Σπύρος Σιδέρης

Σχεδόν ταυτόχρονα, ο Ιμπραχίμ Καλίν, επικεφαλής του τουρκικού Εθνικού Οργανισμού Πληροφοριών (MIT), και αντιπροσωπεία του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, βρέθηκαν στη Δαμασκό, πραγματοποιώντας υψηλού επιπέδου επαφές με την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Συρίας.

Ο Ibrahim Kalın συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Συρίας Αχμέντ Σαράα, τον Υπουργό Εξωτερικών Ασάντ Χασάν Σαϊμπανί και τον επικεφαλής της Συριακής Υπηρεσίας Πληροφοριών Χουσεΐν αλ Σαλάμε. Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στη σταθερότητα, την εδαφική ακεραιότητα και στην ανάγκη επανένωσης της χώρας, ενώ δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στο μέλλον της κουρδικής οργάνωσης PKK/YPG και στη μεταφορά των φυλακών που κρατούν μέλη του ISIS υπό τη διοίκηση της Δαμασκού.

Σύμφωνα με πληροφορίες από πηγές ασφαλείας, συζητήθηκαν επίσης οι παραβιάσεις από το Ισραήλ, καθώς και η ανάγκη για εθελοντική και ασφαλή επιστροφή των Σύρων προσφύγων στις εστίες τους.

Παράλληλα, στη Δαμασκό μετέβη και αντιπροσωπεία του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας, υπό τον Υποστράτηγο Ιλκάι Αλτιντάγκ, ο οποίος έγινε δεκτός από τον Σύρο Υπουργό Άμυνας Μουρχέφ Αμπού Κάσρα. Κατά τη συνάντηση, συζητήθηκαν θέματα στρατιωτικού συντονισμού και ασφάλειας συνόρων, γεγονός που υποδηλώνει την προετοιμασία ενός νέου πλαισίου θεσμικής συνεργασίας.

Η απόφαση της ΕΕ και η «νέα εποχή» στις σχέσεις με τη Συρία

Η Συριακή κυβέρνηση χαρακτήρισε την απόφαση της ΕΕ «ιστορικό βήμα» και «φόρο τιμής στην ανθεκτικότητα του συριακού λαού». Το Υπουργείο Εξωτερικών της Συρίας τόνισε πως «η άρση των κυρώσεων ανοίγει την πόρτα σε μια νέα εποχή συνεργασίας με την Ευρώπη».

Η ανακοίνωση της Δαμασκού έκανε λόγο για προετοιμασία κατάλληλου περιβάλλοντος για την επιστροφή των επενδύσεων, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την πολιτική εμβάθυνση των σχέσεων με τις ευρωπαϊκές χώρες.

Επιπλέον, εκφράστηκε η ελπίδα η σχέση αυτή να υπερβεί το επίπεδο ανθρωπιστικής βοήθειας και να μετασχηματιστεί σε πολιτική και οικονομική εταιρική σχέση, καλώντας τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να επανεπενδύσουν στη συριακή αγορά.

Το διπλωματικό σήμα της Άγκυρας και το μήνυμα προς τη Δύση

Η σύμπτωση της επίσκεψης του Καλίν και της στρατιωτικής αντιπροσωπείας με την ανακοίνωση της ΕΕ, δεν πέρασε απαρατήρητη. Πρόκειται για μια ταυτόχρονη διπλωματική και γεωπολιτική μετάβαση, στην οποία η Άγκυρα αναδεικνύεται σε διαμεσολαβητή αλλά και σε παίκτη εγγυητή της περιφερειακής σταθερότητας, με στόχο την επαναπροσέγγιση με τη Δαμασκό αλλά και την αναχαίτιση της επιρροής του Ιράν και του Ισραήλ στη μεταπολεμική Συρία.

Η Τουρκία φέρεται να ανταποκρίνεται θετικά στο νέο διεθνές κλίμα, επιδιώκοντας την ενσωμάτωση της Συρίας σε περιφερειακά σχήματα συνεργασίας, την επιστροφή προσφύγων υπό όρους και την εξουδετέρωση τρομοκρατικών οργανώσεων χωρίς περαιτέρω εξωτερικές παρεμβάσεις.

Υπό παρακολούθηση το μέλλον: Αναστρέψιμη η άρση των κυρώσεων, λέει η ΕΕ

Παρά τη θετική αντίδραση της Συρίας, η ΕΕ έθεσε όρια στη διαδικασία. Όπως τονίζουν ευρωπαίοι αξιωματούχοι, η απόφαση για άρση των κυρώσεων είναι αναστρέψιμη, και θα εξαρτηθεί από τη συμπεριφορά της συριακής κυβέρνησης σε τομείς όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η δημοκρατική μετάβαση και η επιστροφή των εκτοπισμένων.

Στο παρασκήνιο, η ΕΕ επιχειρεί να ανακτήσει τη χαμένη επιρροή της στη μεταπολεμική Συρία, ανταγωνιζόμενη ρωσικά και κινεζικά συμφέροντα που έχουν εδραιωθεί τα τελευταία χρόνια.

Προς ένα νέο γεωπολιτικό τοπίο στη Συρία

Η σύγκλιση Άγκυρας–Δαμασκού και η επαναπροσέγγιση με τις Βρυξέλλες σηματοδοτούν το πέρασμα σε μια νέα φάση για τη Συρία, μετά από 13 χρόνια διεθνούς απομόνωσης και εμφυλίου.

Η συνδυασμένη κινητικότητα σε πολιτικό, στρατιωτικό και διπλωματικό επίπεδο δημιουργεί προϋποθέσεις για σταδιακή επαναφορά της Συρίας στο διεθνές προσκήνιο, με άξονα τον ρεαλισμό, την ασφάλεια και την οικονομική ανασυγκρότηση.

Σπύρος Σιδέρης

Το υπουργείο Εξωτερικών της Ιορδανίας ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι η Ιορδανία θα φιλοξενήσει το Σάββατο συναντήσεις για τη Συρία, με τη συμμετοχή υπουργών Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Τουρκίας και άλλων αραβικών χωρών, καθώς και ενός εκπροσώπου των Ηνωμένων Εθνών.

• Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ιορδανίας, της Σαουδικής Αραβίας, του Ιράκ, του Λιβάνου, της Αιγύπτου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και του Κατάρ θα συμμετάσχουν στις συναντήσεις για να «συζητήσουν τις εξελίξεις στη Συρία».

Αυτή η ομάδα των Αραβικών χωρών θα έχεις συζητήσεις με τους υπουργούς Εξωτερικών της Τουρκίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική, καθώς και τον απεσταλμένο του ΟΗΕ για τη Συρία.

• Εν τω μεταξύ πριν την σύνοδο του Σαββάτου, ο Διευθυντής του Εθνικού Οργανισμού Πληροφοριών της Τουρκίας πιο γνωστής ως ΜΙΤ, Ιμπαχίμ Καλίν, επισκέφθηκε την πρωτεύουσα της Συρίας, σύμφωνα με τα πλάνα που είδαν το φως της δημοσιότητας από την επίσκεψη του στο Μέγα Τέμενος των Ομεϋαδών στη Δαμασκό.

Νωρίτερα το Al Jazeera Arabic news είχε ισχυριστεί ότι μια τουρκική αντιπροσωπεία, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και ο επικεφαλής του Εθνικού Οργανισμού Πληροφοριών (MIT) Ιμπραχίμ Καλίν, είχε ταξιδέψει στη Δαμασκό. Όμως πηγές του υπουργείου Εξωτερικών διέψευσαν τον ισχυρισμό.

• Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, η ανακοίνωση της προσωρινής κυβέρνησης της Συρίας υποστήριξε ότι ο Ιμπραήμ Καλίν και ο Χακάν Φιντάν θα συναντηθούν με τον ηγέτη της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS) Αμπού Μοχάμεντ αλ Τζολάνι στη Δαμασκό.

Την ώρα που η Τουρκία κάνει σαφές ότι θα έχει ρόλο και επιρροή στην «Νέα Συρία» ο Μιχαήλ Μπογκντάνοφ, αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, δήλωσε την Πέμπτη, σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Interfax, ότι η Μόσχα έχει αρχίσει απευθείας επαφές με την πολιτική ηγεσία της αντιπολίτευσης Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS) στη Συρία.

• Ο Ρώσος αναπληρωτής υπουργός δήλωσε επίσης ότι η Μόσχα σκοπεύει να διατηρήσει τις δύο στρατιωτικές βάσεις της στη Συρία για να συνεχίσει να «πολεμά τη διεθνή τρομοκρατία» στη χώρα.

Σημείωσε ότι οι επαφές με τη Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ, την ισχυρότερη ομάδα στη χώρα μετά την απομάκρυνση του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ, «εξελίσσονται αποτελεσματικά» προσθέτοντας  ότι ελπίζει ότι η ομάδα θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της να «αποτρέψει οποιεσδήποτε παραβιάσεις», να διατηρήσει την τάξη και να διασφαλίσει την ασφάλεια των διπλωματών και των ξένων.

• Συνέχισε λέγοντας ότι η Ρωσία ελπίζει να διατηρήσει τις δύο βάσεις της στη Συρία, μια ναυτική βάση στην Ταρτούς και την αεροπορική βάση Hmeimim κοντά στην παράκτια πόλη Λατάκεια, στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων προσπαθειών της για την καταπολέμηση της διεθνούς τρομοκρατίας.

Όπως αναφέρει το Interfax ο Μπογκντάνοφ δήλωσε ότι «οι δύο βάσεις βρίσκονται ακόμα στο συριακό έδαφος και δεν έχουν ληφθεί νέες αποφάσεις αυτή τη στιγμή».

Συνεχίζοντας σημείωσε ότι «(Οι βάσεις) βρίσκονται στη Συρία κατόπιν αιτήματος των Σύριων για την καταπολέμηση των τρομοκρατών του (ISIS) και εξακολουθώ να έχω την άποψη ότι όλοι συμφωνούν ότι ο αγώνας κατά της τρομοκρατίας και ό,τι έχει απομείνει από το (ISIS) δεν έχει τελειώσει ακόμη», προσθέτοντας ότι η συνέχιση αυτού του αγώνα «απαιτεί συλλογικές προσπάθειες. Από αυτή την άποψη, η παρουσία μας και η βάση Hmeimim έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη συνολική μάχη κατά της διεθνούς τρομοκρατίας».

Σπύρος Σιδέρης

• Ο Οζέλ αναφερόμενος στη προχθεσινή επίσκεψη του διευθυντή της MİT στα κεντρικά γραφεία του CHP δήλωσε ότι ζήτησε την υποστήριξη των μυστικών υπηρεσιών από τη MİT ώστε να μην διεισδύσει η τρομοκρατική οργάνωση του αποβιώσαντος Γκιουλέν (FETÖ) ή άλλες τρομοκρατικές οργανώσεις στο CHP.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του CHP κατά τη διάρκεια της συνάντησης έγινε παρουσίαση τριών βασικών θεμάτων στον επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών.

Οι παρουσιάσεις περιλάμβαναν επίσης πληροφορίες σχετικά με άλλες ισλαμιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις που συνδέονται με την DAESH, παρακλάδι του Ισλαμικού Κράτους. Τρεις διαφορετικοί εμπειρογνώμονες έκαναν τις παρουσιάσεις και ο Καλίν σύμφωνα με τον πρόεδρο του CHP συνέβαλε στο ενδιάμεσο των παρουσιάσεων.

Σύμφωνα με τον Οζέλ μετά από αυτές τις παρουσιάσεις, έκαναν 15 ερωτήσεις. «Λαμβάνουμε πολλές αιτήσεις στα γραφεία του CHP στο εξωτερικό. Ζητήσαμε την υποστήριξη των μυστικών υπηρεσιών από τη MİT για να αποτρέψουμε τη διείσδυση της FETÖ ή άλλων τρομοκρατικών οργανώσεων στο CHP κατά τη διαδικασία εγγραφής. Είπαν ότι θα μας βοηθήσουν με μεγάλη χαρά» δήλωσε ο Οζέλ στο Kübra Par της TV100.

Περιγράφοντας την επίσκεψη του επικεφαλής της Εθνικής Οργάνωσης Πληροφοριών (ΜΙΤ) Ιμπραχίμ Καλίν στα γραφεία του CHP την χαρακτήρισε ως «ιστορικής σημασίας».  

• «Ως CHP, είμαστε ο ισχυρότερος υποψήφιος για την κυβέρνηση και το πρώτο κόμμα στις τελευταίες εκλογές. Το γεγονός ότι η MİT ήρθε στο CHP, έκανε μια παρουσίαση και απάντησε στις ερωτήσεις του CHP είναι κάτι πολύτιμο, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο. Αποδίδω σημασία σε αυτό» επισήμανε ο Οζέλ εξηγώντας έτσι ως λόγο της συνάντησης την εν δυνάμει κυβερνησιμότητα του κεμαλικού κόμματος.

«Πριν από τη συνάντηση, οι υπάλληλοι της MİT έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας στην αίθουσα συνεδριάσεων, έκαναν σάρωση για συσκευές παρακολούθησης και έθεσαν την αίθουσα υπό προστασία. Αυτή η μυστικότητα εφαρμόστηκε με ευαισθησία σύμφωνα με τις αρχές λειτουργίας της MİT. Συναντηθήκαμε στις 11.00, αλλά συμφωνήσαμε να το ανακοινώσουμε κατά τη διάρκεια της ημέρας» είπε επίσης ο Οζέλ περιγράφοντας την διαδικασία.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, παρουσιάστηκαν τρία κύρια θέματα και αφορούσαν το PKK, την οργάνωση FETO και την DAESH. Οι παρουσιάσεις περιλάμβαναν επίσης πληροφορίες σχετικά με άλλες ισλαμιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις που συνδέονται με την DAESH.

Όπως εξήγησε ο Οζέλ ζητήσαν την υποστήριξη των μυστικών υπηρεσιών από την Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών (MİT), ώστε να μην διεισδύσει η FETÖ ή άλλες τρομοκρατικές οργανώσεις στο CHP κατά τη διάρκεια της στρατολόγησης μελών.

• «Ειδικά τώρα, που θα ανοίξουμε γραφεία για τις οργανώσεις του CHP σε πολλές πολιτείες των ΗΠΑ. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος εκεί. Υπάρχει επίσης απειλή από το PKK στη Γερμανία. Μια λέξη που λένε εκεί αποδίδεται στη συνέχεια στο κόμμα. Είναι πολύ επικίνδυνο από αυτή την άποψη. Ζητήσαμε βοήθεια στο θέμα αυτό και μας είπαν ότι θα μας βοηθήσουν με μεγάλη χαρά. Αυτό ήταν ένα καλό αποτέλεσμα για τη συνάντησής μας» τόνισε ο Οζέλ.

Οι σχέσεις μεταξύ του CHP και της MIT είχαν περάσει από χίλια κύματα το τελευταίο διάστημα, καθώς υπήρξε ένας ισχυρισμός ότι ο Μητροπολιτικός Δήμαρχος της Άγκυρας Μανσούρ Γιαβάς ήταν υπό παρακολούθηση από τη ΜΙΤ.

Όμως παραδόξως το θέμα αυτό δεν τέθηκε στην συνάντηση Οζέλ-Καλίν όπως έκανε ο πρόεδρος του CHP.

Κρυφή κρατήθηκε και η σύνθεση των συμμετεχόντων στη συνάντηση με τον Οζέλ να δηλώνει πως «Κρατάμε τα ονόματα αυτά εμπιστευτικά. Μπορώ να πω μόνο το όνομα της Γενικής μας Γραμματέως Σελίν Σαγέκ Μπέκε. Ακόμη και οι αντιπρόεδροι δεν γνωρίζουν ποιοι συμμετείχαν στη συνάντηση. Τους είπα: «Εάν αυτά τα ονόματα βγουν από εδώ, δεν θα τους δώσω άλλες αποστολές. Δίνουμε προσοχή στην προστασία της ιδιωτικής ζωής», είπε, εγείροντας ερωτηματικά για την τόση μυστικότητα γύρω από την συνάντηση.

Καθώς το CHP θεωρεί ότι βρίσκεται κοντά στο να αναλάβει την διακυβέρνηση της Τουρκίας, μετά από πάνω από δυο δεκαετίες ηγεμονίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια για την διείσδυση του κόμματος στο εξωτερικό, έναν χώρο που το ΑΚΡ κερδίζει συνεχώς με μεγάλη διαφορά στις εκλογές.

• Ο θάνατος του Φετουλάχ Γκιουλέν, πριν από λίγες βδομάδες, έχει ανοίξει την όρεξη του κεμαλικού κόμματος να προσεγγίσει ένα σημαντικό τμήμα των πάλαι ποτέ υποστηρικτών του Γκιουλέν αλλά που δεν έχουν τόσο στενές διασυνδέσεις με την οργάνωση που έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική στην Τουρκία.  

Όμως ο φόβος να διεισδύσουν στελέχη της οργάνωσης στο CHP και να πάρουν ως Δούρειος Ίππος την εξουσία μέσω του κόμματος και προς όφελος της οργάνωσης του Γκιουλέν, έχει κάνει επιφυλακτικά τα στελέχη του κεμαλικού κόμματος, που βλέπουν πλέον πολύ καθαρά το Προεδρικό Παλάτι.

Η ανακοίνωση του διορισμού του ήταν θέμα ωρών, καθώς, χθες (04.06.2023), ο Καλίν έδωσε το παρών στη συνάντηση που είχε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, ενώ άλλαξε και τη φωτογραφία προφίλ στον λογαριασμό του στο Twitter, επιλέγοντας μία πιο… σκοτεινή, με τους χρήστες να το ερμηνεύουν ως μία κίνηση που “αποκάλυπτε” τα νέα του καθήκοντα.

Güzel ülkem için durmak yok, yola devam… pic.twitter.com/rG16x7g10O

— İbrahim Kalın (@ikalin1) June 5, 2023

“Οι ΗΠΑ είναι ένας από τους πρωταγωνιστές που συνάπτουμε σχέσεις. Είναι σημαντικός παράγοντας, όμως εμείς τον κόσμο δεν τον βλέπουμε από την προοπτική των ΗΠΑ. Την χώρα μας δεν την διαβάζουμε μέσω της Ουάσιγκτον. Δεν επιχειρούμε να καταλάβουμε τη χώρα μας μέσω των εκεί αναλυτών.

Εμείς ως προοπτική μας έχουμε τις σχέσεις με τη Ρωσία, με την Κίνα με την Ε.Ε τις χώρες του ΝΑΤΟ της χώρες του Ισλάμ” επισήμανε ο Ιμπραήμ Καλίν όπως μεταδίδει ο ανταποκριτής του ΣΚΑΪ από την Κωνσταντινούπολη, Μανώλης Κωστίδης και πρόσθεσε: “Αν κάνουν τα βήματα που ζητάμε θα προχωρήσουμε με τη Σουηδία, αν όμως δεν κάνουν κάτι τότε το θέμα αυτό θα το βάλουμε σε αναμονή”.

Για τα F-16 δήλωσε χαρακτηριστικά: “Εμείς φυσικά επιθυμούμε να προχωρήσει το πρόγραμμα των F-16. Είναι ένας σημαντικός παράγοντας της Αεροπορίας μας. Αν όμως δεν προχωρήσει δεν θα είναι το τέλος του κόσμου. Δεν έχουμε σκοπό να συγκρουστούμε.

Όμως δεν θα επιτρέψουμε να μας κρατάνε ομήρους. Θα εξετάσουμε άλλες εναλλακτικές. Οι δυνάμεις που πίεζαν την Τουρκία επειδή δεν είχε εναλλακτικές πρέπει να δουν τη νέα πραγματικότητα της Τουρκίας. Αν μπλοκάρετε την Τουρκία με ένα μπετόν μπροστά της, τότε η Τουρκία θα βρει έναν άλλον δρόμο θα παρακάμψει και θα συνεχίσει την πορεία της” κατέληξε.

«Δεν πρέπει να μαλώνουμε επί της αρχής»

Σχολίασε και το γεγονός ότι βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο λέγοντας πως η χώρα μας έχει μπει στον δρόμο για τις εκλογές ενώ τόνισε πως «δεν πρέπει να μαλώνουμε επί της αρχής».

Στη συνέχεια έκανε λόγο για κάποια βάρη που… έφερε η γεωγραφία όπως τα νησιά και το Κυπριακό… «Υπάρχουν όμως κάποια βάρη που μας έφερε η γεωγραφία και μας επέβαλε η ιστορία. Δεν μπορείς να κάνεις ένα βήμα χωρίς να τα αντιμετωπίσεις αναδρομικά, ας πούμε, χωρίς να περάσεις από μια διπλωματική θεραπεία, χωρίς να λύσεις αυτά τα προβλήματα.

Υπάρχουν κάποιες πραγματικότητες που μας επέβαλε η γεωγραφία, υπάρχουν τα νησιά, υπάρχει η στενότητα της γεωγραφικής περιοχής, υπάρχουν κάποιες πρακτικές από το παρελθόν, υπάρχει το Κυπριακό. Προσπαθούμε να διαχειριστούμε αυτή τη σχέση με όλα αυτά. Μερικές φορές αυτό μετατρέπεται σε στρατηγικό πλεονέκτημα, μερικές φορές μπορεί να σε φέρει αμέσως σε σημείο ρήξης».

Νωρίτερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα προμήθειας των τελευταίων μαχητικών αεροσκαφών F-35 λόγω της αγοράς από την Άγκυρα των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας S-400.

Ως αποτέλεσμα, το κοινό μνημόνιο για τα F-35 ακυρώθηκε με την Τουρκία και υπογράφηκε με άλλους επτά εταίρους του προγράμματος F-35, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Αυστραλία, η Δανία, ο Καναδάς και η Νορβηγία.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκε στη συνέχεια σε μια προσφορά των Ηνωμένων Πολιτειών για την αγορά μαχητικών αεροσκαφών τέταρτης γενιάς – των F-16 αντί της πέμπτης γενιάς.

Η συμφωνία για το θέμα αυτό πρόκειται να πραγματοποιηθεί στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, όπου το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ασκεί πιέσεις για το θέμα αυτό, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία θα εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της Ουάσιγκτον.

Επικαλούμενο τον Καλίν, το πρακτορείο ειδήσεων Anadolu αναφέρει:

“Η αμερικανική κυβέρνηση εξακολουθεί να θέλει να προχωρήσει τη διαδικασία, τώρα εξαρτάται από το Κογκρέσο. Μετά την έγκριση της ένταξης της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ, η διαδικασία επιταχύνθηκε. Η Σουηδία, αφού εκπληρώσει τις αντικειμενικές μας απαιτήσεις, θα ενταχθεί επίσης στο ΝΑΤΟ. Τα θέματα αυτά είναι σημαντικά για την ασφάλεια όλων των μελών της συμμαχίας”.

Νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν δήλωσε ότι η Τουρκία θα πρέπει να λάβει μια αναβαθμισμένη έκδοση των αμερικανικών μαχητικών F-16, καθώς αυτό είναι σημαντικό για την αμυντική ικανότητα του ΝΑΤΟ συνολικά.
 

Ο εκπρόσωπος της τουρκικής προεδρίας, Ιμπραχίμ Καλίν σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Anadolu απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αναφέρθηκε στη θετική ατμόσφαιρα που επικρατεί μεταξύ των δύο χωρών, η οποία εξελίσσεται πλέον σε δυναμική. Μάλιστα μίλησε για μηχανισμό αποκλιμάκωσης και εξομάλυνσης που έχει στηθεί μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας και μάλιστα πριν από τους σεισμούς.

«Θεωρούμε ότι η δυναμική που επιτύχαμε τους τελευταίους μήνες [σ.σ. στις σχέσεις με την Ελλάδα] είναι ικανοποιητική και ευεργετική. Υπήρξε μερική χαλάρωση (ηρεμία) και πριν από το σεισμό, ξέρετε. Είχαμε στήσει έναν μηχανισμό. Δηλ. υπάρχουν διαδικασίες με τις οποίες ασχολούνται και άμεσα εφαρμόζουν αρμόδιες αρχές και τα υπουργεία μας», είπε ο εκπρόσωπος του Τούρκου προέδρου.

Ο Ιμπραχίμ Καλίν επισήμανε ότι αυτή τη στιγμή οι δύο κυβερνήσεις βρίσκονται σε διαδικασία αναζήτησης διεξόδων, υπενθυμίζοντας ωστόσο ότι επιθυμία της Άγκυρας θα ήταν να βρεθούν χωρίς την ανάμειξη τρίτων. «Υπάρχουν θέματα. Υπάρχει η ασφάλεια των συνόρων. Υπάρχει ο εναέριος χώρος. Υπάρχουν θέματα θαλάσσιας υφαλοκρηπίδας. Υπάρχει το Λιμενικό. Υπάρχουν διπλωματικές σχέσεις. Έχουμε πολλά θέματα φυσικά με την Ελλάδα. Και στο πλαίσιο της εντολής που λάβαμε από τον Πρόεδρό μας, έχω συνομιλητή εκεί, αρμόδιους συναδέλφους μας, με τους οποίους υλοποιήσαμε και συνεχίζουμε αυτή τη διαδικασία. Η μείωση της έντασης και η ύπαρξη κλίματος ηρεμίας είχε ήδη ξεκινήσει πριν από τον σεισμό. Πέρασε σε νέα διάσταση με το σεισμό. Ήρθε ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών. Χθες ήρθε ο Έλληνας υπουργός Άμυνας [σ.σ. επίσκεψη ΥΠΕΘΑ στο Χατάι].

Η ελληνική πλευρά εργάστηκε πολύ σκληρά σε αυτή τη διαδικασία. Έκανε μια ειλικρινή προσπάθεια. Έστειλε ομάδες έρευνας και διάσωσης. Έστειλε βοήθεια. Οι γιατροί έστειλαν ομάδες. Αυτό είναι εξαιρετικά ικανοποιητικό. Σε αυτό το σημείο, τους είμαστε και ευγνώμονες. Θα ήθελα να το επαναλάβω αυτό.

Θέλουμε να διατηρήσουμε αυτόν τον άνεμο, το μομέντουμ. Τι μπορούμε να κάνουμε; Πώς μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματά μας σε διμερές επίπεδο μιλώντας μεταξύ μας; Αυτό είναι το βασικό μας αίτημα. Η Τουρκία και η Ελλάδα να λύσουν τα προβλήματά τους μιλώντας απευθείας μεταξύ τους. Nα πω πολύ ξεκάθαρα το εξής: Εάν προσπαθήσουμε να τα λύσουμε μέσω του Παρισιού, των Βρυξελλών, της Ουάσιγκτον, αυτό θα μας οδηγήσει σε αδιέξοδο. Είμαστε δύο γείτονες. Είμαστε δύο χώρες που μοιραζόμαστε το Αιγαίο και είμαστε εδώ εκατοντάδες χρόνια. Και θα συνεχίσουμε να είμαστε εδώ. Ας κάνουμε λοιπόν αυτές τις συναντήσεις και συζητήσεις απευθείας. Όχι μέσω άλλων. Γιατί όταν συμβαίνει αυτό, υπεισέρχονται άλλα πράγματα. [Πρέπει] να μπορούμε να βρίσκουμε λύσεις μόνοι μας. Το έχουμε κάνει στο παρελθόν, μπορούμε να το κάνουμε και σήμερα. Ο πρόεδρός μας έχει θέληση σε αυτό το θέμα. Θέληση έχει και ο κ. Μητσοτάκης. Το βλέπω αυτό», προέκρινε ο Ιμπραχίμ Καλίν.

• Ο Ιμπραχίμ Καλίν δηλώνει τώρα ότι η Τουρκία δεν βλέπει την Ελλάδα ως απειλή, αλλά όταν εκδηλώνεται κάτι τέτοιο ενάντια στην τουρκική κυριαρχία, τότε είναι υποχρεωμένη η Τουρκία να απαντήσει. Επέμεινε ωστόσο στο ότι αυτή τη στιγμή κυριαρχεί ένας αέρας ηρεμίας, ο οποίος είναι ικανός ακόμη και να αποτρέψει μια κρίση ή ένταση αύριο.

«Τώρα, και οι δύο χώρες πηγαίνουν σε εκλογές. Εμείς στις 14 Μαΐου, η Ελλάδα στις 21 Μαΐου. Ας περάσουμε με ασφάλεια αυτή τη διαδικασία. Αλλά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, φυσικά θα συνεχίσουμε να είμαστε σε στενή επαφή. Δεν είχαμε ποτέ στην ατζέντα μας να ξεκινήσουμε μια σύγκρουση, μια ένταση ή μια διαμάχη με την Ελλάδα. Δεν μπήκαμε ποτέ σε τέτοια διαδικασία. Δεν το βρίσκουμε και απαραίτητο. Ούτε βλέπουμε την Ελλάδα ως απειλή. Αλλά όταν υπάρχει απειλή για την κυριαρχία μας, τη ζωή μας, την πολιτική μας ενότητα, φυσικά, το πιο φυσικό μας δικαίωμα είναι να απαντήσουμε σε αυτήν. Είναι καθήκον μας να λάβουμε και τις απαραίτητες προφυλάξεις. Αλλά αυτός ο αέρας ηρεμίας είναι ευχάριστος. Να ενισχύσουμε και να εμβαθύνουμε αυτή τη θετική ατζέντα. Να την μεταφέρουμε και σε άλλα πεδία – στον τουρισμό, στις διμερείς εμπορικές σχέσεις, στις ανθρώπινες σχέσεις μας. Αυτό (που συμβαίνει τώρα) να το ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο ώστε να έχουμε αρκετό πολιτικό κεφάλαιο για να το χρησιμοποιήσουμε θετικά όταν αύριο θα υπάρξει ξανά μια κρίση ή ένταση».

Η τοποθέτηση Δένδια

Ο Υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας σε εφ’ όλης της ύλης συνέντευξή του στον τηλεοπτικό σταθμό Action 24 ανέφερε πώς η Ελλάδα ιστορικά, εθνικά, πάντοτε, είχε υπογραμμίσει ότι εφόσον η Τουρκία τείνει χείρα φιλίας, η χώρα μας θα ανταποκριθεί. Μάλιστα, ο Νίκος Δένδιας σπεύδει να χαρακτηρίσει «απολύτως καλοδεχούμενη» την «τεράστια αλλαγή», όπως αναφέρει, της τουρκικής στάσης έναντι της Ελλάδας. Ερωτηθείς αν εμπιστεύεται τη στροφή αυτή της Τουρκίας, ο υπουργός Εξωτερικών απαντά ότι η εμπιστοσύνη αναπτύσσεται με τον καιρό και σημειώνει πως δεν είναι η ελληνική πλευρά η οποία είχε εκφράσει απειλές ή διεκδικήσεις.

• «Όταν εμείς βλέπουμε την Τουρκία να διίσταται από το προηγούμενο παράδειγμα, και να δημιουργεί ένα νέο παράδειγμα απόπειρας φιλικών σχέσεων, αυτό είναι κάτι το οποίο, θέλουμε, να πιστέψουμε ότι είναι ειλικρινές. Δεν είμαστε αφελείς» υπογραμμίζει με σαφήνεια και εκφράζει την εκτίμηση ότι όλα θα κριθούν μετά τις τουρκικές εκλογές.

«Εκεί θα δούμε ποιες είναι οι προθέσεις της τουρκικής κυβέρνησης που θα προκύψει από την κρίση του τουρκικού λαού και πώς θα μπορούσαμε να προχωρήσουμε μπροστά» εξηγεί. Κατά τον Νίκο Δένδια, οι εκλογές στην Τουρκία μπορεί να επιτρέψουν πάντα ένα καινούργιο ξεκίνημα και προτάσσει ότι και γι’ αυτό η Ελλάδα είναι έτοιμη να ανταποκριθεί σε μία χείρα φιλίας που εκτείνεται από την άλλη μεριά του Αιγαίου.

• Στο ίδιο μήκος κύματος, επαναλαμβάνει το μήνυμα πως η Ελλάδα πάντοτε λέει ότι εφόσον υπάρχει το κατάλληλο κλίμα, είναι διατεθειμένη να προσέλθει σε διάλογο με την Τουρκία και να φερθεί με τον ανάλογο τρόπο. Αυτό είναι που συμβαίνει, προσέθεσε.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Νίκος Δένδιας σκιαγραφεί την αλλαγή στην τουρκική στάση, όπως είπε, αμέσως μετά την επίσκεψή του στην Αντιόχεια, λίγες μέρες μετά τους καταστροφικούς σεισμούς στην Τουρκία. Ενδεικτικά, σταχυολογεί ότι παλαιότερα, κάθε μέρα υπήρχαν υπερπτήσεις, παραβάσεις του εναέριου χώρου, των χωρικών υδάτων, ενώ όλο αυτό το διάστημα από την ημέρα εκείνη, δεν έχει καταγραφεί οποιαδήποτε παραβίαση. «Και κάτι παραπάνω: δεν υπάρχει καν τουρκική δραστηριότητα στο Αιγαίο. Υπάρχει γενικά μια πλήρης αλλαγή της τουρκικής στάσης, Έχει αλλάξει ρητορική. Δεν εκτοξεύονται ούτε ύβρεις, ούτε απειλές, ούτε οτιδήποτε άλλο εναντίον της Ελλάδας».

Επιχειρώντας να εξηγήσει την τουρκική στάση, αναφέρει πως θεωρεί καταρχήν ότι η Τουρκία με τη συμπεριφορά αυτή αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα την ώρα της ανάγκης της τουρκικής κοινωνίας επέλεξε, χωρίς να ζητήσει το οποιοδήποτε γεωπολιτικό αντάλλαγμα, και χωρίς να λάβει υπόψη της όλα τα προηγούμενα, σταθεί πλάι στον τουρκικό λαό. «Αυτό θεωρώ ότι εκτιμήθηκε από την τουρκική πλευρά» συμπληρώνει.

Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο νέας συνάντησης με τον Τούρκο ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου λίγες ώρες μετά τη συνάντησή τους στις Βρυξέλλες, στο περιθώριο της Συνόδου των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, ο Νίκος Δένδιας ξεκαθαρίζει ρητά πως αν απαιτηθεί αυτή τη στιγμή είναι απολύτως ανοιχτά τα κανάλια επικοινωνίας.

• «Βεβαίως, πηγαίνουμε προς εκλογές. Δεν είναι τώρα η στιγμή για να υπάρξει ευρεία συζήτηση. Αυτό είναι κάτι που θα ακολουθήσει την κρίση των κοινωνιών και των δύο χωρών. Όμως, αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν αυτά τα κανάλια επικοινωνίας που μπορούν να επιτρέψουν στις χώρες μας να πάνε προς στις εκλογές με ήρεμα νερά. Κάτι που εδώ, για να είμαστε ειλικρινείς, για κάποιους μήνες ήταν απόλυτο ζητούμενο. Ψάχναμε να δούμε πώς θα καταφέρουμε κάτι τέτοιο και ανησυχούσαμε πάρα πολύ για το μεσοδιάστημα μεταξύ των πιθανών δύο εκλογών στην Ελλάδα» υπογραμμίζει.

Αποτυπώνοντας το επίπεδο των σχέσεων του με τον Τούρκο ομόλογό του, επισημαίνει πως έχουν μια τέτοια σχέση που επιτρέπει να τον καλέσει οποιαδήποτε στιγμή και δήλωσε βέβαιος ότι θα ανταποκριθεί αμέσως. Άλλωστε, έχει συμβεί, πάντοτε διατηρούσε επαφές, όπως γνωστοποίησε.

Κληθείς να απαντήσει ποια είναι η πιο δύσκολη στιγμή που αντιμετώπισε κατά τη θητεία του στο υπουργείο Εξωτερικών, αναφέρει το καλοκαίρι του 2020. «Ήταν πάρα πολύ δύσκολο για όλους τους Έλληνες. Ήταν πάρα πολύ δύσκολο για τις ένοπλες δυνάμεις, για την ηγεσία τους, ήταν πάρα πολύ δύσκολο και για μένα. Δεν έχει νόημα να θυμηθώ ή να αποκαλύψω επεισόδια. Κάποια είναι γνωστά, κάποια δεν είναι γνωστά. Πάντως, η αλήθεια είναι ότι υπήρξαν φορές που φτάσαμε πολύ κοντά σε σημείο, να πούμε, μη επιστροφής. Παρά ταύτα, χάρη σε σώφρονες χειρισμούς, και από τις δύο πλευρές, αποφεύχθηκαν τα χειρότερα. Και είμαστε σήμερα εδώ πού είμαστε. Αυτό που είναι νομίζω πάρα πολύ σημαντικό, είναι να μην επανέλθουμε σε εκείνο το διάστημα. Νομίζω είναι καλό, όλοι, να ξεχάσουμε εκείνο το διάστημα» επεξήγησε.

• Περαιτέρω αναδεικνύει ότι στο ευρύτερο πλαίσιο των σχέσεων, η Ελλάδα προσπάθησε όλα αυτά τα χρόνια να δώσει μια σαφή εικόνα στη διεθνή κοινότητα, στους συμμάχους μας, στους φίλους μας, σε αυτούς που ήθελαν να μας ακούσουν για την αιτία και τη φύση των ελληνοτουρκικών διαφορών. Υπό αυτό το πρίσμα, κρίνει επιτυχημένη την προσπάθεια αυτή.

Αναφορικά με το σενάριο επέκτασης των χωρικών υδάτων, σχολιάζει πως όλα αυτά είναι πράγματα τα οποία θα τα χειριστεί η επόμενη κυβέρνηση, που θα εκφράζει τη νέα βούληση της ελληνικής κοινωνίας και του ελληνικού λαού. «Εάν η ελληνική κοινωνία, επιβραβεύσει εμάς και υπάρξει μία νέα κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, τότε θα το συζητήσουμε επί τη βάσει που θα το έχουμε αφήσει» καθιστά σαφές.

Δίνοντας το στίγμα για τις προκλήσεις της ελληνικής διπλωματίας μετά τις εκλογές, δίνει βαρύτητα στην ανάγκη μιας ολιστικής αντίληψης για την εξωτερική πολιτική της χώρας και εστιάζει στις σχέσεις με την Τουρκία και στην ολοκλήρωση της εκστρατείας για το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Ως προς την ελληνική υποψηφιότητα για το Συμβούλιο Ασφαλείας, εκφράζει την πεποίθηση ότι «είμαστε πολύ κοντά πια».

Επιπλέον, εξαίρει τη σημασία των δύο άλλων εκστρατειών που αφορούν το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και την προεδρία της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, αλλά και την επικοινωνία με χώρες και χώρους γεωγραφικούς που δεν έχει αναπτύξει η χώρα μας. Όπως αποσαφηνίζει, αναφέρεται σε ένα κομμάτι του Ειρηνικού, την Αυστραλία, Ινδονησία, Νέα Ζηλανδία, μικρότερες χώρες τις περιοχής, Φιλιππίνες, και σε ένα κομμάτι της Αφρικής, στην ανατολική Αφρική – «με τη δυτική έχουμε προχωρήσει αρκετά».

Παράλληλα, κάλεσε την κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν να «πείσει» το αμερικανικό Κογκρέσο ώστε να δοθεί το πράσινο φως από την Ουάσινγκτον για την παράδοση F-16 στην Τουρκία και τον εκσυγχρονισμό των ήδη υπαρχόντων.

Ο κ. Καλίν υπογράμμισε επίσης ότι το μέλλον των τουρκικών F-16 δεν μπορεί και δεν πρέπει να εξαρτηθεί από τη στάση που θα κρατήσει η Άγκυρα στο θέμα της ένταξης της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ. Ο ίδιος διαμηνύει, δε, ότι ακόμη και εάν δεν προχωρήσει αυτό το πρόγραμμα με τα F-16, η Τουρκία έχει εναλλακτικές επιλογές, ενώ στρέφει τα πυρά του και κατά του Γερουσιαστή Ρόμπερτ Μενέντεζ.

«Η κυβέρνηση των ΗΠΑ είναι αυτή που πρέπει να πείσει το Κογκρέσο. Και η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει δηλώσει ότι υποστηρίζει το πρόγραμμα των F-16. Αυτό είναι ευπρόσδεκτο. Υπάρχουν κάποιοι στο Κογκρέσο που θέλουν να εξαρτήσουν το πρόγραμμα από την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ. Πρέπει να υπάρξει άλλη φόρμουλα, δεν ξέρω ποια θα είναι αυτή, είναι εσωτερικό θέμα των ΗΠΑ. Φυσικά, υποστηρίζουμε αυτό το πρόγραμμα. Θα ήταν καλό να συμβεί. Αλλά αν δεν συμβεί, συνεχίζουμε να έχουμε εναλλακτικές λύσεις» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Καλίν.

Συγκεκριμένα, ο Καλίν, απαντώντας στο μήνυμα στο Twitter του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην τουρκική γλώσσα, έγραψε:

«Κύριε πρωθυπουργέ, σας ευχαριστούμε για όλη την υποστήριξή σας». Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που έστειλαν εκπαιδευμένο δυναμικό για τη διάσωση εγκλωβισμένων κάτω από τα συντρίμμια, ενώ μέχρι στιγμής στη γειτονική χώρα έχουν σταλεί 130 τόνοι ανθρωπιστικής βοήθειας (τρόφιμα, ρούχα κ.λπ.).

Στην ανάρτησή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε:

«Εικόνες που μας γεμίζουν πόνο, τις ακολουθούν εικόνες που μας γεμίζουν ελπίδα. Μόνο σεβασμός για τις υπεράνθρωπες προσπάθειες των ομάδων διάσωσης. Έλληνες και Τούρκοι δίπλα-δίπλα, παλεύουν μαζί για να σώσουν ζωές. Τους ευχαριστούμε για όσα κάνουν».

«Η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής γίνεται στη σκιά του καταστροφικού σεισμού που έπληξε την Τουρκία και τη Συρία. Θέλω να εκφράσω ακόμα μια φορά την οδύνη μου εκ μέρους ολόκληρου του ελληνικού λαού για τις τραγικές απώλειες. Να επαναλάβω ότι η Ελλάδα θα σταθεί στο πλευρό των δύο λαών, όπως έχει ήδη κάνει με παροχή άμεσης βοήθειας για τον εντοπισμό επιζώντων στα συντρίμμια, αλλά και με την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, προκειμένου να υποστηριχθούν εκατοντάδες χιλιάδες, ενδεχομένως και εκατομμύρια άνθρωποι οι οποίοι θα βρεθούν το επόμενο διάστημα χωρίς σπίτια. Επίσης, θα είμαστε στην πρώτη γραμμή προκειμένου να οργανωθεί εδώ στις Βρυξέλλες μια διάσκεψη δωρητών, έτσι ώστε να βρεθούν πρόσθετοι οικονομικοί πόροι για να βοηθήσουν στην ανοικοδόμηση των πληγεισών περιοχών», τόνισε χθες ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προσερχόμενος στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις Βρυξέλλες.

Πάντως, οι ελπίδες να βρεθούν επιζώντες στα συντρίμμια μειώνονται σήμερα, περίπου 100 ώρες αφότου ο φονικός σεισμός έπληξε την Τουρκία και τη Συρία, προκαλώντας τον θάνατο περισσότερων από 21.600 ανθρώπων, σε μια από τις χειρότερες καταστροφές που έχουν σημειωθεί στην περιοχή εδώ και έναν αιώνα.