Το τελευταίο έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Όταν σε πολλές δημοσκοπήσεις η προβολή καταλήγει ακόμα και σε 9κομματική (!) Βουλή μετά τις επόμενες εκλογές, πώς εξηγείται το γεγονός ότι οι ψηφοφόροι θέλουν ακόμα περισσότερα κόμματα; Τι δεν τους ικανοποιεί στην σημερινή πολύχρωμη κομματική παλέτα;

Ενόψει της βέβαιης ίδρυσης κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα, και της πιθανολογούμενης από τον Αντώνη Σαμαρά, το συγκεκριμένο στοιχείο αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον, χωρίς, ωστόσο, να σημαίνει πώς αυτοί οι 7 στους 10 που δηλώνουν ότι θέλουν νέα κόμματα θα σπεύσουν να ψηφίσουν ένα κόμμα Τσίπρα, ή ένα κόμμα Σαμαρά. Οι δυνητικές δεξαμενές ψήφων είναι πολύ πιό περιορισμένες, για τον πρώτο μεταξύ 25-30%, για τον δεύτερο περίπου στο 15%.

Το ερώτημα, λοιπόν, επιστρέφει: όταν έχει κανείς να επιλέξει από Νατσιό και Λατινοπούλου, μέχρι Βαρουφάκη, Ζωή, και Βελόπουλο, και βεβαίως Μητσοτάκη, Ανδρουλάκη, Φάμελλο, ή Χαρίτση -για να μην ξεχάσουμε τον ΑΝΤΑΡΣΥΑ, τους Κυνηγούς και άλλους…-, πόθεν εκπηγάζει αυτή η επιθυμία για την ίδρυση νέων κομμάτων. Πόσα κόμματα μπορεί, τελικά, να αντέξει αυτό το έρημο το πολιτικό μας σύστημα;

Μία πρώτη εξήγηση θα μπορούσε να είναι πώς εκεί έξω υπάρχουν πολλοί αμφιταλαντευόμενοι, κομματικά άστεγοι, ή και “ορφανοί”, πολίτες που επιθυμούν διεύρυνση των πιθανών επιλογών τους, ακόμα κι αν μέχρι σήμερα έχουν ψηφίσει κάποιο από τα υπάρχοντα κόμματα. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα ψηφίσουν Τσίπρα, Σαμαρά, ή άλλον/άλλη, ίσως, όμως, θέλουν να ανοίξει το πολιτικό παιχνίδι. Λογικό είναι οι δύο πρώην πρωθυπουργοί να κεντρίζουν περισσότερο το ενδιαφέρον, σε αυτούς, δηλαδή, να εστιάζεται πρωτίστως η υποδόρια επιθυμία για νέα πολιτικά υποκείμενα.

Μία δεύτερη, αφορά την κατανομή που βασανιστικά επαναλαμβάνεται σε όλες τις μετρήσεις ως προς την “καταλληλότητα για πρωθυπουργός”. Εκεί “βασιλεύει” ο Κανένας, ακολουθεί σε υψηλά ποσοστά ο Κυριάκος Μητσοτάκης και μετά το …χάος: Ζωή Κωνσταντοπούλου, Νίκος Ανδρουλάκης, και Κυριάκος Βελόπουλος έπονται με υποτετραπλάσια ποσοστά!

Συμπερασματικά, οι 7 στους 10 που θέλουν κι άλλα κόμματα είναι πιθανό κατά βάση να αναζητούν έναν ή περισσότερους εναλλακτικούς αντιπάλους στην κυριαρχία του πρωθυπουργού. Ίσως, δηλαδή, να θέλουν να “βαφτίσουν” τον Κανένα.

Σε κάθε περίπτωση προκύπτουν δύο συμπεράσματα:

• Διαπιστώνεται ένα έλλειμμα εκπροσώπησης του εκλογικού σώματος, η αίσθηση, δηλαδή, ότι το σημερινό πολιτικό φάσμα δεν καλύπτει σε ικανοποιητικό βαθμό την γκάμα επιλογών που θα ήθελαν οι πολίτες.

• Αναζητείται ένα εναλλακτικό μοντέλο διακυβέρνησης, μία νέα προγραμματική πρόταση, δεδομένου ότι η μοναδική που υπάρχει σήμερα ειναι αυτή της Ν.Δ και του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα νέο κόμμα, ακόμα και μία νέα πρόταση με νέα υπογραφή αρχηγού, μπορεί να αντιπαρατεθεί ευθέως, ή, ακόμα περισσότερο να νικήσει, όμως κουνάει τις…”βελόνες”.

Τελικά, ο Νίκος Ανδρουλάκης έκανε ένα βήμα αβροφροσύνης, μεταθέτοντας τον χρόνο κατάθεσης της πρότασης στο τέλος της προ ημερησίας διάταξης συζήτησης στη Βουλή για τα Τέμπη, προκειμένου να μην τορπιλίσει την πρωτοβουλία του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και του ΚΚΕ, οι δε Σωκράτης Φάμελλος και Αλέξης Χαρίτσης υποχώρησαν και περιορίστηκαν σε μία μικρή αναφορά ως προς τα πεπραγμένα της κυβέρνησης για την ακρίβεια και τις υποκλοπές.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αποκάλεσε τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ “ουρά” του πάλαι ποτέ κραταιού ΣΥΡΙΖΑ –“Φάμελλος, Χαρίτσης, Κωνσταντοπούλου προέρχονται από την ίδια κομματική μήτρα”, είπε. Μπορεί να το χαρακτηρίσει κανείς και “mind game”, αφού ο πρωθυπουργός γνωρίζει πως ο Ανδρουλάκης ενοχλείται να εμφανίζεται ως “παρελκόμενο” του συριζαϊκού μπλοκ της εποχής του Αλέξη Τσίπρα. Πέραν αυτού, η συνύπαρξη παραπέμπει σε παλαιότερη δήλωση του Παύλου Γερουλάνου, ο οποίος στο “όλοι μαζί” ενός μετώπου απέναντι στην κυβέρνηση είχε συμπεριλάβει ακριβώς αυτά τα πρόσωπα που τώρα συνυπέγραψαν την πρόταση δυσπιστίας του ΠΑΣΟΚ. Όλα αυτά προβληματίζουν τον στενό κύκλο του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, κυρίως εκείνες (…) και εκείνους που επιμένουν στο άνοιγμα προς το κέντρο και δεν επιθυμούν εκλογική σύμπραξη με την αριστερά.

Αυτό, ωστόσο, δεν αλλάζει τα πράγματα. Είναι η δεύτερη πρόταση μομφής στην οποία συνυπάρχουν τα συγκεκριμένα πρόσωπα και κάποιοι μπορούν να θεωρήσουν ότι το κοινοβουλευτικό μέτωπο αποτελεί “πρόβα” ενόψει των επόμενων εκλογών.

Είναι, όμως, κάτι τέτοιο πιθανό; Πολύ δύσκολο. Βαρύ παρελθόν και πολλοί εγωϊσμοί θα αναμετρηθούν, όταν φτάσει η ώρα, με την σκληρή πραγματικότητα του ότι κανείς δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του τη Ν.Δ, ακόμα και στην χειρότερη πολιτικά στιγμή της.

Από την άλλη, αρκεί για τον πρωθυπουργό να αναδεικνύει την “ετερόκλητη συμμαχία”, όταν ο ίδιος κινδυνεύει να στερηθεί από το αφήγημα της αυτοδυναμίας και της απουσίας εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης που τροφοδοτούσε μέχρι πρότινος την πολιτική κυριαρχία του;

Αυτό που δεν φαίνεται να κατανοούν επαρκώς κυβέρνηση και αντιπολίτευση είναι πως τα Τέμπη δρουν καταλυτικά στο συλλογικό υποσυνείδητο και η οργή στρέφεται, πρωτίστως προς την κυβέρνηση, σε δεύτερο επίπεδο, όμως, προς οιονδήποτε εκπροσωπεί την έννοια του κράτους. Ένα κράτος που θεωρούν ότι δεν προσφέρει ασφάλεια και δικαιοσύνη. Κι αυτή είναι μία εσωτερική σύγκρουση δομική.

Ως προς αυτό, όσα είπε ο πρωθυπουργός για αξιολόγηση στο Δημόσιο (μέσω συνταγματικής αναθεώρησης) και κάποια ξένη εταιρεία που θα αναλάβει τη συντήρηση του σιδηρόδρομου, ουδεμία επαφή έχουν με το πάνδημο αίτημα των συλλαλητηρίων.

Η πρώτη ένδειξη αυτού του νέου κλίματος ήρθε από την μέτρηση της GPO:

• Στο ερώτημα αν υπάρχει εμπιστοσύνη στην Ελληνική Δικαιοσύνη, όχι και μάλλον όχι απαντά το 59,8%.

• Το 71,9% των πολιτών θεωρεί ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να συγκαλύψει την υπόθεση των Τεμπών, το 85% της αποδίδει ευθύνες για την τραγωδία και το 86,2% πιστεύει ότι υπάρχουν ποινικές ευθύνες πολιτικών προσώπων.

• Μεταξύ των ψηφοφόρων της ΝΔ, το 58,6% αποδίδει ευθύνες στην κυβέρνηση για το δυστύχημα ενώ το 65,6% πιστεύει ότι υπάρχουν και ποινικές ευθύνες πολιτικών προσώπων.

• Με την συμμέτοχή τους στα συλλαλητήρια οι πολίτες δηλώνουν ότι ήθελαν να τιμήσουν την μνήμη των θυμάτων κατά 64,1%, να ζητήσουν δικαιοσύνη 56,1% και να στείλουν μήνυμα διαμαρτυρίας στην κυβέρνηση 47,4%.

• Το 82,4% θεωρεί ότι η αντιπολίτευση προσπαθεί να εκμεταλλευτεί πολιτικά την υπόθεση

Και η κατακλείδα: Στην “καταλληλότητα για πρωθυπουργός”, ο “Κανένας” κυριαρχεί με περίπου 37%, δέκα τρείς ολόκληρες μονάδες από τον Κυριάκο Μητσοτάκη– και μετά με ασήμαντα ποσοστά οι άλλοι πολιτικοί αρχηγοί. Το 52%, δε, των πολιτών επιθυμούν πρόωρες εκλογές, ποιοτικό στοιχείο εξαιρετικά ασύνηθες, καθώς είναι γνωστό πως αποτελεί “σταθερά” να μην καταγράφεται τέτοια τάση διαχρονικά, ακόμα και σε μετρήσεις που διεξάγονται σχεδόν σε εκλογικό χρόνο.

Εάν η κατάσταση δεν αναταχθεί, αυτό που κυοφορείται είναι μία “τυφλή” σύγκρουση ανάμεσα στην οργή και τον “Κανένα” από τη μία πλευρά, και την αδυναμία της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης να αντιληφθούν τα μηνύματα της κοινωνίας.

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Υπάρχουν αρκετοί στην κυβέρνηση που δεν συμμερίζονται αυτή την άποψη και εισηγούνται εκλογές το αργότερο μέχρι τον Οκτώβριο του επόμενου έτους, επικαλούμενοι πως το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν εισπράττει οφέλη από την σημαντική κυβερνητική φθορά.

Στον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ προετοιμάζονται, πάντως, για έναν εκλογικό αιφνιδιασμό με διπλές κάλπες τον Ιούνιο ή τον Σεπτέμβριο, αν και ο Αλέξης Τσίπρας δεν κρύβει πως θα μπορούσε να αξιοποιήσει καλύτερα τον πολιτικό χρόνο εάν η τελική σύγκρουση γίνει σε περίπου δύο χρόνια. Το εξ’ αναβολής συνέδριο θα πραγματοποιηθεί, ωστόσο, στις αρχές της επόμενης χρονιάς (Ιανουάριο ή Φεβρουάριο), και αναμφίβολα μπορεί να αποτελέσει βήμα ενίσχυσης του αρχηγικού προφίλ του ενόψει της τελικής ευθείας για τις εκλογές, είτε στην περίπτωση που επισπευσθούν, είτε εάν πραγματοποιηθούν πιο κοντά στη λήξη της θητείας της κυβέρνησης.

Για τους υποστηρικτές του προέδρου που αποτελούν την συντριπτικά μεγαλύτερη ομάδα στελεχών, θέμα αλλαγής ηγεσίας μετά από μία ακόμα ήττα δεν υφίσταται. “Ο Τσίπρας θα ξαναγίνει πρωθυπουργός”, λένε, και συμπληρώνουν: “όποια στιγμή κι αν συμβεί αυτό, πιθανότατα, όμως, αρκετά σύντομα”. Η αλήθεια είναι πως τα αντανακλαστικά επιβίωσης που υπάρχουν έντονα σε κάθε κόμμα εξουσίας είναι αρκετά πιο χαλαρά στον ΣΥΡΙΖΑ και αρκετοί αποφεύγουν “να βάλουν τα πόδια τους στη φωτιά” για να τον εγκαλέσουν πιθανότατα για “εκπτώσεις ριζοσπαστικότητας” και “ατελέσφορες μετακινήσεις προς το κέντρο”.

Οι διαφορετικές αναγνώσεις -στην Κουμουνδούρου- για το αποτέλεσμα των γερμανικών εκλογών επιβεβαιώνουν τα παραπάνω, ωστόσο, παρά τις μεγάλες διαφορές στην εκλογική αρχιτεκτονική και την πολιτική κουλτούρα μεταξύ Αθήνας και Βερολίνου, ο Αλέξης Τσίπρας δεν υποτιμά το γεγονός πως η μισή περίπου εκλογική δύναμη του “αδελφού” Die Linke μετακινήθηκε προς τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) και τους Πράσινους. Ίσως γι αυτό δίνει μεγάλη σημασία στη συμμετοχή του, την επόμενη εβδομάδα και για πολλοστή φορά, στη σύνοδο των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών, καθώς θα του δοθεί η δυνατότητα να αναδείξει τις συγκλίσεις με την σοσιαλδημοκρατία. Η Φώφη Γεννηματά θα είναι, επίσης, εκεί για να υπενθυμίσει από την πλευρά της την πολιτική ταυτότητα του ΚΙΝ.ΑΛ και να ενισχύσει το προφίλ της ενόψει των εσωκομματικών εκλογών.

Οι δημοσκοπήσεις, από την άλλη, όσο κι αν αμφισβητούνται -ενίοτε δικαίως- αποτυπώνουν τις δύο όψεις της πραγματικότητας: η φθορά των σκληρών δεικτών της κυβερνητικής διαχείρισης και του πρωθυπουργικού προφίλ είναι ραγδαία, η αξιωματική αντιπολίτευση, από την άλλη, δεν ενισχύεται όσο θα ανέμενε κανείς.

Όλες τις μετρήσεις, ωστόσο, τις διατρέχει η αντίληψη αφενός η θέληση των πολιτών για μετάβαση σε καλύτερους όρους διαβίωσης και αφετέρου η απροθυμία για μεγάλες ανατροπές. Η διαχείριση και η κοινωνικότητα έχουν πάρει τη θέση των οραμάτων και των αλλαγών που διέπνεαν την κοινωνική ατμόσφαιρα το 2015, αλλά και το μίσος για τον αντίπαλο που με την εκδοχή του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου κυριάρχησε το 2019.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι αυτή τη στιγμή ένας διαχειριστής υπό αμφισβήτηση -κυρίως λόγω των καλοκαιρινών πυρκαγιών που απογύμνωσαν το κράτος από την πολυδιαφημισμένη επιτελικότητά του αλλά και μετά τον αποτυχημένο ανασχηματισμό-, ο Αλέξης Τσίπρας, από την άλλη, δεν έχει ξεφύγει από τα κυβερνητικά του λάθη και την απαξίωση που προκάλεσαν οι μνημονιακοί εγκλωβισμοί εκείνης της περιόδους και δεν έχει ακόμα κατορθώσει να πείσει πως έχει πράγματι εναλλακτικό κυβερνητικό αφήγημα που μπορεί να υλοποιηθεί.

Εάν μελετήσει κανείς την ενδιάμεση ζώνη της αδιευκρίνιστης ψήφου στις δημοσκοπήσεις ίσως συναντήσει πως σημαντική μερίδα του εκλογικού σώματος θα ήθελε να δανειστεί χαρακτηριστικά και από τους δύο πολιτικούς και να τα προβάλλει στην κυβερνητική διαχείριση του μέλλοντος. Κατά την γνώμη μου αυτό περιγράφει η προσήλωση στον “Κανένα”, δεδομένου πως άλλο πρόσωπο δεν θα υπάρξει στο ορατό μέλλον.

Ωστόσο, εάν συγκρίνει κανείς τη νέα μέτρηση της εταιρείας με εκείνη που παρουσίασε -πάλι για λογαριασμό του Star- ακριβώς ένα χρόνο πριν, διαπιστώνει πως η “ψαλίδα” μεταξύ Ν.Δ και ΣΥΡΙΖΑ κλείνει κατά περίπου 6 ποσοστιαίες μονάδες, κάτι που προκύπτει από την αύξηση του ποσοστού της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατά 5 μονάδες και την απώλεια του κυβερνώντος κόμματος ποσοστού 1,2%.

Στην περυσινή μέτρηση η Ν.Δ συγκέντρωνε στην Πρόθεση Ψήφου ποσοστό 39%, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ 21% και τα υπόλοιπα κόμματα ακολουθούσαν με: ΚΙΝΑΛ 5%, ΚΚΕ 4,7%, Ελληνική Λύση 4,1%, Μέρα 25 2,9%, Άλλο κόμμα 4,6%. Το άθροισμα Λευκού-Άκυρου και Δεν αποφάσισα/Δεν απαντώ έφτανε το 18,7%.

Στην δημοσκόπηση που παρουσιάστηκε χθες, η Ν.Δ εμφανίζεται να υποχωρεί από το περυσινό 39% στο 34,6% (επί των εγκύρων περίπου μία μονάδα περισσότερη), την ώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει 2,7% (επίσης μία μονάδα περισσότερη επί των εγκύρων). Η διαφορά πέρυσι μεταξύ των δύο κομμάτων ήταν 18 μονάδες, ενώ φέτος 10,9% (ή 11,9 επί των εγκύρων).

Η σύγκριση είναι επιστημονικά/στατιστικά ορθή διότι αναφέρεται στην ίδια εταιρεία και για λογαριασμό του ίδιου μέσου ενημέρωσης.

Αξίζει, επίσης, να παρατηρήσει κανείς πως το αντιπολιτευτικό πρόσημο που έχει δώσει στο ΚΙΝΑΛ η Φώφη Γεννηματά αποδίδει κατά περίπου 2 μονάδες σε σύγκριση με πέρυσι, κάτι το οποίο -δημοσκοπικά πάντοτε- ενισχύει τη θέση της στην κούρσα για την εκλογή νέας ηγεσίας που μόλις ξεκίνησε.

Εκείνο που προκαλεί, βεβαίως, ερωτηματικά είναι το γεγονός πως σε ένα χρόνο η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου χάνει 0,4%, αποτέλεσμα που δεν συνάδει με το γενικότερο κλίμα αντισυστημικότητας και το αντιεμβολιαστικό κίνημα που ενισχύεται. Πιθανότατα, το κόμμα του κ. Βελόπουλου που εκπροσωπεί αυτή την τάση υποεκτιμάται ή υποαντιπροσωπεύεται στη νέα μέτρηση. Η σύγκριση, δε, αποκαλύπτει ακόμα πως ενισχύεται κατά 2 μονάδες το “Άλλο κόμμα”, κάτι που, όπως παρατήρησε και ο ίδιος ο Δημήτρης Μαύρος, δείχνει αύξηση των ποσοστών μικρών κομμάτων στον χώρο της άκρας δεξιάς, απότοκο προφανώς της προηγούμενης παρατήρησης που, όμως, θα ήταν λογικό να περιλαμβάνει και την Ελληνική Λύση.

Διαπιστώνεται, έτσι:

–Ενίσχυση του ΣΥΡΙΖΑ και κλείσιμο της ψαλίδας με τη Ν.Δ

-Απώλειες του κυβερνώντος κόμματος προς τα δεξιά του, αλλά πιθανότατα και προς το κέντρο καθώς θεωρείται λογικό η ενίσχυση του ΚΙΝΑΛ κατά δύο μονάδες (στη σύγκριση των δύο μετρήσεων με διαφορά ενός έτους) να οφείλεται σε απώλειες της Ν.Δ στον χώρο του κέντρου- ειδικά μετά τον πρόσφατο ανασχηματισμό και την υπουργοποίηση του Θάνου Πλεύρη.

Οι δημοσκοπήσεις που δεν δημοσιοποιούνται

Ο πρωθυπουργός, κατά τη συνέντευξή Τύπου στη ΔΕΘ, απαντώντας σε σχετικό ερώτημα έκανε λόγο για “τις περισσότερες δημοσκοπήσεις που εμφανίζουν διψήφια διαφορά”, και εύλογα προκάλεσε απορίες εάν υπάρχουν και άλλες μετρήσεις που δεν δείχνουν τόσο υψηλή διαφορά.

Πληροφορίες αναφέρουν, λοιπόν, πως στο Μέγαρο Μαξίμου έφθασε μία τουλάχιστον ακόμα δημοσκόπηση που διεξήχθη στο διάστημα 3-6 Σεπτεμβρίου, στη σκιά των καταστροφικών πυρκαγιών του καλοκαιριού αλλά και με “φρέσκο” τον ανασχηματισμό (και την περίπτωση με τον Ευάγγελο Απσοτολάκη) που ανακοινώθηκε στις 31 Αυγούστου.

Οι ίδιες πληροφορίες επισημαίνουν πως σε αυτή τη δημοσκόπηση (μεγάλης εταιρείας που θεωρείται κατά τεκμήριο σοβαρή και αποδεκτή) η διαφορά μεταξύ Ν.Δ και ΣΥΡΙΖΑ ήταν 8,5 μονάδες. Τις ίδιες ημέρες η Prorata είχε κοινοποίηση έρευνα με την διαφορά στις 8 μονάδες. Η μέτρηση, όμως, της πρώτης εταιρείας λαμβάνεται πολύ σοβαρά υπόψιν από το επικοινωνιακό επιτελείο του Μεγάρου Μαξίμου διότι ομοιάζει σε πολλά χαρακτηριστικά (…) με αυτή της MRB, άρα επιτρέπονται κάποιες συγκρίσεις.

Σε αυτή τη μέτρηση, μάλιστα, εκείνο που προκάλεσε ανησυχία στο κυβερνητικό επιτελείο είναι πως μειώνεται δραστικά η διαφορά μεταξύ Μητσοτάκη και Τσίπρα στην “Καταλληλότητα Πρωθυπουργού”, ενώ, για πρώτη φορά, περνάει πρώτη η επιλογή “Κανένας”!