Ενώ το ίδρυμα με έδρα την Ουάσινγκτον δεν αναμένει παγκόσμια ύφεση λόγω των δασμών, ανέφερε σε δελτίο τύπου ότι – εάν οι προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη επαληθευτούν φέτος και του χρόνου – «η μέση παγκόσμια ανάπτυξη τα πρώτα επτά χρόνια της δεκαετίας του 2020 θα είναι η πιο αργή από οποιαδήποτε δεκαετία από τη δεκαετία του 1960».

Στην έκθεσή της, η Παγκόσμια Τράπεζα υποβάθμισε την προσδοκία της για την παγκόσμια ανάπτυξη στο 2,3% του ΑΕΠ φέτος από το 2,7% που είχε προβλέψει τον Ιανουάριο. Αυτό βασίζεται στην υπόθεση ότι οι δασμοί παγκοσμίως θα παραμείνουν στα επίπεδα των τελών Μαΐου.

Αυτό θέτει την παγκόσμια οικονομία σε τροχιά για τον ασθενέστερο ρυθμό ανάπτυξής της εδώ και 17 χρόνια, εξαιρουμένων δύο παγκόσμιων υφέσεων – την πρώτη το 2009, μετά την οικονομική κρίση, και τη δεύτερη το 2020, το πρώτο έτος της πανδημίας του κορωνοϊού. Αυτά τα χρόνια είδαν την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη να συρρικνώνεται κατά 1,3% και 2,9% αντίστοιχα, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας.

«Η απότομη αύξηση των δασμών και η επακόλουθη αβεβαιότητα συμβάλλουν σε μια ευρεία επιβράδυνση της ανάπτυξης και σε επιδείνωση των προοπτικών στις περισσότερες οικονομίες του κόσμου», ανέφερε ο οργανισμός στην έκθεση.

Πρόσθεσε ότι η «αναταραχή» που προκλήθηκε από τις «αυξημένες εμπορικές εντάσεις» την ώθησε να μειώσει τις προβλέψεις ανάπτυξης για σχεδόν το 70% των οικονομιών παγκοσμίως — σε όλες τις περιοχές και τις ομάδες εισοδήματος. Η αναμενόμενη επιβράδυνση στις αναπτυσσόμενες οικονομίες θα επηρεαστεί επίσης από μακροχρόνιες τάσεις, όπως η αύξηση των επιπέδων δημόσιου χρέους, σημείωσε το ίδρυμα.

Από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο, ο Τραμπ αύξησε τους εισαγωγικούς δασμούς στους περισσότερους εμπορικούς εταίρους της Αμερικής και σε βασικά αγαθά, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων και του χάλυβα. Ένας γύρος εξαιρετικά υψηλών «αμοιβαίων δασμών» αναμένεται να πλήξει πολλούς από τους εμπορικούς εταίρους της Αμερικής από τις 9 Ιουλίου, εκτός εάν μπορέσουν να καταλήξουν σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον — και παρά το γεγονός ότι οι δασμοί προσέκρουσαν σε νομικό εμπόδιο τον περασμένο μήνα.

Νέες εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας ξεκίνησαν στο Λονδίνο τη Δευτέρα και συνεχίστηκαν την Τρίτη, με τις δύο πλευρές να προσπαθούν να διατηρήσουν μια εύθραυστη εκεχειρία που επιτεύχθηκε τον περασμένο μήνα.

Παρά τις συνεχιζόμενες συνομιλίες, οι δασμοί, η ακανόνιστη εφαρμογή τους και η απρόβλεπτη εφαρμογή τους έχουν επιφέρει πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία και επιβαρύνουν πολλές επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Επίσης προτείνει ειδικά για την Ευρωπαϊκή Ένωση τραπεζική ένωση, ένωση κεφαλαιαγορών και λιγότερους περιορισμούς στο εσωτερικό εμπόριο υπηρεσιών.

Το εμπόριο είναι σαν το νερό: όταν οι χώρες θέτουν εμπόδια με τη μορφή δασμολογικών και μη δασμολογικών φραγμών, η ροή του εκτρέπεται. Ορισμένοι τομείς σε ορισμένες χώρες μπορεί να πλημμυρίσουν από φθηνές εισαγωγές. Αλλού μπορεί να καταγραφούν. Το εμπόριο συνεχίζεται, αλλά οι διαταραχές σε αυτό συνεπάγονται κόστος, σχολιάζει η επικεφαλής του ΔΝΤ.

Το Ταμείο θα ποσοτικοποιήσει αυτά τα κόστη στη νέα έκθεση για τις Παγκόσμιες Οικονομικές Προοπτικές (World Economic Outlook), που θα δοθεί στην δημοσιότητα την ερχόμενη εβδομάδα. Εκεί, οι νέες προβλέψεις για την ανάπτυξη θα περιλαμβάνουν αξιοσημείωτες μειώσεις, αλλά όχι ύφεση σημειώνει η κ.Γκερογκίεβα. Θα υπάρξουν επίσης αναθεωρήσεις προς τα πάνω στις προβλέψεις του ΔΝΤ για τον πληθωρισμό για ορισμένες χώρες.

Οι τρεις συνέπειες από τους δασμούς όπως τις περιγράφει η κα Γκερογκίεβα είναι οι εξής:

• Πρώτον, η αβεβαιότητα είναι δαπανηρή. Η πολυπλοκότητα των σύγχρονων αλυσίδων εφοδιασμού σημαίνει ότι η αλληλεπίδραση στο εμπόριο είναι μεγάλη. Το κόστος ενός είδους μπορεί να επηρεαστεί από τους δασμούς σε δεκάδες χώρες. Σε έναν κόσμο διμερών δασμολογικών συντελεστών, καθένας από τους οποίους μπορεί να κινείται προς τα πάνω ή προς τα κάτω, ο προγραμματισμός γίνεται δύσκολος. «Το αποτέλεσμα; Πλοία στη θάλασσα που δεν ξέρουν σε ποιο λιμάνι να πλεύσουν. Αναβάλλονται επενδυτικές αποφάσεις. Υπάρχουν ασταθείς χρηματοπιστωτικές αγορές. Γίνεται προληπτική εξοικονόμηση κεφαλαίων. Όσο περισσότερο επιμένει η αβεβαιότητα, τόσο μεγαλύτερο είναι το κόστος», προειδοποιεί.
• Δεύτερον, οι αυξανόμενοι εμπορικοί φραγμοί πλήττουν την ανάπτυξη εκ των προτέρων. Οι δασμοί, όπως όλοι οι φόροι, αυξάνουν τα έσοδα σε βάρος της μείωσης και της μετατόπισης της οικονομικής δραστηριότητας. Ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι οι υψηλότεροι δασμοί δεν πληρώνονται μόνο από τους εμπορικούς εταίρους. Οι εισαγωγείς πληρώνουν μέρος μέσω χαμηλότερων κερδών και οι καταναλωτές πληρώνουν μέρος μέσω υψηλότερων τιμών. Εάν μια εγχώρια αγορά είναι πολύ μεγάλη, αυτό δημιουργεί επίσης κίνητρα για τις ξένες επιχειρήσεις να ανταποκριθούν με εσωτερικές επενδύσεις, φέρνοντας νέα δραστηριότητα και νέες θέσεις εργασίας. Αυτό, ωστόσο, απαιτεί χρόνο, σημειώνει η κα Γκερογκίεβα αναφερόμενη κυρίως στις ΗΠΑ χωρίς να τις κατονομάζει.
• Τρίτον, ο προστατευτισμός διαβρώνει την παραγωγικότητα μακροπρόθεσμα, ειδικά σε μικρότερες οικονομίες. Η προστασία ολόκληρων κλάδων από τον ανταγωνισμό μειώνει τα κίνητρά τους για αποτελεσματική κατανομή πόρων. Έτσι τα προηγούμενα κέρδη παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας από το εμπόριο διαβρώνονται, σημειώνεται. Η επιχειρηματικότητα δίνει τη θέση της σε εξαιρέσεις, προστασία και κρατική υποστήριξη. Αυτό βλάπτει την καινοτομία.

Καθώς οι γίγαντες συγκρούονται, οι μικρότερες χώρες παγιδεύονται σε διασταυρούμενα πυρά, αναφέρεται. Οι ενέργειες Κίνας, ΗΠΑ και Ευρώπης επηρεάζουν τον υπόλοιπο κόσμο. «Οι μικρότερες προηγμένες οικονομίες και οι περισσότερες αναδυόμενες αγορές βασίζονται περισσότερο στο εμπόριο για την ανάπτυξή τους και, ως εκ τούτου, είναι πιο εκτεθειμένες, μεταξύ άλλων σε αυστηρότερες χρηματοοικονομικές συνθήκες. Οι χώρες χαμηλού εισοδήματος αντιμετωπίζουν την πρόσθετη πρόκληση της κατάρρευσης των ροών βοήθειας, καθώς οι χώρες δωρητές επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των εγχώριων ανησυχιών», προειδοποιεί το Ταμείο.

Στην ΕΕ η δυναμική δημοσιονομική επέκταση από τη Γερμανία για τη διευκόλυνση των δαπανών για την άμυνα και τις υποδομές θα αυξήσει την εγχώρια ζήτηση, όπως και οι πολιτικές σε επίπεδο ΕΕ για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας με την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, σχολιάζει το Ταμείο.

«Η Ευρώπη χρειάζεται τραπεζική ένωση. Η Ευρώπη χρειάζεται ένωση κεφαλαιαγορών. Και η Ευρώπη χρειάζεται λιγότερους περιορισμούς στο εσωτερικό εμπόριο υπηρεσιών. Συνολικά, η δημοσιονομική χαλάρωση και η ισχυρότερη ολοκλήρωση θα ενισχύσουν την ανάπτυξη, θα αυξήσουν την ανθεκτικότητα και θα βελτιώσουν τόσο τις εσωτερικές όσο και τις εξωτερικές ισορροπίες», προτείνει το ΔΝΤ.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η βασική πρόκληση της μακροοικονομικής πολιτικής θα είναι να τεθεί το ομοσπονδιακό δημόσιο χρέος σε πτωτική πορεία. Η επίτευξη αυτού του μονοπατιού θα απαιτήσει σημαντικές μειώσεις στο έλλειμμα του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού. Η μείωση του ομοσπονδιακού χρέους θα ενίσχυε την ανθεκτικότητα και θα μείωνε το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Στην Κίνα, το ΔΝΤ προτείνει πολιτικές για την τόνωση της χρόνιας χαμηλής ιδιωτικής κατανάλωσης. Αυτές περιλαμβάνουν μείωση της διάχυτης κρατικής συμμετοχής στη βιομηχανία, μέτρα για τη βελτίωση της κοινωνικής ασφάλειας και τη μείωση της ανάγκης για προληπτικές αποταμιεύσεις και δημοσιονομική στήριξη για την αντιμετώπιση των αδυναμιών του τομέα ακινήτων. «Τέτοιες ενέργειες, εάν είναι αρκετά αποφασιστικές, θα αυξήσουν την εμπιστοσύνη και την εγχώρια ζήτηση, θα βοηθήσουν στην αποκατάσταση των κατεστραμμένων εμπορικών σχέσεων και θα θέτουν το έδαφος για την επόμενη φάση της ανάπτυξης της Κίνας».