Σεραφείμ Κοτρώτσος

Βασικά ο πρωθυπουργός θα επιθυμούσε την φυσιολογική ροή των πραγμάτων και την επιβεβαίωση της “θεσμικότητας” του με τις εκλογές να διεξάγονται κοντά στο τέλος της κυβερνητικής θητείας, τον Μάρτιο του 2027. Δεν είναι, όμως, πιά απόλυτος στις εισηγήσεις για την επίσπευσή τους καθώς αντιλαμβάνεται ότι ενίοτε ο σκοπός “αγιάζει τα μέσα” και πώς ο στόχος της τρίτης θητείας προέχει από την όποια τήρηση των δεσμεύσεών του σχετικά με τον χρόνο που θα στηθούν οι κάλπες. Με μάλλον βέβαιο, μάλιστα, ότι θα απαιτηθούν δύο (τουλάχιστον) εκλογικές αναμετρήσεις, οι χειρισμοί πρέπει να είναι “χειρουργικοί”.

Τρία, κατά βάση, γεγονότα ενισχύουν την φημολογία για κάλπες το φθινόπωρο:

Πρώτο, η επίσπευση των διαδικασιών στη Βουλή για τη Συνταγματική Αναθεώρηση. Η “οδηγία” του Μεγάρου Μαξίμου στην κοινοβουλευτική ομάδα της Ν.Δ και τον πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη είναι να έχουν ολοκληρωθεί με τις σχετικές ψηφοφορίες το αργότερο έως τα τέλη Αυγούστου. Έτσι θα έχει προετοιμαστεί το έδαφος στην προτείνουσα Βουλή για να διεκπεραιωθεί στην επόμενη που είναι αναθεωρητική. Η άρνηση του ΠΑΣΟΚ να συναινέσει ακόμα κι αν υιοθετηθούν οι δικές του προτάσεις απαιτεί πλειοψηφία 180 βουλευτών στη Βουλή που θα προκύψει από τις εκλογές.

Δεύτερο, η έναρξη, εδώ και μερικές εβδομάδες, της προετοιμασίας στο Γενικό Λογιστήριο και το υπουργείο Οικονομικών ώστε να υπάρχει στη ΔΕΘ μία δέσμη μέτρων με παροχές, αυξήσεις και μειώσεις φόρων που, κατά τις πληροφορίες, μπορεί να φτάσει ακόμα και τα 3 δισ. Οι συνθήκες λόγω του πολέμου στη Μ. Ανατολή μπορεί να έχουν δημιουργήσει εκρηκτικό κοκτέϊλ ανατιμήσεων στην ενέργεια, τις υπηρεσίες και τα σούπερ μάρκετ, από την άλλη η Κομισιόν θα ανάψει το πράσινο φως για μικρή χαλάρωση περίπου στο 0,3% του ΑΕΠ ανά έτος μέχρι και το 2028, γεγονός που σημαίνει πώς θα προκύψει ένα ποσό περίπου 800 εκατ. ευρώ επιπλέον στα περίπου δύο δισ. που φαίνεται να έχουν εξασφαλιστεί.

Πληροφορίες αναφέρουν, μάλιστα, πώς στο Γενικό Λογιστήριο επεξεργάζονται δέσμη μέτρων για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, η μείωση της προκαταβολής φόρου, η μείωση εργοδοτικών εισφορών και του συντελεστή φορολογίας τους. Εξετάζονται, επίσης, σενάρια για κάτι πιο εντυπωσιακό, όπως η επαναφορά του 13ου μισθού για τους δημοσίους υπαλλήλους.

Η “χαλαρότητα” μετά το καλοκαίρι και το γεγονός ότι δεν θα έχουν αρχίσει να φαίνονται οι νέες ανατιμήσεις, κυρίως στην ενέργεια τους χειμερινούς μήνες, είναι ένα ακόμα επιχείρημα όσων εισηγούνται κάλπες με τα πρωτοβρόχια.

Τρίτο, η επιλογή για την εκλογή του Κώστα Κυρανάκη στη θέση του Γραμματέα της Π.Ε της Ν.Δ δείχνει και την διάταξη εκλογικής μάχης που έχει επιλέξει ο πρωθυπουργός. Στέλεχος της νεότερης γενιάς, ιδιαίτερα δημοφιλής στην κομματική βάση και ακόμα περισσότερο στους νέους, με γνώση του κομματικού μηχανισμού, “βέρος” νεοδημοκράτης και με διακριτό δεξιό πρόσημο, πολύ επικοινωνιακός και πολωτικός, διαθέτει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά για να δημιουργήσει συνθήκες σκληρής προεκλογικής αντιπαράθεσης με το ΠΑΣΟΚ και την ΕΛ.ΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, αλλά, ταυτόχρονα, να δράσει και ως “φύλακα” των δεξιών συνόρων εφόσον τελικά ο Αντώνης Σαμαράς ιδρύσει νέο κόμμα (κάτι που στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούν, πλέον, βέβαιο).

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις έχουν προβληματίσει την κυβέρνηση, όχι γιατί αμφισβητείται η πολιτική κυριαρχία της αλλά διότι επιβεβαιώνεται η ρευστότητα του πολιτικού τοπίου και αναδεικνύεται μία “αρχιτεκτονική” του εκλογικού σώματος που μπορεί να προκαλέσει εκπλήξεις.

Για παράδειγμα, ενδέχεται η προεκλογική πόλωση (ιδιαίτερα εάν απέναντι στην ΕΛ.ΑΣ λάβει χαρακτήρα σύγκρουσης για το 2015 και την διακυβέρνηση Τσίπρα) ναι μεν να συσπειρώσει τμήμα του δεξιού ακροτηρίου από την άλλη, όμως, να στρέψει δυσαρεστημένους γαλάζιους ψηφοφόρους προς αντισυστημικά κόμματα ή προς το κόμμα Σαμαρά. Την ίδια ώρα, το τελευταίο, όπως και η Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Μαρίας Καρυστιανού ίσως προσελκύσουν σημαντικό αριθμό από εκείνους (περίπου ένα εκτ.) τους ψηφοφόρους της Ν.Δ που δεν την ψήφισαν στις ευρωεκλογές και προτίμησαν να απέχουν. Η αδυναμία να προβλέψει κανείς το μέγεθος και τη σύνθεση του εκλογικού σώματος σε αυτές τις ταραγμένες και μεταβαλλόμενες συνθήκες καθιστά ακόμα περισσότερο αμφίβολη την επίτευξη του στόχου της αυτοδυναμίας.

Η Ν.Δ εκκινεί, στην Πρόθεση Ψήφου, από ποσοστό 24-25% (με το στατιστικό σφάλμα περίπου στο +-2%) και φθάνει μεταξύ 28% και 29,5% στην Εκτίμηση Ψήφου. Απέχει, δηλαδή, περίπου 7 μονάδες από την αυτοδυναμία, ίσως λίγο λιγότερο ανάλογα με το άθροισμα των ποσοστών των κομμάτων που θα μείνουν τελικά εκτός Βουλής (δεν θα πιάσουν το όριο του 3%). Στην κυβέρνηση πιστεύουν πώς δεν είναι ανέφικτο, αναγνωρίζουν, ωστόσο, ότι είναι πολύ δύσκολο.

Αν και η Ν.Δ βρίσκεται μακριά από την προοπτική αυτοδυναμίας στις επόμενες εθνικές εκλογές, οι δύο βασικοί πόλοι στην κεντροαριστερά, η ΕΛ.ΑΣ και το ΠΑΣΟΚ απέχουν πολύ από το να την απειλήσουν. Παρατηρείται το εξής φαινόμενο: ενώ το κυβερνών κόμμα κοπιασμένο από την επταετή διακυβέρνηση αντιμετωπίζει πολύ μεγαλύτερη κοινωνική δυσαρέσκεια (ακρίβεια, πληθωρισμός, σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές κ.ά), κανένα από τα δύο αντιπολιτευτικά πολιτικά κέντρα με πρόταση εξουσίας δεν μπορούν αυτή τη στιγμή να αμφισβητήσουν την πρωτοκαθεδρία του.

Επιπλέον, ο εσωτερικός ανταγωνισμός στην κεντροαριστερά με αιχμές ένθεν κακείθεν από ΕΛ.Α.Σ και ΠΑΣΟΚ μπορεί να δικαιολογείται ενόψη εκλογών, από την άλλη, αναδεικνύει τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως αυθεντικότερο εκφραστή του αιτήματος για σταθερότητα που αποτυπώνεται στις μετρήσεις.

Το μεν ΠΑΣΟΚ έχασε πολύτιμο χρόνο την μεγάλη περίοδο που είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην αντιπολίτευση κυρίως λόγω της αμφισημίας του απέναντι στην κυβέρνηση, η οποία, ως φαίνεται, δεν διαλύθηκε εντελώς μετά την συνεδριακή απόφαση που απορρίπτει τα σενάρια συγκυβέρνησης.

Η δε ΕΛ.Α.Σ μένει να φανεί εάν μπορεί να κατορθώσει κάτι περισσότερο από την ανασυγκρότηση του χώρου. Κι αυτό θα κριθεί σε σημαντικό βαθμό από το εάν ο Αλέξης Τσίπρας επιμείνει μέχρι τέλους σε νέα ικανά πρόσωπα με προφίλ κυβερνησιμότητας και από το πόσο τεκμηριωμένο, λογικό και πειστικό θα είναι το πρόγραμμα διακυβέρνησης που θα παρουσιάσει έως τον Σεπτέμβριο.

Η διαφορά τους έγκειται στο εξής: για το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα ο χρονικός ορίζοντας είναι πιό ευρύς και ανοικτός απ΄ ότι για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Το βράδυ των εκλογών, ο πρώτος, εφόσον καταταγεί δεύτερος και με ποσοστό κοντά ή και μεγαλύτερο από εκείνο της κάλπης του 2023, θα επανεκκινήσει με σοβαρές πιθανότητες επιστροφής στην εξουσία. Ο δεύτερος, εφόσον βρεθεί στην τρίτη (ή τέταρτη) θέση, θα αντιμετωπίσει έντονη εσωτερική αμφισβήτηση, πιθανώς και φυγόκεντρες τάσεις βουλευτών και στελεχών του προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση- η δήλωση του Χάρη Δούκα είναι ενδεικτική, όπως και η απάντηση της Άννας Διαμαντοπούλου.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Έχει προηγηθεί μία συνεδρίαση της ΚΟ που σηματοδότησε την αποκατάσταση κλίματος ηρεμίας στους κόλπους των  βουλευτών της ΝΔ, έστω και αν έφερε στο προσκήνιο και… ανταγωνισμούς, όπως του Α. Γεωργιάδη με τον Ν. Δένδια, οι οποίοι υποβόσκουν με το βλέμμα στην επόμενη ημέρα για την ηγεσία της ΝΔ. Και ένα προσυνέδριο στην διάρκεια του οποίου ο πρωθυπουργός, ταυτόχρονα με τα μηνύματα που εξέπεμψε από την Θεσσαλονίκη για τον “πατριωτισμό της ευθύνης”, παρότρυνε  τα γαλάζια στελέχη να μην περιμένουν την προεκλογική περίοδο, αλλά να βγουν άμεσα στην κοινωνία για να απευθυνθούν στο εκλογικό κοινό του 2023  προσεγγίζοντας και όσους είναι δυσαρεστημένοι και έχουν δικαιολογημένα παράπονα. 

Από  το βήμα του επικείμενου 16ου Συνεδρίου αναμένεται να γίνει τώρα το επόμενο βήμα: Κάλεσμα για πανστρατιά με το βλέμμα στις επόμενες εκλογές που ειδικά μετά και τις δύο τελευταίες εσωκομματικές ομιλίες του Κυριάκου Μητσοτάκη, πολύ λιγότεροι θα πόνταραν με βεβαιότητα ότι θα γίνουν την άνοιξη του 2027, όπως επανειλημμένα έχει δηλώσει ο πρωθυπουργός και επανέλαβε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Είναι σαφές ότι περισσότερο από καθετί άλλο, το άρωμα που αναδείχθηκε όχι μόνο από τις πρόσφατες ομιλίες Μητσοτάκη στην ΚΟ της ΝΔ και στο 6ο Προσυνέδριο, αλλά και από τις εν γένει πρωτοβουλίες του Μαξίμου, είναι αυτό της αυξημένης πιθανότητας για εκλογές το φθινόπωρο του 2026.  

Ακόμη και αν πράγματι έκανε  χιούμορ ο κ. Μητσοτάκης όταν, απευθυνόμενος σε γαλάζιο βουλευτή που τον ρώτησε στην ΚΟ για τον χρόνο των εκλογών, είπε ότι “το μόνο σίγουρο είναι πως θα γίνουν μετά την ΔΕΘ”, δεν περνά απαρατήρητο το γεγονός πως η επαναλαμβανόμενη όλο το προηγούμενο διάστημα, φράση περί εκλογών την άνοιξη του 2027 έχει ατονήσει. Δεν ακούστηκε ούτε στην προχθεσινή ομιλία του πρωθυπουργού στην Θεσσαλονίκη. Και πολλοί εκτιμούν ότι το κλίμα εκλογών βοηθά και στην εσωκομματική συσπείρωση ανεξαρτήτως εάν ο πρωθυπουργός θα λάβει ή όχι, μετά τον Αύγουστο, την σχετική απόφαση.

Με την προεκλογική συσπείρωση και ετοιμότητα του κυβερνώντος κόμματος συνδέεται και η προσπάθεια να κλείσουν εσωκομματικές εστίες τριβής με υιοθέτηση από πλευράς πρωθυπουργού του αιτήματος της ΚΟ για αυστηρή στάση στο ζήτημα της διαχείρισης της τμηματικής έλευσης δικογραφιών της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και με διαβεβαιώσεις πως όλοι οι γαλάζιοι βουλευτές θα βρίσκονται στα ψηφοδέλτια των επόμενων εκλογών καθώς “χωρίς τελεσίδικες αποφάσεις ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας”. 

Το προεκλογικό άρωμα ενισχύεται και από τη δημιουργία κλίματος προσδοκιών στην κοινωνία ενόψει ΔΕΘ και όχι μόνο. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το βήμα του Προσυνεδρίου της Θεσσαλονίκης,  ο κ. Μητσοτάκης άνοιξε και “παράθυρο” για μελλοντική αύξηση του κατώτατου μισθού πάνω από τα 950 ευρώ που συνιστά την  κυβερνητική δέσμευση για το 2027. Όπως είπε χαρακτηριστικά: “Τι είχαμε πει το 2023; Κατώτατος μισθός στα 950 ευρώ. Είναι ήδη στα 920 ευρώ και σας εγγυώμαι ότι θα ξεπεράσουμε τον στόχο τον οποίο είχαμε θέσει”.

Ο πρωθυπουργός προανήγγειλε επί της ουσίας και ένα καλοκαίρι εγκαινίων, που πιθανότατα θα συνδυάζονται και με προεκλογικού χαρακτήρα περιοδείες, σε μικρότερα και μεγαλύτερα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο ολοκληρώνεται στα τέλη Αυγούστου. “Θα κόψουμε πολλές κορδέλες τους επόμενους μήνες, με ευρωπαϊκούς πόρους: νοσοκομεία, κέντρα υγείας, τεχνολογικός εξοπλισμός σχολείων, εκσυγχρονισμός των δημοσίων πανεπιστημίων”, ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μητσοτάκης.

Ούτως ή άλλως, στις αρχές Σεπτεμβρίου θα εξαγγελθεί στη ΔΕΘ και το πακέτο μόνιμων παροχών- που ξεκινώντας από την βάση του ενός δις αρκετοί εκτιμούν ότι μπορεί να προσεγγίσει και τα 2 δις- ενώ πιθανότατα θα έχουν προηγηθεί και νέες στοχευμένες δράσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από την πολεμική κρίση στην Μέση Ανατολή, με αξιοποίηση και της εφεδρείας των 200 εκατομμυρίων ευρώ που έχει κρατηθεί από το υπερπλεόνασμα του 2025. Οι συγκεκριμένες πολιτικές ενίσχυσης των εισοδημάτων θα επικοινωνηθούν από την κυβέρνηση και ως μία ακόμη απάντηση, δια της ενίσχυσης των εισοδημάτων, στο κορυφαίο πρόβλημα της επίμονης- όπως καταδεικνύεται και από τη νέα σημαντική αύξηση του πληθωρισμού – ακρίβειας που όλοι συμφωνούν στο Μέγαρο Μαξίμου ότι συνιστά τον μεγαλύτερο… αντίπαλο για τη ΝΔ στην κοινωνία.  

Εάν σε όλα αυτά συνυπολογιστεί και η προετοιμασία του κλίματος με δηλώσεις όπως του Άδωνι Γεωργιάδη πως μετά την ΔΕΘ οι εκλογές δεν θα είναι πρόωρες, αντιλαμβάνεται κανείς πως οι κάλπες το φθινόπωρο του 2026 από ένα ενδεχόμενο που βρισκόταν πάνω στο τραπέζι, δείχνει να μετατρέπεται πλέον σε ισχυρό σενάριο για το Μέγαρο Μαξίμου.

Αρκεί βέβαια, σε κάθε περίπτωση, να το επιτρέψουν και οι εξελίξεις στο διεθνές περιβάλλον, με την έννοια μίας συμφωνίας για τερματισμό των πολεμικών συγκρούσεων στην Μέση Ανατολή ή τουλάχιστον εάν δεν αρχίσουν εκ νέου εχθροπραξίες που θα σημάνουν και περαιτέρω επιβάρυνση των διεθνών γεωπολιτικών και οικονομικών συνθηκών, ειδικά στο πεδίο της ενέργειας.

Διότι σε περίπτωση νέου κύματος επιπτώσεων, ο κ. Μητσοτάκης πολύ δύσκολα θα πατήσει το… κουμπί για τις (κατά πάσα πιθανότητα διπλές) πρόωρες εκλογές, καθώς θα είναι υποχρεωμένος να εξηγήσει γιατί θα διακινδυνεύσει το κορυφαίο διακύβευμα που ο ίδιος έχει θέσει: την πολιτική σταθερότητα σε περίοδο μεγάλης διεθνούς αβεβαιότητας. 

Σημαντική προϋπόθεση που αφορά στο εσωτερικό της χώρας είναι και το να μην υπάρξουν απρόοπτα σε επίπεδο κυβερνητικής διαχείρισης μέσα στο καλοκαίρι.

Ράνια Τραγόμαλλου

Το αίτημα για εκλογές, που επανέρχεται με ένταση, δεν τίθεται πλέον αποσπασματικά, αλλά ως φυσική κατάληξη της πολιτικής πίεσης που επιχειρεί να ασκήσει η Χαριλάου Τρικούπη. Στην ηγεσία του κόμματος θεωρούν ότι διαμορφώνεται σταδιακά ένα πολιτικό και κοινωνικό υπόβαθρο που μπορεί να στηρίξει μια τέτοια εξέλιξη.

Αίτημα για εκλογές και πολιτική πίεση    

Η διατήρηση υψηλών τόνων, σύμφωνα με στελέχη, με στόχο να παγιωθεί ένα σταθερό περιβάλλον αμφισβήτησης της κυβερνητικής αξιοπιστίας, δεν πρόκειται, όπως επισημαίνουν κομματικές πηγές, για μια συγκυριακή όξυνση, αλλά για μια στρατηγική που αποσκοπεί στο να εδραιώσει το ΠΑΣΟΚ ως τον βασικό πόλο της «πολιτικής αλλαγής», επενδύοντας σε μια παρατεταμένη σύγκρουση με τελικό ορίζοντα την εκλογική αναμέτρηση.

Η «γραμμή» του ΠΑΣΟΚ, όπως επισημαίνουν κομματικές πηγές,  δεν περιορίζεται  σε επιμέρους ζητήματα, αλλά στοχεύει στη διαμόρφωση μιας συνολικής εικόνας «εκφυλισμού των θεσμών», με ευθεία πολιτική ευθύνη στο ανώτατο επίπεδο.

Από τη Χαριλάου Τρικούπη επιμένουν ότι η κυβέρνηση επενδύει συστηματικά στην πόλωση, αποδίδοντας προσωπικά στον πρωθυπουργό τον σχεδιασμό της έντασης, ενώ παράλληλα . Όπως λένε χαρακτηριστικά  «ο εγκέφαλος και ο εμπνευστής της τοξικότητας, του πολιτικού φανατισμού, της μισαλλοδοξίας, της δολοφονίας χαρακτήρων, είναι ο ίδιος ο Πρωθυπουργός». 

Συνέχεια της αντιπαράθεσης εκτός Βουλής

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται εκ νέου στην υπόθεση των υποκλοπών, την οποία το κόμμα διατηρεί στην κορυφή της ατζέντας. Τη γραμμή αυτή συνέχισε ο εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος, Κώστας Τσουκαλάς, μεταφέροντας το βάρος από τη Βουλή στη δημόσια σφαίρα.  Επανέφερε τα ερωτήματα που -όπως υποστηρίζεται- έμειναν αναπάντητα από τον πρωθυπουργό στη Βουλή, εστιάζοντας τόσο στους λόγους παρακολούθησης κυβερνητικών στελεχών όσο και στη χρήση του λογισμικού Predator. «Δεν θυμάται ονόματα, δεν απαντά σε κρίσιμα ερωτήματα, δεν αναλαμβάνει ευθύνη», υποστήριξε ο κ. Τουκαλάς, καλλιεργώντας την εικόνα μιας κυβέρνησης που επιχειρεί να «θολώσει τα νερά».

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η κριτική προς τον Άδωνι Γεωργιάδη, με στελέχη του ΠΑΣΟΚ να περιγράφουν μια επαναλαμβανόμενη τακτική έντασης, η οποία -όπως σημειώνεται- δεν είναι μεμονωμένη, αλλά εντάσσεται σε κεντρικό πολιτικό σχεδιασμό. Επαναφέρουν αιχμές για την επίθεση προς την Ευρωπαία Εισαγγελέα, ζητώντας συγκεκριμένες αποδείξεις για όσα έχουν ειπωθεί, επιχειρώντας να αναδείξουν αντιφάσεις στη στάση της κυβέρνησης.  

Η απόφαση για παρατεταμένη σύγκρουση

Την ίδια ώρα, στο πεδίο της καθημερινής πολιτικής αντιπαράθεσης, το ΠΑΣΟΚ αξιοποιεί και υποθέσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση δημόσιου χρήματος. Η υπόθεση του Μακάριου Λαζαρίδη προβάλλεται ως ενδεικτική, με κομματικά στελέχη να υπογραμμίζουν την αντίφαση μεταξύ παραδοχής ευθύνης και παραμονής στη θέση. Το ίδιο ισχύει και για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, που παρουσιάζεται ως στοιχείο ενός ευρύτερου μοτίβου πελατειακών πρακτικών.

To ΠΑΣΟΚ κατηγορεί την κυβέρνηση για επίθεση σε βάρος της δημοκρατίας με κάθε πράξη της, ενώ ο εκπρόσωπος τύπου του κόμματος υπογράμμισε: «Επίθεση στη δημοκρατία είναι το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου έκαναν λάφυρο έναν οργανισμό για να χρηματοδοτούν την καμπάνια της Νέας Δημοκρατίας. Επίθεση στη δημοκρατία είναι οι υποκλοπές, που όταν τις κάνει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία με στοιχεία δεν του αρέσουν του κ. Γεωργιάδη, αλλά, όταν τις διατάζει  ο Πρωθυπουργός, ακόμη και αν παρακολουθεί τον ίδιο τον κ. Γεωργιάδη, εκεί δεν τον πειράζει. Όταν δεν εφαρμόζονται οι αποφάσεις του ΣτΕ, που καλούν τον πρωθυπουργό να ενημερώσει, ως προϊστάμενος της ΕΥΠ, για λόγους παρακολούθησης που εκείνος αποφάσισε, εκεί δεν τον πειράζουν τον κ. Γεωργιάδη».

Μέσα από αυτή τη διεύρυνση της ατζέντας, η Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να συνδέσει επιμέρους υποθέσεις σε ένα ενιαίο πολιτικό αφήγημα. Στόχος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι να ενισχυθεί η εικόνα μιας κυβέρνησης που δεν αντιμετωπίζει απλώς φθορά, αλλά ένα συσσωρευμένο πρόβλημα αξιοπιστίας.

Στο εσωτερικό της κυβέρνησης… επιμένει η σκέψη ότι μια πρόωρη κάλπη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «βαλβίδα αποσυμπίεσης», πριν διογκωθούν οι πιέσεις από την ακρίβεια, τις νέες δικογραφίες της ευρωπαϊκής εισαγγελίας και πιθανές εξελίξεις στην υπόθεση των υποκλοπών.

Το σκεπτικό, σύμφωνα με πληροφορίες, εστιάζει στην αποφυγή ενός δύσκολου χειμώνα με πολλαπλά ανοιχτά μέτωπα.

Την ίδια στιγμή, καταγράφεται και η εκτίμηση ότι μια αιφνιδιαστική εκλογική κίνηση θα περιόριζε τον χρόνο συγκρότησης νέων πολιτικών σχημάτων, που φέρονται να κινούνται στο παρασκήνιο.

Παράλληλα, η επικείμενη ελληνική προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. το 2027 το β΄ εξάμηνο του 2027 επανέρχεται όχι μόνο ως επιχείρημα σταθερότητας, αλλά και ως λόγος να προηγηθούν εγκαίρως εκλογικές διαδικασίες, ώστε να έχει διαμορφωθεί καθαρό πολιτικό τοπίο.

Στον αντίποδα, δεν λείπουν οι φωνές που εισηγούνται εξάντληση της τετραετίας, προειδοποιώντας ότι μια πρόωρη προσφυγή στις κάλπες εν μέσω σκανδαλολογίας ενδέχεται να αποδειχθεί πολιτικά επισφαλής.

Σε κάθε περίπτωση, το καλοκαίρι με την πορεία και του τουρισμού που θα παίξει ρόλο στα κρατικά έσοδα και εν γένει στην πορεία της οικονομίας θα κριθεί αν από το Φθινόπωρο και μετά, το εκλογικό σενάριο μπαίνει σε τροχιά αντίστροφης μέτρησης.

“Εάν το βασικό μας επιχείρημα σήμερα είναι ότι η πολιτική σταθερότητα αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα στη χώρα, πως θα οδηγήσω τη χώρα στους επόμενους μήνες σε πρόωρες εκλογές, διακινδυνεύοντας ακριβώς αυτό το επιχείρημα, το οποίο πράγματι δείχνει στους πολίτες ότι αυτή η κυβέρνηση μπορεί γρήγορα να πάρει αποφάσεις και να δράσει προς όφελος των Ελλήνων πολιτών”, τόνισε.

Όταν η Ευρώπη έχει αρχίσει να συζητά την πιθανότητα εκτός από τις υπέρογκες αυξήσεις στα καύσιμα να αντιμετωπίσει και πρόβλημα επάρκειας, όταν η Κομισιόν διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να θέσει σε εφαρμογή την ρήτρα διαφυγής για να ξοδευτούν εκτός δημοσιονομικού κανόνα λόγω πολέμου, κι όταν κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την διάρκεια και τις ακόμα πιό σοβαρές συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες θα εξέπεμπε τυχοδιωκτισμό μαζί με ηττοπάθεια. Κάτι σαν “αφού ίσως να μην μπορούσε να πάρουμε αυτοδυναμία αργότερα, ας την εκβιάσουμε τώρα”.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατόρθωσε αυτά τα χρόνια να προβάλλει προφίλ ικανού διαχειριστή, θεματοφύλακα των κανόνων λειτουργίας του πολιτικού συστήματος σε πλήρεις κυβερνητικούς- εκλογικούς κύκλους, και κήνσορα της πολιτικής σταθερότητας. Αυτά θα διαλυθούν αμέσως την στιγμή που θα επικαλεστεί την κρισιμότητα των περιστάσεων για να προκηρύξει πρόωρες κάλπες.

Θα κατηγορηθεί ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί την κρίση, ότι παραβιάζει την κανονικότητα που διαφημίζει και θέτει σε κίνδυνο την σταθερότητα σε ένα περιβάλλον που δεν φαίνεται ικανό να εξασφαλίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Οι κυβερνήσεις συνεργασίας δεν είναι αποτελεσματικές, έχει πει, άρα δεν μπορούν να αποτελούν στόχο του. Πέραν του ότι δεν διαφαίνεται κάποιος κυβερνητικός εταίρος σε ένα τέτοιο εγχείρημα.

Η κατηγορία περί πολιτικού τυχοδιωκτισμού θα αποκτήσει πρόσθετα επιχειρήματα σε μία τέτοια περίσταση, καθώς άπαντες θα συνδυάσουν τυχόν πρόωρη προσφυγή στις κάλπες με τις εξελίξεις στην υπόθεση των παρακολουθήσεων και τις αναμενόμενες νέες αποκαλύψεις στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Και όλα αυτά, μαζί με την ακρίβεια που συνεχίζει να κατατρώει το οικογενειακό εισόδημα και να προκαλεί αγωνία στην μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, θα εντείνουν την κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στην κυβέρνηση και συνολικά το πολιτικό σύστημα. Ίσως προκύψουν “τέρατα” ακόμα πιό τρομακτικά απ΄ αυτά που υπολογίζουμε.

Κι ερχόμαστε στο εύλογο ερώτημα: αφού ο πρωθυπουργός διαψεύδει κατηγορηματικά, κι αφού μία τέτοια κίνηση είναι κόντρα στη λογική και θα πρόδιδε τάσεις πολιτικής απόδρασης, τότε ποιοί και γιατί βάζουν τις τελευταίες μέρες στο τραπέζι τα σενάρια πρόωρων εκλογών;

Δεν πρόκειται, φυσικά, για κάποια πλεκτάνη των μέσων ενημέρωσης. Είναι γνωστό τοις πάσι ότι οι πολιτικοί συντάκτες μεταφέρουν κλίμα και είναι επίσης γνωστό πώς είναι κορυφαίοι υπουργοί που περιφέρονται δηλώνοντας ότι οι σχετικές εισηγήσεις τους έχουν φθάσει στο Μέγαρο Μαξίμου. Δεν είναι, δε, εφημερίδες και ιστότοποι με αντιπολιτευτικό πρόσημο αυτά τα μέσα που αναφέρουν ότι “για πρώτη φορά ο πρωθυπουργός ακούει τα σχετικά σενάρια”. Το αντίθετο, έγκριτα μέσα είναι και φίλα προσκείμενα.

Μία εύκολη εξήγηση θα ήταν ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να ισορροπεί μεταξύ των προωθυπουργικών διαψεύσεων και αυτών των σεναρίων με σκοπό να συσπειρώνει την εκλογική της βάση και ταυτόχρονα να κρατά ανοικτά όλα τα ενδεχόμενα ανάλογα με την εξέλιξη των πραγμάτων.

Και ακόμα να δείχνει έμμεσα προς την πλευρά της αντιπολίτευσης, ώστε να προκαλεί σύγκριση ανάμεσα στο ισχυρό προφίλ διακυβέρνησης του πρωθυπουργού και στο κατακερματισμένο τοπίο της κεντροαριστεράς. Επιπλέον, αυτή η αμφισημία περί πρόωρης προσφυγής στις κάλπες αποσκοπεί, ίσως, στο να διατηρεί την συνοχή του κυβερνητικού στρατοπέδου και της κοινοβουλευτικής ομάδας όπου οι “δελφινομαχίες” έχουν ξεκινήσει και η δυσαρέσκεια εντείνεται.

Αυτή η σεναριολογία, όμως, καθίσταται προβληματική έως και επικίνδυνη. Μπορεί να οδηγήσει σε φαινόμενα παραλυσίας στη λειτουργία της κυβέρνησης, όπου ήδη αρκετοί έχουν αρχίσει να περνούν περισσότερο χρόνο στις εκλογικές τους περιφέρειες απ΄ ότι στα υπουργεία και, ακόμα, αρνούνται να αναλάβουν πολιτικά ρίσκα.

Έχουμε μπει, βεβαίως, σε μακρά προεκλογική περίοδο, είτε οι κάλπες στηθούν το φθινόπωρο (σε αυτή τη χρονική στιγμή είναι αλήθεια πώς αδυνατίζει το επιχείρημα περί πρόωρης προσφυγής) είτε την άνοιξη του ’27. Επιπλέον, ο πολιτικός χάρτης δεν έχει ακόμα πλήρως διαμορφωθεί, εν αναμονή της ίδρυσης των νέων κομμάτων Τσίπρα και Καρυστιανού.

Ωστόσο, ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση οφείλουν να φέρουν τη χώρα κοντά στο συνταγματικό όριο εξάντλησης της περιόδου διακυβέρνησης και έως τότε να έχουν διαχειρισθεί την κρίση και όλα τα άλλα που δεν απορρέουν μόνο απ΄ αυτήν (όπως η ακρίβεια) ώστε να διεκδικήσουν τη λαϊκή εντολή με πραγματικούς κοινωνικούς, οικονομικούς και πολιτικούς όρους.

Αλλά και όλα τα σοβαρά σχετικά με εκκρεμούντα ζητήματα που αφορούν την λειτουργία των θεσμών και την λογοδοσία. Οποιαδήποτε απόκλιση απ΄ αυτό θα συνιστούσε υπεκφυγή και θα ενίσχυε τα φαινόμενα (δήθεν) αντισυστημισμού και απαξίωσης της πολιτικής. Κι αυτό καμία πρόσκαιρη νίκη δεν θα το αντιμετωπίσει.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Στις 6 σήμερα το απόγευμα θα συνεδριάσει η Πολιτική Επιτροπή για να εκλέξει νέο γραμματέα τον Κώστα Σκρέκα, ο οποίος θα αναλάβει το έργο της αναδιοργάνωσης του κομματικού μηχανισμού της ΝΔ, με πρώτο σταθμό το Συνέδριο που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη του έτους και με ορίζοντα τις επόμενες εκλογές που πιθανότατα θα γίνουν μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2027 ώστε να προετοιμαστεί η νέα κυβέρνηση για την Ελληνική Προεδρία στην ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Στην  απογευματινή ομιλία του ο πρωθυπουργός αναμένεται φυσικά να αναφερθεί στις εξελίξεις στην Μέση Ανατολή, διαβεβαιώνοντας ωστόσο ότι δεν επηρεάζεται ο προγραμματισμός του μεταρρυθμιστικού έργου της κυβέρνησης, το οποίο θα συνεχιστεί με γρήγορους ρυθμούς και το καλοκαίρι.  Αυτό που σίγουρα μπορεί να επηρεαστεί λόγω επιπτώσεων σε περίπτωση που η ανάφλεξη στην Μέση Ανατολή δεν αποκλιμακωθεί σύντομα, είναι ο σχεδιασμός για την οικονομική πολιτική. Ενδεικτική είναι η εκτίμηση του προέδρου του ΕΒΕΠ, Βασίλη Κορκίδη για συνολικές απώλειες 2,1 με 2,6 δις ευρώ στο σενάριο μίας τρίμηνης κλιμάκωσης της πολεμικής κρίσης.

Ο κ. Μητσοτάκης αναμένεται να ζητήσει εγρήγορση του κομματικού μηχανισμού απευθύνοντας κάλεσμα συσπείρωσης και σε επίπεδο ψηφοφόρων, με το βλέμμα στην επίτευξη του στόχου για μια τρίτη αυτοδύναμη κυβερνητική θητεία.

• Στην σκιά των πολεμικών εξελίξεων και του κινδύνου περιφερειακής αποσταθεροποίησης, ο Έλληνας πρωθυπουργός αναμένεται να αναδείξει με ακόμη πιο εμφατικό τρόπο και τη σημασία της πολιτικής σταθερότητας συνδέοντάς την ακόμη περισσότερο με την σημερινή κυβερνητική πλειοψηφία των 155 βουλευτών.

Η επίκληση αυτού του αριθμού δεν γίνεται τυχαία από το Μέγαρο Μαξίμου καθώς συνιστά μήνυμα και στο εσωτερικό της ίδιας της γαλάζιας ΚΟ ενόψει της ψηφοφορίας για την σύσταση προανακριτικής για τον πρώην υπουργό Μεταφορών και Υποδομών, Κώστα Καραμανλή.

Το Μέγαρο Μαξίμου εκφράζει και δια του κυβερνητικού εκπροσώπου, βεβαιότητα ότι το σύνολο των γαλάζιων βουλευτών θα ψηφίσουν την πρόταση της ΝΔ και ότι ο αριθμός υπέρ της πρότασης της πλειοψηφίας δεν θα πέσει κάτω από 155

Αποτρεπτικά για βουλευτές της ΝΔ που σκέφτονται να μην ψηφίσουν υπέρ της παραπομπής Καραμανλή στο Δικαστικό Συμβούλιο, εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει και η παρέμβαση που αναμένεται να κάνει ο ίδιος ο πρώην υπουργός ζητώντας να παραπεμφθεί στον φυσικό  δικαστή.

• Για κάθε ενδεχόμενο βέβαια αφήνεται να πλανάται και η απειλή ότι τυχόν γαλάζιες διαφοροποιήσεις θα εκληφθούν από το Μαξίμου ως αμφισβήτηση της κεντρικής γραμμής και θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε… εκλογές. 

Εάν οι ψήφοι υπέρ της  πρότασης της ΝΔ  είναι λιγότερες από 155, πολιτικά θα είναι σίγουρα πρόβλημα για την κυβερνητική πλειοψηφία, το οποίο όσο περισσότερες είναι οι τυχόν διαρροές, τόσο μεγαλύτερο θα γίνεται. Στο υποθετικό σενάριο που πέσει κάτω και από 151, είναι όντως πολύ πιθανό να τεθεί θέμα για την ίδια την κυβερνητική πλειοψηφία.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος εμφανίστηκε στην τελευταία συνέντευξή του κατηγορηματικός ότι “δεν υπάρχει καμία ένδειξη, ούτε καν ψήγμα ένδειξης ότι θα υπάρχουν διαρροές” και επανέλαβε πως η ΝΔ έχει “την πιο συμπαγή Κοινοβουλευτική Ομάδα, ειδικά σε δεύτερη τετραετία μιας Κυβέρνησης”.

 “Να σας πω και κάτι ακόμα. Δεν υπάρχει πιθανότητα, πιστεύω και ούτε λόγος, βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας να θέλει κάποιος να κολλήσει ξανά μια ρετσινιά, ότι θέλουμε να κλείσουμε μια τόσο σοβαρή υπόθεση, ως προς τις ευθύνες ενός πρώην Υπουργού, σε επίπεδο Βουλής”, πρόσθεσε.

• Όλα αυτά την στιγμή που επίκειται νέα κοινή εμφάνιση των δύο πρώην πρωθυπουργών, Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά οι οποίοι θα μιλήσουν αύριο το απόγευμα σε εκδήλωση στο  αμφιθέατρο του Πολεμικού Μουσείου για την παρουσίαση του βιβλίου του Σταυρού Λυγερού για τις “αθέατες όψεις του πολέμου στην Ουκρανία”.

Ακόμη και ο ίδιος ο χώρος προκαλεί συνειρμούς στο κυβερνών κόμμα καθώς στο Πολεμικό Μουσείο έλαβε χώρα πριν από έναν περίπου χρόνο- και αφού είχε προηγηθεί η υποχώρηση της ΝΔ στο 28% των ευρωεκλογών- η πρώτη κοινή εμφάνιση των δύο πρώην πρωθυπουργών που έχει αποτελέσει  ορόσημο σε εσωκομματικό επίπεδο.

Οι εξελίξεις από τότε ήταν ραγδαίες, τουλάχιστον σε ότι αφορά τον Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος αποτελεί σήμερα κεντρικό πρόσωπο σε σενάρια δημιουργίας νέου κόμματος, προοπτική που συνιστά μια νέα παράμετρο στην εξίσωση στα δεξιά της ΝΔ.

Είναι βέβαιο πως σε ένα τέτοιο εγχείρημα δεν θα έχει ως συμπαραστάτη τον Κώστα Καραμανλή, μένει ωστόσο να φανεί αύριο εάν οι κοινοί προβληματισμοί των δύο πρωθυπουργών για θέματα εξωτερικής πολιτικής, και κυρίως για τα ελληνοτουρκικά, παραμένουν.

 Ο κ. Καραμανλής τους εξέφραζε βέβαια σε πολύ διαφορετικούς τόνους από τον κ. Σαμαρά, ο οποίος υπήρξε πολύ πιο σκληρός στην κριτική του, γεγονός που οδήγησε στην διαγραφή του από τη ΝΔ, ενώ η πρόσφατη παρέμβασή του ήταν σε μία κατεύθυνση συνολικής αποδόμησης της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Τα σενάρια περί κόμματος Σαμαρά πυκνώνουν σε μια συγκυρία που οι δημοσκοπήσεις εξακολουθούν να αποτυπώνουν την δυσκολία της ηγεσίας της ΝΔ να θωρακιστεί από διαρροές προς πολιτικές δυνάμεις στα δεξιά της (Ελληνική Λύση, Νίκη, Φωνή Λογικής), οι οποίες- με τις όποιες αυξομειώσεις καταγράφονται στην επιρροή και στους μεταξύ τους συσχετισμούς- εξακολουθούν να συγκεντρώνουν αθροιστικά ένα  υψηλό δημοσκοπικό ποσοστό που γίνεται ακόμη μεγαλύτερο στην Βόρεια Ελλάδα. 

Τώρα παρουσιάζεται με 30% ένας άλλος ακροδεξιός υποψήφιος με “τραμπικές” θέσεις, ο Γκεόργκε Σιμιόν.

Δεκάδες κορυφαίοι συγγραφείς, κινηματογραφιστές και ιστορικοί στη Ρουμανία με ανοιχτή επιστολή καλούν τους ψηφοφόρους να υποστηρίξουν φιλοευρωπαίο υποψήφιο, έναντι του ακροδεξιού υποψηφίου που θεωρείται ο επικρατέστερος. Στην επιστολή τους επικρίνουν τους «εξτρεμιστές υποψηφίους», χωρίς να τους κατονομάζουν, και η πρωτοβουλία αυτή συνιστά μια σαφή προσπάθεια να πειστούν οι Ρουμάνοι να προσέλθουν στις κάλπες και να καταψηφίσουν τον σκληροπυρηνικό δεξιό Γκέοργκε Σιμιόν.

Οι δημοσκοπήσεις θέλουν τον Σιμιόν, υποψήφιο της ακροδεξιάς Συμμαχίας για την Ένωση των Ρουμάνων (AUR, το ακρώνυμο σχηματίζει τη λέξη «χρυσός» στα ρουμανικά) να έχει τις περισσότερες πιθανότητες να αναδειχτεί νικητής. Ωστόσο κανένας από τους 11 υποψήφιους δεν αναμένεται να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία σήμερα, που σημαίνει πως πιθανότατα θα χρειαστεί δεύτερος γύρος — σε αυτή την περίπτωση, θα διεξαχθεί τη 18η Μαΐου— ανάμεσα στους δυο επικρατέστερους.

Στις εκλογές του Νοεμβρίου, στον πρώτο γύρο επικράτησε ο υποψήφιος της άκρας δεξιάς με ρητορική υπέρ της Ρωσίας, ο Καλίν Τζορτζέσκου, που διεξήγαγε εκστρατεία κυρίως μέσω TikTok.

Ωστόσο, λίγο πριν από τη διεξαγωγή του δεύτερου γύρου, το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάσισε την ακύρωση του πρώτου, εξαιτίας παρατυπιών στη χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας. Στον κ. Τζορτζέσκου απαγορεύτηκε να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα για το αξίωμα και η εισαγγελία άρχισε να διενεργεί τον Φεβρουάριο έρευνα σε βάρος του για υποβολή ψευδών δηλώσεων για τη χρηματοδότηση της εκστρατείας του.

Δεν είναι σαφές ποιος από τους υπόλοιπους υποψήφιους θα καταλάβει τη δεύτερη θέση στη σημερινή ψηφοφορία. Ο υποψήφιος της κεντροδεξιάς παράταξης Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα (PNL), ο συντηρητικός-φιλελεύθερος δήμαρχος του Βουκουρεστίου Νικουσόρ Νταν και ο άλλοτε πρωθυπουργός των Σοσιαλδημοκρατών Βίκτορ Πόντα θεωρούνται όλοι διεκδικητές της.

Το φαβορί, ο κ. Σιμιόν, δηλώνει πως βασικός σκοπός του αν κερδίσει θα είναι να εγγυηθεί «δικαιοσύνη» για τον κ. Τζορτζέσκου. Δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να τον ονομάσει πρωθυπουργό.

Στη Ρουμανία είναι ο πρόεδρος της χώρας αυτός που παίρνει αποφάσεις για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας.

Το προφίλ του Γκεόργκε Σιμιόν

Ο Σιμιόν θεωρεί ότι η στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας δεν ωφελεί πλέον, αλλά σημειώνει ότι πρέπει να ενισχυθεί το ΝΑΤΟ. Σε κοινωνικά θέματα μοιράζεται πολλές κοινές απόψεις με τον Μελόνι. Σημειωτέον ότι στην Ρουμανία ο πρόεδρος έχει πολλές και ουσιαστικές αρμοδιότητες – είναι “τύπου Γαλλίας” το πολίτευμα της χώρας.

Ο Σιμιόν, που έχει σπουδάσει ιστορικός και οικονομολόγος, τον Νοέμβριο είχε έρθει τέταρτος, όμως τώρα συγκεντρώνει το 30.2%, καθώς οι διώξεις εναντίον του Γκεοργκέσκου, μάλλον εκνεύρισαν τους Ρουμάνους και έφεραν το αντίθετο από το προσδοκώμενο αποτέλεσμα, καθώς “έστειλαν” στον Σιμιόν όλους όσους ψήφισαν τον Γκεοργκέσκου, αλλά και όσους απλά θύμωσαν με την ακύρωση των εκλογών.

Οι αρχές, συνέλαβαν τον Γκεοργκέσκου επειδή είχε δηλώσει προεκλογικά λιγότερες δαπάνες από όσες οι εισαγγελείς εκτιμούν ότι δαπανήθηκαν στο TikTok για την προβολή του. Εν συνεχεία τον απέκλεισαν από υποψήφιο επειδή έλειπε η διεύθυνση του σπιτιού του, από ένα από τα έγγραφα που κατέθεσε. Αυτά ενόχλησαν πολλούς εκλογείς, που ίσως μάλιστα να μην ήταν καν ψηφοφόροι του Γκεοργκέσκου τον περασμένο Νοέμβριο.

Ο 38χρονος Σιμιόν έχει δηλώσει ότι η Ρωσία δεν συνιστά σημαντική απειλή για το ΝΑΤΟ και ότι ο μόνος κίνδυνος είναι να διαλυθεί η Ατλαντική Συμμαχία. Αποκαλούσε τον Πούτιν «εγκληματία πολέμου», αλλά αμέσως μετά την εκλογή Τραμπ άλλαξε στάση. Είναι ευρωσκεπτικιστής και εθνικιστής. Τώρα τάσσεται κατά της στρατιωτικής βοήθειας προς τη γειτονική Ουκρανία, είναι επικριτής της ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υποστηρικτής του κινήματος του Ντόναλντ Τραμπ, MAGA (Make America Great Again).

Ο Σιμιόν δήλωσε ότι ο μόνος τρόπος για να προχωρήσει η συμμαχία είναι να διασφαλιστεί ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να ηγούνται του ΝΑΤΟ, αν και υποστήριξε την αύξηση των αμυντικών δαπανών των ευρωπαϊκών κρατών.

Αναλυτές έχουν πει ότι μια νίκη του Σιμιόν θα κινδύνευε να απομονώσει τη Ρουμανία στο εξωτερικό, να υπονομεύσει τις ιδιωτικές επενδύσεις και να αποσταθεροποιήσει την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, ενώ θα πρόσθετε έναν ακόμη “διασπαστή” δίπλα στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία.

Ο Σιμιόν είναι υπέρ της ενοποίησης Ρουμανίας και Μολδαβίας. Έχει συμμετάσχει σε πολλές ενέργειες υπέρ των Μολδαβών, που μιλούν εξάλλου ρουμανικά, με εξαίρεση την ρωσόφωνη Υπερδνειστερία και την τουρκόφωνη Γκαγκαουζία. Του έχει απαγορευθεί εν τω μεταξύ η είσοδος στη Μολδαβία. Είναι υπέρ της επέκτασης των Ισραηλινών στα κατεχόμενα εδάφη και είναι αντικομουνιστής.

Ο Σιμιόν είπε ότι θα μπορούσε να τοποθετήσει τον Γκεοργκέσκου στην θέση του πρωθυπουργού. Ο Γκεοργκέσκου είχε δηλώσει ότι σχεδιάζει να εθνικοποιήσει εταιρείες, προκαλώντας ανησυχία στους επενδυτές.

Ο Σιμιόν είπε επίσης ότι θα ήθελε η Ρουμανία να επανακτήσει το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών στον όμιλο πετρελαίου και φυσικού αερίου OMV Petrom, ο οποίος έχει στα σκαριά ένα σημαντικό υπεράκτιο έργο φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα. Προσπάθησε πάντως να καθησυχάσει τους επενδυτές, λέγοντας ότι δεν θα έκανε κάτι που δεν θα έκανε η Ιταλίδα Τζόρτζια Μελόνι.

Οι άλλοι υποψήφιοι

Οι άλλοι υποψήφιοι έπονται, αλλά κανείς δεν ξέρει τι θα γίνει στο δεύτερο γύρο. Υποψήφιος είναι ο σοσιαλδημοκράτης και φιλοευρωπαίος Κριν Αντονέσκου, 65 ετών, πρώην βουλευτής, που τον στηρίζει η κυβέρνηση, αλλά και η ουγγρική μειονότητα – ο οποίος φαίνεται να λαμβάνει στις δημοσκοπήσεις το 24.3%.

Ο άλλος υποψήφιος είναι ο 55χρονος Νικουσόρ Νταν (στο 22.4%), δήμαρχος στο Βουκουρέστι και Κεντρώος. Κατέρχεται ως ανεξάρτητος με παντιέρα την καταπολέμηση της διαφθοράς. Και οι δύο είναι υπέρ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ και υποστηρίζουν την Ουκρανία. Οι Βρυξέλλες θεωρούν ασφαλέστερη επιλογή τον Αντονέσκου ή τον Νταν.

Ως ανεξάρτητος κατέρχεται και ο πρώην πρωθυπουργός των Σοσιαλδημοκρατών Βίκτορ Πόντα, που παραιτήθηκε το 2015 εν μέσω οργής για το θάνατο 64 ατόμων σε νυχτερινό κέντρο. Τον κατήγγειλαν και για διαφθορά, αλλά αθωώθηκε. Αυτός είναι προσώρας στο 11.3%. Είναι “λίγο” “τραμπικός” σε αρκετές απόψεις του και θέλει λιγότερες εν λευκώ διευκολύνσεις προς την Ουκρανία, αλλά είναι σε γενικές γραμμές ΝΑΤΟϊκός και φιλοευρωπαίος.

Υποψήφια είναι και η πρώην τηλεπερσόνα και δήμαρχος σε κωμόπολη, η 55χρονη Έλενα Λασκόνι, που κινείται στο 6.3% και είναι γενικά φιλοευρωπαία και συστημική, αλλά δεν θεωρείται επαρκώς αξιόπιστο πολιτικό πρόσωπο για τόσο υψηλό αξίωμα. Στις προηγούμενες εκλογές στον δεύτερο γύρο είχαν περάσει ο Γκεοργκέσκου και η Λασκόνι. Το κόμμα που την στήριξε τον Νοέμβριο, τώρα στηρίζει τον Νικουσόρ Νταν.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει προσδιορίσει πως οι επόμενες εκλογές θα διεξαχθούν κανονικά -κοντά στο όριο της λήξης της δεύτερης τετραετίας της κυβέρνησης- την άνοιξη εκείνης της χρονιάς, ειδικότερα, δε, έχει ειπωθεί ότι οι κάλπες θα στηθούν τον Μάρτιο του ’27. Εφόσον δεν προκύψει “σπουδαίος εθνικός λόγος” (βάσει του Συντάγματος) για την προκήρυξη πρόωρων εκλογών, είναι σαφές πως από τα τέλη Μαρτίου, ή τις αρχές Απριλίου, η κυβέρνηση που θα σχηματιστεί μετά τις εκλογές θα έχει ζωτικό χρόνο λιγότερο από τρεις μήνες για να προετοιμάσει την ανάληψη της ευρωπαϊκής προεδρίας από τη χώρα. Είναι γνωστό πως αυτή η προετοιμασία περιλαμβάνει σημαντικές επαφές και διαβουλεύσεις, τόσο με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Κομισιόν, όσο και με την χώρα που θα της την παραδώσει (Λιθουανία).

Αυτός ο ευρωπαϊκός “οδικός χάρτης” είναι, προφανώς, σε γνώση του Μεγάρου Μαξίμου και του υπουργείου Εξωτερικών, και δεν μπορεί να σημειωθεί η παραμικρή απόκλιση. Ποιό είναι το ζητούμενο; Να έχει, όντως, προκύψει κοινοβουλευτική πλειοψηφία από τις εκλογές του Μαρτίου του ’27, ώστε να σχηματιστεί άμεσα κυβέρνηση. Εδώ αρχίζουν τα σενάρια που συζητούνται στην κυβέρνηση.

Ο πρωθυπουργός έχει αποσαφηνίσει μερικά βασικά πράγματα: πρώτον, δεν πρόκειται να αλλάξει ο εκλογικός νόμος (το επαναλαμβάνει κατηγορηματικά και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης με τη σημερινή συνέντευξή του στο libre), δεύτερον, δεν πρόκειται να επισπευσθεί ο χρόνος διεξαγωγής των εκλογών.

Για να προκύψει, ωστόσο, κυβερνητική κοινοβουλευτική πλειοψηφία, και να “τρέξουν” οι ασφυκτικές προθεσμίες ώστε η χώρα να αναλάβει απρόσκοπτα την ευρωπαϊκή προεδρία, απαιτείται αυτοδυναμία του πρώτου κόμματος (με τα σημερινά δεδομένα αυτό αφορά τη Ν.Δ). Σε αντίθετη περίπτωση η κατάσταση περιπλέκεται και ή πρέπει να σχηματιστεί –και μάλιστα με τις κατά το δυνατό συντομότερες χρονικά διαδικασίες-, ή η χώρα θα οδηγηθεί σε δεύτερη, πιθανώς και σε τρίτη εκλογική αναμέτρηση!

Ο… βουλγαρικός κίνδυνος και οι δημοσκοπήσεις

Το ενδεχόμενο αυτό λαμβάνεται ήδη σοβαρά υπόψη στον πολιτικό σχεδιασμό διετίας που μελετούν στο Μέγαρο Μαξίμου, και θεωρείται βέβαιο ότι όταν φτάσει η ώρα για την τελική ευθεία προς τις εκλογές του Μαρτίου του 2027 ο πρωθυπουργός, μεταξύ άλλων διλημμάτων περί πολιτικής σταθερότητας, θα θέσει και αυτό. Το αρνητικό παράδειγμα της Βουλγαρίας που απέκτησε εύθραυστη κυβέρνηση μετά από επτά (!) εκλογικές αναμετρήσεις σε τέσσερα χρόνια έχει ήδη αρχίσει να χρησιμοποιείται από κυβερνητικά στελέχη.

Οι πρώτες δημοσκοπήσεις της χρονιάς, σχεδόν από όλες τις εταιρείες μετρήσεων, δείχνουν τρία βασικά πράγματα: 1. Η Ν.Δ αυξάνει κατάτι το ποσοστό της και στην “Εκτίμηση Ψήφου” φτάνει ή και ξεπερνάει λίγο το 30% (περίπου δύο μονάδες πάνω από το 28,3% που έλαβε στις ευρωεκλογές), 2. Το ΠΑΣΟΚ (αξιωματική αντιπολίτευση) έχει χάσει περίπου δύο μονάδες από το ποσοστό που είχε αμέσως μετά την επανεκλογή του Νίκου Ανδρουλάκη στην ηγεσία του και κινείται μεταξύ 16-18%, 3. Το άθροισμα των κομμάτων στα δεξιά της Ν.Δ φτάνει το 20%.

Χωρίς αλλαγή του εκλογικού νόμου (και επιπλέον με το σημερινό δημοσκοπικό αποτύπωμα που προβάλλεται σε Βουλή οκτώ έως δέκα κομμάτων), το όριο αυτοδυναμίας του πρώτου κόμματος φτάνει το 38%, κάτι που μοιάζει δύσκολο υπό τις παρούσες συνθήκες.

Οι “σημαίες” της αυτοδυναμίας και η “βαβέλ” των συνεργασιών

Ο πρωθυπουργός έχει ήδη καταστήσει σαφές πως μοναδικός στόχος της Ν.Δ στην πορεία προς τις κάλπες του Μαρτίου του 2027 είναι η επίτευξη αυτοδυναμίας και προσδοκά ότι με σειρά κυβερνητικών παρεμβάσεων κατά την επόμενη διετία, αλλά και τα σκληρά διλήμματα περί διακυβέρνησης και πολιτικής σταθερότητας, που θα τεθούν την κατάλληλη ώρα, θα μπορέσει τελικά να την κατακτήσει. Η λεγόμενη “κοινωνική αντιπολίτευση”, ωστόσο, φαίνεται να ενισχύεται, τα δε κόμματα στα δεξιά της Ν.Δ αυξάνουν τα ποσοστά τους. Ακόμα, δηλαδή, κι αν ο κ. Μητσοτάκης φαίνεται τώρα να μην έχει πολιτικό αντίπαλο και να κυβερνά “εν ου παικτοίς”, δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι η αυτοδυναμία είναι δεδομένη. Από την άλλη, στον ορίζοντα -πάντοτε με τις σημερινές συνθήκες- δεν φαίνονται δυνατότητες συνεργασιών ώστε με βασικό κορμό τη Ν.Δ να σχηματιστεί κυβέρνηση. Ο πρωθυπουργός έχει αποκλείσει συνεργασίες με την “Ελληνική Λύση”, ή την “Φωνή Λογικής” (και αυτά τα κόμματα από την πλευρά τους…), το δε ΠΑΣΟΚ, ως δεύτερο κόμμα, έχει καταστήσει σαφές πως δεν θα συγκυβερνήσει ποτέ με τη Ν.Δ.

Από την άλλη, ο κ. Ανδρουλάκης, μετά την “βαβέλ” των τελευταίων δηλώσεων κορυφαίων στελεχών του ΠΑΣΟΚ για συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ και άλλα κόμματα της κεντροαριστεράς, έχει δηλώσει πως και το κόμμα του θα κινηθεί αυτόνομα με στόχο την… αυτοδυναμία. Και πως μόνο εφόσον αναδειχθεί πρώτο κόμμα από τις κάλπες θα αναζητήσει κυβερνητικούς εταίρους στην κεντροαριστερά. Σε τελευταία μέτρηση και στο ερώτημα εάν οι πολίτες προτιμούν κυβέρνηση συνεργασίας με κορμό τη Ν.Δ, ή από την κεντροαριστερά, η πρώτη επιλογή συγκέντρωσε ποσοστό 54% και η δεύτερη 42%.

Φυσικά, ισχύει και σε αυτή την περίπτωση η γνωστή ρήση “όταν οι άνθρωποι (και τα κόμματα) κάνουν σχέδια, ο Θεός γελάει”, ωστόσο εφόσον δεν προκύψει αυτοδυναμία του πρώτου κόμματος είναι μάλλον βέβαιο ότι όλα θα μπουν ξανά στο τραπέζι. Ο κίνδυνος επάλληλων εκλογικών αναμετρήσεων θα είναι προ των πυλών, σε συνδυασμό και με το ορόσημο της ευρωπαϊκής προεδρίας. Οι περίπου ενενήντα μέρες από τις εκλογές του Μαρτίου του 2027 μέχρι την 1η Ιουλίου (ανάληψη προεδρίας) θα αποδειχτούν πραγματικά διακεκαυμένη πολιτική ζώνη.

Με βάση τα σημερινά δημοσκοπικά δεδομένα, το Μέγαρο Μαξίμου είναι υποχρεωμένο να έχει στο συρτάρι όλα τα πιθανά σενάρια και να οικοδομήσει το επόμενο διάστημα την εκλογική στρατηγική του λαμβάνοντας υπόψη κάθε εκδοχή. Πολλά θα κριθούν από τις μετρήσεις που θα δουν το φως της δημοσιότητας στο τέλος του πρώτου εξαμήνου της χρονιάς και στα τέλη του 2025, με το δεδομένο ότι από τις αρχές του 2026 η χώρα θα εισέλθει εκ των πραγμάτων σε μακρά προεκλογική περίοδο. Ιδιαίτερα εάν έχει αμβλυνθεί η διαφορά μεταξύ πρώτου και δεύτερου κόμματος, έχει αυξηθεί το άθροισμα των κομμάτων στην κεντροαριστερά (κάτι που θα επαναφέρει τα σενάρια συνεργασιών), ή έχει παραμείνει σταθερό ή και αυξηθεί το άθροισμα των κομμάτων στα δεξιά της Ν.Δ.

Νίκος Γιαννόπουλος

Το κοινό που απάντησε χωρίστηκε, ακριβώς βάσει της απάντησής του στο ερώτημα για την οικονομική του κατάσταση, σε τέσσερις μεγάλες υποομάδες. Στα νοικοκυριά στα οποία “τα χρήματα φτάνουν και για να αποταμιεύουμε”, σ’ αυτά που “τα χρήματα φτάνουν αλλά όχι για να αποταμιεύουμε”, σ’ αυτά που “τα χρήματα φτάνουν μόνο για τα αναγκαία” και τέλος σ’ αυτά που “τα χρήματα δεν φτάνουν ούτε για τα αναγκαία”.

• Η πρώτη κατηγορία (“τα χρήματα φτάνουν και για να αποταμιεύουμε”) προφανώς συμπεριλαμβάνει τους έχοντες και κατέχοντες.

Δεν προξενεί εντύπωση ότι σ’ αυτό το γκρουπ η Νέα Δημοκρατία κερδίζει άνετη πρωτιά με 40,5%. Είναι, άλλωστε, ιστορικά αποδεδειγμένο ότι η Νέα Δημοκρατία, το μεγαλύτερο συντηρητικό κόμμα της χώρας (και το περισσότερο σταθερό εκλογικά τα τελευταία 50 χρόνια), εκφράζει την αστική τάξη, τους πολίτες που έχουν χρήματα, εισοδήματα και περιουσία και μάλιστα τους περισσότερους πλούσιους από αυτούς. Ολα τα υπόλοιπα κόμματα καταποντίζονται στην εν λόγω κατηγορία, εκτός του ΠΑΣΟΚ που αποσπά ένα 15% δείχνοντας ότι με τη δεξιά στροφή που πραγματοποίησε μετά το θάνατο του ιδρυτή του Ανδρέα Παπανδρέου μπήκε στα αστικά σαλόνια και αποτέλεσε επιλογή ακόμα και των προνομιούχων (και όχι μόνο των μη προνομιούχων).

Τα δύο μεγάλα κόμματα της Αριστεράς (ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ) συγκεντρώνουν ποσοστά σαφώς χαμηλότερα αυτών που αποσπούν στο γενικό πληθυσμό, όμως δεν συμβαίνει το ίδιο με τους μικρότερους σχηματισμούς του χώρου. Η Νέα Αριστερά, ενώ στην εν λόγω δημοσκόπηση “έπιασε” 2%, το ποσοστό της στην κατηγορία των προνομιούχων ανέβηκε στο 4,5%. Το ΜέΡΑ 25 από το 3%, εκτοξεύεται στο 6% και το νεοσύστατο κόμμα Κασσελάκη από το γενικό 2,5%, πηγαίνει στο ειδικό 4,5%. 

Υπάρχει, δηλαδή, ένας αξιοσημείωτος αριθμός πολιτών ο οποίος στηρίζει τη “μικρή” Αριστερά η οποία διατυπώνει ενίοτε, και ανάλογα το σχηματισμό, ιδιαίτερα ριζοσπαστικές απόψεις. Θημηθείτε, ας πούμε, τι λέει κατά καιρούς για το ευρώ και την Ευρωπαϊκή Ενωση ο επικεφαλής του ΜέΡΑ25 Γιάνης Βαρουφάκης. Ισως κάποιοι σπεύσουν να μιλήσουν για βραχμανική, ελιτίστικη Αριστερα αλλά αυτή μάλλον είναι μία πρόχειρη προσέγγιση που δεν παρουσιάζει όλα τα δεδομένα του ζητήματος. Η ανάλυση θα πρέπει να φτάσει πιο βαθιά.

• Στην τελευταία κατηγορία, σ’ αυτή δηλαδή που τα χρήματα δεν φτάνουν ούτε για τα αναγκαία, παρατηρούμε έναν τελείως διαφορετικό εκλογικό κόσμο.

Η Νέα Δημοκρατία ναι μεν προηγείται αλλά το προβάδισμά της είναι εντελώς αναιμικό. Συγκεντρώνει μόλις το 15% των προτιμήσεων, γεγονός που δηλώνει ότι δεν μπορεί να πείσει τα πολύ φτωχά στρώματα του πληθυσμού για το αγαθό των πολιτικών της προθέσεων. Οι όποιες πολιτικές της επιλογές μάλλον δεν διαχέονται τόσο χαμηλά, ή τέλος πάντων, διαχέονται σε πολύ μικρό ποσοστό.

Δεύτερο σ’ αυτήν την κατηγορία είναι το ΚΚΕ μ’ ένα καθαρό 13,5% ενώ καλή επίδοση, σαφώς ανώτερη από τη γενική του, καταγράφει και ο ΣΥΡΙΖΑ με 10%. Η “μεγάλη” αριστερά δηλαδή μετατρέπεται σε μία δεξαμενή υποδοχής ψήφων από τους πολίτες που τα βγάζουν πολύ δύσκολα πέρα και αυτό είναι μάλλον αναμενόμενο με βάση και τις πολιτικές αναφορές των κομμάτων αυτών (ποιους θέλουν να εκπροσωπήσουν, ποια ιδεολογία επικαλούνται κτλ). 

Ομως η δεξαμενη αυτή δεν είναι μοναδική. Το ίδιο “ευρύχωρη” αποδεικνύεται, τουλάχιστον σ’ αυτή τη μέτρηση και η δεξαμενή της ακροδεξιάς αφού Ελληνική Λύση, Φωνή Λογικής και Νίκη αθροίζουν σχεδόν το 20% των προτιμήσεων με το σχηματισμό του Κυριάκου Βελόπουλου να έχει τη μερίδα του λέοντος με 12,5%. Είναι, κοντολογίς, ξεκάθαρο ότι οι φτωχοί νιώθουν να εκφράζονται πολιτικά και από το χώρο της ακροδεξιάς.

• Αν όμως οι δύο κατηγορίες που εκτίμηθηκαν συνιστούν τα δύο οικονομικά “άκρα” του πληθυσμού της χώρας (τους ευκατάστατους, έχοντες, πλούσιους από τη μία πλευρά, τους πολύ φτωχούς από την άλλη), οι δύο άλλες κατηγορίες (“τα χρήματα φτάνουν αλλά όχι για να αποταμιεύουμε” και “τα χρήματα φτάνουν μόνο για τα αναγκαία”) φιλοξενούν ίσως τους περισσότερους, σε μία ερμηνεία που ακόμα και αν δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί με νούμερα μάλλον δεν είναι αυθαίρετη.

Σ’ αυτές τις κατηγορίες, κυρίως στην πρώτη, θα βρίσκονται πιθανότατα και μέλη της τάξης που ονομάζουμε “μεσαία” και για την οποία ερίζουν παραδοσιακά τα κόμματα εξουσίας.

Στις εν λόγω κατηγορίες η Νέα Δημοκρατία προηγείται καθαρά. Και στις δύο. Σ’ αυτούς που δηλώνουν ότι τα χρήματα τους φτάνουν αποσπά ένα 30% και σ’ αυτούς που δηλώνουν ότι τα χρήματα φτάνουν μόνο για τα απαραίτητα παίρνει ένα 24%. Το ΠΑΣΟΚ είναι σταθερά δεύτερο αλλά κοιτά από απόσταση, 11,5% στην πρώτη κατηγορία και 7% στη δεύτερη.

Είναι φανερό ότι όσο κατεβαίνουμε σε οικονομική κλίμακα, τόσο το προβάδισμα της Νέας Δημοκρατίας περιορίζεται. Το ΠΑΣΟΚ καταγράφει καλές επιδόσεις στις΄δύο μεσαίες κατηγορίες αλλά όχι τόσο καλή στην κλίμακα αυτών που δηλώνουν πολύ φτωχοί. Η Αριστερά, όπως είπαμε, αυξάνει τα ποσοστά της όσο η κλίμακα της οικονομικής κατάστασης κατεβαίνει αλλά αυτήν την τάση δεν την ακολουθούν οι μικροί σχηματισμοί της. Η Νέα Αριστερά, για παράδειγμα, στην κατηγορία “τα χρήματα φτάνουν αλλά όχι για να αποταμιεύουμε” συγκεντρώνει μόλις και μετά βίας 1,5% των προτιμήσεων (και στους πολύ φτωχούς μόλις 1%).

Συμπεσματικά, η οικονομική “αυτοπεποίθηση” των πολιτών φαίνεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην πολιτική τοποθέτηση και στην επιλογή της πολιτικής προτίμησης (και ψήφου, αν μιλάμε για εκλογική διαδικασία). Υπάρχουν “σταθερές” που δύσκολα αλλάζουν όπως το γεγονός ότι οι ευκατάστατοι ψηφίζουν το μεγάλο συντηρητικό κόμμα της χώρας και οι πιο φτωχοί προτιμούν (και) τους μεγάλους σχηματισμούς της Αριστεράς.

• Ωστόσο μεταξύ των δύο αυτών καθαρών όψεων, παρατηρούνται “μεσοδιαστήματα” ανθρώπων των οποίων η συμπεριφορά χρήζει περισσότερης διερεύνησης από τα κόμματα και τους πολιτικούς επιστήμονες. 

Τι είναι αυτό ας πούμε που ωθεί ένα μεγάλο κομμάτι των φτωχών στην ακροδεξιά και των πλούσιων στη ριζοσπαστική αριστερά; Γιατί, επίσης, την ακροδεξιά, ιδιαίτερα στις πιο “ψεκασμένες” εκδοχές της δεν την προτιμούν επ’ ουδενί τα εύρωστα οικονομικά στρώματα; Ποιο είναι αυτό το στοιχείο που χαρίζει άνετη πρωτιά στη Νέα Δημοκρατία ακόμα και σ’ αυτούς των οποίων τα χρήματα φτάνουν μόνο για τα αναγκαία;

Πολλά τα ερωτήματα, καθόλου εύκολες απαντήσεις για ένα εκλογικό σώμα το οποίο πολλές φορές μοιάζει με κινούμενη άμμο, που είναι έτοιμη να ρουφήξει κάθε “ασφαλές” συμπέρασμα.