Αμέσως μετά, ο κ. Ανδρουλάκης δήλωσε ότι «είμαστε και φέτος εδώ, στον μαρτυρικό τόπο του Σκοπευτηρίου της Καισαριανής. Εδώ που πριν από 82 χρόνια 200 Έλληνες πατριώτες στάθηκαν απέναντι στα όπλα των Ναζί και θυσιάστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας. Φέτος όμως είναι μια ιδιαίτερη επέτειος. Φέτος υπάρχει ένα πολύ μεγάλο δέος γιατί είδε το φως της δημοσιότητας ένα μοναδικό φωτογραφικό ντοκουμέντο που αποτυπώνει μία από τις σημαντικότερες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας και μαζί με εκείνη τη στιγμή αποτυπώνει τον ηρωισμό στα πρόσωπα των διακοσίων Ελλήνων».

«Εργατική Πρωτομαγιά σημαίνει αγώνας, αλληλεγγύη και ευθύνη και πρέπει καθημερινά να τα κάνουμε πράξη και τα τρία για να πετύχουμε μια κοινωνία πιο δίκαιη, με σεβασμό των εργασιακών δικαιωμάτων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μια κοινωνία με ελπίδα και προοπτική για κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνα, αλλά και ιδιαίτερα για τις νεότερες γενιές», τόνισε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.

Το «Χαμόγελο του Παιδιού» ενημερώθηκε για την εξαφάνιση του σήμερα στις 07/4/2026 και προχώρησε, κατόπιν αιτήματος της οικογένειάς του, στη δημοσιοποίηση των στοιχείων του, καθώς ενδέχεται να συντρέχουν λόγοι, οι οποίοι θέτουν τη ζωή του σε κίνδυνο.

Οποιοσδήποτε έχει κάποια πληροφορία, παρακαλείται να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με «Το Χαμόγελο του Παιδιού» όλο το 24ωρο, στην «Εθνική Γραμμή για τους Αγνοούμενους Ενήλικες – 1017», σε όλα τα Αστυνομικά Τμήματα της χώρας αλλά και μέσω της εφαρμογής Missing Alert app οπού υπάρχει ζωντανή ενημέρωση για την εξαφάνιση.

Η επιστολή του Δ. Κουτσούμπα έχει ως εξής:

«Προς: την Υπουργό Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη

Θέμα: Αίτημα για παραχώρηση ψηφιακού αντιγράφου των φωτογραφιών που αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής

Αθήνα, 06/03/2026

Κυρία Υπουργέ,

Ήδη με την από 16 Φεβρουαρίου 2026 επιστολή μου προς τον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, την Υπουργό Πολιτισμού και τον Υπουργό Εσωτερικών, είχα επισημάνει την ιδιαίτερη ιστορική σημασία των φωτογραφιών που απεικονίζουν την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών από τα γερμανικά ναζιστικά στρατεύματα κατοχής την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μια από τις κορυφαίες στιγμές της αντικατοχικής πάλης κι αντιστασιακής εποποιίας του λαού μας.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας απόκτησης των φωτογραφιών από το Υπουργείο Πολιτισμού, θεωρούμε ότι το επόμενο, αυτονόητο βήμα είναι η αξιοποίησή τους προς όφελος της ιστορικής μνήμης και γνώσης και με τρόπο που να αρμόζει στη θυσία των εκτελεσμένων, μακριά από την ιστορική παραχάραξη.

Στο πλαίσιο αυτό κι ανεξάρτητα από τον Δημόσιο Φορέα που θα φιλοξενήσει τα πρωτότυπα αρχεία, απευθυνόμαστε με το αίτημα να παραχωρηθεί ψηφιακό αντίγραφο των δώδεκα (12) φωτογραφιών, που αποτυπώνουν την εκτέλεση της 1ης Μαΐου 1944 στην Καισαριανή στην Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, στο αρχείο της οποίας βρίσκονται ήδη σημειώματα, γράμματα κι άλλα προσωπικά αντικείμενα των 200 εκτελεσμένων της Καισαριανής.

Ως γνωστόν, η συντριπτική πλειοψηφία των εκτελεσμένων ήταν μέλη και στελέχη του ΚΚΕ, κρατούμενοι ήδη από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου για την πολιτική τους δράση και υπόσταση, κάποιοι εξ αυτών και νωρίτερα. Η στάση και η θυσία τους αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του Κόμματός μας και των αγώνων του λαού μας.

Το αίτημα αυτό εκφράζει, ταυτόχρονα, την επιθυμία εκατοντάδων απογόνων των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών πατριωτών, ενώ έχει κατατεθεί και ως αίτημα από δεκάδες ιστορικούς, άλλους επιστήμονες και φορείς. Ανάλογα αιτήματα έχουν καταθέσει και οι Δήμοι Καισαριανής και Χαϊδαρίου για προφανείς και ευνοήτους λόγους που συνδέονται με το ίδιο το γεγονός της εκτέλεσης.

Για τον λόγο αυτό, αιτούμαστε την παραχώρηση πρωτογενούς ψηφιακού αντιγράφου των φωτογραφιών -και των δύο όψεών τους- στη μέγιστη δυνατή ανάλυση, προκειμένου να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο ιστορικής τεκμηρίωσης, τιμητικών εκδηλώσεων και επιμορφωτικών δράσεων, που συμβάλλουν στη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και γνώσης.

Στη διάθεσή σας,

Δημήτρης Κουτσούμπας,

Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ»

Η επιστολή του Δ. Κουτσούμπα έχει ως εξής:

«Προς: την Υπουργό Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη

Θέμα: Αίτημα για παραχώρηση ψηφιακού αντιγράφου των φωτογραφιών που αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής

Αθήνα, 06/03/2026

Κυρία Υπουργέ,

Ήδη με την από 16 Φεβρουαρίου 2026 επιστολή μου προς τον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, την Υπουργό Πολιτισμού και τον Υπουργό Εσωτερικών, είχα επισημάνει την ιδιαίτερη ιστορική σημασία των φωτογραφιών που απεικονίζουν την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών από τα γερμανικά ναζιστικά στρατεύματα κατοχής την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μια από τις κορυφαίες στιγμές της αντικατοχικής πάλης κι αντιστασιακής εποποιίας του λαού μας.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας απόκτησης των φωτογραφιών από το Υπουργείο Πολιτισμού, θεωρούμε ότι το επόμενο, αυτονόητο βήμα είναι η αξιοποίησή τους προς όφελος της ιστορικής μνήμης και γνώσης και με τρόπο που να αρμόζει στη θυσία των εκτελεσμένων, μακριά από την ιστορική παραχάραξη.

Στο πλαίσιο αυτό κι ανεξάρτητα από τον Δημόσιο Φορέα που θα φιλοξενήσει τα πρωτότυπα αρχεία, απευθυνόμαστε με το αίτημα να παραχωρηθεί ψηφιακό αντίγραφο των δώδεκα (12) φωτογραφιών, που αποτυπώνουν την εκτέλεση της 1ης Μαΐου 1944 στην Καισαριανή στην Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, στο αρχείο της οποίας βρίσκονται ήδη σημειώματα, γράμματα κι άλλα προσωπικά αντικείμενα των 200 εκτελεσμένων της Καισαριανής.

Ως γνωστόν, η συντριπτική πλειοψηφία των εκτελεσμένων ήταν μέλη και στελέχη του ΚΚΕ, κρατούμενοι ήδη από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου για την πολιτική τους δράση και υπόσταση, κάποιοι εξ αυτών και νωρίτερα. Η στάση και η θυσία τους αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του Κόμματός μας και των αγώνων του λαού μας.

Το αίτημα αυτό εκφράζει, ταυτόχρονα, την επιθυμία εκατοντάδων απογόνων των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών πατριωτών, ενώ έχει κατατεθεί και ως αίτημα από δεκάδες ιστορικούς, άλλους επιστήμονες και φορείς. Ανάλογα αιτήματα έχουν καταθέσει και οι Δήμοι Καισαριανής και Χαϊδαρίου για προφανείς και ευνοήτους λόγους που συνδέονται με το ίδιο το γεγονός της εκτέλεσης.

Για τον λόγο αυτό, αιτούμαστε την παραχώρηση πρωτογενούς ψηφιακού αντιγράφου των φωτογραφιών -και των δύο όψεών τους- στη μέγιστη δυνατή ανάλυση, προκειμένου να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο ιστορικής τεκμηρίωσης, τιμητικών εκδηλώσεων και επιμορφωτικών δράσεων, που συμβάλλουν στη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και γνώσης.

Στη διάθεσή σας,

Δημήτρης Κουτσούμπας,

Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ»

«Η άμεση και επίσημη απόκτηση από το Υπουργείο Πολιτισμού της συλλογής των 262 φωτογραφιών με τους 200 πατριώτες, που εκτελέστηκαν από τους ναζί στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, αξίζει τα εύσημα, διότι αποτελεί ένα αποκαλυπτικό ντοκουμέντο της ναζιστικής θηριωδίας, ενώ παράλληλα αποτυπώνει τη δύναμη ψυχής του ελληνικού λαού στον αγώνα για μία ελεύθερη Ελλάδα.

Η συλλογή των φωτογραφιών των 200 εκτελεσθέντων της Καισαριανής είναι πλέον μνημείο της νεότερης ιστορίας μας και οδηγός για τη συλλογική μας μνήμη.

Αν και είμαι βέβαιος, ότι η έκθεση του πολύτιμου υλικού από το Υπουργείο Πολιτισμού θα γίνει με τον καλύτερο σχεδιασμό, θεωρώ ως αυτονόητη υποχρέωση μου να διαβεβαιώσω ότι η Βουλή των Ελλήνων θα σταθεί αρωγός σε οτιδήποτε κριθεί αναγκαίο.

Θερμά συγχαρητήρια στην Υπουργό Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη για τις επιτυχείς ενέργειές της στην υπόθεση».

Το δημοσίευμα της εφημερίδας Bild έχει τον τίτλο: «100.000 ευρώ δίνει η Ελλάδα για να αποδείξει τα μαζικά εγκλήματα των Γερμανών». Όμως, όπως εξηγεί ο Παντελής Βαλασόπουλος, η εφημερίδα προχωράει πολύ παρακάτω, καθώς θέτει τα εξής δύο κομβικά ερωτήματα:

• Ποιος ήταν υπεύθυνος για αυτές τις εκτελέσεις;
• Ποιος έδωσε τις διαταγές;

Σύμφωνα με τη γερμανική εφημερίδα, τις διαταγές για την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής, έδωσε ο στρατηγός Χέλμουτ Φέλμι (γερμανικά: Hellmuth Felmy).

Ο στρατηγός Φέλμι, δικάστηκε στα δικαστήρια της Νυρεμβέργης μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά η ποινή φυλάκισης για τις πράξεις του ήταν μόνο 15 χρόνια. Τελικά, αποφυλακίστηκε τρία χρόνια μετά σύμφωνα με την Bild: Το 1951.

Το γερμανικό δημοσίευμα συνεχίζει το αφιέρωμα με τα σχόλια ενός Γερμανού εισαγγελέα ο οποίος δηλώνει ειδικός, καθώς ασχολείται κυρίως με τα ναζιστικά εγκλήματα. Όπως ισχυρίζεται, υπήρχε την εποχή εκείνη η άποψη ότι αν κάποιος δεν ήταν παρών στις εκτελέσεις, δεν μπορούσε να καταδικαστεί σε θάνατο. Ο στρατηγός Φέλμι, μπορεί συνεπώς να ήταν εκείνος που έδωσε τις διαταγές, αλλά δεν ήταν παρών στην εκτέλεση των 200 που απεικονίζουν οι ιστορικές φωτογραφίες-ντοκουμέντα. «Κάτι που πλέον έχει αλλάξει», όπως εξηγεί ο ανταποκριτής του OPEN.

Ο Γερμανός εισαγγελέας δηλώνει στη συνέχεια πως έχει ασχοληθεί εκτενώς με την περίπτωση της Καισαριανής. Ως εκ τούτου, έχει πολλές φωτογραφίες και αποδείξεις στη διάθεσή του. Το υλικό αυτό όπως λέει ο ίδιος, μπορεί να το δώσει στην ελληνική κυβέρνηση να ψάξει να βρει ποιοι ήταν οι υπεύθυνοι -ακόμη και αν δεν είναι πια εν ζωή- «προκειμένου να τους ταυτοποιήσει» καταλήγει.

Ο Χέλμουτ Φέλμ (Hellmuth Felmy) ήταν ανώτατος Γερμανός αξιωματικός της αεροπορίας (πτέραρχος) και διοικητής σώματος στρατού με ενεργή δράση τόσο στον Πρώτο όσο και στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Με τη λήξη του ΒΒ’Π χαρακτηρίστηκε ως εγκληματίας πολέμου και προσήχθη σε συνακόλουθη της δίκης της Νυρεμβέργης, της επιλεγόμενης “δίκης των ομήρων” (hostages trial) ή Δίκης του Λιστ.

Στην εικόνα που μετέφεραν στον τοίχο της σχολής τους, φαίνονται μερικοί από τους 200 να οδεύουν με το κεφάλι ψηλά στο εκτελεστικό απόσπασμα της Καισαριανής.

Υπενθυμίζεται πως η συλλογή που συνολικά περιλαμβάνει 262 φωτογραφίες, αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών, μετά τη γνωστοποίηση από το υπουργείο Πολιτισμού πως υπεγράφη προσύμφωνο με τον συλλέκτη που την έχει στην κατοχή του.

«Οι 200 ήταν εργάτες, υπάλληλοι, αγρότες, είχανε οικογένειες, παιδιά, φίλους. Είχαν μάθει να μάχονται κόντρα στο ρεύμα, σε όλες τις συνθήκες, ως στελέχη και μέλη του ΚΚΕ. Στην πλειοψηφία τους ήταν πρόεδροι συνδικάτων και εργατικών οργανώσεων, που πρωτοστάτησαν σε μεγάλους αγώνες τη δεκαετία του 1930. […] Η πλειοψηφία των 200 ήταν κρατούμενοι πριν την τριπλή (γερμανική, ιταλική, βουλγαρική) κατοχή της χώρας, ορισμένοι ακόμα και πριν την επιβολή της δικτατορίας Μεταξά (1936). Ζήτησαν να πολεμήσουν. Το ελληνικό κράτος τους το αρνήθηκε. Παραδόθηκαν από τις ελληνικές κρατικές αρχές στους κατακτητές. Αυτός είναι ο πατριωτισμός του κεφαλαίου! Η Ιστορία επιβεβαιώνει ότι σε μια ταξική κοινωνία δεν μπορεί να υπάρξει ποτέ “εθνική ομοψυχία”» αναφέρει μεταξύ άλλων το Φυλλάδιο του κόμματος επισημαίνοντας: «Θα απέφευγαν την εκτέλεση αν υπέγραφαν ένα χαρτί που έλεγε “αποκηρύσσω το ΚΚΕ”. Δεν το έκαναν. Έβαλαν το “εμείς” πάνω από το “εγώ”. Οι 200, όπως και οι μαχητές του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, του ΔΣΕ, που έδωσαν ως και τη ζωή τους, αποτελούν πρότυπα αγωνιστών, που διαμορφώθηκαν στη σύγκρουση με τον καπιταλισμό και τις σάπιες αξίες του».

«Πυροβολούν το παρελθόν για να χτυπήσουν το μέλλον» σημειώνει σε άλλο σημείο το ΚΚΕ, και κάνει λόγο για «οργή» «για το σύστημα που γεννάει τον φασισμό, τον καπιταλισμό», «για την αισχρή προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ελληνικών κυβερνήσεων να ταυτίσουν τον κομμουνισμό με τον φασισμό, δηλαδή τους εκτελεσμένους κομμουνιστές με τους ναζί εκτελεστές τους» και «για την άθλια προσπάθεια να αλλοιωθεί η θυσία των 200». «Κάποιοι προσπαθούν να κρύψουν την πολιτική και ιδεολογική ταυτότητα των εκτελεσμένων, ζητώντας, 82 χρόνια μετά και με το βλέμμα στραμμένο στο “τώρα”, να “υπογράψουν” τη δήλωση μετάνοιας που αρνήθηκαν τότε» επισημαίνει.

Ο Περισσός επισημαίνει ότι «Το μέλλον μας είναι ο Σοσιαλισμός!» και σημειώνει:

«Η καλύτερη τιμή στους ηρωικούς αγώνες του λαού μας είναι ο αγώνας σήμερα για να γίνουν πράξη τα ιδανικά και οι σκοποί όσων θυσιάστηκαν. Η εποχή μας έχει ομοιότητες με την εποχή του μεσοπολέμου, περίοδο όπου σφυρηλατήθηκαν οι 200. Έδρασαν και συνελήφθησαν σε συνθήκες πολεμικής προετοιμασίας, συνθήκες που προσομοιάζουν με τις σημερινές, που είναι πιο πιθανός, για πρώτη φορά μετά από 80 χρόνια, ένας Γ’ Παγκόσμιος ιμπεριαλιστικός Πόλεμος. Γι’ αυτό σήμερα οι καπιταλιστές και οι κυβερνήσεις τους προετοιμάζουν τους λαούς ότι θα επιστρέφουν φέρετρα από τις πολεμικές επιχειρήσεις, εντείνουν την εκμετάλλευση και την καταστολή απέναντι στο εργατικό – λαϊκό κίνημα. Η ιστορική συνέχεια, η ύπαρξη και η δράση του ΚΚΕ επιβεβαίωσε όσα ανέφερε στο τελευταίο σημείωμά του ένας εκτελεσμένος της Πρωτομαγιάς του 1944: “Καμιά δύναμη δεν θα μπορέσει να τσακίσει το ΚΚΕ”.

Το ΚΚΕ έχει εμπιστοσύνη στη δύναμη της ταξικής πάλης, στο δίκιο του αγώνα για τη νέα, τη σοσιαλιστική κοινωνία.

Αυτός είναι ο κόσμος “στο μπόι των ονείρων και των ανθρώπων”!»

Το αρχείο είναι πολύ μεγαλύτερο και αριθμεί πάνω από 260 φωτογραφίες και άλλα ντοκουμένα, η αυθεντικότητά του επιβεβαιώθηκε από τους εμπειρογνώμονες του ΥΠΠΟ που έσπευσαν σε ένα χωριό έξω από τη Γάνδη και υπεγράφη ήδη σχετικό προσύμφωνο για να αποκτηθούν από την ελληνική Πολιτεία.

Η ιστορική μνήμη θα διασωθεί, οι συγκλονιστικές στιγμές που αποτυπώνονται από την υπερήφανη και μεγαλειώδη πορεία των 200 της Καισαριανής προς την εκτέλεση θα βρουν τη θέση τους ανάμεσα στα πειστήρια του έπους.

Εκείνο που αξίζει να επισημανθεί είναι πως στην περίπτωση των φωτογραφικών ντοκουμέντων είχαμε μία σπάνια συναστρία των πολιτικών μας δυνάμεων. Προσοχή: όχι όλων!

Αφ’ ης στιγμής έγινε γνωστό ότι οι 12 πρώτες φωτογραφίες βγήκαν στο σφυρί της δημοπρασίας του eBay υπήρξαν παρεμβάσεις του Αλέξη Τσίπρα (με επιστολή στον πρόεδρο της Βουλής), του ΚΚΕ, του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΡΙΖΑ, της Νέας Αριστεράς και άμεση δράση του Νικήτα Κακλαμάνη και της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη. Μπράβο!

Κάποιοι απουσίασαν απ΄ αυτήν την κινητοποίηση. Κάποιοι έβαλαν πάνω από την σπουδαιότητα της ανάκτησης του ιστορικού αρχείου το γεγονός ότι στον Τοίχο της Καισαριανής στήθηκαν κομμουνιστές- πατριώτες απέναντι στα γερμανικά μυδραλιοβόλα. Κάποιοι άλλοι πνίγηκαν στον οχετό της τοξικότητας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Οι μεν έπραξαν αυτά που όφειλαν για να διασφαλιστεί η ιστορική μνήμη χωρίς να την αλλοιώνουν με “ναι μεν αλλά”, η κυβέρνηση έδρασε υπό το βάρος της εθνικής σημασίας των ντοκουμέντων, και οι …δε απέδειξαν ότι τρέφονται από τον διχασμό και τα στερεότυπα.

Η στιγμή έχει την αξία της και θα μπορούσε να είναι οδηγός. Μάλλον δεν θα συμβεί κάτι τέτοιο σε καιρούς πόλωσης και ακραίων συγκρούσεων. Ας την κρατήσουμε για να την θυμόμαστε. Και αν την επικαλούμαστε…

“Είμαι χαρούμενος και ανακουφισμένος που τελείωσαν όλα και δεν θα κάνω άλλη δήλωση. Δεν θα πω τίποτε άλλο μέχρι να τελειώσουν όλα” είπε ο Τιμ ντε Κράνε.