Σπύρος Σιδέρης

Όπως σημειώνει το Reuters, η Άγκυρα ακολουθεί πλέον το παράδειγμα της Ινδίας, που σταδιακά περιορίζει τις ρωσικές εισαγωγές για να αποφύγει τον οικονομικό αποκλεισμό από τις δυτικές αγορές.

Από τη Μόσχα στη Βαγδάτη και την Αστάνα

Η SOCAR Turkey Ege Rafinerisi (STAR), ιδιοκτησίας του αζερικού ομίλου SOCAR, προχώρησε τον Οκτώβριο σε αγορά τεσσάρων φορτίων πετρελαίου από το Ιράκ και το Καζακστάν, ποσότητα που ισοδυναμεί με 77.000–129.000 βαρέλια ημερησίως. Πρόκειται για σημαντική μετατόπιση, καθώς μέχρι πρόσφατα το σύνολο σχεδόν της επεξεργασίας πετρελαίου της STAR βασιζόταν σε ρωσικό αργό τύπου Urals.

Ένα από τα νέα φορτία προέρχεται από την καζακική ποικιλία KEBCO, η οποία έχει σχεδόν ταυτόσημα χαρακτηριστικά με το ρωσικό αργό, χωρίς όμως να υπόκειται στις δυτικές κυρώσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler, η Τουρκία δεν είχε πραγματοποιήσει παρόμοιες εισαγωγές από το Καζακστάν καθ’ όλο το 2024 – γεγονός που αποτυπώνει το βάθος της ενεργειακής μεταστροφής.

Η TÜPRAŞ προετοιμάζει ρήξη με το ρωσικό πετρέλαιο

Η δεύτερη μεγάλη εταιρεία, η TÜPRAŞ, σχεδιάζει να τερματίσει πλήρως τη χρήση ρωσικού πετρελαίου σε μία από τις δύο μεγάλες της μονάδες διύλισης, ώστε να διατηρήσει την πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές και να αποφύγει τις επικείμενες κυρώσεις της Ε.Ε. Παράλληλα, η εταιρεία πειραματίζεται με νέες πηγές προμήθειας, αγοράζοντας για πρώτη φορά φορτία από τη Βραζιλία και την Αγκόλα.

Η εξέλιξη αυτή έχει και εξαγωγική διάσταση: καθώς η TÜPRAŞ επιδιώκει να παραμείνει αξιόπιστος προμηθευτής καυσίμων στην Ευρώπη, η απεξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο θεωρείται προϋπόθεση για τη διατήρηση της επιχειρηματικής της σταθερότητας. Πηγές της βιομηχανίας αναφέρουν ότι η αλλαγή προμηθευτών συνοδεύεται από αναβάθμιση των μονάδων διύλισης και προσαρμογή στα διεθνή περιβαλλοντικά πρότυπα.

Τα νέα δεδομένα των εισαγωγών

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler, η Τουρκία εισήγαγε το 2024 κατά μέσο όρο 669.000 βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, εκ των οποίων 317.000 (περίπου 47%) προέρχονταν από τη Ρωσία. Το ποσοστό αυτό παρουσιάζει αισθητή πτώση σε σχέση με το 2023, όταν η ρωσική συμμετοχή έφθανε περίπου το 57%.

Τον Νοέμβριο, οι εισαγωγές ιρακινού πετρελαίου ανήλθαν στα 141.000 βαρέλια/ημέρα, έναντι 99.000 τον Οκτώβριο και περίπου 80.000 κατά μέσο όρο το πρώτο εξάμηνο του έτους. Τα στοιχεία δείχνουν επιτάχυνση της διαφοροποίησης, με τη Βαγδάτη να καθίσταται στρατηγικός ενεργειακός εταίρος της Άγκυρας.

Η διεθνής συγκυρία: κυρώσεις και ανακατανομή ισχύος

Η ενεργειακή μεταστροφή της Τουρκίας εντάσσεται σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον έντονης ανακατανομής ισχύος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρούν να περιορίσουν τα έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, επιβάλλοντας πλαφόν τιμών και εμπάργκο στις εισαγωγές.

Η Ε.Ε. έχει ήδη ανακοινώσει ότι από το 2027 θα απαγορεύσει πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ανοίγοντας τον δρόμο σε νέους προμηθευτές όπως οι ΗΠΑ και το Κατάρ. Η στροφή αυτή διαμορφώνει ένα νέο ενεργειακό ισοζύγιο, στο οποίο η Τουρκία φιλοδοξεί να διαδραματίσει ρόλο διαμετακομιστικού κόμβου μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.

Η γεωοικονομική διάσταση της τουρκικής στρατηγικής

Η Άγκυρα επιδιώκει να μειώσει την εξάρτηση από οποιονδήποτε μεμονωμένο προμηθευτή και να αυξήσει την ευελιξία της. Οι κινήσεις της SOCAR και της TÜPRAŞ δεν είναι μόνο οικονομικές, αλλά εντάσσονται στη μακροπρόθεσμη πολιτική του Υπουργείου Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, που στοχεύει στη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας.

Αναλυτές στην Άγκυρα επισημαίνουν ότι η Τουρκία, ως μεγάλος καταναλωτής και διαμετακομιστής ενέργειας, προσπαθεί να εκμεταλλευθεί το διεθνές ρευστό τοπίο για να ενισχύσει τη θέση της σε αγωγούς, διυλιστήρια και τερματικούς σταθμούς LNG. Παράλληλα, η συμφωνία της BOTAŞ με τις Mercuria και Woodside Energy για την προμήθεια περίπου 70 δισ. κ.μ. LNG σε βάθος 20ετίας ενισχύει την ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας.

Προοπτικές και προκλήσεις

Η μετάβαση σε μη ρωσικές πηγές πετρελαίου συνεπάγεται αυξημένο κόστος βραχυπρόθεσμα, λόγω μεγαλύτερων μεταφορικών αποστάσεων και διαφοροποίησης ποιοτήτων. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα αναμένεται να μειώσει τους γεωπολιτικούς κινδύνους και να ενισχύσει την πρόσβαση της Τουρκίας στις δυτικές αγορές.

Η ενεργειακή πολιτική της Άγκυρας εισέρχεται έτσι σε μια νέα φάση, όπου το ζητούμενο δεν είναι μόνο η φθηνότερη προμήθεια, αλλά η πολιτική ισορροπία μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Όπως σημειώνει ο ενεργειακός αναλυτής Άντριου Ντίτμαρ, «οι κινήσεις της Τουρκίας αντικατοπτρίζουν την ευελιξία μιας χώρας που επιδιώκει να είναι παίκτης, όχι πεδίο επιρροής».

Η πορεία αυτή θα δοκιμαστεί τους επόμενους μήνες, καθώς οι δυτικές κυρώσεις θα σφίγγουν τον κλοιό γύρω από τη Ρωσία και οι παγκόσμιες τιμές ενέργειας θα κινούνται σε μεταβλητό έδαφος. Για την Τουρκία, όμως, η εξισορρόπηση συμφερόντων και ρεαλισμού φαίνεται να είναι πλέον ο μόνος δρόμος προς τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή σταθερότητα.

Το αεροσκάφος που εκτελούσε την πτήση J2-8243 συνετρίβη την Τετάρτη, σε μία μπάλα φωτιάς κοντά στην πόλη Ακτάου του Καζακστάν, αφού παρέκκλινε του αρχικού προορισμού του σε μια περιοχή στη νότια Ρωσία όπου η Μόσχα έχει επανειλημμένως χρησιμοποιήσει τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας κατά ουκρανικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (drones). Τουλάχιστον 38 άνθρωποι σκοτώθηκαν ενώ 29 επέζησαν.

«Μετά τον κρότο… νόμιζα ότι το αεροπλάνο θα διαλυθεί», δήλωσε ο Σουμπχονκούλ Ραχίμοφ, ένας από τους επιζήσαντες της συντριβής, στο Reuters από το νοσοκομείο.

Είπε πως μετά τον δυνατό κρότο είχε αρχίσει να κάνει τις προσευχές του προετοιμαζόμενος για το τέλος.

«Ήταν προφανές ότι το αεροπλάνο είχε πάθει κάποιου είδους ζημιά», είπε. «Ήταν σαν να ήταν μεθυσμένο – δεν ήταν το ίδιο αεροπλάνο πια».

Μία άλλη επιβάτης του αεροπλάνου δήλωσε στο Ρόιτερς πως άκουσε έναν δυνατό κρότο.

«Φοβήθηκα πολύ», είπε η Βάφα Σαμπάνοβα, προσθέτοντας πως υπήρξε και δεύτερος κρότος.

Στη συνέχεια ένας αεροσυνοδός της είπε να μετακινηθεί στο πίσω μέρος του αεροπλάνου.

Και οι δύο επιβάτες είπαν πως φαίνεται ότι υπήρξε ένα πρόβλημα με τα επίπεδα οξυγόνου στην καμπίνα μετά τον κρότο.

Ο αεροσυνοδός Ζουφουλγκάρ Ασάντοφ δήλωσε πως δεν επετράπη στο αεροπλάνο να προσγειωθεί στο Γκρόζνι λόγω της ομίχλης και ο πιλότος έκανε κύκλους όταν ακούστηκαν οι κρότοι έξω από το αεροσκάφος.

«Ο κυβερνήτης είχε μόλις αρχίσει να ανεβάζει το αεροπλάνο όταν άκουσα έναν κρότο από το αριστερό φτερό. Υπήρξαν τρεις κρότοι», είπε.

Κάτι έπεσε με δύναμη στο αριστερό χέρι του. Η πίεση στην καμπίνα άρχισε να πέφτει.

Πέρα από τον τρόμο της συντριβής, οι αφηγήσεις των επιζώντων δίνουν μια ιδέα του τι μπορεί να προκάλεσε την καταστροφή.

Η Azerbaijan Airlines ανέστειλε σήμερα τις πτήσεις σε ρωσικές πόλεις και είπε ότι θεωρεί πως η συντριβή προκλήθηκε από αυτό που αποκάλεσε «εξωτερική φυσική και τεχνική επέμβαση». Δεν είπε τι είδους επέμβαση ήταν αυτή.

Τέσσερις πηγές με γνώση των προκαταρκτικών ευρημάτων της έρευνας του Αζερμπαϊτζάν για τη συντριβή δήλωσαν στο Reuters χθες, Πέμπτη, ότι το αεροσκάφος κατερρίφθη κατά λάθος από τη ρωσική αντιαεροπορική άμυνα.

Η Ρωσία έχει ζητήσει να μην εξαχθούν συμπεράσματα για τη συντριβή πριν από την ολοκλήρωση της έρευνας από το Καζακστάν και το Αζερμπαϊτζάν

Το Embraer πέταξε από το Μπακού του Αζερμπαϊτζάν μέχρι το Γκρόζνι, στη νότια ρωσική επαρχία Τσετσενία, και από εκεί εξετράπη της πορείας του για εκατοντάδες μίλια διασχίζοντας την Κασπία Θάλασσα για να καταπέσει και να συντριβεί στο Καζακστάν.

«Ο κυβερνήτης είπε πως έλαβε σύσταση να προσγειώσει το αεροσκάφος στη θάλασσα, αλλά αποφάσισε να κατευθυνθεί στο Ακτάου και να το προσγειώσει στο έδαφος», δήλωσε ο Ασάντοφ.

«Προειδοποίησε ότι η προσγείωση θα ήταν δύσκολη και μας ζήτησε να είμαστε έτοιμοι και να προετοιμάσουμε τους επιβάτες».

Συνετρίβη στην απέναντι ακτή της Κασπίας έπειτα από μια έκτακτη κατάσταση που προκλήθηκε από τη σύγκρουση του αεροσκάφους με «σμήνος πουλιών», σύμφωνα με τη ρωσική υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας.

Πλάνα που τράβηξαν επιβάτες του αεροσκάφους πριν από τη συντριβή δείχνουν τις μάσκες οξυγόνου να έχουν πέσει και τους επιβάτες να φοράνε σωσίβια. Πλάνα που τραβήχτηκαν αργότερα δείχνουν επιβάτες με αίματα και μώλωπες να σκαρφαλώνουν έξω από το αεροπλάνο.

Μετά την αναστάτωση που προκάλεσε η συντριβή στο έδαφος, επικράτησε αρχικά σιγή προτού αρχίσουν να ακούγονται τα βογκητά των τραυματιών, είπε ο Ραχίμοφ.

Το αεροπλάνο της εταιρίας Azerbaijan Airlines αντιμετώπισε προβλήματα κοντά στο Γκρόζνι, το οποίο απέχει περισσότερα από 850 χιλιόμετρα από τις γραμμές του μετώπου στην Ουκρανία, αλλά εξακολουθεί να αποτελεί κατ΄ επανάληψη στόχο ουκρανικών drones που χτυπάνε πολύ πίσω από τις ρωσικές γραμμές.

Η Ρωσία χρησιμοποιεί προηγμένο εξοπλισμό ηλεκτρονικών παρεμβολών κατά των ουκρανικών drones και επικοινωνιακών συστημάτων και μεγάλο αριθμό αντιαεροπορικών συστημάτων για να καταρρίπτει τα drones.

H ρωσική υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας δήλωσε σήμερα πως το αεροπλάνο αποφάσισε να παρεκκλίνει του αρχικού του προορισμού λόγω πυκνής ομίχλης και λόγω συναγερμού για ουκρανική επίθεση με drones στην περιοχή της Τσετσενίας.

Σύμφωνα με τη Rosaviatsia, στον πιλότο του αεροσκάφους προτάθηκαν εναλλακτικά αεροδρόμια προσγείωσης, αλλά εκείνος επέλεξε το Ακτάου στο Καζακστάν, Ανέφερε ότι θα παράσχει πλήρη υποστήριξη στις έρευνες του Καζακστάν και του Αζερμπαϊτζάν.

Ερωτηθείς σχετικά με τις πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η ρωσική αντιαεροπορική άμυνα κατέρριψε κατά λάθος το αεροπλάνο, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε σήμερα ότι δεν έχει τίποτα να προσθέσει και πως δεν επιθυμεί να δώσει οποιαδήποτε αξιολόγηση μέχρις ότου η επίσημη έρευνα καταλήξει στα πορίσματά της.

Νωρίτερα σήμερα, αεροσκάφος της Azerbaijan Airlines με προορισμό την ρωσική πόλη Μινεράλνιε Βόντι επέστρεψε στο Μπακού όταν πληροφορήθηκε ότι τμήμα του ρωσικού εναερίου χώρου στην νότια Ρωσία έχει κλείσει, σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS.

Ανήμερα τα Χριστούγεννα, την Τετάρτη, αεροσκάφος της Azerbaijan Airlines που πραγματοποιούσε την πτήση από το Μπακού προς το Γκρόζνι της Τσετσενίας συνετρίβη στο Καζακστάν . Η Ρωσία έχει ανακοινώσει ότι δεν πρέπει να εξαχθούν συμπεράσματα πριν από την ολοκλήρωση της έρευνας. Τέσσερις αζερικές πηγές δήλωσαν στο Reuters χθες ότι το αεροσκάφος επλήγη από την αντιαεροπορική άμυνα της Ρωσίας

Το βραζιλιάνικης κατασκευής επιβατικό αεροσκάφος Embraer συνετρίβη χθες κοντά στην πόλη Άχταου, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 38 άνθρωποι.

Οι Βραζιλιάνοι ερευνητές θα «παράσχουν τεχνική υποστήριξη» στην έρευνα που διεξάγεται από τις αρχές του Καζακστάν σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες που είναι γνωστοί σε όλη τη βιομηχανία με τη νομική τους ονομασία ως “Annex 13,” τόνισε η Πολεμική Αεροπορία.

Το αεροπλάνο εκτελούσε την πτήση J2-8243 από το Μπακού του Αζερμπαϊτζάν με προορισμό τον Γκρόζνι, στην Τσετσνία. Συνετρίβη στην απέναντι όχθη της Κασπίας Θάλασσας αφού αντιμετώπισε μια «έκτακτη ανάγκη».

Τα αίτια της συντριβής δεν έχουν καταστή ακόμη σαφή, ωστόσο δηλώσεις μη κατονομαζόμενων αξιωματούχων έχουν αφήσει υπόνοιες περί εμπλοκής στο δυστύχημα της ρωσικής αντιαεροπορικής άμυνας.

Τέσσερις αζέρικες πηγές, με γνώση των ερευνών, δήλωσαν σήμερα στο Reuters ότι το αεροσκάφος καταρρίφθηκε από ένα ρωσικό σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας.

Η έρευνα για τα αίτια της συντριβής βρίσκεται σε εξέλιξη και είναι λάθος να γίνονται εικασίες προτού καταλήξει στο πόρισμά της, δήλωσε σήμερα ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ. Σύμφωνα με την υπηρεσία Πολιτικής Σεροπορίας της Ρωσίας, το αεροσκάφος ενδέχεται να χτυπήθηκε από ένα σμήνος πουλιών.

Οι αρχές του Καζακστάν από την πλευρά τους δήλωσαν ότι δεν είναι σε θέση ούτε να επιβεβαιώσουν, ούτε όμως και να διαψεύσουν ότι το αεροσκάφος της Azerbaijan Airlines καταρρίφθηκε από τη ρωσική αντιαεροπορική άμυνα.

Μη κατονομαζόμενος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε σήμερα πως υπάρχουν πρώιμες ενδείξεις ότι ρωσικό σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας ενδέχεται να έπληξε το αεροσκάφος της πτήσης J2-8243.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο πύραυλος εκτοξεύθηκε κατά της πτήσης 8432 ενώ αυτή βρισκόταν σε εναέριο χώρο, όπου διεξαγόταν δραστηριότητα μη επανδρωμένου αεροσκάφους πάνω από το Γκρόζνι. Τα θραύσματα του πυραύλου εξερράγησαν κοντά στο αεροσκάφος, πλήττοντας επιβάτες και μέλη του πληρώματος.

Επιπλέον, τονίζεται ότι το ζημιωμένο αεροσκάφος δεν έλαβε άδεια προσγείωσης σε κανένα ρωσικό αεροδρόμιο, παρά τις εκκλήσεις των πιλότων για αναγκαστική προσγείωση. Αντίθετα, του δόθηκε εντολή να κατευθυνθεί μέσω της Κασπίας Θάλασσας προς το Ακτάου, στο Καζακστάν. Κατά τη διάρκεια της πτήσης, τα συστήματα πλοήγησης GPS του αεροσκάφους φαίνεται να είχαν μπλοκαριστεί, καθιστώντας τη διαδρομή ακόμα πιο επικίνδυνη.

Η Daily Mail αναφέρει ότι υπάρχουν ενδείξεις πως το αεροπλάνο χτυπήθηκε από ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα, τα οποία ενδέχεται να το θεώρησαν λανθασμένα ως «ύποπτο ουκρανικό drone». Εκτιμάται ότι επλήγη από πυραυλικό σύστημα Pantsir-S1, που βρισκόταν στην περιοχή Ναούρσκι της Τσετσενίας.

Very interesting: Shrapnel marks on the fuselage of Azerbaijan Airlines plane that crashed in Kazakhstan today. pic.twitter.com/3X5PTIR66E

— Clash Report (@clashreport) December 25, 2024

Ο διάλογος με τον Πύργο Ελέγχου

Καθώς το αεροσκάφος πλησίαζε στο αεροδρόμιο του Γκρόζνι στην Τσετσενία, οι πιλότοι προσπαθούσαν να διατηρήσουν τον έλεγχο. Σύμφωνα με τη Daily Mail, που επικαλείται διαρροή των επικοινωνιών με τον υπηρεσία ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας (ΕΕΚ), η κατάσταση ήταν εκτός ελέγχου ενώ οι πιλότοι υπέθεσαν λανθασμένα ότι συγκρούστηκαν με σμήνος πουλιών.

Στις 8:12, οι πιλότοι ανέφεραν: «Χάθηκαν και τα δύο GPS» και ζήτησαν βοήθεια για να επιστρέψουν στο αεροδρόμιο του Μπακού, απ’ όπου απογειώθηκε.

Στις 8:16, ο πιλότος είπε: «Έχουμε βλάβη ελέγχου, σύγκρουση με πουλιά στην καμπίνα. Σύγκρουση με πουλιά στην καμπίνα (ακατάληπτο)…».

Η απάντηση από τον ΕΕΚ: «AXY8243, καταλαβαίνω, τι είδους βοήθεια χρειάζεστε;».

Ο πιλότος απάντησε ότι επιθυμούσε να επιστρέψει στο αεροδρόμιο του Μπακού.

Στις 8:17, ένα λεπτό αργότερα, ο πιλότος ανακοίνωσε ότι κατευθύνεται προς το Μινεράλνιε Βόντι, ένα αεροδρόμιο στη νότια Ρωσία.

Ο ΕΕΚ ζήτησε από το πιλοτήριο να εκτελέσει «αριστερή περιστροφή». Ο πιλότος απάντησε: «Δεν μπορώ να εκτελέσω, ο έλεγχος χάθηκε».

Στις 8:19, ο πιλότος είπε: «Δεν μπορώ να διατηρήσω 150, έχουμε υψηλή πίεση στην καμπίνα».

«AXY8243, καταλαβαίνω», ήταν η απάντηση από τον ΕΕΚ.

Στις 8:20, την προγραμματισμένη ώρα άφιξης της πτήσης, ο πιλότος είπε: «Αριστερά 360, το αεροσκάφος μου χάνει τον έλεγχο».

Στις 8:21, σύμφωνα με το κείμενο που διέρρευσε, το πλήρωμα αποφάσισε να κατευθυνθεί προς το Μαχατσκαλά, ένα αεροδρόμιο στη Ρωσία, στη δυτική όχθη της Κασπίας Θάλασσας.

Στις 8:22, οι πιλότοι ανέφεραν: «Τώρα έχουν αποτύχει τα υδραυλικά».

Δύο λεπτά αργότερα, ο πιλότος αρνήθηκε ότι είχε κηρύξει «έκτακτη ανάγκη» και δήλωσε στον ΕΕΚ: «Το αεροσκάφος είναι εντάξει», ενώ ο ΕΕΚ απάντησε: «Είναι πολύ δύσκολο να σε ακούσω… πες μου το ύψος σου».

Αργότερα το αεροπλάνο εξαφανίστηκε από τα ραντάρ για 37 λεπτά, προτού επανεμφανιστεί καθώς προσπαθούσε να προσγειωθεί στο Ακτάου.

Καταρρίφθηκε από τον Καντίροφ

Σύμφωνα με το VChK-OGPU, ρωσικό κανάλι στο Telegram που είναι προσκείμενο των υπηρεσιών ασφαλείας, το αεροπλάνο πιθανότατα χτυπήθηκε από έναν πύραυλο του αντιαεροπορικού συστήματος Pantsir-S1, που πυροδοτήθηκε από δυνάμεις πιστές στον Τσετσένο ηγέτη Ραμζάν Καντίροφ.

Ο 47χρονος Καντίροφ στηρίζει άνευ όρων τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν.

«Ο πιλότος μπέρδεψε το δυνατό πλήγμα στο αεροπλάνο για σύγκρουση με ένα σμήνος πουλιών», δήλωσε το κανάλι, προσδιορίζοντας τη θέση της επίθεσης 18 χιλιόμετρα βόρεια του αεροδρομίου του Γκρόζνι, σε ύψος 2.400 μέτρων.

«Είναι γνωστό ότι μετά τις πρόσφατες [ουκρανικές] επιθέσεις με UAV, αρκετά Pantsirs αναπτύχθηκαν επίσης στην Τσετσενία», πρόσθεσε.

Η Ρωσία δεν έλαβε άδεια από το Καζακστάν για να συμμετάσχει στις έρευνες του αεροπορικού δυστυχήματος, ενώ το Αζερμπαϊτζάν αρνήθηκε επίσης τη συμμετοχή της.

«Έτσι θα έχουμε όλα τα στοιχεία, το μαύρο κουτί και τα αποδεικτικά», ανέφερε ένας εκπρόσωπος της επιτροπής για την έρευνα του Καζακστάν.

Παράλληλα, ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι στο Telegram, από το κανάλι Volya, ανέφεραν ότι η πτώση του αεροσκάφους συνέπεσε με την ενεργοποίηση του συστήματος κατάρριψης drones, τα οποία είχαν καταλάβει τον εναέριο χώρο, προκαλώντας την απαγόρευση των πτήσεων στο αεροδρόμιο του Γκρόζνι.

«Το κατεστραμμένο Embraer απαγορεύτηκε να προσγειωθεί στο Γκρόζνι και προσπάθησε να φτάσει στο αεροδρόμιο του Ακτάου στο Καζακστάν, αλλά συνετρίβη κοντά», ανέφερε το κανάλι.

Το κλείσιμο των αεροδρομίων λόγω απειλών από μη επανδρωμένα αεροσκάφη ή πυραύλους αποκαλείται στη Ρωσία «σχέδιο χαλί».

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε σήμερα ότι, η έρευνα για τα αίτια της συντριβής αεροπλάνου της εταιρείας Azerbaijan Airlines βρίσκεται σε εξέλιξη και «είναι λάθος να γίνονται εικασίες» προτού καταλήξει στο πόρισμά της.

Προπαγάνδα και παραπληροφόρηση

Η ρωσική προπαγάνδα προσπαθεί να διαδώσει την εκδοχή ότι το αεροσκάφος συγκρούστηκε με ένα ουκρανικό drone, ωστόσο, οι ειδικοί αμφισβητούν αυτό το σενάριο.

«Η σύγκρουση με ένα επιθετικό UAV δεν θα άφηνε ίχνη θραυσμάτων σε ένα επιβατικό αεροπλάνο, αλλά θα οδηγούσε στην άμεση καταστροφή και πτώση του αεροσκάφους αμέσως μετά την πρόσκρουση», δήλωσαν αναλυτές.

Ο Χαμζάτ Καντζίροφ, γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Τσετσενίας, μέσω ανάρτησης στο Instagram, δήλωσε ότι «τα πάντα καταρρίφθηκαν» και ανάρτησε βίντεο με την έκρηξη ενός drone.

🇷🇺🇺🇦Secretary of the Chechen Security Council Khamzat Kadyrov confirmed on Instagram that Ukrainian drones attacked Chechnya this morning. He posted a video of one of the UAVs being shot down.

“The information that drones hit some object is not true, everything was shot down!”… pic.twitter.com/SrNBsYnh7D

— Higgins Adventures Network (@RandyHiggins757) December 25, 2024

Κρεμλίνο: “Λάθος να γίνονται εικασίες”

Οι αρχές του Καζακστάν ερευνούν τα αίτια της αεροπορικής τραγωδίας με τους 38 νεκρούς, τα οποία παραμένουν άγνωστα, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Γερουσίας, Ασιμπάγεφ Μόλεν. Ο ίδιος τόνισε ότι δεν υπάρχει πρόθεση από το Καζακστάν, τη Ρωσία ή το Αζερμπαϊτζάν να αποκρύψουν πληροφορίες και ότι όλες οι λεπτομέρειες θα δημοσιοποιηθούν.

Το επιβατικό αεροσκάφος Embraer συνετρίβη την Τετάρτη κοντά στην πόλη Άχταου, αφού εκτράπηκε από την κανονική του πορεία πάνω από ρωσική περιοχή. Η περιοχή είχε πρόσφατα δεχθεί επιθέσεις από ουκρανικά drones, τις οποίες είχε αποκρούσει η Μόσχα, γεγονός που προσθέτει στη διερεύνηση των αιτίων του δυστυχήματος.

Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, το αεροπλάνο πιθανόν άλλαξε πορεία, γιατί βρέθηκε εν μέσω της επίθεσης.

«Η έρευνα για τα αίτια της συντριβής αεροπλάνου της εταιρείας Azerbaijan Airlines βρίσκεται σε εξέλιξη και είναι λάθος να γίνονται εικασίες προτού καταλήξει στο πόρισμά της», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.

Από τη συντριβή επέζησαν 29 επιβάτες, που κάθονταν στο πίσω μέρος της ατράκτου, η οποία έμεινε άθικτη.

Τα σενάρια για τα αίτια της συντριβής

Πληροφορίες από ρωσικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το αεροσκάφος συγκρούστηκε με ένα κοπάδι πουλιών πριν συντριβεί, αλλά αυτό δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί. Οι επιβαίνοντες ήταν κυρίως υπήκοοι του Αζερμπαϊτζάν, αλλά υπήρχαν και μερικοί επιβάτες από τη Ρωσία, το Καζακστάν και το Κιργιστάν.

Το πρακτορείο Reuters αναφέρει πως το αεροπλάνο πιθανόν άλλαξε πορεία στα μισά της πτήσης, πριν συντριβει, γιατί βρέθηκε εν μέσω επίθεσης με drone στη νότια Ρωσία.

Μάλιστα, αναφέρει πως γι΄ αυτό το λόγο είχε κλείσει το διεθνές αεροδρόμιο της πρωτεύουσα του Νταγκεστάν, Μαχατσκαλά, που βρίσκεται στο μονοπάτι της μοιραίας πτήσης και είναι το κοντινότερο στο οποίο θα μπορούσε να προσγειωθεί το αεροπλάνο. Κάτι που δεν έκανε και αναγκάστηκε να διασχίσει όλη την Κασπία Θάλασσα και να συντριβεί στην άλλη πλευρά της, στο Καζακστάν.

Το Νταγκεστάν – ρωσική δημοκρατία – έχει ιστορικό δράσης αποσχιστικών και τζιχαντιστικών ομάδων. Μάλιστα, τέλη Σεπτεμβρίου είχαν εξαπολύσει επίθεση με ντρόουν κατά της Τσετσενίας λόγω αντιπαλότητας με το καθεστώς του Καντίρωφ.

Μέχρι στιγμής οι Αρχές τηρούν σιγή ιχθύος και δεν έχουν κάνει σχολιάσει ούτε τα όσα μεταδίδει το Associated Press πως είναι πιθανόν το αεροπλάνο να κατέπεσε λόγω παρεμβολών στο GPS του.

Αντιαεροπορικά πυρά

Ξένα ΜΜΕ αναφέρουν ότι ενδέχεται η ρωσική αεράμυνα να προκάλεσε τη συντριβή, καθώς τα σημάδια στην άτρακτο «δεν μοιάζει να έχουν προκληθεί από πουλιά»

Ο δημοσιογράφος της Wall Street Journal, Yaroslav Trofimov, είπε ότι οι εικασίες των ρωσικών μέσων ενημέρωσης αναφέρουν ότι η ρωσική αεράμυνα μπέρδεψε το επιβατικό αεροσκάφος με ουκρανικό drone.

Το Embraer 190, που ανήκε στην Azerbaijan Airlines, προσπαθούσε να προσγειωθεί στο ρωσικό αεροδρόμιο Γκρόζνι, πρωτεύουσα της περιφέρειας Τσετσενίας, το οποίο δέχεται επιθέσεις από ουκρανικά drone. Το αεροπλάνο δεν κατάφερε να προσγειωθεί ενώ η επίσημη αιτιολογία έκανε λόγο για «ομίχλη».

Το Euronews δίνει μία νέα διάσταση στην υπόθεση, ενισχύοντας ουσιαστικά τις αναφορές που έγιναν νωρίτερα σχετικά με σημάδια στην άτρακτο του μοιραίου Embraer.

«Επίσημες πηγές που συνδέονται με τις έρευνες για τη συντριβή δήλωσαν ότι ενώ το αεροσκάφος πλησίαζε στο Γκρόζνι, οι επιζώντες επιβάτες άκουσαν μία έκρηξη που ακολουθήθηκε από ήχους θραυσμάτων τα οποία μπήκαν στην άτρακτο», αναφέρει το δημοσίευμα του Euronews.

Στη συνέχεια, η ιστοσελίδα γράφει πως: «οι πληροφορίες που έφτασαν στο Euronews συσχετίζονται με αυτές του διεθνούς ειδησεογραφικού καναλιού AnewZ από το Αζερμπαϊτζάν το οποίο, επικαλούμενο αναφορές Ρώσου στρατιωτικού σε κανάλι του Telegram, που ισχυρίζεται ότι “οι ζημιές υποδηλώνουν ότι το αεροπλάνο μπορεί να χτυπήθηκε κατά λάθος από πυραυλικό αντιεροπορικό σύστημα”».

«Το Γκρόζνι προστατεύεται σε μεγάλο βαθμό, καθώς οι Τσετσένοι μαχητές του Καντίροφ αποτελούν “σημαντικό στόχο” για τους Ουκρανούς, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει μία άμεση δράση της ρωσικής αεράμυνας όσον αφορά την αεροπορική δραστηριότητα πάνω από την πόλη, την οποία πλησίαζε το αεροσκάφος της Azerbaijan Airlines για να προσγειωθεί».

Παράλληλα, το δημοσίευμα σημειώνει ότι εάν αυτό το σενάριο επιβεβαιωθεί «η τραγωδία αυτή θα μοιάζει αρκετά με την κατάρριψη του αεροσκάφους MH17 το 2014 από δυνάμεις που υποστήριζε η Ρωσία με πύραυλο SAM.

«Τα δεδομένα παρακολούθησης της πτήσης από το FlightRadar24 έδειξαν ότι το αεροσκάφος έκανε κάτι που έμοιαζε με “οχτάρι” μόλις πλησίασε το αεροδρόμιο του Ακτάου.

Το FlightRadar24 ανέφερε ξεχωριστά σε διαδικτυακή ανάρτηση ότι το αεροσκάφος αντιμετώπισε «ισχυρή παρεμβολή GPS», η οποία «έκανε το αεροσκάφος να μεταδώσει λανθασμένα δεδομένα ADS-B», αναφερόμενο στις πληροφορίες που επιτρέπουν στους ιστότοπους παρακολούθησης πτήσεων να παρακολουθούν τα αεροπλάνα εν πτήσει».

Η Azerbaijan Airlines αναστέλλει τις πτήσεις προς το Γκρόζνι

Η Azerbaijan Airlines ανακοίνωσε ότι αναστέλλει όλες τις πτήσεις της από το Μπακού προς το Γκρόζνι, της πρωτεύουσα της Τσετσενίας, έως ότου ολοκληρωθεί η έρευνα για το πολύνεκρο αεροπορικό δυστύχημα μετέδωσε το ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS.

Το πρακτορείο Reuters συνδέει την απόφαση αυτή με το σενάριο της εκτοξευσης drone από το Νταγκεστάν κατά της Τσετσενίας.

Η πτήση J2-8243 της Azerbaijan Airlines έπιασε φωτιά καθώς προσπαθούσε να πραγματοποιήσει αναγκαστική προσγείωση κοντά στην πόλη Ακτάου του Καζακστάν. Το αεροπλάνο ήταν καθ’ οδόν προς το Γκρόζνυ της Ρωσίας στοιχίζοντας τη ζωή σε 38 ανθρώπους.

Σε πλάνα φαίνεται το αεροσκάφος να κατευθύνεται προς το έδαφος με μεγάλη ταχύτητα με το σύστημα προσγείωσης κατεβασμένο, πριν τυλιχτεί στις φλόγες καθώς προσγειώνεται.

Το υπουργείο Εσωτερικών του Καζακστάν ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι ξεκίνησε έρευνα για το συμβάν, το οποίο έλαβε χώρα σε έναν από τους κεντρικούς δρόμους της Αστάνα, αφήνοντας αιχμές για πιθανό τρολάρισμα.

Ο Πούτιν βρισκόταν ήδη στην πόλη εκείνη τη στιγμή και η οθόνη έκλεισε σύντομα, αλλά εικόνες και βίντεο από το περιστατικό κυκλοφόρησαν γρήγορα στο διαδίκτυο.
Το υπουργείο Εσωτερικών ανέφερε σε ανακοίνωσή του ότι εξετάζει όλες τις πιθανές εκδοχές, συμπεριλαμβανομένου ενός τεχνικού σφάλματος και μιας επίθεσης χάκερ.

Σύμφωνα με έρευνα κοινής γνώμης που διεξήχθη πέρυσι, η πλειονότητα των Καζάκων είναι ουδέτερη όσον αφορά τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, αλλά μεταξύ των υπολοίπων, οι υποστηρικτές της Ουκρανίας είναι σημαντικά περισσότεροι από αυτούς της Ρωσίας. Και με τη Ρωσία να είναι ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους του Καζακστάν, ο ουκρανικός πόλεμος συχνά επηρεάζει και την οικονομία της χώρας.

Την Πέμπτη το νόμισμα τένγκε του Καζακστάν υποχώρησε σε ιστορικό χαμηλό έναντι του δολαρίου.

Putin visited Kazakhstan for the second time this year.

He was greeted with a huge Ukrainian flag on a large screen on a building. Russian media said it was a hacker attack. pic.twitter.com/SoyKuWkboj

— Anton Gerashchenko (@Gerashchenko_en) November 27, 2024

Ο ίδιος δήλωσε ότι ο Πούτιν αφιερώνει σημαντικό μέρος της εργασιακής του ημέρας στην αντιμετώπιση των πλημμυρών.

Την ίδια ώρα, το υπουργείο Εκτάκτων Καταστάσεων του Καζακστάν ανακοίνωσε ότι πάνω από 98.000 άνθρωποι έχουν εγκαταλείψουν τις εστίες τους λόγω των πλημμυρών που πλήττουν τη χώρα.

Εκπρόσωπος του υπουργείου δήλωσε ότι οι αρχές παρακολουθούν στενά την κατάσταση στις επαρχίες του Βόρειου Καζακστάν και της Ακμόλα, όπου υπάρχει ο κίνδυνος περαιτέρω πλημμυρών.

Σύμφωνα με το υπουργείο, οι κύκνοι πέθαναν από τη γρίπη των πτηνών και ειδικοί έχουν πάει στην περιοχή, καθώς καθημερινά εντοπίζονται δεκάδες νεκρά πτηνά.

Ακτιβιστές υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος έχουν εκφράσει κατά το παρελθόν επανειλημμένα ανησυχία για περιβαλλοντικά προβλήματα σε αυτήν την περιοχή του δυτικού Καζακστάν, συμπεριλαμβανομένης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, της ρύπανσης των υδάτων, καθώς και της απερήμωσης.

Στα τέλη του 2022, ο Καζάκος πρόεδρος Κασίμ Τοκάγιεφ είχε ζητήσει τη διατήρηση της τεχνητής λίμνης Καρακόλ, η οποία δημιουργήθηκε κατά τη σοβιετική περίοδο από ύδατα που απορρίφθησαν από έναν πρώην πυρηνικό σταθμό και τώρα έχει μετατραπεί σε καταφύγιο για πολλά προστατευόμενα είδη του ζωικού βασιλείου.

«Είναι σημαντικό να διατηρηθεί αυτό το μοναδικό φυσικό καταφύγιο. Ένα από τα άκρως επείγοντα προβλήματα της περιοχής είναι η απερήμωση» δήλωσε, ενώ η στάθμη της Κασπίας, της μεγαλύτερης κλειστής θάλασσας στον κόσμο, μειώνεται κάθε χρόνο.

Ο αριθμός των νεκρών φαίνεται πως περιλαμβάνει μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.

Εκφράζονται φόβοι ότι ο αληθινός αριθμός των νεκρών μπορεί να είναι πολύ υψηλότερος απ’ αυτόν που ανακοινώθηκε επισήμως.

Ο πρόεδρος της χώρας Κάσιμ-Γιομάρτ Τοκάγεφ κήρυξε μια ημέρα εθνικού πένθους για «τα πολλά θύματα των τραγικών γεγονότων σε μερικά τμήματα της χώρας», σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Μια υπό τη Ρωσία στρατιωτική συμμαχία πρώην σοβιετικών κρατών, ο Οργανισμός της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), έχει στείλει στο Καζακστάν αλεξιπτωτιστές ως τμήμα μιας ειρηνευτικής δύναμης. Συνολικά περίπου 2.500 μέλη δυνάμεων ασφαλείας από το εξωτερικό στέλνονται στο Καζακστάν, ανακοίνωσε η συμμαχία CSTO.

Σύνοδος Κορυφής

Ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, σε σημερινή επικοινωνία του μέσω βιντεοκλήσης με τον Καζάκο ομόλογό του Τοκάγεφ, υποστήριξε την πρόταση του τελευταίου για μια σύνοδο κορυφής του CSTO μέσα στις επόμενες ημέρες για να συζητηθεί η αναταραχή.

Ο ισχυρός άνδρας της Λευκορωσίας Αλεξάντρ Λουκασένκο, ο οποίος έχει καταστείλει αντικυβερνητική αναταραχή στη δική του χώρα, μίλησε επίσης σήμερα με τον Τοκάγεφ.

Εκπρόσωπος του βετεράνου πρώην ηγέτη του Καζακστάν Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ επιβεβαίωσε εξάλλου σήμερα ότι παραμένει στη χώρα, παρά τις ταραχές.

«Ο ηγέτης του έθνους βρίσκεται στην πρωτεύουσα του Καζακστάν, τη Νουρσουλτάν», έγραψε ο Άντγιος Ουκιμπάι στο Twitter. Προηγουμένως είχαν κυκλοφορήσει φήμες ότι ο 81χρονος Ναζαρμπάγεφ είχε εγκαταλείψει τη χώρα αφού ο διάδοχός του, ο πρόεδρος Τοκάγεφ, τον έπαυσε από τη θέση του ως επικεφαλής του ισχυρού Συμβουλίου Ασφαλείας του Καζακστάν.

Ο Ναζαρμπάγεφ βρίσκεται σε απ’ ευθείας επικοινωνία με τον Τοκάγεφ, σύμφωνα με τον Ουκιμπάι.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες που μας έχουν περιέλθει, δεν έχει προκύψει ζήτημα όσον αφορά την ασφάλεια των Ελλήνων πολιτών που βρίσκονται στην χώρα.