Η έρευνα βασίζεται σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών σε κάθε χώρα, αλλά και σε τιμοληψίες από αλυσίδες σούπερ μάρκετ) σε τυπικό καλάθι προϊόντων του νοικοκυριού του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων (σουπερμάρκετ) στην Ελλάδα τον Απρίλιο 2025 και αντίστοιχα στην Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία, στη Γερμανία και στη Ρουμανία. Σημειώνεται ότι η σύγκριση τιμών γίνεται με και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, ο οποίος διαφέρει σε κάθε χώρα.

Για την παρούσα ανάλυση συγκρίθηκαν οι τιμές σε συνολικά 40 κατηγορίες προϊόντων. Αυτές οι υποκατηγορίες προϊόντων εξετάζονται από ένα σημαντικό δείγμα πάνω από 6.000 τιμών προϊόντων και 44 διαφορετικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ στις οκτώ χώρες συνολικά για να υπολογισθούν οι μέσες τιμές, με δειγματοληψίες από έγκυρα site σύγκρισης τιμών σε Ελλάδα και εξωτερικό, αλλά και από αλυσίδες σουπερμάρκετ. Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τελικές τιμές τόσο επώνυμων προϊόντων, όσο και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας σε κάθε χώρα.

Διευκρινίζεται ότι οι τιμές αφορούν μόνο αλυσίδες σουπερμάρκετ και όχι άλλα σημεία πώλησης.

Η σύγκριση των μέσων τιμών των καλαθιών δείχνει ότι και οι υπόλοιπες χώρες έχουν σημαντικά ακριβότερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα, 46% η Γερμανία, 26% η Γαλλία, 24% το Ηνωμένο Βασίλειο, 15% η Ιταλία, ενώ ακριβότερο κατά 7% η Πορτογαλία, 9% η Ισπανία και 9% η Ρουμανία.

Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η εικόνα των αποτελεσμάτων αλλάζει σημαντικά όταν αφαιρέσουμε τον αναλογούντα ΦΠΑ ανά χώρα για να γίνουν αντιληπτές οι πραγματικές τιμές των προϊόντων σουπερμάρκετ. Η σύγκριση των καλαθιών σε αυτή την περίπτωση δείχνει ότι οι και οι επτά χώρες έχουν πιο ακριβό μέσο καλάθι από την Ελλάδα, η Γερμανία κατά 54%, η Γαλλία κατά 33%, το Ηνωμένο Βασίλειο κατά 33%, η Ιταλία κατά 23%, η Ισπανία κατά 18% η Πορτογαλία κατά 10% και η Ρουμανία κατά 14%. Αυτό είναι αποτέλεσμα της διαφοράς που έχει ο χαμηλός ΦΠΑ ανά χώρα (πρόκειται για τον ΦΠΑ που αναφέρεται σε τρόφιμα και ποτά). Στην Ελλάδα αυτός ο ΦΠΑ είναι 13%. Ο ΦΠΑ είναι σημαντικά υψηλότερος από το Ηνωμένο Βασίλειο (0% ή 5%) και τη Γαλλία (10% και 5,5%), την Ισπανία (10% και 4%), την Πορτογαλία (13% και 6%), την Ιταλία (5% και 4%), την Γερμανία (7%) και την Ρουμανία (9%), αλλά και τις περισσότερες χώρες της ΕΕ. Η βασική διαφορά είναι ότι τρόφιμα που στην Ελλάδα υπάγονται ακόμα και στον υψηλό συντελεστή ΦΠΑ με 24% στις υπόλοιπες χώρες υπάγονται στον χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ, ο οποίος είναι και χαμηλότερος του ελληνικού με 6%, 5,5%, 4% ή ακόμα και 0%. Ελάχιστα προϊόντα βρίσκονται στον χαμηλό ΦΠΑ στην Ελλάδα και στο υψηλό στις άλλες χώρες (π.χ. μωρομάντηλα) Σημειώνεται ότι η επίδραση ειδικών φόρων κατανάλωσης (π.χ. καφές) δεν είναι δυνατόν να συνυπολογιστεί στα παραπάνω στοιχεία.

Το γενικό συμπέρασμα που προκύπτει από την παραπάνω ανάλυση είναι ότι το οργανωμένο ελληνικό λιανεμπόριο τροφίμων (σούπερ μάρκετ) παρέχει στους Έλληνες καταναλωτές πρόσβαση σε προϊόντα για το τυπικό του καλάθι με κατά μέσο όρο σε χαμηλότερη τιμές που είναι αποτέλεσμα της οργανωμένης προσπάθειας των προμηθευτών και των λιανεμπόρων για συγκράτηση των τιμών τα τελευταία χρόνια. Η τάση αυτή με μικρές διακυμάνσεις είναι διαχρονική την τελευταία 12ετία που πραγματοποιείται η συγκεκριμένη έρευνα από το ΙΕΛΚΑ. Η διαχρονική σύγκριση τιμών με το εξωτερικό δείχνει ότι τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα συνεχώς έχει φθηνότερο το τυπικό καλάθι από τις συγκρινόμενες χώρες με κάποιες διακυμάνσεις οι οποίες δεν αλλάζουν το γενικό συμπέρασμα της ανάλυσης.

Σημειώνεται ότι παράγοντες που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν συγκρίνονται τιμές ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες είναι:

   * Το ύψος των συντελεστών ΦΠΑ σε κάθε χώρα

   * Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης σε κάθε χώρα

   * Το ύψος της φορολογίας σε κάθε χώρα

   * Η αγροτική και βιομηχανική παραγωγή σε κάθε χώρα

   * Οι καταναλωτικές συνήθειες σε κάθε χώρα (π.χ. η τάση για συσκευασμένα ή μη προϊόντα, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας κλπ)

   * Οι καιρικές συνθήκες και οι φυσικές καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής

   * Το κόστος ενέργειας

   * Το κόστος καυσίμων και γενικά μεταφορών

   * Το μισθολογικό-εργασιακό κόστος

   * Η απόσταση της χώρας από τα παραγωγικά κέντρα της κεντρικής Ευρώπης και τα αντίστοιχα κόστη

   * Η πολυπλοκότητα της γεωγραφίας της κάθε χώρας (π.χ. οδικό δίκτυο, νησιά κλπ)

   * Το μέγεθος της αγοράς, η αγοραστική δύναμη-δυνατότητα και αντίστοιχες οικονομίες κλίμακας στις προμήθειες των προϊόντων

   * Η αναλογία ανάμεσα στο οργανωμένο λιανεμπόριο και τα μικρά εξειδικευμένα σημεία πώλησης

   * Το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών σε σχέση με τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες παρασκευής τους

   * Τα διάφορα κόστη παραγωγής (ενέργεια, πρώτες ύλες, μισθολογικό κόστος, χρηματοοικονομικό κόστος, γραφειοκρατία)

   * Η παραγωγικότητα της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου σε κάθε χώρα

   * Η εποχικότητα της ζήτησης και της προσφοράς (π.χ. λόγω τουρισμού ή καιρικών συνθηκών).

Όπως επεσήμανε ο αναπληρωτής υπουργός Ανάπτυξης, Νίκος Παπαθανάσης στο MEGΑ «το καλάθι είναι μία επιτυχία. Το γνωρίζουν όσοι το χρησιμοποιούν και βεβαίως αυτό προκύπτει και από τα στατιστικά στοιχεία. Κανείς δεν είπε ότι δεν μπορεί να υπάρξει ένα σαρακοστιανό καλάθι».

Και συνέχισε λέγοντας πως αυτό θα λειτουργήσει «όπως λειτούργησε το εορταστικό καλάθι και το καλάθι του Άη Βασίλη με εξαιρετικά δώρα που αγοράστηκαν πάρα πολύ. Θέλω να σας πω ότι το καλάθι λειτουργεί και πως ο κόσμος αγοράζει από αυτό».

«Στο καλάθι υπάρχει ένα ποσοστό προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Τώρα γίνεται μια συζήτηση με την αγορά και με τη βιομηχανία να βάλουμε και επώνυμα προϊόντα έτσι ώστε να μπει ένα επώνυμο και ένα ιδιωτικής ετικέτας σε κάθε προϊόν, χωρίς να αλλάξει η λειτουργία του» είπε ωστόσο ξεκαθάρισε πως αυτό δεν μπορεί να συμβεί σε όλα τα προϊόντα όπως στα βρεφικά, καθώς δεν υπάρχει ιδιωτική ετικέτα. Επίσης ανέφερε ενδεικτικά πως στο καλάθι μπορούν να μπουν όσπρια ιδιωτικής ετικέτας και ένα επώνυμης. «Αυτή είναι η συζήτηση που γίνεται αλλά θα πρέπει πρώτα να πάρουμε την έγκριση της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Επομένως γίνεται μια συζήτηση, θα ζητήσουμε την έγκριση της Επιτροπής Ανταγωνισμού και στη συνέχεια θα το κάνουμε γιατί είναι πολύ καλό» πρόσθεσε.

Τέλος ρωτήθηκε εάν στο σαρακοστιανό καλάθι θα μπουν ελιές, ταραμοσαλάτα, χταπόδι, σουπιές, χαλβάς και ντολμαδάκια. «Το φτιάξατε… είμαστε κοντά » απάντησε.