Η αλλαγή αυτή σημαίνει ότι η τελική τιμή ενός πακέτου 20 τσιγάρων, που σήμερα στην Ελλάδα κοστίζει γύρω στα 4,60 ευρώ, θα μπορούσε να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 7 ευρώ, εκτός αν οι καπνοβιομηχανίες απορροφήσουν μέρος της αύξησης.

Στα θερμαινόμενα τσιγάρα, ο ελάχιστος ΕΦΚ προβλέπεται να αυξηθεί από 88 σε 155 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια, ενώ στα ηλεκτρονικά τσιγάρα ο φόρος στο υγρό ατμίσματος θα εκτοξευτεί από 10 σε 36 λεπτά ανά ml.

Η Κομισιόν έχει ήδη ανάψει το «πράσινο φως» από το καλοκαίρι για την αναθεώρηση της οδηγίας περί Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης, επικαλούμενη ότι το σχετικό πλαίσιο παραμένει αμετάβλητο εδώ και 15 χρόνια, ενώ στόχος είναι και η προστασία της δημόσιας υγείας.

Ωστόσο, δεν λείπουν και οι δημοσιονομικές σκοπιμότητες, καθώς η αύξηση της φορολογίας στα καπνικά προϊόντα θεωρείται εύκολη πηγή νέων εσόδων για τον κοινοτικό προϋπολογισμό.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης πρέπει να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 60% της μέσης λιανικής τιμής και να μην είναι μικρότερος από 90 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα.

Στην πράξη, καμία χώρα δεν βρίσκεται ακριβώς στα ελάχιστα όρια, με χώρες όπως Ιρλανδία, Γαλλία και Ολλανδία να επιβάλλουν υπερδιπλάσιους φόρους – και να αντιμετωπίζουν έντονα φαινόμενα λαθρεμπορίου.

Η Ελλάδα κινείται λίγο πάνω από τα ελάχιστα όρια, με 117,50 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, ενώ τα έσοδα του Δημοσίου από τους φόρους στα καπνικά υπολογίζονται σε πάνω από 2,3 δισ. ευρώ ετησίως.

Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά τη διάρκεια του τελευταίου ECOFIN, ζήτησε μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο ώστε να αποφευχθεί σοκ στην αγορά και στους καταναλωτές.

Παράλληλα, ανέδειξε το μείζον ζήτημα του λαθρεμπορίου, υπογραμμίζοντας ότι η υπερβολική αύξηση της φορολογίας θα ενισχύσει τα διεθνή κυκλώματα παράνομου εμπορίου.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρ Άσλεϊ Κλιφτ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο πνευμονολογικό περιοδικό «Thorax» (Θώρακας), μελέτησαν στοιχεία για 13.446 ανθρώπους που είχαν κάνει μοριακό τεστ για κορονοϊό. Οι 1.649 είχαν βγει θετικοί, ενώ στη συνέχεια, από αυτούς, οι 968 χρειάστηκαν εισαγωγή στο νοσοκομείο και οι 444 πέθαναν εξαιτίας της λοίμωξης Covid-19.

Πολύ χαμηλή προσέλευση για την τρίτη δόση – Πόσο προβληματίζει τους ειδικούς

Το 59% των συμμετεχόντων δεν είχαν ποτέ καπνίσει, το 37% ήταν πρώην καπνιστές και μόνο το 4% τρέχοντες καπνιστές, εκ των οποίων το 71% κάπνιζαν ένα έως 20 τσιγάρα τη μέρα και το 29% περισσότερα από 20. Διαπιστώθηκε ότι, σε σχέση με τους μη καπνιστές, οι τωρινοί καπνιστές είχαν κατά μέσο όρο 80% μεγαλύτερη πιθανότητα για νοσηλεία και θάνατο λόγω της Covid-19.

Στη συνέχεια, βρέθηκε ότι η γενετική προδιάθεση στο κάπνισμα σχετίζεται με 45% υψηλότερο κίνδυνο λοίμωξης Covid-19 και 60% μεγαλύτερο κίνδυνο εισαγωγής στο νοσοκομείο λόγω του κορονοϊού, καθώς επίσης σημαντικά αυξημένο κίνδυνο θανάτου. Αν μάλιστα υπάρχει γενετική προδιάθεση για πολύ συχνό κάπνισμα, τότε υπερδιπλασιάζεται ο κίνδυνος μόλυνσης από κορονοϊό, πενταπλασιάζεται ο κίνδυνος νοσηλείας και δεκαπλασιάζεται ο κίνδυνος θανάτου από Covid-19.

Όταν είχε ξεσπάσει η πανδημία στις αρχές του 2020, είχαν υπάρξει επίμαχες επιστημονικές εκτιμήσεις (και από Έλληνες ερευνητές) ότι οι ενεργοί καπνιστές κινδυνεύουν λιγότερο να καταλήξουν στο νοσοκομείο λόγω κορονοϊού σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, κάτι που στην πορεία διαψεύστηκε.

«Η ιδέα ότι το κάπνισμα μπορεί να προστατεύει από την Covid-19, ήταν πάντα απίθανη. Μια πανδημία πρωτίστως των πνευμόνων πρέπει να είναι η ιδανική στιγμή για να εστιαστεί το μυαλό των ανθρώπων στον έλεγχο του καπνού», ανέφεραν οι δρ Άντονι Λάβερτι και Κρίστοφερ Μίλετ του Κολλεγίου Imperial του Λονδίνου σε σχόλιο τους στο ίδιο ιατρικό περιοδικό.

«Τα ευρήματα μας δείχνουν σαφώς ότι το κάπνισμα σχετίζεται με κίνδυνο βαριάς Covid-19. Όπως το κάπνισμα επηρεάζει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, διαφόρων καρκίνων και άλλων παθήσεων με τις οποίες συνδέεται, φαίνεται πως το ίδιο συμβαίνει και με την Covid. Συνεπώς τώρα είναι η κατάλληλη ώρα, όπως πάντα είναι, για να κόψει κανείς το τσιγάρο και το κάπνισμα», δήλωσε ο δρ Κλιφτ.

Η έρευνα αναφέρει ότι οι προσπάθειες καταπολέμησης του καπνίσματος ξεπεράστηκαν από την αύξηση του πληθυσμού με 150 εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους να καπνίζουν τα εννέα χρόνια από το 1990 φθάνοντας σε ένα ιστορικά υψηλό 1,1 δισεκατομμυρίου καπνιστών.

Τουρκία: Σε ιστορικό χαμηλό η λίρα

Οι συγγραφείς της έρευνας υποστηρίζουν ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν στη μείωση του καπνίσματος μεταξύ των νέων ανθρώπων καθώς το 89% των νέων καπνιστών εθίζονται από την ηλικία των 25, αλλά σε μεγαλύτερες ηλικίες δύσκολα ξεκινάει κάποιος το κάπνισμα.

Παρότι το κάπνισμα έχει μειωθεί σε παγκόσμιο επίπεδο κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, αυξήθηκε για τους άνδρες σε 20 χώρες και για τις γυναίκες σε 12.

Μόλις 10 χώρες συνθέτουν τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού καπνιστών: η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, οι ΗΠΑ, η Ρωσία, το Μπανγκλαντές, η Ιαπωνία, η Τουρκία, το Βιετνάμ και οι Φιλιππίνες.

Ένας στους τρεις καπνιστές (341 εκατομμύρια) ζει στην Κίνα.

Το 2019 το κάπνισμα συνδέθηκε με 1,7 εκατομμύριο θανάτους από ισχαιμικό καρδιακό επεισόδιο, 1,6 εκατομμύριο θανάτους από χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), 1,3 εκατομμύριο από καρκίνο του πνεύμονα και σχεδόν ένα εκατομμύριο από εγκεφαλικό.

Προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει ότι τουλάχιστον οι μισοί από τους μακροχρόνιους καπνιστές θα πεθάνουν από αιτίες που συνδέονται άμεσα με το κάπνισμα και ότι οι καπνιστές έχουν ένα προσδόκιμο ζωής κατά μέσο όρο δέκα χρόνια μικρότερο σε σχέση με εκείνους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ.

Η έρευνα εξέτασε τις τάσεις σε 204 χώρες και εκπονήθηκε από μια κοινοπραξία επιστημόνων (Global Burden of Disease) που μελετά ζητήματα υγείας τα οποία οδηγούν στον θάνατο και σε αναπηρίες.

Σύμφωνα με αυτή, οι μισές από όλες τις χώρες δεν έχουν σημειώσει καμία πρόοδο στη διακοπή του καπνίσματος στην ηλικία 15-24 και ο μέσος όρος που ξεκινάει κάποιος να καπνίζει είναι τα 19, όταν είναι νόμιμο στις περισσότερες χώρες.

Παρότι 182 χώρες υπέγραψαν το 2005 μια συνθήκη για τον έλεγχο του καπνίσματος, η επιβολή της πολιτικής για τη μείωση του καπνίσματος διαφέρει.

Οι ερευνητές λένε ότι η φορολόγηση είναι η πιο αποτελεσματική πολιτική, αλλά υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στο υψηλό κόστος ενός πακέτου τσιγάρα στις ανεπτυγμένες χώρες και σημαντικά χαμηλότερο κόστος στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

«Το καλύτερο πράγμα που μπορεί να κάνει η καπνοβιομηχανία για να καταπολεμήσει τον κορονοϊό είναι να σταματήσει να παράγει, να διανέμει και να πωλεί καπνό», τονίζει ο Γκαν Κουάν, ειδικός στη δημόσια υγεία και διευθυντής της Διεθνούς Ένωσης κατά της Φυματίωσης και των Ασθενειών των Πνευμόνων (International Union Against Tuberculosis and Lung Disease)

Η Ένωση, που συσπειρώνει ειδήμονες, αξιωματούχους και οργανώσεις υγείας, σε ανακοίνωσή της τονίζει πως «ανησυχεί ιδιαίτερα» για τις επιπτώσεις του COVID-19 στο 1,3 δισεκ. καπνιστές στον κόσμο, κι ιδίως σε εκείνους στις πιο φτωχές χώρες, των οποίων τα συστήματα υγείας είναι σε ευάλωτη κατάσταση.

Το κάπνισμα είναι γνωστό πως αδυνατίζει το ανοσοποιητικό σύστημα, καθιστώντας το λιγότερο ικανό να αντιμετωπίσει μολύνσεις. Επίσης οι καπνιστές μπορεί να έχουν ήδη πνευμονικά νοσήματα ή μειωμένη ικανότητα των πνευμόνων, πράγμα που αυξάνει τον κίνδυνο να εκδηλώσουν μια σοβαρή ασθένεια.

Ο Κουάν τόνισε πως οι κυβερνήσεις σε όλον τον κόσμο έχουν μία «ηθική επιταγή» να συμβουλεύσουν τους καπνιστές να σταματήσουν τη συνήθεια τούτη: «αυτή είναι ακριβώς η καλύτερη στιγμή να σταματήσει κάποιος το κάπνισμα».

Η Ένωση ανακοίνωσε επίσης πως όλα τα στοιχεία από τις πρώτες έρευνες σε ασθενείς με COVID-19 στην Κίνα κι αλλού υποδεικνύουν πως οι καπνιστές προσβάλλονται από τον νέο κορονοϊό πιο σοβαρά και υποφέρουν από πολύ βαρύτερες επιπλοκές, ιδίως στην αναπνοή.

Όπως τονίζει η εταιρεία, σε μελέτη 1.000 ασθενών με COVID-19, που δημοσιεύθηκε στην New England Journal of Medicine τον Φεβρουάριο, βρέθηκε πως οι παλαιότεροι και νυν καπνιστές πάσχουν βαρύτερα, με πάνω από το 25% εξ αυτών να χρειάζεται αναπνευστική υποστήριξη, εισαγωγή σε ΜΕΘ, ή πεθαίνει.

Ο ΠΟΥ και το Ευρωπαϊκό Κέντρο για τον Έλεγχο και Πρόληψη Ασθενειών έχουν προειδοποιήσει εξίσου για τον αυξημένο κίνδυνο έκθεσης στον κορονοϊό που μπορεί να προκαλέσει το κάπνισμα.