Οι αναλύσεις των αμερικανικών υπηρεσιών δείχνουν ότι η σύγκρουση δεν φαίνεται να οδηγεί άμεσα σε πολιτική ανατροπή στην Τεχεράνη, ενώ δεν διακρίνεται στον ορίζοντα κάποια άμεση μετάβαση σε ένα πιο δημοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης.

Πιθανή ενίσχυση των σκληροπυρηνικών

Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, το ιρανικό καθεστώς μπορεί να εξέλθει από τον πόλεμο αποδυναμωμένο στρατιωτικά, αλλά ταυτόχρονα πιο σκληροπυρηνικό πολιτικά. Κεντρικό ρόλο στην επόμενη ημέρα φαίνεται να αποκτούν οι Φρουροί της Επανάστασης, οι οποίοι ενδέχεται να ενισχύσουν περαιτέρω τον έλεγχό τους στο εσωτερικό της χώρας.

Το σώμα των Φρουρών της Επανάστασης ιδρύθηκε το 1979 από τον Ρουχολάχ Χομεϊνί για την προστασία της Ισλαμικής Δημοκρατίας και τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει σημαντική στρατιωτική, πολιτική και οικονομική ισχύ.

Παρά το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν πλήξει κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές, περιορίζοντας τις πυραυλικές δυνατότητες και το ναυτικό της χώρας, η βασική δομή εξουσίας παραμένει σταθερή, όπως επισημαίνουν αναλυτές.

Βαρύ το κόστος της σύγκρουσης

Το οικονομικό και στρατιωτικό κόστος του πολέμου είναι ήδη σημαντικό. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι επιχειρήσεις έχουν κοστίσει περισσότερα από 12 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ έχουν σκοτωθεί 13 Αμερικανοί στρατιώτες.

Αναταράξεις στην περιοχή

Η ένταση έχει προκαλέσει ευρύτερες επιπτώσεις στην περιοχή. Ο αυστηρός έλεγχος του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ έχει περιορίσει σημαντικά τη ναυσιπλοΐα, επηρεάζοντας τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και αυξάνοντας τις τιμές του πετρελαίου.

Παράλληλα, Άραβες σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών στον Περσικό Κόλπο εκφράζουν έντονη δυσαρέσκεια για τις εξελίξεις, μετά τις επιθέσεις αντιποίνων με βαλλιστικούς πυραύλους και drones από ιρανικής πλευράς.

«Ξεκίνησαν αυτόν τον πόλεμο για το Ισραήλ και μετά μας άφησαν να αντιμετωπίσουμε μόνοι μας τις επιθέσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά ανώτερος Άραβας αξιωματούχος.

Τα πιθανά σενάρια μετά τον πόλεμο

Δυτικοί αξιωματούχοι δεν βλέπουν άμεση προοπτική αλλαγής καθεστώτος στην 47χρονη Ισλαμική Δημοκρατία. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές εκτιμήσεις, ένα πιθανό μεταπολεμικό σενάριο είναι η διαμόρφωση ενός «κουτσουρεμένου καθεστώτος των Φρουρών της Επανάστασης», το οποίο θα εξακολουθεί να διατηρεί μέρος των πυρηνικών και πυραυλικών του δυνατοτήτων, αλλά με μειωμένη ισχύ.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν ήδη προειδοποιήσει πριν από την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης ότι μια μεγάλης κλίμακας επίθεση δύσκολα θα μπορούσε να ανατρέψει το βαθιά εδραιωμένο θεοκρατικό και στρατιωτικό σύστημα της χώρας.

Όπως επισημαίνουν πηγές που επικαλείται η Washington Post, το καθεστώς στην Τεχεράνη ενδέχεται ακόμη και να ενισχυθεί πολιτικά στο εσωτερικό, παρουσιάζοντας ότι κατάφερε να αντέξει απέναντι στις πιέσεις της Ουάσιγκτον.

Παράλληλα, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής ενδείξεις ρωγμών στην ηγεσία της χώρας, ενώ η Τεχεράνη φαίνεται να επεκτείνει σταδιακά το εύρος των στρατιωτικών της στόχων στην ευρύτερη περιοχή.

Η απόφαση Τραμπ να ξεκινήσει, σε συνεργασία με το Ισραήλ αλλά χωρίς συνεννόηση είτε με το Κογκρέσο είτε με τους συμμάχους των ΗΠΑ, έναν πόλεμο με στόχο την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, εισάγει όλο τον κόσμο σε μια εποχή νέων, μεγάλων κινδύνων. Η διάχυση της σύγκρουσης στην ευρύτερη περιοχή είναι ήδη συντελεσμένη, καθώς το Ιράν επέλεξε, σε μια κίνηση υψηλού ρίσκου, να ανταποδώσει τις επιθέσεις χτυπώντας χώρες του Κόλπου.

Οι διεθνείς αντιδράσεις

Τους βομβαρδισμούς από ΗΠΑ και Ισραήλ και τα αντίποινα από το Ιράν καταδίκασαν ο γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες και όλοι οι επικεφαλής υπηρεσιών του Οργανισμού, εδώ

Η Ευρώπη: Η Ευρωπαϊκή Ένωση δικαιολόγησε τους βομβαρδισμούς επειδή το καθεστώς των αγιατολάχ «σκότωσε χιλιάδες Ιρανούς» αλλά εκφράζει τον φόβο ότι θα προκαλέσουν κλιμάκωση και ζητά διπλωματική διευθέτηση.

Μακρόν, Μερτς και Στάρμερ με κοινή τους ανακοίνωση ζητούν άμεση διακοπή των εκατέρωθεν βομβαρδισμών και επιστροφή των ΗΠΑ και του Ιράν στις διαπραγματεύσεις, εδώ. Ειδικά ο Μακρόν προειδοποίησε ότι «το ξέσπασμα πολέμου μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν έχει βαριές συνέπειες» και ζήτησε την έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ

Η Ισπανία απορρίπτει τις επιθέσεις και ζητά άμεση αποκλιμάκωση.

Η Αθήνα δήλωσε ότι «είναι κοινός τόπος ότι ο έλεγχος του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος, ώστε να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικό όπλο, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη σταθερότητα και την ειρήνη στην περιοχή», και έκανε αναφορές στο σεβασμό του διεθνούς δικαίου, εδώ.

Ανεπιφύλακτα υπέρ των πολεμικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν τάχθηκαν η Αυστραλία, εδώ και ο Καναδάς, εδώ, επειδή «αποτρέπουν την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων» από την Τεχεράνη.

Ο Ερντογάν κατηγορηματικά καταδίκασε την επίθεση από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ και την απέδωσε στις προκλήσεις του Νετανιάχου που δηλητηρίασαν τη διαδικασία διαπραγματεύσεων, εδώ.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών καταδικάζει τους βομβαρδισμούς ως «προσχεδιασμένη και απρόκλητη πράξη ένοπλης επίθεση σε κυρίαρχο και ανεξάρτητο μέλος του ΟΗΕ», εδώ.

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε έντονη ανησυχία, ζήτησε την άμεση διακοπή της στρατιωτικής δράσης και επανάληψη διαλόγου και διαπραγματεύσεων, εδώ.

Το Πακιστάν «καταδικάζει αυστηρά την απρόκλητη επίθεση στο γειτονικό Ιράν».

Bloomberg/Ο Τραμπ τα θέλει όλα: Πόλεμος για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν

Οι κίνδυνοι είναι άμεσοι. Με την επίθεση σε ηγετικές δομές της Τεχεράνης, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έθεσαν το καθεστώς σε κατάσταση υπαρξιακής άμυνας.

Με την έναρξη της «Operation Epic Fury», ο Ντ. Τραμπ αποκάλυψε, έστω εκ των υστέρων, το εύρος των φιλοδοξιών του απέναντι στο Ιράν. Αν και δεν είχε παρουσιάσει πλαίσιο στόχων στο Κογκρέσο πριν την επίθεση, το μήνυμα που έστειλε μέσω ομιλίας του ήταν ξεκάθαρο: Ο στόχος είναι «τα πάντα». Πρόκειται για ένα γεωπολιτικό στοίχημα τεράστιας κλίμακας, με απρόβλεπτες συνέπειες.

Στην οκτάλεπτη τοποθέτησή του, ο Τραμπ παρέθεσε πολλαπλές αιτιολογήσεις για τη στρατιωτική δράση: Αποτροπή μιας υποτιθέμενης άμεσης απειλής, οριστική εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος, καταστροφή των βαλλιστικών πυραύλων και των γραμμών παραγωγής τους, διάλυση των στρατιωτικών δομών και των δικτύων επιρροής του Ιράν στην περιοχή, ακόμη και «εκδίκηση» για επιθέσεις κατά Αμερικανών τα τελευταία 47 χρόνια. Υποσχέθηκε επίσης να σταματήσει την εσωτερική καταστολή του καθεστώτος.

Ωστόσο, ο πιο φιλόδοξος και καθοριστικός στόχος είναι η αλλαγή καθεστώτος. Χωρίς αυτήν, όλα τα υπόλοιπα θα είναι προσωρινά. Η Ισλαμική Δημοκρατία θα μπορούσε να ανασυγκροτήσει τις δυνατότητές της — πυρηνικές, πυραυλικές και στρατιωτικές — μαθαίνοντας από την εμπειρία του πολέμου. Επιπλέον, μια επιβίωση του καθεστώτος θα οδηγούσε πιθανότατα στην αποπομπή διεθνών επιθεωρητών και σε ακόμη μεγαλύτερη αδιαφάνεια γύρω από τον εμπλουτισμό ουρανίου.

Αντίθετα, εάν η επιχείρηση οδηγήσει στην πτώση του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και του πυρήνα εξουσίας του, μετά τον θάνατό του, ο Τραμπ θα μπορούσε να ισχυριστεί ιστορική επιτυχία. Το καθεστώς αντιμετωπίζει εσωτερική φθορά και περιορισμένη λαϊκή στήριξη. Ωστόσο, η επιδίωξη ανατροπής μέσω αεροπορικών επιδρομών δεν έχει ιστορικό προηγούμενο επιτυχίας.

Οι κίνδυνοι είναι άμεσοι. Με την επίθεση σε ηγετικές δομές της Τεχεράνης, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έθεσαν το καθεστώς σε κατάσταση υπαρξιακής άμυνας. Το Ιράν απαντά με πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις, ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο, ίσως προχωρήσει και σε απόπειρα αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ. Οι πρώτες εκρήξεις σε περιοχές όπως το Μπαχρέιν και η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης στο Ισραήλ καταδεικνύουν το εύρος της έντασης.

Παράλληλα, οι περιφερειακές ισορροπίες είναι εύθραυστες. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αν και εχθρικές προς την Τεχεράνη, εμφανίζονται επιφυλακτικές, φοβούμενες αποσταθεροποίηση και ενεργειακές αναταράξεις.

Ακόμη και αν το καθεστώς καταρρεύσει, η επόμενη ημέρα είναι αβέβαιη. Το Ιράν, με πληθυσμό 92 εκατ. και σύνθετη εθνοτική δομή, δεν διαθέτει οργανωμένη εναλλακτική ηγεσία. Οι κουρδικές πολιτικές δυνάμεις έχουν ήδη κινητοποιηθεί, προκαλώντας ανησυχία στην Τουρκία.

Η αμερικανική εμπειρία σε Αφγανιστάν, Ιράκ και Λιβύη υπενθυμίζει ότι η στρατιωτική ανατροπή καθεστώτος δεν εγγυάται σταθερότητα. Η επιχείρηση κατά του Ιράν ενδέχεται να αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή — ή να εγκλωβίσει τις ΗΠΑ σε έναν ακόμη μακρόχρονο και αβέβαιο πόλεμο επιλογής.

BBC/ Πόλεμος κατ’ επιλογή, με απρόβλεπτες συνέπειες

Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ να εξαπολύσουν νέα στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν σηματοδοτεί μια εξαιρετικά επικίνδυνη καμπή στη Μέση Ανατολή. Παρότι το Ισραήλ χαρακτήρισε την επιχείρηση «προληπτική», τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν ύπαρξη άμεσης απειλής. Πρόκειται, σύμφωνα με αναλυτές, για πόλεμο κατ’ επιλογή.

Η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ φαίνεται να εκτίμησαν ότι το ιρανικό καθεστώς είναι ευάλωτο: Βαθειά οικονομική κρίση, εσωτερική αποσταθεροποίηση μετά τη βίαιη καταστολή διαδηλώσεων και στρατιωτικές υποδομές που επλήγησαν σοβαρά στον περσινό πόλεμο. Η συγκυρία θεωρήθηκε ευκαιρία που δεν έπρεπε να χαθεί.

Ωστόσο, η κίνηση εγείρει σοβαρά ερωτήματα νομιμότητας. Η επίκληση αυτοάμυνας είναι δύσκολο να τεκμηριωθεί δεδομένης της τεράστιας ανισορροπίας ισχύος μεταξύ ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν. Παρά τις δηλώσεις του Τραμπ και Νετανιάχου ότι το Ιράν αποτελεί υπαρξιακή και παγκόσμια απειλή, δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια αποδεικτικό στοιχείο περί απειλής επικείμενης επίθεσης.

Οι πολιτικοί υπολογισμοί είναι επίσης εμφανείς. Ο Νετανιάχου, που αντιμετωπίζει εκλογές, έχει επανειλημμένα ενισχύσει τη θέση του σε περιόδους πολέμου. Για τον Τραμπ, οι στόχοι εμφανίζονται μεταβαλλόμενοι: από την καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος έως την έμμεση προτροπή για αλλαγή καθεστώτος. Και οι δύο απηύθυναν έκκληση στον ιρανικό λαό να εξεγερθεί.

Όμως η ιστορία δείχνει ότι η αλλαγή καθεστώτος δεν επιτυγχάνεται μόνο με αεροπορικές επιδρομές. Η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν το 2003 και του Μουαμάρ Καντάφι το 2011 ακολούθησε ευρείας κλίμακας στρατιωτική εμπλοκή και κατέληξε σε παρατεταμένη αστάθεια. Το Ιράν είναι ένα σύνθετο κράτος 92 εκατομμυρίων κατοίκων, χωρίς οργανωμένη εναλλακτική ηγεσία έτοιμη να αναλάβει.

Ακόμη και η εξόντωση του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ δεν εγγυάται κατάρρευση του συστήματος. Η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει θεσμικό βάθος και στηρίζεται στους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), που είναι ιδεολογικά προσανατολισμένοι και έτοιμοι για σύγκρουση. Η ιδέα της «συναλλαγής» που χαρακτηρίζει τη σκέψη Τραμπ δύσκολα εφαρμόζεται σε ένα καθεστώς όπου η ιδεολογία και το αφήγημα του μαρτυρίου παίζουν κεντρικό ρόλο.

Η Τεχεράνη φαίνεται να είχε προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο πολέμου, παρά τις παράλληλες διαπραγματεύσεις. Η δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ, ιδίως μετά την αποχώρηση από τη συμφωνία JCPOA, ενίσχυσε την πεποίθηση ότι οι συνομιλίες δεν αποτελούσαν εγγύηση ασφάλειας.

Οι περιφερειακές συνέπειες είναι δυνητικά σοβαρές: Απειλή για τα Στενά του Ορμούζ, ενεργειακή αστάθεια και κίνδυνος γενικευμένης ανάφλεξης. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία παρακολουθούν με ανησυχία.

Η νέα σύγκρουση βαθαίνει την ήδη εύθραυστη ισορροπία της περιοχής. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η στρατιωτική επιχείρηση θα επιτύχει τους στόχους της, αλλά και τι θα ακολουθήσει — σε μια Μέση Ανατολή που έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι οι πόλεμοι επιλογής σπάνια παραμένουν υπό έλεγχο.

Atlantic/ Ο επικίνδυνος τζόγος του Τραμπ για αλλαγή καθεστώτος

Η αμερικανική εμπειρία στο Ιράκ το 1991 και το 2003, καθώς και στη Λιβύη το 2011, δείχνουν ότι η ανατροπή καθεστώτων συχνά οδηγεί σε χάος.

Η απόφαση του Ντ. Τραμπ να εμπλέξει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πόλεμο κατά του Ιράν συνιστά ένα από τα πιο ριψοκίνδυνα γεωπολιτικά εγχειρήματα της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας. Παρά τους ισχυρισμούς περί «επικείμενης απειλής» και «προληπτικών πληγμάτων», τα δεδομένα δεν υποδεικνύουν άμεσο κίνδυνο για τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ. Πρόκειται για πόλεμο κατ’ επιλογή — και, ουσιαστικά, για πόλεμο αλλαγής καθεστώτος.

Το ιρανικό καθεστώς είναι αυταρχικό και βίαιο, με πρόσφατες μαζικές δολοφονίες διαδηλωτών και μακρά ιστορία καταστολής. Η πτώση του θα μπορούσε, θεωρητικά, να ανοίξει τον δρόμο για ένα πιο φιλελεύθερο και φιλοδυτικό σύστημα. Ωστόσο, η διαδρομή προς ένα τέτοιο αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά στενή και γεμάτη κινδύνους.

Ο Τραμπ δεν έχει παρουσιάσει σαφή στρατηγική ούτε έχει καθορίσει κριτήρια επιτυχίας. Πέρα από τη δέσμευση για αποτροπή πυρηνικού εξοπλισμού, η λογική φαίνεται να είναι ότι η εκτεταμένη στρατιωτική καταστροφή θα αποδυναμώσει το καθεστώς και θα ωθήσει τον λαό σε εξέγερση. Η ιστορία όμως δείχνει ότι οι δικτατορίες διαθέτουν υψηλή ανοχή στον πόνο, ιδίως όταν το κόστος μεταφέρεται στους πολίτες.

Η αμερικανική εμπειρία στο Ιράκ το 1991 και το 2003, καθώς και στη Λιβύη το 2011, λειτουργεί ως προειδοποίηση. Η ανατροπή καθεστώτων δεν εγγυάται σταθερότητα· συχνά οδηγεί σε χάος, εμφύλιες συγκρούσεις και μακροχρόνια αποσταθεροποίηση. Το Ιράν, με πληθυσμό 92 εκατ . και ισχυρούς θεσμούς εξουσίας όπως οι Φρουροί της Επανάστασης, είναι πολύ μεγαλύτερη και πιο σύνθετη περίπτωση από προηγούμενα παραδείγματα.

Σενάριο επιτυχίας υπάρχει: Μια αεροπορική εκστρατεία τόσο αποτελεσματική που θα αποκεφαλίσει την ηγεσία, θα διαλύσει τους μηχανισμούς καταστολής και θα οδηγήσει σε μαζικές αποστασίες και οργανωμένη λαϊκή εξέγερση. Σε αυτή την εκδοχή, νέες πολιτικές δυνάμεις θα αναλάβουν γρήγορα τη διακυβέρνηση και η περιοχή θα παραμείνει εκτός παρέμβασης τρίτων δυνάμεων.

Οι πιθανότητες αποτυχίας, όμως, είναι περισσότερες: Απώλειες Αμερικανών στρατιωτών που θα οδηγήσουν σε βεβιασμένη αποχώρηση,· επιβίωση του καθεστώτος μετά από σκληρή καταστολή· αντικατάστασή του από στρατιωτική χούντα ακόμη πιο βίαιη· ή ευρεία περιφερειακή ανάφλεξη μέσω ιρανικών αντιποίνων. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος εγκατάλειψης μιας αποτυχημένης εξέγερσης, όπως συνέβη στο Αφγανιστάν.

Ο Τραμπ δεν έχει ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο ούτε έχει οικοδομήσει διεθνή συμμαχία πέραν του Ισραήλ. Σε αντίθεση με προηγούμενες επεμβάσεις, δεν διαφαίνεται πολυμερής στήριξη ή σχέδιο για τη «μετά την πτώση» εποχή.

Η επιχείρηση μοιάζει με υψηλού ρίσκου στοίχημα: Λίγοι δρόμοι οδηγούν σε επιτυχία, πολλοί σε στρατηγικό αδιέξοδο. Όπως σε μια παρτίδα πόκερ με «inside straight», η νίκη είναι δυνατή αλλά απίθανη. Και σε τέτοιου είδους γεωπολιτικά στοιχήματα, το κόστος της αποτυχίας δεν είναι απλώς πολιτικό — είναι ανθρώπινο και ιστορικό.

Reuters/ Ο Τραμπ γνώριζε: Ίσως υπάρξουν βαριές αμερικανικές απώλειες

Λίγο πριν διατάξει την αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν, ο Ντ. Τραμπ είχε ενημερωθεί ότι επρόκειτο για μια επιχείρηση «υψηλού ρίσκου, υψηλής ανταμοιβής». Σύμφωνα με αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters, τα ενημερωτικά σημειώματα προς τον πρόεδρο περιλάμβαναν τόσο σαφείς προειδοποιήσεις για ενδεχόμενες βαριές αμερικανικές απώλειες όσο και εκτιμήσεις ότι μια επιτυχής εκστρατεία θα μπορούσε να επιφέρει ιστορική ανατροπή ισορροπιών στη Μέση Ανατολή υπέρ των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τις διαρροές, ο Τραμπ είχε διαδοχικές ενημερώσεις από κορυφαίους αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων ο διευθυντής της CIA John Ratcliffe, ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio και ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth. Οι εκτιμήσεις περιλάμβαναν σενάρια ιρανικών βαλλιστικών επιθέσεων που θα μπορούσαν να υπερφορτώσουν τα αμερικανικά συστήματα αεράμυνας, καθώς και χτυπήματα από ιρανικές παραστρατιωτικές οργανώσεις σε Ιράκ και Συρία.

Παρά τη μαζική στρατιωτική ενίσχυση στην περιοχή, οι ίδιες πηγές παραδέχονται ότι υπήρχαν όρια στις διαθέσιμες άμυνες. Ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και μετά τα αρχικά πλήγματα, το Ιράν διατηρεί σημαντικές δυνατότητες αντιποίνων — από βαλλιστικούς πυραύλους και drones έως κυβερνοεπιθέσεις. Όπως σημείωσε ο πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου Daniel Shapiro, η Τεχεράνη διαθέτει περισσότερους πυραύλους ικανούς να πλήξουν αμερικανικές βάσεις απ’ ό,τι οι ΗΠΑ διαθέτουν αναχαιτιστικά συστήματα.

Ο ίδιος ο Τραμπ αναγνώρισε δημοσίως το ρίσκο, δηλώνοντας ότι «οι ζωές γενναίων Αμερικανών μπορεί να χαθούν», αλλά παρουσίασε την επιχείρηση ως «ευγενή αποστολή» με μακροπρόθεσμο στόχο την εξάλειψη της ιρανικής απειλής. Οι διακηρυγμένοι στόχοι του είναι εκτεταμένοι: καταστροφή πυραυλικών δυνατοτήτων, εξουδετέρωση του ναυτικού, αποδυνάμωση των περιφερειακών συμμάχων της Τεχεράνης και παρεμπόδιση απόκτησης πυρηνικού όπλου — στόχο που το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει.

Απόδοση από το KREPORT

«Μετά τις απειλές του Αμερικανού προέδρου να αυξήσει ξανά τους δασμούς, αναμένω ότι τώρα έχουν τεθεί τα θεμέλια ώστε αυτή η συμφωνία να τεθεί σε ισχύ», είπε ο Μερτς, προσθέτοντας ωστόσο ότι οι ΗΠΑ δεν πρέπει να θέσουν υπό αμφισβήτηση όσα έχουν συμφωνηθεί.

«Δεν είμαστε διατεθειμένοι να αποδεχθούμε επιδείνωση των όρων αυτής της συμφωνίας», δήλωσε ο Μερτς σε συνέντευξη Τύπου με τον Ρουμάνο ομόλογό του, προσθέτοντας ότι επιθυμεί η ΕΕ να επικυρώσει γρήγορα και την εμπορική συμφωνία με την Ινδία που επιτεύχθηκε την Τρίτη.

Προσθέτοντας ότι απομένει να επιτευχθεί τελική συμφωνία για το αλουμίνιο και τον χάλυβα, ο Μερτς είπε ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να έχουν συμφέρον να διασφαλίσουν πως οι συμφωνίες δεν θα υπονομεύονται από καθημερινές ανακοινώσεις ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να θέλει να ενεργήσει διαφορετικά.

Παράλληλα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι «οι μέρες του ιρανικού καθεστώτος είναι μετρημένες», την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε νέες απειλές εναντίον του Ιράν.

«Ένα καθεστώς που μπορεί να παραμένει στην εξουσία μόνο μέσω ωμής βίας και τρόμου απέναντι στον ίδιο του τον πληθυσμό: οι μέρες του είναι μετρημένες», δήλωσε ο Μερτς σε δημοσιογράφους, σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον πρωθυπουργό της Ρουμανίας, Ίλιε Μπολογιάν.

«Μπορεί να πρόκειται για ζήτημα εβδομάδων, όμως αυτό το καθεστώς δεν έχει καμία νομιμοποίηση να κυβερνά τη χώρα», πρόσθεσε.

Ο αξιωματούχος, ο οποίος αρνήθηκε να κατονομαστεί λόγω της «ευαισθησίας του ζητήματος», δήλωσε επίσης στο Reuters ότι μερικές από τις πιο σφοδρές συγκρούσεις και ο μεγαλύτερος αριθμός θανάτων, σημειώθηκαν στις ιρανικές κουρδικές περιοχές στο βορειοδυτικό Ιράν, μια περιοχή όπου οι Κούρδοι αυτονομιστές έχουν δραστηριοποιηθεί και όπου οι εξάρσεις ήταν από τις πιο βίαιες σε προηγούμενες περιόδους αναταραχής.

Το κοινωνικό συμβόλαιο έχει ”σπάσει οριστικά”

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι τελευταίες διαδηλώσεις αποκάλυψαν πως το κοινωνικό συμβόλαιο ανάμεσα στην Ισλαμική Δημοκρατία και τον λαό της έχει ανεπανόρθωτα διαρραγεί.

Το κράτος απέτυχε όχι μόνο να προστατεύσει τους πολίτες του από εξωτερικές απειλές, να προσφέρει οικονομική ευημερία ή πολιτικές και κοινωνικές ελευθερίες, αλλά απέδειξε επανειλημμένα ότι είναι πρόθυμο να χρησιμοποιήσει ακραία βία για να τους φιμώσει.

Το κοινωνικό συμβόλαιο ήταν ήδη εύθραυστο. Πλέον έχει “καταστραφεί για πάντα”, όπως εκτιμά ο Τρίτα Πάρσι, εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Quincy Institute for Responsible Statecraft. Αν και μετά τις διαδηλώσεις του 2022 υπήρξαν μικρά κέρδη, όπως η χαλάρωση των κανόνων για τη μαντίλα, η σημερινή εξέγερση είναι διαφορετική, κυρίως λόγω της πρωτοφανούς αγριότητας της καταστολής.

Για πολλούς Ιρανούς, τίποτα λιγότερο από μια ριζική αλλαγή δεν αρκεί. Και αυτό είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα.

Επί δεκαετίες, ο Αλί Χαμενεΐ και ο εκτεταμένος μηχανισμός ασφαλείας του έχουν συντρίψει συστηματικά κάθε εσωτερική αντιπολίτευση που θα μπορούσε να απειλήσει σοβαρά την εξουσία τους.

Πρόσωπα όπως ο πρώην υφυπουργός Εσωτερικών Μοσταφά Τατζζαντέ ή η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης ακτιβίστρια Νάργκες Μοχαμαντί πέρασαν χρόνια στη φυλακή επειδή αμφισβήτησαν το σύστημα εκ των έσω.

Even the lowest estimates of the death toll in Iran’s wave of protests suggest the episode is one of the deadliest of its kind anywhere in decades. https://t.co/bEM8OSQuDE pic.twitter.com/SA4FedFGxL

— The Wall Street Journal (@WSJ) January 17, 2026

Αν ποτέ προκύψει ουσιαστική αλλαγή, είναι πιθανότερο να προέλθει από τους ίδιους τους μηχανισμούς εξουσίας και ασφάλειας που ωφελήθηκαν περισσότερο από το καθεστώς, παρά από τον μεταρρυθμιστικό χώρο που έχει σταδιακά αποδυναμωθεί.

Διαδηλώσεις στην Τεχεράνη

«Το πιο πιθανό σενάριο είναι μια παραλλαγή του ίδιου καθεστώτος, μέσω στοιχείων που προέρχονται από το εσωτερικό του», λέει ο Πάρσι. «Άλλο είναι να αποκεφαλίσεις την κορυφή. Ο μηχανισμός ασφαλείας είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Δεν αποδομείται εύκολα».

Καμία βιώσιμη αντιπολίτευση

Εκτός Ιράν, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο θολή. Οι αντιπολιτευτικές ομάδες της διασποράς παραμένουν βαθιά διχασμένες. Ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου Σάχη, έχει επανεμφανιστεί ως πιθανό πρόσωπο συσπείρωσης.

Ο ίδιος επιμένει ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μεταβατικός ηγέτης, οδηγώντας τη χώρα σε μια δημοκρατική και ευημερούσα πορεία.

Όμως, μετά από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες εξορίας, δυσκολεύτηκε να οικοδομήσει μια ευρεία, πολυσυλλεκτική συμμαχία ή να παρουσιάσει ένα σχέδιο αλλαγής που να μη βασίζεται στην αμερικανική παρέμβαση. Επιπλέον, δεν είναι καν η προτιμώμενη επιλογή του Τραμπ για τη διακυβέρνηση της χώρας.

Thousands of Iranian tech workers in Silicon Valley call for urgent action in Iran https://t.co/0tcyDjyiMF pic.twitter.com/YbDcV4UUBi

— New York Post (@nypost) January 18, 2026

Οι περισσότεροι ηγέτες της αντιπολίτευσης βρίσκονται εκτός Ιράν και «δεν έχουν κάνει τη δουλειά πεδίου», λέει η Ντίνα Εσφαντιαρί, επικεφαλής για τη Μέση Ανατολή στο Bloomberg Economics, προσθέτοντας ότι πρόσωπα όπως ο Παχλαβί «είναι εξαιρετικά διχαστικά και θα χώριζαν βαθιά τους Ιρανούς».

Αυτή η αβεβαιότητα βαραίνει πολλούς Ιρανούς, καθώς αναρωτιούνται μέχρι πού μπορούν να φτάσουν διεκδικώντας την αλλαγή. Ένας ακόμη φόβος είναι μήπως η πτώση του καθεστώτος οδηγήσει στη διάλυση του ίδιου του ιρανικού κράτους.

Με την έντονη εθνοτική και περιφερειακή ποικιλομορφία της χώρας και με ομάδες που ήδη μιλούν ανοιχτά για απόσχιση, ο κίνδυνος κατακερματισμού είναι υπαρκτός.

What happened in Iran is the largest and most lethal state massacre in modern history of the world after the Second World War. Even the 1989 Tiananmen crackdown had fewer casualties than what ayatollahs did to the Iranian protestors.

And for the record, 12,000 is a conservative… pic.twitter.com/l92lk1SJvH

— سیامک جوادی | Siamak Javadi (@SiamakJavadi) January 15, 2026

Είναι πιθανό να είναι απλώς θέμα χρόνου μέχρι να ξεσπάσει ένα νέο κύμα διαδηλώσεων. Και όπως γνωρίζουν καλά οι ηγέτες στην Τεχεράνη, η επανάσταση του 1979 ήταν και αυτή το αποτέλεσμα ενός πολύμηνου κινήματος που άλλοτε φούντωνε και άλλοτε υποχωρούσε, μέχρι να ανατρέψει τελικά το καθεστώς του Σάχη.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας χιλιάδες Ιρανοί πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους για να εκφράσουν την απογοήτευσή τους απέναντι στην κυβέρνηση και να ζητήσουν το τέλος της ιρανικής θεοκρατίας. Διαδηλώσεις καταγράφηκαν στην Τεχεράνη, τη Μαχάντ και άλλες περιοχές της χώρας με συνθήματα όπως “Θάνατος στον δικτάτορα”, αναφερόμενοι στον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, και “Ζήτω ο Σάχης”, καλώντας την επιστροφή του Reza Pahlavi, του γιου του ανατραπέντος βασιλιά, ο οποίος ζει στο εξωτερικό και έχει ενθαρρύνει τις διαμαρτυρίες.

Οι εικόνες από τις διαδηλώσεις δείχνουν τεράστιες ομάδες διαδηλωτών που περιφέρονται στους κεντρικούς δρόμους της Τεχεράνης και άλλων μεγάλων πόλεων, με συνθήματα κατά της οικονομικής κρίσης και της πολιτικής καταπίεσης.

Σύμφωνα με όσα μεταδίδει το BBC, οι συγκεντρώσεις δεν αντιμετωπίστηκαν άμεσα από τις δυνάμεις ασφαλείας, κάτι που αποτελεί μια από τις σπάνιες περιπτώσεις, καθώς συχνά η κυβέρνηση καταστέλλει τις διαδηλώσεις με βία και σφοδρότητα.

• Ωστόσο, η αναταραχή δεν περιορίζεται μόνο στην πρωτεύουσα: περισσότερες από 100 πόλεις και κωμοπόλεις σε όλη τη χώρα συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις, κάτι που δείχνει την κλίμακα και την ένταση της λαϊκής οργής.

Στο Γκοργκάν, κόσμος εισέβαλε στην έδρα του κυβερνήτη και έβαλε φωτιά στο κτίριο. Παρανάλωμα του πυρός έγιναν και αρκετά αστυνομικά αυτοκίνητα. Με αμείωτο ρυθμό και οι διαδηλώσεις στο Ισφαχάν, καθώς πολίτες πυρπόλησαν το κτίριο της κρατικής ραδιοτηλεόρασης. Ομάδες υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγόρησαν τις ιρανικές δυνάμεις ότι πυροβόλησαν διαδηλωτές.

Σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση Iran Human Rights (IHR), τουλάχιστον 45 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί από την έναρξη του κύματος διαμαρτυρίας. «Η καταστολή επεκτείνεται και γίνεται κάθε ημέρα βιαιότερη», δήλωσε ο διευθυντής της ΜΚΟ Μαχμούντ Αμιρί-Μογκαντάμ, προσθέτοντας πως «εκατοντάδες» άνθρωποι έχουν τραυματιστεί και περισσότεροι από 2.000 έχουν συλληφθεί.

Tehran, tonight. pic.twitter.com/3Bxdnlmwb8

— Clash Report (@clashreport) January 8, 2026

Το Ιράν αντιμετωπίζει «αυτήν τη στιγμή μια διακοπή του διαδικτύου σε εθνική κλίμακα», έγινε γνωστό χθες το βράδυ από τη μη κυβερνητική οργάνωση παρακολούθησης της κυβερνοασφάλειας Netblocks, βασιζόμενη σε «δεδομένα σε πραγματικό χρόνο».

«Αυτό το περιστατικό ακολουθεί μια σειρά μέτρων ψηφιακής λογοκρισίας ολοένα και πιο αυστηρών, που στοχεύουν τις διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα και εμποδίζουν το δικαίωμα του κοινού να επικοινωνήσει σε μια κρίσιμη στιγμή», γράφει το Netblocks στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης X.

The first government building in the Iranian capital of Tehran is on fire. pic.twitter.com/jjNyZHwa69

— (((Tendar))) (@Tendar) January 8, 2026

Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν την 28η Δεκεμβρίου, όταν μικροί καταστηματάρχες στην Τεχεράνη ξεκίνησαν κινητοποιήσεις εναντίον της συνεχούς υποτίμησης του ιρανικού νομίσματος, του ριάλ. Στη διάρκεια του 2023, το ριάλ έφτασε σε ιστορικά χαμηλά έναντι του δολαρίου, και η χώρα βιώνει μια από τις πιο σοβαρές οικονομικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί στο 40%, και το επίπεδο της ανεργίας έχει εκτοξευτεί, δημιουργώντας συνθήκες απόγνωσης για εκατομμύρια Ιρανούς.

Η απάντηση της κυβέρνησης ήταν να κλείσει τον δρόμο της πληροφόρησης. Το διαδίκτυο σε όλη τη χώρα παραμένει περιορισμένο, με την κυβέρνηση να επιβάλλει συχνές διακοπές σύνδεσης σε μια προσπάθεια να περιορίσει τη διάδοση των πληροφοριών σχετικά με τις διαδηλώσεις και τη βία που εφαρμόζεται.

Ωστόσο, οι εικόνες των διαδηλώσεων και των συγκρούσεων έχουν διαρρεύσει μέσω των κοινωνικών μέσων δικτύωσης και άλλων ανεξάρτητων καναλιών, αποκαλύπτοντας την ένταση της λαϊκής δυσαρέσκειας.

Μια από τις πιο εντυπωσιακές πτυχές αυτών των διαδηλώσεων είναι η μεγάλη συμμετοχή των νέων και των γυναικών. Οι νέοι Ιρανοί είναι στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων, καταγγέλλοντας την απογοήτευσή τους για την απουσία ελευθερίας και ευκαιριών.

🇮🇷 IRAN PROTESTS ARE MARKED WITH HEAVY POLICE CLASHES

Crowds swelling to 25,000+ in Iran's capital tonight.

Major police ops are happening citywide.

Rumors swirl of Basij and IRGC rollout as gunfire echoes in multiple spots, per on-ground reports.

Source: @sentdefender pic.twitter.com/WFYhl1HHSV

— Mario Nawfal (@MarioNawfal) January 8, 2026

Οι γυναίκες, οι οποίες επί χρόνια ήταν αντιμέτωπες με την τρομερή καταπίεση του καθεστώς, τώρα καταλαμβάνουν έναν ηγετικό ρόλο στις διαδηλώσεις, απαιτώντας ισότητα και ελευθερία.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, πολλές γυναίκες έχουν εκφράσει την απογοήτευσή τους για τις περιορισμένες ελευθερίες και το γεγονός ότι η ζωή τους ελέγχεται από έναν αυταρχικό καθεστώς. Μια γυναίκα από την Τεχεράνη δήλωσε στον BBC ότι οι νέοι Ιρανοί αισθάνονται εγκλωβισμένοι και στερούνται την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον. “Ζούμε σε μια κοινωνία που μας έχει στερήσει τα όνειρα. Δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε, και αυτός είναι ο λόγος που βγήκαμε στους δρόμους”, είπε.

• Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις στο Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, διά του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασαν τη στήριξή τους στις διαδηλώσεις και προειδοποίησαν την ιρανική κυβέρνηση ότι οποιαδήποτε καταστολή των διαδηλωτών θα έχει σοβαρές συνέπειες.

Οι δηλώσεις του Τραμπ σημειώνουν ότι οι ΗΠΑ δεν θα παραμείνουν αμέτοχες σε περίπτωση που το καθεστώς προχωρήσει σε βίαιες ενέργειες κατά των διαδηλωτών.

Εν τω μεταξύ, το Ιράν συνεχίζει να υποβαθμίζει τη σοβαρότητα των διαδηλώσεων μέσω των κρατικών μέσων ενημέρωσης, υποστηρίζοντας ότι οι κινητοποιήσεις είναι περιορισμένες και ότι οι εικόνες από τις διαμαρτυρίες είναι ψευδείς. Η βία από τις δυνάμεις ασφαλείας είναι όλο και πιο σφοδρή, ενώ οι διαδηλώσεις επεκτείνονται σε όλη τη χώρα, δείχνοντας πως το Ιράν είναι στο χείλος μιας ευρείας πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής.

Συγκεκριμένα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δήλωσε σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου την Τετάρτη, ότι «θεωρήσαμε σημαντικό να υπονομεύσουμε το ιρανικό καθεστώς στο χρόνο που είχαμε στη διάθεσή μας και αν υπήρχαν εκτιμήσεις ότι αυτό ήταν δυνατό, θα συνεχίζαμε».

Ωστόσο, είπε πως «ένα τέτοιο πραξικόπημα πρέπει να προέλθει από το εσωτερικό (του Ιράν). Το καθεστώς φοβάται τους Ισραηλινούς και τους Αμερικανούς, αλλά κυρίως φοβάται τον ίδιο του το λαό. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι το καθεστώς της Τεχεράνης δεν θα επιστρέψει σε εμάς».

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν δεν θα εγγυηθεί μια κυβέρνηση φιλική προς τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ και θα μπορούσε ενδεχομένως να ανοίξει το δρόμο για πιο επιθετικές προσωπικότητες που θα μπορούσαν να κάνουν έναν αγώνα δρόμου για μια πυρηνική βόμβα ως το απόλυτο αποτρεπτικό μέσο μετά την καταστροφή που προκάλεσαν οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις.

Ενώ ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ μπορεί να αντικατασταθεί σε περίπτωση θανάτου του, η αποτυχία του καθεστώτος αποτελεί επίσης έναν κίνδυνο που οι αξιωματούχοι στην Ουάσινγκτον πρέπει να λάβουν υπόψη, ανέφεραν οι ειδικοί, κάτι που θα μπορούσε να διασπάσει τη χώρα και να προκαλέσει σοκ σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Ένα άλλο αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι η ανάληψη της εξουσίας από στοιχεία του ιρανικού στρατού. Αυτές οι παρατάξεις «δεν πρόκειται να είναι το είδος του καθεστώτος που μπορεί να είχαν κατά νου οι ΗΠΑ», δήλωσε στο CNN ο Τρίτα Πάρσι, εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Quincy στην Ουάσινγκτον.

Έχοντας φιλοξενήσει εδώ και καιρό υποβόσκοντα αυτονομιστικά κινήματα που ανταγωνίζονται για την εξουσία και την ανεξαρτησία, το Ιράν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει εσωτερικό κατακερματισμό και χάος εάν η κυβέρνησή του καταρρεύσει εντελώς, προειδοποιούν οι ειδικοί.

«Η κατάρρευση του καθεστώτος σημαίνει απλώς κατάρρευση του κράτους και επιδείνωση του χάους που ακολουθεί», δήλωσε ο Πάρσι στο CNN.

Ο ανώτατος ηγέτης εκλέγεται από τη Συνέλευση των 88 μελών των Εμπειρογνωμόνων για ισόβια θητεία και δεν ορίζει επίσημα διάδοχο.

Ωστόσο, οι New York Times ανέφεραν το Σάββατο ότι ο Χαμενεΐ έχει ορίσει τρεις ανώτερους κληρικούς ως υποψηφίους για να τον διαδεχθούν σε περίπτωση δολοφονίας του, επικαλούμενοι τρεις Ιρανούς αξιωματούχους που γνωρίζουν το θέμα.

Οποιαδήποτε διαδικασία αντικατάστασης μπορεί να λάβει χώρα καθώς οι αυτονομιστικές ομάδες που εδώ και καιρό δυσανασχετούν με την Ισλαμική Δημοκρατία επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν αυτό που μπορεί να δουν ως ευκαιρία.

Οι Αρχές δεν έδωσαν επίσημο απολογισμό νεκρών, αλλά τουλάχιστον 138 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και εκατοντάδες έχουν τραυματιστεί από τις επιθέσεις στο Ιράν από την Παρασκευή.

Πέραν της επίσημης αιτιολογίας των επιθέσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τα χτυπήματα στην Τεχεράνη δείχνουν και κάτι άλλο: ότι στόχος είναι αποσταθεροποίηση του καθεστώτος της Τεχεράνης.

Η εκπεφρασμένη βούληση Νετανιάχου είναι η ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος στο Ιράν καλώντας τον λαό να επαναστατήσει. Οι φήμες δε των τελευταίων ωρών ότι θα μπορούσε να δολοφονήσει τον θρησκευτικό ηγέτη Χαμενέι, κάτι που δεν συνέβη, φέρνουν στην επιφάνεια σενάρια για την επόμενη μέρα σε περίπτωση ενός τέτοιου ενδεχόμενου.

Ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου της Τεχεράνης, Μεχντί Τσεμράν, σχολίασε την ετοιμότητα του εσωτερικού μετώπου και παραδέχτηκε ότι η πρωτεύουσα δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένη για αεροπορικές επιθέσεις.

Εκτός από την έλλειψη στέγης, οι κάτοικοι της Τεχεράνης αντιμετωπίζουν επίσης σοβαρές διαταραχές στα ΑΤΜ. Σύμφωνα με το Iran International TV, πολλά ΑΤΜ σε όλη την πρωτεύουσα είναι αποσυνδεδεμένα από το διαδίκτυο, γεγονός που δυσχεραίνει την ανάληψη μετρητών. Μεγάλες ουρές και παράπονα για έλλειψη χρημάτων έχουν αναφερθεί σε διάφορες περιοχές.

Εν τω μεταξύ, την Κυριακή, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) εξέδωσαν δημόσιο μήνυμα προς τους Ιρανούς πολίτες στα περσικά, καλώντας τους να εγκαταλείψουν αμέσως τυχόν περιοχές κοντά σε εργοστάσια όπλων ή εγκαταστάσεις στρατιωτικής υποστήριξης.

Πολλοί κατευθύνονται βόρεια προς τη θάλασσα, όπου το έδαφος είναι πιο αγροτικό και απομονωμένο. Ωστόσο, οι κάτοικοι δήλωσαν στο CNN ότι οι δρόμοι είναι τόσο φραγμένοι που η μετακίνηση είναι δύσκολη.

H κατάσταση αυτή εντείνει την ανασφάλεια σε μια ήδη διαταραγμένη εθνικοπολιτικά κοινωνία.

Σύμφωνα με την Δρ. Fariba Parsa, Ιρανή ακαδημαϊκό με ειδίκευση στον πολιτικό Ισλάμ, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, το Ιράν σήμερα έχει πολλά εσωτερικά ρήγματα. Η Δρ. Fariba Parsa, Ιρανή ακαδημαϊκός με ειδίκευση στον πολιτικό Ισλάμ, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα

Μια έρευνα του 2022 από την Ομάδα Ανάλυσης και Μέτρησης Στάσεων στο Ιράν GAMAAN διαπίστωσε ότι σχεδόν το 90% των Ιρανών δεν υποστηρίζουν την Ισλαμική Δημοκρατία ως σύστημα διακυβέρνησης. Επιπλέον, το 73% των ερωτηθέντων τάσσεται υπέρ του διαχωρισμού της θρησκείας από την πολιτική, αντιτιθέμενοι άμεσα στα θεοκρατικά θεμέλια του καθεστώτος. Οι εκκλήσεις για κοσμική δημοκρατία και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπερβαίνουν τα ιδεολογικά όρια.

Η αντιπολίτευση προέρχεται από ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών ομάδων: ακτιβίστριες για τα δικαιώματα των γυναικών, φοιτητές, εργάτες, εθνοτικές μειονότητες, μοναρχικοί, κοσμικοί ρεπουμπλικάνοι και ακόμη και παραδοσιακές θρησκευτικές ομάδες.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η συμμετοχή στις εκλογές, όσο περιορισμένη και αν είναι, έχει επίσης μειωθεί δραματικά. Στις προεδρικές εκλογές του 2021, η επίσημη συμμετοχή έπεσε στο 48% — το χαμηλότερο ποσοστό από το 1979 — με πολλούς ψηφοφόρους να ρίχνουν άκυρο σε ένδειξη διαμαρτυρίας.

Σύμφωνα με την Δρ. Parsa, ανεξάρτητες έρευνες υποδηλώνουν ότι η πραγματική συμμετοχή μπορεί να ήταν πιο κοντά στο 20%. «Χρόνια αυστηρά ελεγχόμενων εκλογών, στις οποίες μπορούν να υποβληθούν μόνο υποψήφιοι εγκεκριμένοι από το καθεστώς, έχουν καταστήσει την ψήφο άνευ νοήματος για τους περισσότερους πολίτες. Κάθε εκλογικός κύκλος ενισχύει πλέον τον κυνισμό αντί για την ελπίδα. Αυτό που απομένει είναι ένα καθεστώς χωρίς αξιόπιστη δημοκρατική εντολή και μια ηγετική δομή που δεν εμπνέει ούτε εμπιστοσύνη ούτε σεβασμό», λέει, σύμφωνα με το eurasiantimes.com.

Σε αυτό το πλαίσιο, η τελευταία σειρά επιθέσεων, που ακολούθησε την αποδυνάμωση/κατάρρευση των πληρεξουσίων – δορυφόρων του Ιράν, όπως η Χαμάς στη Γάζα και η Χεζμπολάχ στο Λίβανο, που μέχρι τώρα ήταν ο μεγαλύτερος μη κρατικός στρατός στον κόσμο, καθώς και η πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία, δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη στιγμή για το ιρανικό καθεστώς.

• Τα τελευταία τριάντα χρόνια έχουν εντοπιστεί τρεις κύριες ιρανικές ομάδες που έχουν επιχειρήσει να αλλάξουν το καθεστώς των μουλάδων στην Τεχεράνη.

Η μία είναι η Λαϊκή ομάδα Μουτζαχεντίν, γνωστή και ως Μοτζαχεντίν-ε-Χαλκ -Mojahedin-e-Khalq (MEK) ή Λαϊκή Οργάνωση Μουτζαχεντίν του Ιράν – People’s Mojahedin Organization of Iran (PMOI), η οποία έχει την έδρα της κυρίως στην εξορία. Ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960 ως ισλαμιστική-μαρξιστική φοιτητική πολιτοφυλακή, η οποία διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην ανατροπή του Σάχη κατά τη διάρκεια της ιρανικής επανάστασης του 1979.

Αντικαπιταλιστές, αντιιμπεριαλιστές και αντιαμερικανοί, οι μαχητές της MEK σκότωσαν δεκάδες αστυνομικούς του Σάχη σε μάχες στους δρόμους κατά τη δεκαετία του 1970. Η ομάδα έβαλε στο στόχαστρο ξενοδοχεία, αεροπορικές εταιρείες και πετρελαϊκές εταιρείες που ανήκαν στις ΗΠΑ και ήταν υπεύθυνη για το θάνατο έξι Αμερικανών στο Ιράν.

Τέτοιες επιθέσεις βοήθησαν να προετοιμαστεί το έδαφος για την επιστροφή του εξόριστου Αγιατολάχ Ρουχόλα Χομεϊνί, ο οποίος όμως γρήγορα αναγνώρισε τη ΜΕΚ ως σοβαρή απειλή για το σχέδιό του να μετατρέψει το Ιράν σε ισλαμική δημοκρατία υπό τον έλεγχο του κλήρου.

Οι καλά οπλισμένοι αντάρτες της μεσαίας τάξης, αν και δημοφιλείς μεταξύ των θρησκευτικών φοιτητών και των διανοουμένων, αποδείχθηκαν ανίκανοι να αντισταθούν στην οργάνωση και τη σκληρότητα του Χομεϊνί.

Ο Χομεϊνί χρησιμοποίησε τις υπηρεσίες ασφαλείας, τα δικαστήρια και τα μέσα ενημέρωσης για να αποκόψει την πολιτική υποστήριξη της MEK και στη συνέχεια να την συντρίψει εντελώς. Αφού αντεπιτέθηκε, σκοτώνοντας περισσότερους από 70 ανώτερους ηγέτες της Ισλαμικής Δημοκρατίας σε τολμηρές βομβιστικές επιθέσεις, ο Χομεϊνί διέταξε βίαιη καταστολή των μελών και των συμπαθούντων της MEK. Οι επιζώντες εγκατέλειψαν τη χώρα.

Για σχεδόν δύο δεκαετίες, υπό την ηγεσία του πικραμένου ηγέτη τους Μασούντ Ρατζάβι, η MEK πραγματοποίησε επιθέσεις εναντίον πολιτικών και στρατιωτικών στόχων πέρα από τα σύνορα του Ιράν και βοήθησε τον Σαντάμ να καταστείλει τους εγχώριους εχθρούς του. Ωστόσο, μετά τη συμμαχία της με τον Σαντάμ, ο οποίος βομβάρδισε αδιακρίτως ιρανικές πόλεις και χρησιμοποίησε συστηματικά χημικά όπλα σε έναν πόλεμο που στοίχισε τη ζωή ενός εκατομμυρίου ανθρώπων, η MEK έχασε σχεδόν όλη την υποστήριξη που είχε διατηρήσει στο Ιράν.

Μετά την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ, η MEK ξεκίνησε μια πολυδάπανη εκστρατεία λόμπινγκ για να ανατρέψει τον χαρακτηρισμό της ως τρομοκρατικής οργάνωσης, παρά τις αναφορές που την εμπλέκουν σε δολοφονίες Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων το 2012. Το 2009, το Ηνωμένο Βασίλειο αφαίρεσε τη MEK από τον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων. Η κυβέρνηση Ομπάμα αφαίρεσε την οργάνωση από τον αμερικανικό κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων το 2012 και αργότερα βοήθησε στις διαπραγματεύσεις για τη μετεγκατάστασή της στην Αλβανία. Ωστόσο, στην Αλβανία, η MEK αγωνίζεται να κρατήσει τα μέλη της, τα οποία έχουν αρχίσει να αποστατούν.

Κανένας στρατηγικός αναλυτής δεν πιστεύει ότι η MEK έχει την ικανότητα ή την υποστήριξη εντός του Ιράν για να ανατρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία.

• Η δεύτερη ομάδα ήταν το Πράσινο Κίνημα που εμφανίστηκε κατά τη διάρκεια των αμφισβητούμενων προεδρικών εκλογών του 2009, οι οποίες κατέληξαν με την παράνομη επανεκλογή του σκληροπυρηνικού Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ.

Το κίνημα, που χαρακτηριζόταν από ειρηνικές διαδηλώσεις και έμφαση στις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, είχε ως στόχο να αμφισβητήσει το ιρανικό καθεστώς και να υποστηρίξει μεγαλύτερες ελευθερίες και ανθρώπινα δικαιώματα.

Το Πράσινο Κίνημα προχώρησε με γοργούς ρυθμούς με μαζικές διαδηλώσεις και πολιτική ανυπακοή μέχρι τις 14 Φεβρουαρίου 2010, όταν η απόπειρά του να οργανώσει μια συγκέντρωση υποστήριξης των αναδυόμενων αραβικών επαναστάσεων κατεστάλη βίαια.

Οι ηγέτες του συνελήφθηαν, υποβλήθηκαν σε παράνομες δίκες και φυλακίστηκαν. Ωστόσο, ο Μιρ Χοσεΐν Μουσαβί, ο οποίος αναγνωρίστηκε παγκοσμίως ως ο ηγέτης – σύμβολο του κινήματος, παρέμεινε γενναία στη θέση του και, σε μια σειρά δημόσιων δηλώσεων που κορυφώθηκαν με το Manshur-e Jonbesh-e Sabz [το Χάρτη του Πράσινου Κινήματος], ένωσε τον ιρανικό λαό για να γράψει ένα νέο κεφάλαιο στον μακρύ και ταραχώδη αγώνα του για τη δημοκρατία.

Ωστόσο, τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό και το κίνημα εξασθένησε με την πάροδο των ετών, με ορισμένους από τους υποστηρικτές του να δηλώνουν ότι είχαν πίστη στα θεσμικά θεμέλια της Ισλαμικής Δημοκρατίας και επιθυμούσαν μόνο δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις.

Διευκρίνισαν επίσης ότι δεν υποστηρίζουν το δυτικό μοντέλο δημοκρατίας και δεν θα ανεχθούν ποτέ την παρέμβαση της Δύσης στην εσωτερική πολιτική του Ιράν.

• Τρίτον, υπάρχουν οι μοναρχικοί που εγκατέλειψαν τη χώρα κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1979.

Ένας από αυτούς είναι ο γιος του πρώην Σάχη του Ιράν, Ρεζά Παχλάβι, ο οποίος σήμερα ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες και θεωρητικά θα μπορούσε να επιστρέψει στο Ιράν για να διεκδικήσει τον θρόνο του πατέρα του.

Τα μηνύματά του τις τελευταίες μέρες είναι διαρκή.

Μάλιστα, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ κέρδισε για πρώτη φορά τις προεδρικές εκλογές το 2016, ο Ρεζά Παχλαβί του ζήτησε να συνεργαστεί με τις κοσμικές και δημοκρατικές δυνάμεις του Ιράν.

Λίγο μετά την επανεκλογή του Τραμπ πέρυσι, ο Παχλαβί έδωσε συνέντευξη στο περιοδικό Newsweek, σκιαγραφώντας το όραμά του για ένα δημοκρατικό Ιράν που θα ευημερούσε χάρη στις σχέσεις του με τη Δύση, θα ζούσε ειρηνικά με το Ισραήλ και θα βρισκόταν σε αρμονία με τους γείτονές του.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το σημερινό καθεστώς στην Τεχεράνη είναι μισητό από τουλάχιστον το 80% του πληθυσμού, ο οποίος όχι μόνο θα προτιμούσε τις ελευθερίες δυτικού τύπου, αλλά και κοιτάζει προς χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και βλέπει την ευημερία που έχει στερηθεί.

Πιστεύει επίσης ότι, μόλις ο λαός εξεγερθεί, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, θα ενωθούν μαζί του και βασικά μέλη του καθεστώτος, όχι μόνο ο στρατός, αλλά και, κυρίως, ορισμένα τμήματα του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης – ένα είδος πανίσχυρης πραιτοριανής φρουράς με ισχυρή παρουσία στην οικονομία, την οποία χαρακτήρισε διεφθαρμένη.

«Η Προεδρία της Δημοκρατίας επαναβεβαιώνει την πλήρη δέσμευσή της να διατηρήσει το μοναδικό και ιερό θρησκευτικό καθεστώς της Μονής της Αγίας Αικατερίνης και να μην βλάψει αυτό το καθεστώς. Επιβεβαιώνει επίσης ότι η πρόσφατη δικαστική απόφαση εδραιώνει αυτό το καθεστώς. Η δικαστική απόφαση συνάδει επίσης με όσα επιβεβαίωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα στις 7 Μαΐου. Τονίζει επίσης τη σημασία της διατήρησης των στενών και αδελφικών σχέσεων μεταξύ των δύο αδελφικών χωρών και λαών και της μη διατάραξης τους» αναφέρεται στην ανακοίνωση της προεδρίας της Αιγύπτου.

Νωρίτερα είχε προηγηθεί η δήλωση από τον εκπρόσωπο του αιγυπτιακού ΥΠΕΞ:

“Σε απάντηση σε ερώτημα του Πρακτορείου Ειδήσεων Μέσης Ανατολής (MENA) σχετικά με τη δικαστική απόφαση που εκδόθηκε χθες, 28 Μαΐου, όσον αφορά τα εδάφη γύρω από τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης και τις φήμες περί κατάσχεσης της μονής και των συναφών εκτάσεών της, ο επίσημος εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι αυτές οι πληροφορίες είναι απολύτως ψευδείς και ότι η ανασκόπηση του πλήρους κειμένου της απόφασης αποκαλύπτει τα εξής:

Πρώτον, δεν θα προκληθεί απολύτως καμία ζημιά στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης, στους συναφείς αρχαιολογικούς της χώρους, στην πνευματική της αξία, στο θρησκευτικό της καθεστώς ή στα κοιμητήρια της μονής. Ο εκπρόσωπος τόνισε ότι αυτή είναι η πρώτη φορά που το δικαστήριο αναγνωρίζει επίσημα το καθεστώς της μονής και ότι έχει διατηρηθεί ο ιερός χαρακτήρας της.

Δεύτερον, παρά την ύπαρξη ορισμένων επιπρόσθετων περιοχών για τις οποίες έχουν υπογραφεί συμβάσεις με τις τοπικές αρχές αν και θεωρούνται φυσικά καταφύγια-, με στόχο τη διατήρηση της πνευματικής αξίας και του υψηλού θρησκευτικού καθεστώτος της μονής, η δικαστική απόφαση ενέκρινε τη συνέχιση της χρήσης της μονής και των θρησκευτικών και αρχαιολογικών χώρων στην περιοχή.

Τρίτον, η δικαστική απόφαση επεσήμανε την ύπαρξη ορισμένων απομακρυσμένων περιοχών που χαρακτηρίζονται ως φυσικά καταφύγια, οι οποίες βρίσκονται πολύ μακριά από τη μονή, είναι ακατοίκητες και για τις οποίες δεν υπάρχουν αποδεικτικά έγγραφα ιδιοκτησίας· κατά συνέπεια θεωρούνται κρατική γη.

Ο επίσημος εκπρόσωπος τόνισε την ανάγκη για επαλήθευση της ακρίβειας και αποφυγή εσφαλμένων και πρόωρων συμπερασμάτων πριν από την ανασκόπηση του πλήρους κειμένου της δικαστικής απόφασης, και υπογράμμισε τη μεγάλη σημασία τού να μη θίγονται οι στενές, αδελφικές και ιστορικές σχέσεις που ενώνουν την Αίγυπτο με τη φίλη χώρα Ελλάδα, σχέσεις που εκτείνονται μέσα στους αιώνες“.

Ο Κιμ δήλωσε ότι η εκτόξευση του πυραύλου Hwasong-17 -του πυραύλου με τη μεγαλύτερη εμβέλεια του Βορρά- απέδειξε πως έχει ένα αξιόπιστο όπλο για να περιορίσει τις στρατιωτικές απειλές υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.

Η εφημερίδα Rodong Sinmun δημοσίευσε επίσης σειρά φωτογραφιών του Κιμ να παρακολουθεί τον πύραυλο που εκτινάσσεται, με την κόρη του. Άλλες φωτογραφίες την έδειχναν με τραβηγμένα τα μαλλιά της, φορώντας ένα λευκό παλτό και ένα ζευγάρι κόκκινα παπούτσια καθώς περπατούσε χέρι-χέρι με τον πατέρα της.

Πρόκειται για την φορά που τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Βόρειας Κορέας αναφέρουν την κόρη του ή δημοσιοποιούν τις φωτογραφίες της καθώς δεν υπάρχουν στοιχεία για εκείνη, όπως το όνομα και η ηλικία της.

Μεγάλο μέρος της ιδιωτικής ζωής του Κιμ παραμένει άγνωστο. Ωστόσο, τα νοτιοκορεάτικα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η Κιμ παντρεύτηκε τη Ρι -πρώην τραγουδίστρια- το 2009 και πως το ζευγάρι έχει τρία παιδιά που γεννήθηκαν το 2010, το 2013 και το 2017.