Ωστόσο, νέα ερευνητικά δεδομένα έρχονται να φωτίσουν μια πολύ πιο ανησυχητική διάσταση του προβλήματος: την πιθανή σχέση της μακροχρόνιας έκθεσης στον καπνό από πυρκαγιές με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου.

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο Ετήσιο Συνέδριο του American Association for Cancer Research (AACR) 2026 και δείχνουν ότι η έκθεση σε καπνό από πυρκαγιές σχετίστηκε με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του μαστού, της ουροδόχου κύστης, καθώς και για καρκίνους του αίματος. Αντίθετα, για τον καρκίνο των ωοθηκών και το μελάνωμα δεν προέκυψε στατιστικά σημαντική συσχέτιση.

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής-Ογκολογίας-Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι η μελέτη βασίστηκε στην ανάλυση δεδομένων από τη μεγάλη αμερικανική PLCO Cancer Screening Trial, μια πολυετή ερευνητική προσπάθεια που παρακολουθεί την εμφάνιση καρκίνου σε ενήλικες από διάφορες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην παρούσα ανάλυση, οι ερευνητές εξέτασαν 91.460 συμμετέχοντες, οι οποίοι ήταν αξιολογήσιμοι ως προς την έκθεσή τους σε καπνό από πυρκαγιές. Οι επιστήμονες συνέδεσαν στοιχεία ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τις περιοχές κατοικίας των συμμετεχόντων με δορυφορικά δεδομένα που κατέγραφαν την παρουσία καπνού από πυρκαγιές από το 2006 και μετά.

Για να υπολογίσουν την έκθεση, οι ερευνητές εστίασαν σε τρεις βασικούς δείκτες: τα μικροσωματίδια PM2.5 που προέρχονται από καπνό πυρκαγιών, τον μαύρο άνθρακα και τον αριθμό ημερών, κατά τις οποίες η περιοχή κατοικίας κάθε συμμετέχοντα βρισκόταν κάτω από νέφη καπνού. Στη συνέχεια, κατέγραψαν την έκθεση σε μηνιαία βάση έως την πρώτη διάγνωση καρκίνου ή έως την τελευταία επαφή του συμμετέχοντα με τη μελέτη.

Το σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι συσχετίσεις που εντοπίστηκαν δεν αφορούσαν μόνο πολύ υψηλά επίπεδα έκθεσης. Ακόμη και σχετικά χαμηλά επίπεδα PM2.5 από καπνό πυρκαγιών, τέτοια που μπορεί να βιώνει ένα μεγάλο μέρος του γενικού πληθυσμού, ενδέχεται να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου. Συγκεκριμένα, κάθε επιπλέον αύξηση κατά 1 μικρογραμμάριο ανά κυβικό μέτρο στο μέσο επίπεδο έκθεσης σε PM2.5 σε διάστημα 36 μηνών συνδέθηκε με 92% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα, 131% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο του παχέος εντέρου, 109% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο του μαστού, 249% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο της ουροδόχου κύστης και 63% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνους του αίματος.

Ο καπνός των πυρκαγιών δεν φαίνεται να αποτελεί μόνο ένα παροδικό περιβαλλοντικό επεισόδιο, αλλά πιθανώς έναν παράγοντα με μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, αυτό δεν είναι παράλογο από βιολογική άποψη. Ο καπνός των πυρκαγιών περιέχει ένα ευρύ φάσμα τοξικών ουσιών, ανάμεσά τους και γνωστές καρκινογόνες ενώσεις, όπως οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες. Αν και η πρώτη επαφή αυτών των ουσιών γίνεται μέσω των πνευμόνων, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται εκεί. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι τοξικές ενώσεις μπορούν να επηρεάσουν και το αίμα, διασπείροντας καρκινογόνους παράγοντες σε ολόκληρο το σώμα, ενώ η ίδια η έκθεση στον καπνό προκαλεί φλεγμονή, μια κατάσταση που σχετίζεται με την καρκινογένεση.

Η έρευνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι οι δασικές πυρκαγιές γίνονται όλο και συχνότερες και πιο έντονες, τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και παγκοσμίως. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι ο καπνός από τις πυρκαγιές έχει εξελιχθεί σε σημαντική πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ανατρέποντας μέρος της προόδου που είχε επιτευχθεί επί δεκαετίες στον έλεγχο της ρύπανσης του αέρα. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται μόνο για ένα περιβαλλοντικό ή κλιματικό πρόβλημα, αλλά και για μια αναδυόμενη πρόκληση δημόσιας υγείας.

Φυσικά, επειδή τα δορυφορικά δεδομένα για τον καπνό ήταν διαθέσιμα μόνο από το 2006 και μετά, δεν ήταν δυνατό να εξεταστεί ο ρόλος του καπνού στην έναρξη του καρκίνου, αφού πολλές φορές μεσολαβούν χρόνια ανάμεσα στην πρώτη βιολογική βλάβη και στη διάγνωση. Επιπλέον, η ανάλυση βασίστηκε στον τόπο κατοικίας των συμμετεχόντων, υποθέτοντας ότι βρίσκονταν στην ίδια περιοχή σε όλες τις περιόδους έκθεσης. Η μελέτη δεν μπορούσε επίσης να υπολογίσει πόσο χρόνο περνούσαν σε εσωτερικούς ή εξωτερικούς χώρους, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάζει το πραγματικό επίπεδο έκθεσης.

Συνοπτικά, ο καπνός από τις πυρκαγιές ίσως έχει πολύ βαθύτερες και πιο μακροχρόνιες συνέπειες από όσες πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Η ανάγκη για περαιτέρω έρευνα είναι δεδομένη, ιδιαίτερα ως προς τη χημική σύσταση του καπνού από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές και τον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλεται καθώς ταξιδεύει στην ατμόσφαιρα. Όμως ήδη από τώρα, τα νέα αυτά δεδομένα ενισχύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη εγρήγορση, καλύτερη ενημέρωση του κοινού και σοβαρότερη αντιμετώπιση του ζητήματος.

Νίκος Γιαννόπουλος

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat και άλλες έρευνες, περίπου το 36% των ανθρώπων ηλικίας 15 ετών και άνω καπνίζει. Το ποσοστό των ανδρών ανέρχεται σε περίπου 40%, ενώ των γυναικών σε 32%, το οποίο αποτελεί το υψηλότερο στην ΕΕ.

Η υψηλή συμμετοχή καπνιστών σε όλες τις ηλικιακές ομάδες κατατάσσει την Ελλάδα στις κορυφαίες θέσεις μεταξύ των κρατών‑μελών, μαζί με χώρες όπως η Βουλγαρία και η Κροατία. Φαίνεται, σε κάθε περίπτωση, ότι η ανατολική Ευρώπη διατηρεί άνετα τα πρωτεία.

Αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο όμως δεν είναι οι στατιστικές και οι σχετικές θέσεις αλλά οι επιπτώσεις στην υγεία. Και αυτές, παρά τον περιορισμό του καπνίσματος σε εσωτερικούς χώρους, είναι σημαντικές.

Οι ιατρικές αναλύσεις δείχνουν ότι το κάπνισμα ευθύνεται για περίπου το 14 % όλων των θανάτων στη χώρα, με κύριες αιτίες τον καρκίνο του πνεύμονα, τις καρδιοπάθειες και τις χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις.

Οι έρευνες “αποκαλύπτουν” επίσης ότι περίπου το 20% των θανάτων των ανδρών και το 7% των γυναικών συνδέονται άμεσα με το κάπνισμα.

Το οικονομικό κόστος για το σύστημα υγείας και την κοινωνία υπολογίζεται σε δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, συμπεριλαμβανομένων των άμεσων ιατρικών δαπανών και της απώλειας παραγωγικότητας λόγω νοσηρότητας και πρόωρων θανάτων.

Παρά τις αντικαπνιστικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν την τελευταία δεκαετία, τα ποσοστά παραμένουν υψηλά, εν μέρει λόγω των κοινωνικών και πολιτιστικών συνηθειών που καθιστούν το κάπνισμα κοινή πρακτική σε καθημερινές συνθήκες. Και όλο αυτό παρά το γεγονός ότι τα τσιγάρα και ο καπνός πλέον είναι πολύ ακριβά (για τη μέση ελληνική τσέπη).

Η ηλικία έναρξης καπνίσματος παραμένει χαμηλή. Μελέτες όπως η EMENO, η μεγαλύτερη αντιπροσωπευτική μελέτη υγείας στην Ελλάδα, κατέγραψαν ότι σχεδόν οι μισοί άνδρες και πάνω από το ένα τρίτο των γυναικών ξεκίνησαν να καπνίζουν πριν τα 17 έτη.

Η πρόωρη έναρξη συνδέεται με μεγαλύτερη εξάρτηση, δυσκολία διακοπής και υψηλότερο κίνδυνο μακροχρόνιων νοσημάτων. Παράλληλα, παρατηρείται αύξηση της χρήσης εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης, όπως ηλεκτρονικά τσιγάρα και θερμαινόμενος καπνός, είτε ως συμπλήρωμα είτε ως υποκατάστατο του παραδοσιακού καπνίσματος.

Σε ορισμένες ηλικιακές ομάδες, η χρήση εναλλακτικών προϊόντων φτάνει το 20–21 %, γεγονός που αλλάζει την εικόνα της χρήσης νικοτίνης αλλά δεν μειώνει τον συνολικό κίνδυνο για την υγεία. Αυτές οι ηλικιακές ομάδες συμπεριλαμβάνουν και ανήλικους, μαθητές και μαθήτριες, στους οποίους αυτά τα νέα ήδη καπνού είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς.

Τι γίνεται στην ΕΕ

Σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ, η Ελλάδα ξεχωρίζει για τις υψηλές τιμές τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Ο μέσος όρος των ενηλίκων καπνιστών στην ΕΕ ανέρχεται σε περίπου 24%, με σημαντικές διαφορές ανά χώρα.

Βόρεια και δυτική ευρωπαϊκά κράτη, όπως Σουηδία, Ολλανδία και Δανία, εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά (8–14 %), ενώ χώρες της ανατολικής Ευρώπης, όπως Βουλγαρία και Ρουμανία, καταγράφουν ποσοστά αντίστοιχα ή λίγο υψηλότερα από την Ελλάδα. Η κοινωνική αποδοχή και οι παραδοσιακές συνήθειες καπνίσματος φαίνεται να ενισχύουν την επίμονη υψηλή χρήση στην Ελλάδα.

Τα δεδομένα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις δημόσιας υγείας, που να εστιάζουν στην πρόληψη της έναρξης σε νεαρές ηλικίες, στην υποστήριξη διακοπής και στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησης γύρω από τον κίνδυνο των εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης.

Παράλληλα, απαιτείται συντονισμένη πολιτική για τη μείωση της κοινωνικής αποδοχής του καπνίσματος και την ενίσχυση του περιβάλλοντος μη καπνιστών, τόσο σε δημόσιους χώρους όσο και σε ιδιωτικά περιβάλλοντα.

Αυτό όμως που δύσκολα μπορεί να αλλάξει είναι ότι το κάπνισμα, στις νεαρές ηλικίες, παραμένει μέσο αναγνώρισης, κοινωνικής αποδοχής από συνομήλικους και πολλές φορές και επίδειξης. Αυτό σίγουρα δεν έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν και μία απλή επίσκεψη στο πλησιέστερο Λύκειο της γειτονιάς σας θα σας πείσει. 

Παράλληλα, το πλαίσιο ρυθμίζει τα ηλεκτρικά θερμαινόμενα προϊόντα, τα προϊόντα νικοτίνης και τα σακουλάκια νικοτίνης, απαγορεύοντας την πώλησή τους σε ανηλίκους και μέσω αυτόματων πωλητών, ενώ επιβάλλει ειδική διάθεση μόνο μέσω υπαλλήλου, ενισχύοντας τη διαφάνεια, την εποπτεία της αγοράς και την προστασία των νέων.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Α) Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων – alto.gov.gr

Κεντρικό εργαλείο του νέου πλαισίου αποτελεί το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων Καπνού, Αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων (alto.gov.gr). Στο μητρώο εγγράφονται υποχρεωτικά όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που πωλούν τα προϊόντα αυτά σε όλα τα σημεία πώλησης σε όλη τη χώρα. Για πρώτη φορά καθίσταται δυνατή η πλήρης χαρτογράφηση της αγοράς, ο στοχευμένος έλεγχος, η διαλειτουργικότητα μεταξύ των αρμόδιων αρχών.

Με την εγγραφή στο Ψηφιακό Μητρώο εκδίδεται έγγραφο που φέρει QR code. Με τον τρόπο αυτό, διευκολύνονται οι έλεγχοι νομιμότητας που διενεργούν οι αρμόδιες ελεγκτικές Αρχές. Κατά τους επιτόπιους ελέγχους υπάρχει η δυνατότητα τόσο σκαναρίσματος του QR code του εγγράφου, όσο και επιβεβαίωσης εγγραφής στο Μητρώο. Όσοι πωλούν τα σχετικά προϊόντα οφείλουν να εγγραφούν στο alto.gov.gr έως τις 16 Απριλίου 2026.

1. Ποιος υποχρεούται να εγγραφεί στο Μητρώο;

Όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα μέσω του νόμιμου εκπροσώπου τους, που πωλούν και διαθέτουν προϊόντα καπνού, αλκοόλ και λοιπά μη καπνικά προϊόντα υποχρεούνται να εγγραφούν στο Μητρώο.

2. Πώς μπορώ να συνδεθώ στο Μητρώο;

 Η σύνδεση γίνεται μέσω του gov.gr με τους κωδικούς TaxisΝet. Για ατομικές επιχειρήσεις χρησιμοποιείται το ΑΦΜ πολιτών, ενώ για νομικά πρόσωπα το ΑΦΜ επιχειρήσεων.

3. Τι στοιχεία πρέπει να δηλώσω για κάθε υποκατάστημα;

Για κάθε υποκατάστημα πρέπει να δηλώσετε το είδος του σημείου πώλησης, τα προϊόντα που διαθέτετε (καπνός, αλκοόλ, λοιπά μη καπνικά), τη διεύθυνση και την τοποθεσία στο χάρτη, καθώς και να δηλώσετε υπεύθυνα τη δήλωση συμμόρφωσης.

4. Μπορώ να δηλώσω περισσότερα από ένα υποκαταστήματα;

Ναι, μπορείτε να υποβάλετε ξεχωριστές δηλώσεις για πολλαπλά υποκαταστήματα. Η κατάσταση κάθε δήλωσης εμφανίζεται σε λίστα ανά υποκατάστημα.

5. Τι είναι το QR code που δημιουργείται μετά την υποβολή;

Μετά την υποβολή της δήλωσης, δημιουργείται πιστοποιητικό, το οποίο φέρει ένα μοναδικό QR code και πρέπει να αναρτηθεί στο κατάστημα. Σαρώνοντάς το, οι ελεγκτές και οι πολίτες μπορούν να δουν τα στοιχεία της δήλωσης και το επίσημο έγγραφο gov.gr.

6. Μπορώ να επικαιροποιήσω ή να ακυρώσω μια δήλωση;

Ναι, μπορείτε να επικαιροποιήσετε τα δηλωθέντα στοιχεία λόγω μεταβολών, καθώς και να ακυρώσετε μια δήλωση από το σύστημα (π.χ. αν δεν ασκείτε πλέον τη δραστηριότητα).

7. Τι έλεγχοι γίνονται κατά τη σύνδεση στο Μητρώο;

Το Μητρώο ελέγχει αυτόματα αν το ΑΦΜ είναι συνδεδεμένο με ατομική επιχείρηση, ανακτά στοιχεία επικοινωνίας από το ΕΜΕΠ, και επιβεβαιώνει την ύπαρξη των κατάλληλων ΚΑΔ από την ΑΑΔΕ.

8. Ποιες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στο ευρύ κοινό;

Το ευρύ κοινό μπορεί να δει μέσω του gov.gr το ΑΦΜ και την επωνυμία της επιχείρησης, τη δραστηριότητα (ΚΑΔ), το είδος προϊόντων, τη διεύθυνση υποκαταστήματος, καθώς και χάρτη με τα σημεία πώλησης.

9. Μέχρι πότε πρέπει να ολοκληρώσω την εγγραφή μου;

Παρέχεται μεταβατική περίοδος εγγραφής έως την 16η Απριλίου 2026 για την ομαλή μετάβαση στο Μητρώο.

10. Πώς πραγματοποιείται ο έλεγχος από τις αρμόδιες Αρχές;

Σε περίπτωση ελέγχου, οι ελεγκτές μπορούν να σαρώσουν το QR code που είναι αναρτημένο στο κατάστημα ή να αναζητήσουν την επιχείρησή σας κατά ΑΦΜ στο Μητρώο για να επαληθεύσουν τη δήλωσή σας και τα δηλωμένα προϊόντα.

Β) Ρυθμίσεις για την είσοδο ανηλίκων σε χώρους διασκέδασης – Ηλεκτρονική πλατφόρμα αναγγελίας ιδιωτικών εκδηλώσεων (events.gov.gr)

Η είσοδος και παραμονή ανηλίκων σε αμιγή μπαρ και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η διεξαγωγή ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις: να πραγματοποιούνται σε οριοθετημένους χώρους, να διεξάγονται εκτός ωραρίου λειτουργίας του καταστήματος και εφόσον έχουν προηγουμένως δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα events.gov.gr.

1. Ποιος υποχρεούται να χρησιμοποιήσει την πλατφόρμα;

Τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που προσφέρουν ή διαθέτουν χώρους διοργάνωσης εκδηλώσεων υποχρεούνται να υποβάλουν την αναγγελία της σχετικής ιδιωτικής εκδήλωσης, δηλώνοντας τα απαραίτητα στοιχεία για τη δημιουργία του ιδιωτικού συμφωνητικού.

2. Πώς μπορώ να συνδεθώ στην πλατφόρμα;

Η σύνδεση γίνεται μέσω του gov.gr με κωδικούς Taxisnet. Για ατομικές επιχειρήσεις με ΑΦΜ πολιτών και για νομικά πρόσωπα με ΑΦΜ επιχειρήσεων.

 3. Τι στοιχεία πρέπει να συμπληρώσω για μια εκδήλωση;

 Πρέπει να συμπληρώσετε την ημερομηνία και ώρα έναρξης και λήξης της εκδήλωσης, τον τίτλο της εκδήλωσης, την αίθουσα (προαιρετικά), το ΑΦΜ του νόμιμου εκπροσώπου του χώρου, το ΑΦΜ και όνομα του διοργανωτή, καθώς και υπεύθυνη δήλωση συμμόρφωσης. Επισημαίνεται ότι η ημερομηνία έναρξης της εκδήλωσης πρέπει να είναι τουλάχιστον 48 ώρες από την αναγγελία.

 4. Τι συμβαίνει μετά την υποβολή της δήλωσης;

 Μετά την υποβολή, δημιουργείται αυτόματα ένα έγγραφο ιδιωτικού συμφωνητικού από το gov.gr μεταξύ του ΑΦΜ του νόμιμου εκπροσώπου του χώρου και του ΑΦΜ του διοργανωτή της εκδήλωσης.

 5. Πώς υπογράφεται το ιδιωτικό συμφωνητικό;

Ο νόμιμος εκπρόσωπος του χώρου λαμβάνει σύνδεσμο (URL) για να υπογράψει το συμφωνητικό μέσω της Θυρίδας Πολίτη του gov.gr. Παράλληλα, ο διοργανωτής λαμβάνει αυτόματη ειδοποίηση, εφόσον είναι εγγεγραμμένος στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (emep.gov.gr), για να προχωρήσει και αυτός στην υπογραφή του συμφωνητικού, το οποίο βρίσκεται στη Θυρίδα Πολίτη του gov.gr.

6. Πού αποθηκεύεται το οριστικοποιημένο έγγραφο;

Μετά την ολοκλήρωση των υπογραφών, το έγγραφο λαμβάνει χρονοσήμανση από το gov.gr και τοποθετείται στη Θυρίδα gov.gr και των δύο αντισυμβαλλόμενων.

7. Μπορώ να ακυρώσω μια αναγγελία;

Ναι, μπορείτε να ακυρώσετε μια αναγγελία από την πλατφόρμα.

8. Μπορώ να αποθηκεύσω προσωρινά μια αναγγελία;

Ναι, η αναγγελία μπορεί να αποθηκεύεται προσωρινά μέχρι την τελική υποβολή της. Η λίστα εκκρεμών και οριστικών αναγγελιών εμφανίζεται μετά τη σύνδεσή σας στην πλατφόρμα.

9. Τι πρέπει να κάνω σε περίπτωση ελέγχου;

Σε περίπτωση ελέγχου, τα μέρη του συμφωνητικού θα πρέπει να παρουσιάζουν το υπογεγραμμένο έγγραφο του gov.gr προκειμένου να γίνει ο έλεγχος εγκυρότητάς του με τη συνήθη διαδικασία.

10. Ποιες αναφορές είναι διαθέσιμες για τους ελεγκτές;

Οι ελεγκτές μπορούν να κάνουν αναζήτηση κατά ΑΦΜ ιδιοκτήτη ή διοργανωτή και να δουν καταστάσεις εκδηλώσεων σε περιοχές που εμπίπτουν στην κατά τόπο αρμοδιότητά τους.

Ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης

Το νέο θεσμικό πλαίσιο ρυθμίζει ειδικά τα ηλεκτρικά θερμαινόμενα προϊόντα χωρίς καπνό, τα προϊόντα νικοτίνης και τα σακουλάκια νικοτίνης. Τα προϊόντα αυτά απαγορεύεται να πωλούνται σε ανηλίκους, δεν μπορούν να διατίθενται μέσω αυτόματων πωλητών, οφείλουν να τοποθετούνται σε ειδικές προθήκες εντός καταστημάτων και να διατίθενται μόνο μέσω υπαλλήλου.

Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Environmental Science & Technology», αναλύθηκαν περισσότερες από 200.000 γεννήσεις στη Νότια Καλιφόρνια την περίοδο 2006-2014. Η μελέτη επικεντρώθηκε αποκλειστικά στην Καλιφόρνια, η οποία βρίσκεται στην πρώτη θέση στις ΗΠΑ τόσο ως προς τις ετήσιες εκτάσεις που καίγονται από πυρκαγιές όσο και ως προς τα ποσοστά διαγνώσεων αυτισμού στην παιδική ηλικία.

   Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα παιδιά, των οποίων οι μητέρες εκτέθηκαν σε καπνό από δασικές πυρκαγιές κατά το τρίτο τρίμηνο της κύησης, είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν με αυτισμό έως την ηλικία των πέντε ετών.

   Η ισχυρότερη συσχέτιση παρατηρήθηκε στις μητέρες που εκτέθηκαν σε περισσότερες από δέκα ημέρες καπνού κατά το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Σε αυτή την ομάδα, τα παιδιά παρουσίασαν κατά 23% υψηλότερο κίνδυνο διάγνωσης αυτισμού σε σύγκριση με εκείνα των οποίων οι μητέρες δεν είχαν εκτεθεί ποτέ σε καπνό από πυρκαγιές κατά τη διάρκεια της κύησης.

   Οι μητέρες παιδιών που διαγνώστηκαν με αυτισμό έτειναν να είναι μεγαλύτερες σε ηλικία, πιο πιθανό να μην είχαν ποτέ προηγούμενη εγκυμοσύνη και είχαν υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης διαβήτη και παχυσαρκίας πριν από την εγκυμοσύνη.

   Οι ερευνητές τονίζουν ότι ένας αυξανόμενος αριθμός ερευνών έχει συνδέσει την προγεννητική έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση με τον κίνδυνο αυτισμού, με τα βαρέα μέταλλα στα αιωρούμενα σωματίδια να θεωρούνται συχνά πιθανός υπεύθυνος παράγοντας. Η πιθανή συσχέτιση κατά το τρίτο τρίμηνο συμφωνεί με μελέτη του Πανεπιστημίου Harvard το 2021, η οποία επίσης διαπίστωσε αυξημένο κίνδυνο αυτισμού σε παιδιά, που συνδέεται με την έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση στα τελευταία στάδια της εγκυμοσύνης, μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από ταχεία ανάπτυξη και ωρίμανση του εγκεφάλου του εμβρύου.

   Πάντως, οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν μια οριστική σύνδεση των πυρκαγιών με τον αυτισμό, αλλά προστίθενται στα αυξανόμενα στοιχεία που καταδεικνύουν τις αρνητικές επιπτώσεις των ατμοσφαιρικών ρύπων στη νευρολογική ανάπτυξη του εμβρύου.

Ειδικότερα, πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου, 6 Δεκεμβρίου 2025, πραγματοποιήθηκαν στοχευμένοι έλεγχοι σε τρία κέντρα διασκέδασης- μπαρ, σε δύο από τα οποία εντοπίστηκαν 7 ανήλικοι, στους οποίους είχε επιτραπεί η είσοδος και παραμονή.

Η δράση υλοποιήθηκε από αστυνομικούς της Υποδιεύθυνσης Προστασίας Ανηλίκων, του Τμήματος Δίωξης Εκβιαστών της Δ.Α.Ο.Ε., της Ο.Π.Κ.Ε., καθώς και αρμόδιους υπαλλήλους του Γενικού Χημείου του Κράτους της Α.Α.Δ.Ε. σε διάφορες περιοχές της Αττικής.

Κατόπιν αυτού, συνελήφθησαν ιδιοκτήτης και προσωρινά υπεύθυνος, αντίστοιχα, των καταστημάτων, ενώ παράλληλα λήφθηκαν δείγματα από φιάλες αλκοολούχων ποτών, τα οποία θα αποσταλούν στο Γενικό Χημείο του Κράτους για εργαστηριακή εξέταση.

Σημειώνεται ότι, οι ανήλικοι, που εντοπίστηκαν στα καταστήματα, παραδόθηκαν από την Υποδιεύθυνση Προστασίας Ανηλίκων στους κηδεμόνες τους. Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στην αρμόδια εισαγγελική Αρχή.

«Τα εργαλεία αυτά θα σώσουν τις ζωές των παιδιών μας, το ιερότερο πράγμα που έχει μια κοινωνία», είπε ξεκινώντας την παρουσίαση ο υπουργός Υγείας, Αδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος μεταξύ άλλων σημείωσε πως «εμείς φτιάξαμε τον νόμο, το υπ. Ψηφιακής Διακυβέρνησης έφτιαξε τα εργαλεία και η αστυνομία θα τα εφαρμόσει».

«Από σήμερα θα υπάρχει μια ιχνηλάτηση για να γνωρίζουμε ποιος και πού έχει ευθύνη. Όσο αυξάνεται η επιτήρηση τόσο κάνεις κάποιον πιο προσεκτικό για την εφαρμογή του νόμου», πρόσθεσε ο κ. Γεωργιάδης σε άλλο σημείο της παρουσίασης.

Αξίζει να σημειωθεί πως για τους παραβάτες θα υπάρχουν αυστηρές κυρώσεις ενώ οι απαγορεύσεις ισχύουν «ακόμα και στις ιδιωτικές εκδηλώσεις».

Αναλυτικότερα:

• δεν επιτρέπεται η πώληση αλκοόλ ή καπνικών σε ανηλίκους
• προβλέπονται ποινικές κυρώσεις με φυλάκιση έως 3 έτη και αυτόφωρο
• επιβάλλονται πρόστιμα έως 10.000 ευρώ
• σε περίπτωση υποτροπής προβλέπεται ανάκληση έως και οριστική αφαίρεση άδειας λειτουργίας

«Μέχρι σήμερα ήταν σε γκρίζα ζώνη οι έλεγχοι για εκδηλώσεις από συλλόγους γονέων, 15μελη ή φροντιστήρια» σημείωσε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, προχωρώντας στην παρουσίαση των τριών ψηφιακών εργαλείων:

Ως προς τις εκδηλώσεις, πλέον οι επιχειρηματίες θα μπαίνουν στο events.gov.gr και θα δηλώνουν την επιχείρησή τους, χρησιμοποιώντας τους κωδικούς Taxisnet. Θα καταχωρούν το κατάστημα, τις ημερομηνίες της εκδήλωσης και τα στοιχεία του διοργανωτή με ΑΦΜ, ώστε να υπάρχει έγκριση από τον ίδιο.

«Στην πραγματικότητα κάνουμε ένα ιδιωτικό συμφωνητικό μέσω gov.gr», σημείωσε ο κ. Παπαστεργίου. Στο τέλος της διαδικασίας παράγεται QR code, το οποίο επιτρέπει στην αστυνομία να ελέγχει ότι η εκδήλωση έχει έγκριση, χωρίς όμως να επιτρέπεται η πώληση αλκοόλ σε ανηλίκους.

Δεύτερο εργαλείο είναι το μητρώο καταστημάτων ψηφιακών και φυσικών για πώληση αλκοόλ, καπνικών προϊόντων ή άτμισης. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να επισκεφθούν το alto.gov.gr μέχρι 31 Ιανουαρίου 2026 και δηλώνουν τα καταστήματα και τα προϊόντα που πωλούν.

Τέλος, το τρίτο εργαλείο είναι η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας. Οποιος θέλει να αγοράσει αλκοόλ ή καπνό θα πρέπει να δείχνει την νέα ταυτότητα και θα υπάρχει ενημέρωση στο Gov.gr wallet για να υπάρχει η επιλογή έλεγχος ηλικίας.

Ο πωλητής δεν θα χρειάζεται να συνδεθεί. Θα εμφανίζεται ένα QR Code και αν κάποιος είναι ανήλικος, θα βγαίνει ένα κόκκινο σήμα που θα δείχνει ότι ο υποψήφιος αγοραστής είναι κάτω των 18.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Το πρώτο εργαλείο αφορά την ψηφιακή δήλωση ιδιωτικών εκδηλώσεων μέσω events.gov.gr, όπου οι επιχειρηματίες καταχωρούν στοιχεία της εκδήλωσης, τους διοργανωτές με ΑΦΜ και παράγεται QR code για έλεγχο από την αστυνομία. Ο μηχανισμός εξασφαλίζει ότι δεν πωλείται αλκοόλ σε ανηλίκους.

Το δεύτερο εργαλείο είναι το μητρώο καταστημάτων ψηφιακών και φυσικών που πωλούν αλκοόλ, καπνό ή προϊόντα άτμισης. Η εγγραφή στο alto.gov.gr πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2026, με καταγραφή καταστημάτων και προϊόντων.

Το τρίτο εργαλείο είναι η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας, συμβατή με GDPR, όπου οι αγοραστές δείχνουν την νέα ταυτότητα μέσω Gov.gr wallet. Το σύστημα εμφανίζει QR Code και κόκκινο σήμα αν ο χρήστης είναι κάτω των 18 ετών. Ο πωλητής δεν χρειάζεται να συνδεθεί, διασφαλίζοντας αξιοπιστία και απλότητα.

Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, αναφερόμενος στη σημερινή παρουσίαση, τόνισε:

«Μετά την ψήφιση του νόμου μας το καλοκαίρι, όπου αυστηροποιήσαμε το πλαίσιο για την κυκλοφορία καπνικών προϊόντων και αλκοόλ και επιβεβαιώσαμε την πλήρη απαγόρευση πρόσβασης σε ανηλίκους, συνεχίζουμε σήμερα τη μεταρρύθμιση με τις ειδικές ηλεκτρονικές πλατφόρμες. Σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία – Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Προστασίας του Πολίτη – δημιουργούμε μηχανισμούς που θα επιτρέπουν έλεγχο σε πραγματικό χρόνο, ώστε να διασφαλίσουμε ότι τα προϊόντα αυτά δεν θα καταλήγουν σε χέρια ανηλίκων. Ευχαριστώ θερμά τους αρμόδιους Υπουργούς για τη συμβολή τους».

Από την πλευρά του, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου ανέδειξε τον κρίσιμο ρόλο της τεχνολογίας στην προστασία της νεολαίας:

«Η προστασία των παιδιών μας από την αγορά καπνικών προϊόντων και αλκοόλ αποτελεί συλλογική ευθύνη και περνά μέσα από σύγχρονες ψηφιακές λύσεις. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, αναπτύξαμε τρία εργαλεία που είναι πλέον έτοιμα για άμεση εφαρμογή: την καταγραφή όλων των σημείων πώλησης, τη δημιουργία μητρώου για ιδιωτικές εκδηλώσεις στις οποίες παρευρίσκονται παιδιά και – το σημαντικότερο – την επαλήθευση ηλικίας μέσω της ψηφιακής ταυτότητας. Πρόκειται για τρία μέτρα που τίθενται άμεσα στη διάθεση της κοινωνίας και των παιδιών μας».

Στην ενημέρωση συμμετείχε και ο Υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος, ο οποίος στάθηκε ιδιαίτερα στους κινδύνους που εγκυμονεί ο εθισμός στην ανηλικότητα:

«Ο εθισμός σε τόσο νεαρή ηλικία υπονομεύει το μέλλον της νέας γενιάς αλλά και της κοινωνίας στο σύνολό της. Είναι ζωτικής σημασίας να προστατεύσουμε τα παιδιά μέχρι την ενηλικίωσή τους, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν ώριμες και υπεύθυνες αποφάσεις για τη ζωή τους».

Ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Τάξης, Παναγιώτης Στάθης, σημείωσε ότι από 7 Ιουλίου έως 31 Οκτωβρίου 2025 η ΕΛΑΣ πραγματοποίησε 35.018 ελέγχους, με 195 συλλήψεις και 95 πρόστιμα, ενώ 101 αφορούσαν πώληση αλκοόλ σε ανηλίκους. Οι βεβαιώσεις παραμέλησης ανηλίκου αυξήθηκαν κατά 50% σε σχέση με το 2024.

Τα νέα ψηφιακά εργαλεία που θα αυξήσουν την αποτελεσματικότητα των ελέγχων για την απαγόρευση πώλησης αλκοολούχων ποτών και καπνικών προϊόντων σε ανήλικους παρουσιάστηκαν τη Δευτέρα, κατά τη διάρκεια σύσκεψης υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, στο Μέγαρο Μαξίμου.

Σύμφωνα με τις κυβερνητικές ανακοινώσεις η πρώτη εφαρμογή είναι ένα ηλεκτρονικό μητρώο όπου επιχειρήσεις που φιλοξενούν ιδιωτικές εκδηλώσεις στις οποίες συμμετέχουν ανήλικοι θα πρέπει να τις αναγγέλουν εκ των προτέρων. Η καταχώριση θα γίνεται στο gov.gr από τον νόμιμο εκπρόσωπο της οικοδέσποινας επιχείρησης και θα περιλαμβάνει τον τύπο της εκδήλωσης, για παράδειγμα αν πρόκειται για χορό ή γιορτή αποφοίτησης, όπως και την ημερομηνία διεξαγωγής.

Η υποβολή της αναγγελίας, η οποία θα πρέπει στη συνέχεια να επιβεβαιωθεί από τον πελάτη που διοργανώνει την εκδήλωση, θα δημιουργεί αυτόματα ιδιωτικό συμφωνητικό ανάμεσα στους δύο συμβαλλόμενους.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με το Μαξίμου, θα διευκολυνθούν οι στοχευμένοι έλεγχοι και θα αποτραπεί το φαινόμενο όπου καταστήματα που πωλούν αλκοόλ επιτρέπουν εκτάκτως την είσοδο ανηλίκων, στο πλαίσιο αδήλωτων ιδιωτικών εκδηλώσεων, με συνέπεια σε ορισμένες περιπτώσεις να διαπιστώνεται παράκαμψη του νόμου.

Το δεύτερο εργαλείο είναι ένα ηλεκτρονικό μητρώο ελέγχου προϊόντων καπνού και αλκοόλ. Κάθε κατάστημα που εμπορεύεται καπνικά ή αλκοολούχα ποτά θα πρέπει να δηλώσει, με μία πολύ απλή και σύντομη διαδικασία στο gov.gr, τους τύπους των προϊόντων που πουλά, για παράδειγμα τσιγάρα και είδη θερμαινόμενου καπνού. Αμέσως μετά θα λαμβάνει ένα έγγραφο με μοναδικό κωδικό QR, που θα πιστοποιεί την εγγραφή στο μητρώο και τα προϊόντα που δηλώθηκαν.

Έτσι θα «χαρτογραφηθούν» πανελλαδικά όλα τα σημεία πώλησης καπνικών και ποτών με αλκοόλ, ενώ θα καταστούν δυνατοί οι εύκολοι έλεγχοι, καθώς οι ελεγκτές θα γνωρίζουν ποια αγαθά έχει δηλώσει ότι διαθέτει το κάθε κατάστημα.

Η πλήρης εφαρμογή του μητρώου για τα σημεία πώλησης θα αρχίσει μετά από μία περίοδο κατά την οποία οι ιδιοκτήτες θα έχουν περιθώριο να φροντίσουν για την εγγραφή των επιχειρήσεών τους.

Η τρίτη εφαρμογή είναι ένας ασφαλής μηχανισμός επαλήθευσης της ηλικίας πελάτη που θέλει να αγοράσει καπνικά προϊόντα ή αλκοολούχα ποτά από οποιοδήποτε φυσικό κατάστημα λιανικής. Βασίζεται στο σύστημα επαλήθευσης που έχει ήδη σχεδιαστεί για την εφαρμογή KidsWallet.

Ο έλεγχος θα γίνεται εύκολα από τον πωλητή, ο οποίος απλώς θα σκανάρει έναν κωδικό QR μέσω των εφαρμογών Gov.gr Wallet και KidsWallet και θα λαμβάνει αμέσως ενημέρωση για το εάν ο επίδοξος αγοραστής είναι ανήλικος, με απόλυτη ασφάλεια για τα προσωπικά δεδομένα κάθε πολίτη. Στο ηλεκτρονικό εμπόριο θα εφαρμόζεται αυτόματα ο ίδιος έλεγχος, στη σελίδα του πωλητή θα εμφανίζεται ο κωδικός QR και ο αγοραστής θα τον σκανάρει με το κινητό του, μέσω των Wallets Gov.gr και Kids.

Μητσοτάκης: Αξιοποιούμε όλα τα εργαλεία τα οποία έχουμε στη διάθεσή μας,

«Τον Ιούλιο η κυβέρνησή μας ψήφισε έναν πολύ σημαντικό νόμο με τον οποίον απαγορεύεται πια η διάθεση καπνικών προϊόντων και αλκοόλ στους ανήλικους. Έχει έρθει η ώρα να αξιοποιήσουμε όλα τα εργαλεία τα οποία έχουμε στη διάθεσή μας, έτσι ώστε να δώσουμε στους ελεγκτικούς μηχανισμούς και στην Ελληνική Αστυνομία τη δυνατότητα να εφαρμοστεί αυτός ο νόμος” τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και πρόσθεσε.

“Να σταθώ ιδιαίτερα στο ψηφιακό εργαλείο επιβεβαίωσης της πραγματικής ηλικίας του υποψήφιου αγοραστή τέτοιων προϊόντων. Η τεχνολογία πια μας δίνει τη δυνατότητα να μπορεί αυτή η επαλήθευση να γίνει πολύ εύκολα.

Να επισημάνω ότι στα ζητήματα της ψηφιακής επαλήθευσης της ηλικίας των Ελλήνων πολιτών, η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της Ευρώπης. Η τεχνολογία αυτή θα μας είναι εξαιρετικά χρήσιμη για όποιες αποφάσεις πάρουμε σχετικά με την πρόσβαση των ανηλίκων και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οπότε αναμένω και εγώ από τα συναρμόδια Υπουργεία, αφού τα ευχαριστήσω και πάλι για την εξαιρετική συνεργασία, την πλήρη εφαρμογή των αποφάσεων που πήραμε σήμερα και βέβαια να σταθώ και στην ανάγκη της όσο το δυνατόν καλύτερης ενημέρωσης της κοινωνίας και των γονέων, οι οποίοι και αυτοί αναλαμβάνουν το μερίδιο που τους αναλογεί έτσι ώστε να μπορούμε όλοι μαζί να προστατεύσουμε τα παιδιά μας από τους κινδύνους του εθισμού στο κάπνισμα και στην κατανάλωση αλκοόλ”.

Δηλώσεις Γεωργιάδη, Χρυσοχοΐδη, Παπαστεργίου

Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε: «Μετά την ψήφιση του νόμου μας το καλοκαίρι, όπου αυστηροποιήσαμε το πλαίσιο για την κυκλοφορία των καπνικών προϊόντων και του αλκοόλ και την απαγόρευση στους ανηλίκους, σε συνεργασία με τα δύο συναρμόδια Υπουργεία, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, ολοκληρώνουμε τη μεταρρύθμιση με τις ειδικές ηλεκτρονικές πλατφόρμες που θα επιτρέψουν τον έλεγχο σε πραγματικό χρόνο, ώστε να εξασφαλίσουμε ότι οι ανήλικοι δεν θα έχουν πρόσβαση σε αυτά τα προϊόντα που απαγορεύεται να καταναλώνουν Και ευχαριστώ πολύ τους αρμόδιους Υπουργούς γι’ αυτό».

Ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης ανέφερε: «Με τον νέο νόμο η Ελληνική Αστυνομία αναλαμβάνει και αυτή, μαζί με τις υπόλοιπες υπηρεσίες, ελέγχους σε όλα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος για την παροχή αλκοόλ σε ανήλικους. Συνεπώς, τα παιδιά, οι γονείς, ο κάθε πολίτης μπορούν να απευθύνονται στην Αστυνομία, είτε μέσω της εφαρμογής SAFE.YOUth που μπορούν να κατεβάζουν στο κινητό τους είτε μέσα από τον πενταψήφιο αριθμό “10201”, να καταγγείλουν εκείνους τους επαγγελματίες, όσους προσφέρουν αλκοόλ σε ανήλικους».

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου τόνισε: «Η προστασία των παιδιών μας από την αγορά καπνικών προϊόντων και πώλησης αλκοόλ είναι ευθύνη όλων και είναι κάτι το οποίο περνάει και από ψηφιακές λύσεις, τις οποίες το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και Προστασίας του Πολίτη, πλέον έχει έτοιμες.Η καταγραφή όλων των σημείων πώλησης τέτοιων προϊόντων, η δημιουργία ενός μητρώου για ιδιωτικές εκδηλώσεις στις οποίες πηγαίνουν παιδιά, αλλά κυρίως η επαλήθευση ηλικίας της ψηφιακής ταυτότητας είναι τα τρία μέτρα τα οποία είναι έτοιμα και έρχονται πλέον προς όφελος των παιδιών μας πάρα πολύ άμεσα».

Το σημαντικότερο εργαλείο είναι το ψηφιακό μητρώο ελέγχου προϊόντων καπνού, αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών ειδών που θα τεθεί σύντομα σε λειτουργία. Μέσω αυτής της πλατφόρμας, όλες οι επιχειρήσεις που διαθέτουν τέτοια προϊόντα υποχρεούνται να καταχωρίζουν τις δραστηριότητές τους και τον τόπο πώλησης. Θα καταγράφονται τα στοιχεία των φυσικών και νομικών προσώπων και των σημείων διάθεσης, απαγορεύοντας την πώληση από όσους δεν είναι εγγεγραμμένοι. Ουσιαστικό πλεονέκτημα του μητρώου είναι η διαφάνεια και η άμεση διασύνδεση με τις αρμόδιες αρχές, όπως η ΕΛ.ΑΣ. και οι Υγειονομικές Υπηρεσίες.

Η καταγραφή αυτή θα επιτρέπει να γίνεται διαρκής έλεγχος και παρακολούθηση, αποτρέποντας παραβάσεις και διασφαλίζοντας ότι ο Νόμος εφαρμόζεται στον πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, με τη δημιουργία ενός χάρτη ελέγχου, που αφορά περισσότερο στο Υπουργεία Υγείας και την ΕΛΑΣ, θα επιχειρηθεί να παταχθεί το παρεμπόριο, δεδομένου ότι τα περισσότερα προϊόντα άτμισης, εισάγονται με την ένδειξη ότι πρόκειται για… παιχνίδια!

Επιπλέον, η νομοθεσία προβλέπει την υποχρέωση των ιδιωτικών κέντρων διασκέδασης, μπαρ και κέντρων ψυχαγωγίας να δηλώνουν ηλεκτρονικά κάθε εκδήλωση που φιλοξενεί ανηλίκους. Οι υπεύθυνοι οφείλουν να αναγγείλουν, μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας την ημέρα και την ώρα που η ιδιωτική εκδήλωση πρόκειται να διεξαχθεί στο κατά τόπους αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα ή Λιμενική Αρχής, ενώ παράλληλα θα παράγεται και μια σύμβαση μεταξύ των δύο πλευρών που θα επιβεβαιώνει ότι η εκδήλωση αφορά ανήλικους και ότι δεν προβλέπεται τυχόν πώληση ή παρουσίαση προϊόντων καπνού και αλκοόλ στον χώρο. Να σημειωθεί ότι πρόσβαση στα στοιχεία που υποβάλλονται ψηφιακά μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας έχουν οι εξουσιοδοτημένοι υπάλληλοι του αρμόδιου Αστυνομικού Τμήματος ή Λιμενικής Αρχής.

«Η προστασία των παιδιών μας, τόσο στο αναλογικό όσο και στο ψηφιακό περιβάλλον είναι θέμα ευθύνης. Αξιοποιούμε την τεχνολογία και δίνουμε λύσεις στο μείζον θέμα της πώλησης προϊόντων καπνού και αλκοόλ σε ανήλικους. Προχωρούμε στη δημιουργία του Ψηφιακού Μητρώου Ελέγχου Προϊόντων Καπνού και Αλκοόλ, ενός σύγχρονου εργαλείου διαφάνειας και εποπτείας, όπως προβλέπεται στον πρόσφατο νόμο του Υπ. Υγείας. Κάθε επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην πώληση προϊόντων καπνού, άτμισης ή αλκοόλ, οφείλει να καταχωρείται υποχρεωτικά σε αυτό. Οι αγορές θα πραγματοποιούνται με επίδειξη της ψηφιακής ταυτότητας, η οποία επαληθεύεται ως προς τη γνησιότητά της. Παράλληλα, θέτουμε σε λειτουργία την ηλεκτρονική πλατφόρμα αναγγελίας ιδιωτικών εκδηλώσεων, μέσω της οποίας οι επιχειρήσεις θα δηλώνουν προκαταβολικά εκδηλώσεις που αφορούν σε ανήλικους. Σε μια εποχή που η τεχνολογία και η κοινωνία μεταβάλλονται με ταχύτητα, οφείλουμε να είμαστε εκεί, δίπλα στα παιδιά και τους γονείς, με απλές εύχρηστες και αποτελεσματικές ψηφιακές λύσεις», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου.

Με την υιοθέτηση αυτών των ψηφιακών συστημάτων, οι αρμόδιες υπηρεσίες επιδιώκουν να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και να διασφαλίσουν την αυστηρή τήρηση της νομοθεσίας. Η εφαρμογή των ψηφιακών εργαλείων στοχεύει στη στενή παρακολούθηση και τον έλεγχο της διανομής και πώλησης προϊόντων καπνού, αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών ειδών, με στόχο τελικά την προστασία της δημόσιας υγείας και ιδιαιτέρως των ανηλίκων.

Ο ψηφιακός αυτός μηχανισμός αναμένεται να αποτρέψει τις παράνομες πρακτικές, να ενισχύσει την διαφάνεια και να επιτρέψει την καταπολέμηση του παράνομου εμπορίου και της μη ρυθμισμένης διανομής. Επιπλέον, η διαλειτουργικότητα και η αυστηρή τήρηση των διαδικασιών προσφέρουν μια πιο αποτελεσματική και γρήγορη λύση για την αντιμετώπιση τυχόν παραβάσεων, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της δημόσιας υγείας και της κοινωνικής ευθύνης. 

Οι επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν στις νέες ψηφιακές απαιτήσεις, ενώ οι αρμόδιες αρχές προετοιμάζονται να αυξήσουν τους ελέγχους και τις δράσεις επιβολής. Αυτό το ολοκληρωμένο ψηφιακό οικοσύστημα αναμένεται να αποτελέσει το θεμέλιο για μια πιο αυστηρή και αποτελεσματική νομοθεσία που θα προστατεύει ουσιαστικά τους ανηλίκους από την πρόσβαση σε προϊόντα που επιβαρύνουν την υγεία τους.

Οι παρεμβάσεις του υπουργού επικεντρώθηκαν στη νέα πρόταση για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καπνικά προϊόντα, στη σύσταση για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU), καθώς και στις εξελίξεις γύρω από τα σταθερά κρυπτονομίσματα (stablecoins).

Κατά τη συνεδρίαση του ECOFIN, οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις για τη νέα πρόταση Οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στον καπνό και στα συναφή με τον καπνό προϊόντα.

Ο κ. Πιερρακάκης επέμεινε ότι «η δημόσια υγεία αποτελεί θεμελιώδη, υπαρξιακή προτεραιότητα». Ωστόσο, εξέφρασε επιφυλάξεις για την προοπτική μιας υπέρμετρης και απότομης αύξησης των φόρων στα καπνικά προϊόντα:

«Σύμφωνα με την εμπειρία μας στην Ελλάδα και, λαμβάνοντας υπόψη τη γεωγραφική μας θέση, έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν ότι η ασύμμετρη αύξηση αυτών των φορολογικών συντελεστών οδηγεί σε καταγραφή αύξησης του λαθρεμπορίου», είπε ο υπουργός και συνέχισε: «Ταυτόχρονα, αν οι τιμές, τόσο στα παραδοσιακά όσο και στα καινοτόμα προϊόντα, αυξηθούν απότομα και περισσότερο απ’ όσο μπορεί να αντέξει η αγορά, θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν η επίδραση στην εξίσωση της ανταγωνιστικότητας. Μια εξίσωση που αγγίζει τις επενδύσεις και τις εξαγωγές. Οφείλουμε, λοιπόν, να λάβουμε όλα αυτά κατά νου. Ίσως θα μπορούσαμε να εξετάσουμε ευρύτερες μεταβατικές περιόδους στην εφαρμογή των μέτρων, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος χωρίς να διαταραχθεί η αγορά».

Για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων: «Χρειαζόμαστε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές»

Στο επίκεντρο βρέθηκε επίσης η συζήτηση για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU). «Χρειαζόμαστε μία ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Και ο μόνος τρόπος να το πετύχουμε αυτό είναι να προχωρήσουμε όσο το δυνατόν ταχύτερα με την υλοποίηση των συστάσεων που προωθείτε», υπογράμμισε ο κ. Πιερρακάκης.

Ο υπουργός τόνισε την ανάγκη για μεγαλύτερη ενοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών και για κοινή δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σημειώνοντας: «Το κόστος ευκαιρίας αυτής της καθυστέρησης είναι τεράστιο, επομένως, πρέπει να προχωρήσουμε. Η έκθεση Ντράγκι το αποτυπώνει με σαφήνεια και το ΔΝΤ από πλευράς του, υπολογίζει όλα τα διασυνοριακά εμπόδια για τα οποία συζητάμε εδώ και μήνες».

Ο κ. Πιερρακάκης, θέλοντας να στείλει ένα μήνυμα στους Ευρωπαίους συναδέλφους του, υπογράμμισε τα εξής: «Ως κυβέρνηση, είμαστε απολύτως ανοιχτοί να συζητήσουμε διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές. Αν θέλουμε να πετύχουμε, δεν χρειαζόμαστε απλώς εθνικούς “πρωταθλητές” κρατών-μελών. Χρειαζόμαστε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές».

Αναφερόμενος στην εμπειρία της Ελλάδας, ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα διασυνοριακών συγχωνεύσεων και εξαγορών σε διάστημα μόλις επτά μηνών. Όπως είπε :«Το πρώτο είναι η πρόταση της Euronext για την εξαγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Το δεύτερο είναι η πρόταση της UniCredit για την απόκτηση ποσοστού άνω του 30% στην Alpha Bank, μιας από τις συστημικές μας τράπεζες. Και το τρίτο είναι η περίπτωση της ελληνικής τράπεζας Credia, που επιχείρησε να εξαγοράσει ποσοστό στην HSBC Bank στη Μάλτα».

Άρα, κατέληξε ο υπουργός, «αυτός είναι ο μόνος τρόπος να πετύχουμε την κρίσιμη κλίμακα που απαιτείται, για να αυξήσουμε την παραγωγικότητά μας και να επιτύχουμε τα επίπεδα ανάπτυξης που χρειάζονται οι κοινωνίες μας».

Για τα σταθερά κρυπτονομίσματα: «Πρέπει να βρούμε το σωστό σημείο ισορροπίας»

Στο Eurogroup της Πέμπτης συζητήθηκαν οι πρόσφατες εξελίξεις γύρω από τα σταθερά κρυπτονομίσματα (stablecoins). Ο υπουργός τόνισε: «Το ζήτημα των stablecoins απαιτεί να βρούμε το σωστό σημείο ισορροπίας ανάμεσα στα ρίσκα και στις ευκαιρίες. Είναι θεσμικό καθήκον ορισμένων φορέων να εστιάζουν στους κινδύνους, αλλά και άλλων να βλέπουν τις ευκαιρίες».

«Τα stablecoins δεν είναι πειραματικές τεχνολογίες. Αποτελούν πλέον ένα καθιερωμένο νομισματικό μέσο, το οποίο όμως οφείλει στο ευρωπαϊκό πλαίσιο να συμμορφώνεται με τη MiCA, τον ευρωπαϊκό κανονισμό για την αγορά των κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων. Στο πλαίσιο αυτό, δεν πρέπει να αποκλείσουμε την Ευρώπη με υπέρμετρους περιορισμούς από τον υπόλοιπο κόσμο. Η Ευρώπη πρέπει να εντάξει τα νέα νομισματικά εργαλεία σε ελεγχόμενο πλαίσιο συνεργασίας, με προσαρμογή στους ευρωπαϊκούς κανόνες», είπε χαρακτηριστικά ο Έλληνας υπουργός.

Συμμετοχή σε άτυπο γεύμα εργασίας του Competitiveness Lab

Στο περιθώριο των συνεδριάσεων, ο κ. Πιερρακάκης συμμετείχε σε άτυπο γεύμα εργασίας του Competitiveness Lab. Πρόκειται για πρωτοβουλία κρατών- μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο τη λήψη δράσεων για την εμβάθυνση της Ένωσης Αγορών Κεφαλαίων (Capital Markets Union).

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην προώθηση του Finance Europe Label, μιας ευρωπαϊκής ετικέτας για επενδυτικά προϊόντα, καθώς και στην πρόταση για τη δημιουργία ευρωπαϊκής πλατφόρμας τιτλοποίησης.

Ο υπουργός πραγματοποίησε, επίσης, διμερείς συναντήσεις με τον υπουργό Οικονομικών του Λουξεμβούργου Ζιλ Ροθ, και με τον υπουργό Οικονομικών της Ρουμανίας, Αλεξάντρου Ναζαρέ, με στόχο τον συντονισμό και την ανταλλαγή απόψεων για ζητήματα της ημερήσιας διάταξης των Συμβουλίων Eurogroup και ECOFIN.