πληγεί από ιρανικούς πυραύλους και drones τις τελευταίες εβδομάδες– με σκοπό την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και τεχνολογίας στον τομέα των drones, ενισχύοντας τις συμμαχίες της και επωφελούμενη από επιχειρηματικές συνεργασίες –ελπίζοντας σε συμφωνίες και στον τομέα της άμυνας– με πλούσιες χώρες που είναι σύμμαχοι και των ΗΠΑ. «Θέλουμε να βοηθήσουμε [τα κράτη του Κόλπου] να αμυνθούν. Και θα συνεχίσουμε να δημιουργούμε τέτοιες συνεργασίες με άλλες χώρες», δήλωσε ο Ζελένσκι.

Ενεργειακή πίεση

Αρχικά, οι επιπτώσεις της σύγκρουσης με το Ιράν φαινόταν να είναι κατά κύριο λόγο αρνητικές για την Ουκρανία. Απειλούσαν να αποσπάσουν την ήδη ασταθή προσοχή του Ντόναλντ Τραμπ από την προσπάθεια ειρήνευσης μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, ενώ παράλληλα τροφοδοτούσαν με χρήματα το ταμείο πολέμου της Ρωσίας, το οποίο γρήγορα εξαντλούνταν. Η Μόσχα κατάφερε να πουλήσει μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου της σε περισσότερες χώρες, σε υψηλότερες τιμές, καθώς τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή δεν μπορούν να φτάσουν στους πελάτες τους σε όλο τον κόσμο, καθώς δεν μπορούν να διασχίσουν το Στενό του Ορμούζ. Ο Τραμπ ανακοίνωσε μια εξαίρεση που επιτρέπει στις χώρες να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο που υπόκειται σε κυρώσεις, λόγω της ραγδαίας αύξησης των τιμών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Όσο περισσότερα χρήματα διαθέτει η Ρωσία, τόσο περισσότερο και, θεωρητικά, τόσο πιο έντονα μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία. Και τώρα το έκανε ξανά: Χειρίστηκε με επιδεξιότητα την κατάσταση, προσπαθώντας να αξιοποιήσει προς όφελός της τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν, την ώρα που η Ουκρανία προσπαθεί να βρεθεί στην ισχυρότερη δυνατή θέση εν όψει των ενδεχόμενων και πολυαναμενόμενων ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία. Την Τετάρτη, ο Τραμπ δήλωσε ότι είναι βέβαιος ότι θα επιτευχθεί «λύση» για την Ουκρανία «σχετικά γρήγορα», μετά από μια «πολύ καλή» συνομιλία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. «Νομίζω ότι “κάποιοι” του έχουν δυσκολέψει την επίτευξη συμφωνίας», πρόσθεσε.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ κάνει παρόμοια θετικά σχόλια για τον Πούτιν, ενώ ταυτόχρονα επικρίνει, έμμεσα ή άμεσα, τον ηγέτη της Ουκρανίας επειδή δεν έχει υπογράψει εκεχειρία. Εν τω μεταξύ, ο Ζελένσκι έχει επικεντρωθεί στην ενίσχυση της Ουκρανίας όπου μπορεί. Αναμφισβήτητα ένα από τα πιο ισχυρά όπλα του είναι το να βρίσκει και να εκμεταλλεύεται ευκαιρίες. Η Σαουδική Αραβία, την οποία επισκέφθηκε ξανά τον Απρίλιο, έχει δεχτεί από το Ιράν επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones παρόμοιες με αυτές που εξαπολύει η Ρωσία κατά της Ουκρανίας, ανέφερε ο Ουκρανός πρόεδρος. Ένα από τα πιο ισχυρά όπλα της Μόσχας είναι το ιρανικής σχεδίασης, χαμηλού κόστους και μεγάλης εμβέλειας drone Shahed-136, καθώς και η δική της αναβαθμισμένη έκδοση, το Geran.

Ενώ ένα Shahed μπορεί να κοστίζει μεταξύ 80.000 και 130.000 δολαρίων, ο Ζελένσκι υποστηρίζει ότι μπορεί να αναχαιτιστεί με συστήματα που κοστίζουν μόλις 10.000 δολάρια. Αυτό είναι πολύ φθηνότερο από τους παραδοσιακούς πυραύλους αεράμυνας, οι οποίοι κοστίζουν εκατομμύρια δολάρια. Ανησυχώντας από τις εμφανίσεις ρωσικών drones σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις, οι χώρες του ΝΑΤΟ έχουν στρέψει την προσοχή τους στο θέμα. Τον Απρίλιο, η Ουκρανία υπέγραψε δύο σημαντικές συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας με Ευρωπαίους συμμάχους. Η μία ήταν με τη Νορβηγία, ύψους 8,6 δισ. δολαρίων, στο πλαίσιο ενός πακέτου στήριξης συνολικής αξίας 28 δισ. δολαρίων που θα διαρκέσει έως το 2030. Η άλλη ήταν με τη Γερμανία και περιλάμβανε «διάφορους τύπους μη επανδρωμένων αεροσκαφών, πυραύλων, λογισμικού και σύγχρονων αμυντικών συστημάτων», συνολικής αξίας 4,7 δισ. δολαρίων.

Όσον αφορά τα κράτη του Κόλπου, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι ελπίζει να λάβει τη βοήθειά τους για την υπεράσπιση της Ουκρανίας απέναντι στη Ρωσία. Ιδιαίτερα επειδή, αυτή τη στιγμή, οι ΗΠΑ διαθέτουν λιγότερο στρατιωτικό εξοπλισμό προς πώληση στους Ευρωπαίους για να βοηθήσουν την Ουκρανία, καθώς η Ουάσινγκτον εξαντλεί τα αποθέματά της στη Μέση Ανατολή. Η απάντηση του Τραμπ, όταν ρωτήθηκε για την ανακατεύθυνση όπλων, ήταν: «Το κάνουμε αυτό συνεχώς. Μερικές φορές παίρνουμε από το ένα μέρος και τα χρησιμοποιούμε αλλού». «Θα θέλαμε τα κράτη της Μέσης Ανατολής να μας δώσουν και αυτά την ευκαιρία να ενισχύσουμε τις δυνάμεις μας», δήλωσε πρόσφατα ο Ζελένσκι στη γαλλική εφημερίδα Le Monde. «Διαθέτουν συγκεκριμένους πυραύλους αεράμυνας, από τους οποίους δεν έχουμε αρκετούς. Σε αυτό το θέμα ακριβώς θα θέλαμε να καταλήξουμε σε συμφωνία».

Στοχεύοντας τις ενεργειακές υποδομές

Η Ουκρανία έχει επίσης αντλήσει ένα σημαντικό δίδαγμα από τη σύγκρουση στο Ιράν, το οποίο μπορεί να εφαρμόσει στο εσωτερικό της: τον τεράστιο αντίκτυπο που έχει η επίθεση στις εγκαταστάσεις εξαγωγής πετρελαίου ενός αντιπάλου. Η ενεργειακή υποδομή της Ρωσίας αποτελεί πλέον στόχο προτεραιότητας, με τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλου βεληνεκούς ουκρανικής κατασκευής. Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η Ρωσία υφίσταται «κρίσιμες» απώλειες που ανέρχονται σε δισεκατομμύρια δολάρια στον ενεργειακό της τομέα, παρά την πρόσφατη άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου.

Τα στοιχεία για τις εξαγωγές πετρελαίου υποδηλώνουν ότι η άνοδος των τιμών, σε συνδυασμό με τη χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων κατά των χωρών που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο, οδήγησε τα ρωσικά έσοδα σε τριπλασιασμό σε σχέση με τα επίπεδα του Δεκεμβρίου-Φεβρουαρίου, κατά την τρίτη εβδομάδα του πολέμου στο Ιράν. Ωστόσο, την τέταρτη εβδομάδα, οι επιθέσεις ουκρανικών drones εναντίον ενεργειακών υποδομών μείωσαν τα έσοδα της Ρωσίας κατά 1 δισ. δολάρια, εξαλείφοντας περίπου τα δύο τρίτα των κερδών της προηγούμενης εβδομάδας.

Ένα ακόμη κέρδος για την Ουκρανία από τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν ήταν η τελική έγκριση, την περασμένη εβδομάδα, ενός δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ, με την εγγύηση της ΕΕ, το οποίο, όπως δήλωσε το Κίεβο, χρειαζόταν επειγόντως για την αγορά και την παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού κατά το επόμενο έτος. Το δάνειο είχε μπλοκαριστεί για μήνες από τον φιλο-Κρεμλινικό πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, κράτους μέλους της ΕΕ. Ωστόσο, η Ουγγαρία έχει πλέον έναν νέο ηγέτη, σαφώς λιγότερο φιλικό προς τη Ρωσία, μετά τη συντριπτική ήττα του Όρμπαν στις εκλογές της Ουγγαρίας τον περασμένο μήνα. Ο Όρμπαν είναι στενός φίλος και θαυμαστής του Ντόναλντ Τραμπ. Αυτό δεν τον βοήθησε κατά τη διάρκεια των εκλογών. Οι ψηφοφόροι δήλωσαν ότι ήταν εξοργισμένοι με τον πόλεμο στο Ιράν, ο οποίος οδήγησε σε αύξηση του κόστους της ενέργειας. Αυτό συνέβαλε στην ήττα του Όρμπαν, επιτρέποντας τελικά την εκταμίευση του δανείου της ΕΕ προς την Ουκρανία.

Με αυτές τις «νίκες» στο ενεργητικό του Κιέβου, καθώς και με την Ουκρανία να καυχιέται ότι σκοτώνει σταθερά περισσότερους Ρώσους στρατιώτες κάθε μήνα από τους 30.000 που, σύμφωνα με πληροφορίες, στρατολογεί η Ρωσία την ίδια περίοδο, ο Ζελένσκι δεν αισθάνεται πλέον σε μειονεκτική θέση και ενδέχεται να βρίσκεται σε καλύτερη θέση για να επιδιώξει μια ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία.

Έλλειψη σεβασμού;

Τι γίνεται λοιπόν με τις διαπραγματεύσεις που αποσκοπούν στην επίτευξη μίας βιώσιμης εκεχειρίας; Η κυβέρνηση Τραμπ είχε καταβάλει έντονες προσπάθειες για μια διαπραγματευτική λύση πριν τα Χριστούγεννα. Πριν επανεκλεγεί πρόεδρος, ο Τραμπ είχε δηλώσει επανειλημμένα ότι θα έθετε τέλος στον πόλεμο στην Ουκρανία μέσα σε 24 ώρες. Τώρα που βρίσκεται στην εξουσία, η πραγματικότητα δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες.

Ένα σημαντικό στοιχείο είναι να παρακολουθήσουμε τις κινήσεις των ειρηνευτικών απεσταλμένων που έχει ορίσει ο Τραμπ, του γαμπρού του, Τζάρετ Κούσνερ, και του Στιβ Γουίτκοφ. Μια επίσκεψη στο Κίεβο έχει αναβληθεί επανειλημμένα. Αντ’ αυτού, ασχολούνται κυρίως με τη Μέση Ανατολή. Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι θεωρεί την απουσία των δύο αυτών προσώπων «ασεβή». Ο ίδιος έχει αναφέρει ότι οι ειρηνευτικές συζητήσεις συνεχίζονται σε «τεχνικό» επίπεδο, αλλά φοβάται ότι δεν θα σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος έως ότου λήξει η σύγκρουση στο Ιράν. Ποιος ξέρει όμως πότε θα συμβεί αυτό;

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ το Κίεβο σε επίσημη ιδιότητα. Επισκέφθηκαν τη ρωσική πρωτεύουσα στα τέλη του περασμένου έτους και ξανά τον Ιανουάριο. Ο Γουίτκοφ έχει πάει στη Μόσχα οκτώ φορές –στο παρελθόν δραστηριοποιούνταν επαγγελματικά στη Ρωσία. Έχει συναντήσει τον Πούτιν σε αρκετές περιπτώσεις. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει αρνηθεί οποιαδήποτε μεροληψία υπέρ της Ρωσίας. Ωστόσο, η Ουκρανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες ανησύχησαν διαβάζοντας τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (NSS), που δημοσιεύθηκε προς το τέλος του περασμένου έτους. Είναι αξιοσημείωτο ότι η στρατηγική αυτή δεν χαρακτηρίζει τη Ρωσία ως απειλή για την ασφάλεια. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαίοι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον στο ΝΑΤΟ αντιλαμβάνονται τη Μόσχα.

Η NSS υπογραμμίζει μεν τη σημασία του τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά δεν εστιάζει στην επίτευξη μόνιμης ειρήνης για το Κίεβο. Αντίθετα, ο δηλωμένος στόχος είναι η διασφάλιση της «στρατηγικής σταθερότητας» και μιας ενδεχόμενης συνεργασίας με τη Ρωσία, προκειμένου να απελευθερωθούν πόροι για άλλες προτεραιότητες των ΗΠΑ. Αυτές οι στάσεις της κυβέρνησης Τραμπ ευχαριστούν το Κρεμλίνο. Ο εκπρόσωπος Τύπου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε με ικανοποίηση κατά τη στιγμή της δημοσίευσης ότι η NSS ήταν «σε μεγάλο βαθμό σύμφωνη» με το όραμα της Μόσχας.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του Τραμπ, δεν επιβλήθηκαν ή διατηρήθηκαν αυστηρές οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, οι οποίες θα μπορούσαν πραγματικά να αλλάξουν την κατάσταση και να αναγκάσουν το Κρεμλίνο να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς έναν κατάλογο απαιτήσεων που το Κίεβο (ή οι Ευρωπαίοι υποστηρικτές του) δεν θα μπορούσαν να αποδεχθούν. Επιπλέον, η στρατιωτική και οικονομική βοήθεια των ΗΠΑ προς την Ουκρανία έχει μειωθεί σημαντικά. Αντ’ αυτού, οι Ευρωπαίοι αγοράζουν στρατιωτικό εξοπλισμό από τις ΗΠΑ για να τον στείλουν στο Κίεβο. Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι προμήθειες βρίσκονται πλέον σε κίνδυνο, λόγω του πολέμου στο Ιράν.

Προοπτικές ειρήνης

Όσον αφορά την προσπάθεια να πεισθεί η Ρωσία να ξεκινήσει ειρηνευτικές συνομιλίες, η κοινή λογική λέει ότι οι ΗΠΑ είναι η μόνη δύναμη ικανή να κάνει τη Μόσχα να υποχωρήσει. Ο Πούτιν δεν δείχνει κανένα σημάδι ότι θα τερματίσει τις εχθροπραξίες με δική του πρωτοβουλία στο άμεσο μέλλον. Ακριβώς το αντίθετο. Ενώ η προσοχή του κόσμου είναι στραμμένη στον πόλεμο κατά του Ιράν, η Μόσχα έχει εντείνει τις επιθέσεις εναντίον Ουκρανών αμάχων και υποδομών. Οι απόψεις διίστανται ως προς το αν πρόκειται για μια τελευταία έντονη αντίδραση πριν ο Ρώσος πρόεδρος καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ή για ένδειξη μιας αμείωτης αποφασιστικότητας. Στα κεντρικά γραφεία της ΕΕ στις Βρυξέλλες, οι περισσότεροι πιστεύουν ότι ισχύει το δεύτερο.

Η ρωσική οικονομία μπορεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες λόγω των διεθνών κυρώσεων, αλλά δεν έχει καταρρεύσει και βρίσκεται πλέον σε πλήρη πολεμική ετοιμότητα. Η απομάκρυνση από αυτή την κατάσταση δεν θα είναι εύκολη, γεγονός που οδηγεί τις ευρωπαϊκές χώρες να ανησυχούν ότι, ακόμη και αν επιτευχθεί ειρήνη στην Ουκρανία, η Ρωσία θα επιδιώξει γρήγορα να αποσταθεροποιήσει κάποια άλλη περιοχή της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης εναντίον μιας χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ. Η Ολλανδία, η Γερμανία και το ίδιο το ΝΑΤΟ έχουν χαρακτηρίσει αυτό το ενδεχόμενο ως πιθανό.

Και μετά είναι η υπερηφάνεια και η φιλοδοξία του Πούτιν. Θα είναι σε θέση να σηκώσει τα χέρια ψηλά και να παραδεχτεί την ήττα του στην Ουκρανία; «Αν η Ρωσία είχε μια λογική κυβέρνηση, θα έβαζε τέλος στον πόλεμο», δήλωσε ο Λουκ Κούπερ, αναπληρωτής καθηγητής και ερευνητής στο τμήμα Διεθνών Σχέσεων του London School of Economics. «Η οικονομία βρίσκεται σε στασιμότητα ή σε ύφεση. Η Ρωσία στέλνει να πεθάνουν τεράστιους αριθμούς ανδρών που θα μπορούσαν να εργάζονται, η ιδιωτική εμπορική οικονομία υποφέρει από την επιβολή της πολεμικής οικονομίας… και τι έχει επιτύχει η Ρωσία; Ένα μικρό κομμάτι του ουκρανικού εδάφους. Σίγουρα, μια εκεχειρία θα ήταν επωφελής, αν περιελάμβανε την άρση των κυρώσεων. Αλλά ο Πούτιν δεν σκέφτεται με αυτούς τους όρους. Όλα αυτά έχουν να κάνουν με τις αποφάσεις ενός ατόμου, με αυτοκρατορικές φιλοδοξίες, που διευθύνει ένα αυταρχικό σύστημα», σημείωσε ο ίδιος.

Ο σκεπτικισμός της Ουκρανίας

Ενώ το Κίεβο εξακολουθεί να περιμένει την εμπλοκή των ΗΠΑ, πολλοί Ουκρανοί αξιωματούχοι εκφράζουν ιδιωτικά σκεπτικισμό ως προς το αν οι ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ θα λάβουν ποτέ τα μέτρα που επιθυμούν για να εξασφαλίσουν την ειρήνη ή, ακόμη και σε περίπτωση κατάπαυσης του πυρός, αν θα προσφέρουν τις επιθυμητές ακλόνητες εγγυήσεις ασφαλείας, ώστε να διασφαλιστεί ότι η Ρωσία δεν θα επιστρέψει ξανά στο μέλλον. Ο Μαρκ Κάνσιαν, ανώτερος σύμβουλος στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών, δήλωσε στο BBC: «Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα σύνολο εγγυήσεων ασφαλείας που οι Ουκρανοί θα θεωρήσουν αρκετά αξιόπιστο ώστε να υπογράψουν ειρηνευτική συμφωνία και με το οποίο θα συμφωνήσουν επίσης η Ρωσία, οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι».

Ωστόσο, «δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο» για τους ηγέτες της Ευρώπης, οι οποίοι πιστεύουν σε μεγάλο βαθμό ότι θα ήταν επικίνδυνο για την ευρύτερη ασφάλεια της ηπείρου αν η Ρωσία τελικά αισθανόταν ότι πέτυχε μια νίκη στην Ουκρανία, σύμφωνα με τον Τομ Κίτινγκ, διευθυντή του Κέντρου Οικονομικών και Ασφάλειας στο Royal Services Institute. Παρά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ο Κίτινγκ λέει ότι ο Τραμπ, γνωστός για την ανυπομονησία του, ενδέχεται να αλλάξει στάση ανά πάσα στιγμή και να σταματήσει να επικεντρώνεται στο Ιράν, αν η επίτευξη συμφωνίας με την Τεχεράνη παραμείνει περίπλοκη.

Στη συνέχεια θα μπορούσε να επιστρέψει γρήγορα στο ζήτημα Ρωσίας-Ουκρανίας. Αυτός, επιμένει ο Κίτινγκ, είναι ο λόγος για τον οποίο οι Ευρωπαίοι πρέπει να αναλάβουν τώρα πολύ πιο αποφασιστική δράση στην Ουκρανία από ό,τι έχουν κάνει μέχρι σήμερα. Λόγω της επαναλαμβανόμενης χρήσης της φράσης «όσο χρειαστεί» όσον αφορά τη βοήθεια προς την Ουκρανία, οι επικριτές κατηγορούν εδώ και καιρό τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι «διαχειρίζονται» τον πόλεμο, αντί να επιδιώκουν ενεργά την ειρήνη για την Ουκρανία.

«Παρά όλες τις ομιλίες, όλες τις επισκέψεις στο Κίεβο και τα χρήματα που δαπανήθηκαν για όπλα προς την Ουκρανία, όταν πρόκειται να υιοθετήσουν μια πραγματικά σκληρή στάση όσον αφορά οικονομικές κυρώσεις που θα έχουν πραγματικά αντίκτυπο, οι Ευρωπαίοι μένουν άπραγοι περιμένοντας τους Αμερικανούς», λέει ο Κίτινγκ. «Ενεργούν με τόση δειλία, ενώ η ΕΕ αποτελεί ένα τεράστιο εμπορικό μπλοκ». Οι Βρυξέλλες επεξεργάζονται πλέον το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Τι γίνεται όμως με τα 210 δισ. ευρώ των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας που η ΕΕ έχει υπό τη δικαιοδοσία της, κυρίως στο Βέλγιο; Διστάζοντας να χρησιμοποιήσουν αυτά τα χρήματα για να βοηθήσουν την Ουκρανία, οι ηγέτες της ΕΕ κατέληξαν στο δάνειο των 90 δισ. ευρώ, το οποίο εγγυώνται οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι. Οι ηγέτες της Ευρώπης θα μπορούσαν να δράσουν κατά της Ρωσίας με πολύ μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, υποστηρίζει ο Κίτινγκ. «Απλά δεν είναι πρόθυμοι –ή αρκετά ενωμένοι– για να πατήσουν το γκάζι στο τέρμα για να τερματίσουν τον πόλεμο».

Οι ηγέτες της Ευρώπης επιθυμούν ειλικρινά να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία και να επικρατήσει μια δίκαιη και διαρκής ειρήνη στα σύνορά τους, αλλά είναι επίσης αλήθεια ότι μια κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία θα έθετε στο προσκήνιο δυσάρεστες αποφάσεις. Λιγότερες χώρες υποστηρίζουν την επίσπευση της ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ από ό,τι θα ήθελαν να παραδεχτούν. Όσον αφορά τη λεγόμενη «Συμμαχία των Προθύμων», με επικεφαλής τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία έχει δεσμευτεί να λειτουργήσει ως «δύναμη διαβεβαίωσης» στην Ουκρανία εάν και όταν τερματιστούν οι εχθροπραξίες, ποια κράτη θα έστελναν πραγματικά στρατεύματα στο έδαφος και για πόσο καιρό; Ιδιαίτερα εάν οι δυνάμεις αυτές δεν έχουν αεροπορική στήριξη από τις ΗΠΑ.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ χαρακτήρισε «γελοίο» το «μίσος» μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι. Η Ουάσιγκτον φαίνεται να αντιμετωπίζει με αδιαφορία την πώληση τεχνολογίας drones από την Ουκρανία στον Κόλπο. Επίσης, δεν έχει ανταποκριθεί στη δημόσια πρόταση του Ζελένσκι να μοιραστεί το Κίεβο την τεχνογνωσία της σε drones με την αμερικανική κυβέρνηση. Τουλάχιστον όχι δημοσίως. Όμως ο ντυμένος στα μαύρα ηγέτης της Ουκρανίας δεν φάνηκε να επηρεάζεται από αυτές τις λεπτομέρειες. Εφ’ όσον βρίσκεται στα πρωτοσέλιδα, ελπίζει ότι η Ουκρανία δεν θα ξεχαστεί και ότι η Ουάσιγκτον θα στρέψει ξανά την προσοχή της προς την περιοχή του σύντομα.

Παράλληλα η Τζόρτζια Μελόνι είπε πως «συγχαίρω τις κυβερνήσεις σε Ισραήλ και Λίβανο για την επίτευξη του σημαντικού αυτού αποτελέσματος, χάρη στη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ».

«Τώρα είναι βασικής σημασίας η κατάπαυση του πυρός να τύχει πλήρους σεβασμού.

Η Χεζμπολάχ, η οποία έχει την ευθύνη της έναρξης της σύγκρουσης, πρέπει να σταματήσει κάθε εχθροπραξία εναντίον του Ισραήλ και να σεβαστεί τις αποφάσεις της κυβέρνησης του Λιβάνου», πρόσθεσε η Μελόνι.

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός, παράλληλα, ευχήθηκε «η κατάπαυση του πυρός να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για αίσιο τέλος των διαπραγματεύσεων Ισραήλ – Λιβάνου με μια πλήρη και διαρκή ειρήνη

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ιταλία θα συνεχίσει να κάνει ό,τι της αναλογεί συμβάλλοντας στη διατήρηση της ειρήνης κατά μήκος της μπλε γραμμής, μέσω της στρατιωτικής της δύναμης στην Unifil -αποστολής του ΟΗΕ της οποίας έχει αναλάβει τη διοίκηση- και να στηρίζει την κυριαρχία του Λιβάνου, διαμέσου και της ενίσχυσης των ενόπλων δυνάμεων της χώρας», δήλωσε τέλος η Τζόρτζια Μελόνι.

Ο Νετανιάχου δήλωσε επίσης ότι το «το Ισραήλ δεν έχει αποδεχτεί το αίτημα της Χεζμπολάχ να αποσυρθεί από τον νότιο Λίβανο και να επιστρέψει στα διεθνή σύνορα». «Θα παραμείνουμε στον Λίβανο, δημιουργώντας μια εκτενή ζώνη ασφαλείας που θα εκτείνεται μέχρι τα σύνορα της Συρίας», πρόσθεσε ο ίδιος.

Δήλωσε επίσης ότι βασικός στόχος του Ισραήλ παραμένει ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ.

Υπενθυμίζεται ότι νωρίτερα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωση εκεχειρία 10 ημερών στον Λίβανο.

«Ο πρόεδρος Τραμπ μου είπε ότι είναι αποφασισμένος να συνεχίσει τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ και να εξολοθρεύσει τις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν», πρόσθεσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός.

Την ίδια στιγμή, περιφερειακοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Associated Press ότι οι προσπάθειες των μεσολαβητών για την παράταση της εκεχειρίας έχουν σημειώσει πρόοδο, ενώ εκτιμάται ότι οι δύο πλευρές θα επιστρέψουν σύντομα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για νέο γύρο συνομιλιών.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στόχος των διαμεσολαβητών είναι η παράταση της εκεχειρίας, η οποία λήγει στις 22 Απριλίου, για τουλάχιστον ακόμη δύο εβδομάδες, προκειμένου να δοθεί χρόνος στη διπλωματία να οδηγήσει σε συμφωνία. Όπως επισημαίνεται, οι δύο πλευρές φέρονται να έχουν δώσει «κατ’ αρχήν συμφωνία» για την επέκταση της διάρκειας της εκεχειρίας.

Ένας από τους αξιωματούχους που συμμετέχουν στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις για την επίτευξη συμβιβασμού στα τρία βασικά ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ και το ζήτημα των πολεμικών αποζημιώσεων.

Οι δύο αξιωματούχοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς δεν έχουν εξουσιοδοτηθεί να τοποθετηθούν δημοσίως για την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Συνεχίζεται η ανταλλαγή μηνυμάτων

Νωρίτερα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαήλ Μπαγκαΐ, ανέφερε κατά τη διάρκεια ενημέρωσης των δημοσιογράφων ότι η ανταλλαγή μηνυμάτων συνεχίζεται από την περασμένη Κυριακή, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, επισημαίνοντας ότι η θέση της Τεχεράνης παραμένει σαφής. Όπως δήλωσε, «η τρομοκρατία εναντίον της διεθνούς κοινότητας προωθείται υπό το όνομα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν», υπογραμμίζοντας ότι το θέμα της ασφάλειας και της σταθερότητας βρίσκεται στο επίκεντρο των επαφών.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ιράν έχει λάβει μηνύματα μέσω των Πακιστανών μεσολαβητών, ενώ κατά τη διάρκεια των ανταλλαγών επανέλαβε ότι υπάρχει «μεγάλη πιθανότητα» να μεταβεί αντιπροσωπεία από το Πακιστάν προκειμένου να συνεχιστούν οι συνομιλίες. Η δήλωση αυτή θεωρείται ένδειξη συνέχισης των διπλωματικών προσπαθειών για τη διαχείριση της κρίσης στην περιοχή.

Ο Κιρίλο Μπουντάνοφ, βασικός σύμβουλος του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και πρώην επικεφαλής της στρατιωτικής αντικατασκοπείας, δήλωσε στο Bloomberg ότι, παρά την περιορισμένη πρόοδο σε δημόσιο επίπεδο, οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται προς κατεύθυνση συμβιβασμού και ότι και η Μόσχα επιδιώκει τον τερματισμό της σύγκρουσης. «Όλοι κατανοούν ότι ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει. Γι’ αυτό διαπραγματεύονται. Δεν νομίζω ότι θα πάρει πολύ χρόνο», ανέφερε.

Ο Μπουντάνοφ, o οποίος από τον Ιανουάριο ηγείται του προεδρικού γραφείου, αποτελεί κεντρικό πρόσωπο στις τριμερείς συνομιλίες Ουκρανίας, ΗΠΑ και Ρωσίας, ενώ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και στις ανταλλαγές αιχμαλώτων. Παρά τη μετακίνησή του στη διοίκηση, διατηρεί τον βαθμό του αντιστράτηγου, συνδυάζοντας πολιτική και στρατιωτική οπτική.

Οι αγορές αντέδρασαν θετικά στις δηλώσεις, με τα ουκρανικά ομόλογα να ενισχύονται και το ευρώ να ανακάμπτει, ενώ περιορίστηκαν οι προσδοκίες για επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Παρά την αισιοδοξία, ο ίδιος αναγνώρισε ότι και οι δύο πλευρές διατηρούν μέχρι στιγμής «μαξιμαλιστικές» θέσεις, εκτιμώντας ωστόσο ότι θα συγκλίνουν προς έναν συμβιβασμό. Σημείωσε επίσης ότι η Ρωσία έχει ισχυρό οικονομικό κίνητρο για συμφωνία, λόγω του υψηλού κόστους του πολέμου.

Το βασικό αγκάθι παραμένει το εδαφικό, με τον Μπουντάνοφ να αποφεύγει να προσδιορίσει το περίγραμμα μιας πιθανής λύσης. «Δεν υπάρχει ακόμη τελική απόφαση, αλλά όλοι κατανοούν πλέον τα όρια του αποδεκτού. Αυτό είναι τεράστια πρόοδος», είπε.

Πιο επιφυλακτικό το Κρεμλίνο

Ωστόσο, πηγές κοντά στο Κρεμλίνο εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές, κάνοντας λόγο για περιορισμένη πρόοδο, κυρίως λόγω διαφωνιών για τις εγγυήσεις ασφαλείας προς το Κίεβο. Επιπλέον, η επίτευξη συμφωνίας απαιτεί ευρύτερη σύγκλιση μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, που δεν έχουν κοινή γραμμή για την έκβαση του πολέμου.

Η μόνη απτή εξέλιξη μέχρι στιγμής είναι η ανταλλαγή θέσεων που παραμένουν ασύμβατες μεταξύ των δύο πλευρών, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Σε μια συμβολική κίνηση, Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν σε σύντομη πασχαλινή εκεχειρία. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν διέταξε παύση των επιχειρήσεων από τις 11 Απριλίου έως τις 12 Απριλίου, με τον Ζελένσκι να δηλώνει ότι η Ουκρανία θα «ανταποδώσει» ανάλογα.

Ο Μπουντάνοφ υπογράμμισε ότι βασικό επίτευγμα των συνομιλιών είναι η διατήρηση της εμπλοκής των ΗΠΑ ως διαμεσολαβητή. Όπως ανέφερε, το Κίεβο αναμένει επίσκεψη των απεσταλμένων του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ενδεχομένως εντός της επόμενης εβδομάδας.

Τι ζητούν οι δυο πλευρές

Η Ουκρανία επιδιώκει σαφείς εγγυήσεις ασφάλειας από τις ΗΠΑ για την αποτροπή μελλοντικής ρωσικής επιθετικότητας, ζήτημα που αναμένεται να κυριαρχήσει στις συνομιλίες.

Η Μόσχα ζητά την αποχώρηση ουκρανικών δυνάμεων από περιοχές του Ντονέτσκ, ακόμη και από εδάφη που δεν έχει ελέγξει πλήρως, ενώ το Κίεβο προκρίνει πάγωμα της σύγκρουσης στη σημερινή γραμμή του μετώπου. Οι ΗΠΑ έχουν προτείνει τη δημιουργία ειδικής οικονομικής ζώνης στην περιοχή.

Η Ουκρανία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στρατιωτική και οικονομική στήριξη των συμμάχων της, κυρίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ αντιμετωπίζει τον κίνδυνο χρηματοδοτικού κενού τους επόμενους μήνες, καθώς καθυστερεί η εκταμίευση ευρωπαϊκών πόρων.

Την ίδια ώρα, η ρωσική οικονομία πιέζεται από αυξανόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα λόγω των υψηλών στρατιωτικών δαπανών, αν και η άνοδος των τιμών πετρελαίου προσφέρει προσωρινή ανακούφιση.

Παρά το αριθμητικό πλεονέκτημα της Ρωσίας σε ανθρώπινο δυναμικό, ο Μπουντάνοφ εκτιμά ότι αυτό δεν μεταφράζεται σε ουσιαστικά κέρδη στο πεδίο της μάχης, καθώς η Ουκρανία αξιοποιεί τεχνολογικές καινοτομίες, ιδίως στον πόλεμο με drones.

Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, απάντησε: «Υπάρχουν μόνο δύο επιλογές — πόλεμος ή ειρήνη. Και όχι απλώς συνέχιση του πολέμου, αλλά και των διαπραγματεύσεων. Αν συμφωνήσουν σε αυτό — γιατί μπορεί και να μην συμφωνήσουν».

«Η επιχείρηση αποτέλεσε ένα πολύ ισχυρό πλήγμα κατά της Χεζμπολάχ, αφήνοντάς την σοκαρισμένη και αποπροσανατολισμένη από το βάθος της διείσδυσης και την κλίμακα των επιθέσεων», ανέφερε ο Κατς σε βιντεοσκοπημένη δήλωση.

«Περισσότεροι από 200 τρομοκράτες εξουδετερώθηκαν χθες», είπε, προσθέτοντας ότι συνολικά έχουν εξουδετερωθεί πάνω από 1.400, ένας αριθμός «υπερδιπλάσιος σε σχέση με τον Δεύτερο Πόλεμο του Λιβάνου».

Ο Κατς υποστήριξε ότι η Χεζμπολάχ «ικετεύει για εκεχειρία, ενώ οι Ιρανοί προστάτες της ασκούν επίσης πιέσεις και εκδίδουν απειλές, λόγω σοβαρής ανησυχίας ότι το Ισραήλ θα συντρίψει τη Χεζμπολάχ» και σημείωσε ότι ο ισραηλινός στρατός είναι προετοιμασμένος και έτοιμος να ενεργήσει δυναμικά εάν το Ιράν επιτεθεί στο Ισραήλ».

Ο Κατς ανέφερε επίσης τις προσπάθειες του ισραηλινού στρατού για τη δημιουργία μιας νέας «ζώνης ασφαλείας» στο νότιο Λίβανο, η οποία, όπως είπε, περιλαμβάνει «τέσσερις γραμμές».

Η πρώτη είναι η γραμμή των συνόρων, όπου ο στρατός του Ισραήλ, θα καταστρέψει λιβανέζικα χωριά ώστε να αποτραπεί η χρήση τους από τη Χεζμπολάχ για επιθέσεις κατά του Ισραήλ.

Η δεύτερη είναι η «αμυντική γραμμή» εντός του Λιβάνου, όπου ο ισραηλινός στρατός διατηρεί σήμερα πέντε προωθημένα στρατιωτικά φυλάκια. Ο Κατς δήλωσε ότι αυτά θα αυξηθούν σε 15 στο νότιο Λίβανο.

Η τρίτη είναι η «αντιαρματική γραμμή», από την οποία η Χεζμπολάχ θα μπορούσε να εκτοξεύσει κατευθυνόμενους αντιαρματικούς πυραύλους απευθείας προς ισραηλινές κοινότητες. Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε την Τρίτη ότι ολοκλήρωσε την ανάπτυξή του κατά μήκος αυτής της γραμμής.

Η τέταρτη είναι ο ποταμός Λιτάνι, όπου, σύμφωνα με τον Κατς, ο ισραηλινός στρατός θα «αποτρέψει περαιτέρω διείσδυση τρομοκρατών και την επιστροφή κατοίκων προς τα νότια».

«Ταυτόχρονα, ο ισραηλινός στρατός θα πλήξει από αέρος με μεγάλη ισχύ, τους τρομοκράτες και τους εκτοξευτές ρουκετών στην περιοχή του Λιτάνι, καθώς και θέσεις εκτόξευσης σε όλο τον Λίβανο εκτός της περιοχής του Λιτάνι», πρόσθεσε.

Τα στενά, που αποτελούν τη δίοδο από τον Περσικό Κόλπο προς τον Ινδικό Ωκεανό, είναι η βασική διαδρομή για περίπου το 1/5 της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου, καθώς και άλλων ζωτικής σημασίας αγαθών, όπως τα λιπάσματα.

Ειδικότερα, ο Γαλιμπάφ αναφέρεται στη συνέχιση των επιθέσεων στον Λίβανο, στην παραβίαση του ιρανικού εναέριου χώρου από μη επανδρωμένο αεροσκάφος και στην άρνηση του δικαιώματος του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου.

Πακιστανικές πηγές ανέφεραν νωρίτερα ότι ο Γαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί θα είναι στην ιρανική αντιπροσωπεία που θα μεταβεί στο Ισλαμαμπάντ την Μεγάλη Παρασκευή.

«Το Πακιστάν πέτυχε μια από τις σημαντικότερες διπλωματικές επιτυχίες του εδώ και χρόνια» ανέφερε στην πλατφόρμα Χ ο Αμερικανός ερευνητής Μάικλ Κούγκελμαν, που είναι ειδικός σε θέματα Νότιας Ασίας. «Διέψευσε επίσης τους πολλούς σκεπτικιστές που δεν πίστευαν ότι είχε την ικανότητα να φέρει εις πέρας μια τόσο σύνθετη και γεμάτη ρίσκα επιχείρηση», πρόσθεσε.

Μακρά ιστορία φιλίας με το Ιράν

«Το Πακιστάν έχει ισχυρά ατού, αφού είναι η μοναδική χώρα της περιοχής που διατηρεί καλές σχέσεις τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με το Ιράν», σημείωσε ο πρώην πρέσβης της χώρας στην Τεχεράνη, Ασίφ Ντουράνι. Μοιράζεται επίσης με το Ιράν σύνορα μήκους 900 χιλιομέτρων ενώ οι δύο χώρες έχουν ισχυρούς ιστορικούς, πολιτιστικούς και θρησκευτικούς δεσμούς.

Το Ιράν ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώρισε το Πακιστάν μετά την ανεξαρτησία του το 1947. Το Ισλαμαμπάντ έκανε το ίδιο για την Ισλαμική Δημοκρατία μετά την επανάσταση του 1979.

Η συνεργασία τους περιελάμβανε τον αγώνα κατά της Μόσχας κατά τη διάρκεια της σοβιετικής κατοχής στο Αφγανιστάν. Παράλληλα, σήμερα και οι δύο ανησυχούν για τη δράση ένοπλων ομάδων στα σύνορά τους, στην περιοχή του Μπαλουτσιστάν.

Η πακιστανική διπλωματία εκπροσωπεί τα ιρανικά συμφέροντα στην Ουάσινγκτον, όπου η Τεχεράνη δεν διαθέτει πρεσβεία. Στο Πακιστάν ζει η δεύτερη μεγαλύτερη σιιτική κοινότητα στον κόσμο, μετά από εκείνη του Ιράν.

Προσωπική σχέση του Τραμπ με τον Μουνίρ

Ο πανίσχυρος αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, διατηρεί στενή προσωπική σχέση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Πέρυσι επισκέφθηκε την Ουάσινγκτον μαζί με τον πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ, μετά τις πρόσφατες συγκρούσεις του Πακιστάν με την Ινδία.

Ο Πακιστανός πρωθυπουργός χαιρέτισε την «τολμηρή» παρέμβαση του Τραμπ ενώ ο Μουνίρ συμμερίστηκε τις φιλοδοξίες του για το Νόμπελ Ειρήνης, επειδή εμπόδισε την κλιμάκωση της σύγκρουσης με την Ινδία. Το Πακιστάν γνωρίζει το Ιράν «καλύτερα από τον καθένα», εκτίμησε ο Τραμπ.

Αυτές οι προσωπικές σχέσεις έχουν ενισχύσει τους διμερείς δεσμούς που διαμορφώνονται από τα μεταλλασσόμενα στρατηγικά συμφέροντα των δύο χωρών. Αν και σημαντικός σύμμαχος του ΝΑΤΟ στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», το Πακιστάν κατηγορήθηκε από τις ΗΠΑ ότι έδωσε άσυλο σε τζιχαντιστές που ευθύνονται για επιθέσεις εναντίον δυνάμεων του συνασπισμού στο γειτονικό Αφγανιστάν.

Οι σχέσεις του Ισλαμαμπάντ με την Ουάσινγκτον δοκιμάστηκαν επίσης όταν οι αμερικανικές δυνάμεις σκότωσαν τον ηγέτη της Αλ Κάιντα, Οσάμα μπιν Λάντεν, σε πακιστανικό έδαφος, το 2011, χωρίς προηγουμένως να ενημερώσουν το Πακιστάν. Το Πακιστάν κατηγορήθηκε για συνέργεια επειδή φιλοξενούσε τον «εγκέφαλος» των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις ΗΠΑ.

Σχέσεις με το Ριάντ και το Πεκίνο

Το 2025 το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία υπέγραψαν μια στρατηγική αμυντική συμφωνία, εδραιώνοντας τις σχέσεις τους αλλά περιορίζοντας ταυτόχρονα το περιθώριο ελιγμών του Ισλαμαμπάντ απέναντι στο Ιράν.

Το Πακιστάν διατηρεί επίσης στενούς δεσμούς με το Πεκίνο που, σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, συνέβαλε στο να πειστεί το Ιράν να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Τον περασμένο μήνα ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν Ισάκ Νταρ κάλεσε τους ομολόγους του της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και της Αιγύπτου για να συζητήσουν την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης και στη συνέχει αναχώρησε για το Πεκίνο, για περαιτέρω συνομιλίες.

Η Κίνα, ο κυριότερος εμπορικός εταίρος του Ιράν, προέτρεψε αμέσως μετά το Πακιστάν να παρουσιάσει ένα σχέδιο για τον τερματισμό των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, δηλώνοντας ότι στηρίζει «τον μοναδικό και σημαντικό ρόλο» που διαδραματίζει η χώρα αυτή για την αποκλιμάκωση της κατάστασης.

Ο πρωθυπουργός Σαρίφ σημείωσε ότι η Κίνα, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, η Αίγυπτος και το Κατάρ, όλες αυτές οι χώρες παρείχαν στήριξη για «να δοθεί μια ευκαιρία στις διπλωματικές προσπάθειες για την ειρήνη» ενώ παράλληλα χαιρέτισε τις χώρες του Κόλπου για «τη δέσμευσή τους στην ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή».

Τι συμφέρον έχει το Πακιστάν;

Η ουδετερότητα είναι βασική για το Πακιστάν, για οικονομικούς λόγους, αφού η χώρα εξαρτάται από τις εισαγωγές υδρογονανθράκων που εξάγονται μέσω του Ορμούζ. Αν συνεχίζονταν οι αναταράξεις ο ανεφοδιασμός του με καύσιμα θα μπορούσε να απειληθεί, να αυξηθούν οι τιμές και να αναγκαστεί η κυβέρνηση, που αντιμετωπίζει πρόβλημα ρευστότητας, να επιβάλει νέα μέτρα λιτότητας. Αν τερματιστεί ο πόλεμος, θα ενισχυθεί όχι μόνο η περιφερειακή σταθερότητα αλλά και το διεθνές κύρος του Πακιστάν, σε μια περίοδο που έχει εμπλακεί σε ένοπλη σύγκρουση με το γειτονικό Αφγανιστάν, λιγότερο από ένα χρόνο μετά τις συγκρούσεις με τον «αιώνιο αντίπαλό» του, την Ινδία.

Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα;

Ο Πακιστανός πρωθυπουργός είπε ότι την Παρασκευή θα υποδεχθεί στην πρωτεύουσα τις αντιπροσωπείες του Ιράν και των ΗΠΑ.

«Το Ιράν θα αισθάνεται μεγαλύτερη άνεση στο Ισλαμαμπάντ, για αυτό δέχτηκε τη μεσολάβηση του Πακιστάν», εξήγησε ο Ντουρανί, ο πρώην πρεσβευτής. Οι Πακιστανοί θα μπορούσαν να αναλάβουν ρόλο μεσάζοντα εάν οι δύο πλευρές αρνηθούν να συναντηθούν πρόσωπο με πρόσωπο.

Το Ισραήλ λέει ότι στηρίζει την απόφαση του Τραμπ να σταματήσει τις επιθέσεις στο Ιράν, υποστηρίζοντας όμως ότι η κατάπαυση του πυρός δεν αφορά τον Λίβανο. Ο ισχυρισμός αυτός αντιφάσκει με την ανακοίνωση του Πακιστανού πρωθυπουργού, ο οποίος διαβεβαίωνε ότι η προσωρινή εκεχειρία θα εφαρμοζόταν «παντού, συμπεριλαμβανομένου και του Λιβάνου».