Διπλασιάστηκαν οι θάνατοι ασθενών με λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε διάστημα μίας εβδομάδας. Ο συνολικός αριθμός όσων έχασαν τη ζωή τους ανέρχεται σε οκτώ -συγκριτικά με τέσσερις την προηγούμενη εβδομάδα- τη στιγμή που καταγράφηκαν επιπλέον 18 νέα περιστατικά.

Σύμφωνα με τη σημερινή επιδημιολογική έκθεση του ΕΟΔΥ, από την αρχή της περιόδου επιτήρησης για το 2023 έως και σήμερα, έχουν διαγνωστεί και διερευνηθεί συνολικά 58 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου, εκ των οποίων τα 49 περιστατικά παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (εγκεφαλίτιδα ή/και μηνιγγίτιδα ή/και οξεία χαλαρή παράλυση) και εννέα κρούσματα είχαν ήπιες εκδηλώσεις ή δεν είχαν καθόλου εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.

Όσοι έχασαν τη μάχη με τον ιό ήταν άνω των 64 ετών, με διάμεση ηλικία θανόντων τα 85 έτη. Από το σύνολο των 58 κρουσμάτων, δε νοσηλεύτηκαν τα πέντε, ενώ όλοι οι υπόλοιποι χρειάστηκε να νοσηλευτούν. Εξιτήριο έχουν λάβει 34 άτομα και συνεχίζουν να νοσηλεύονται 11 εκ των οποίων οι πέντε σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) και ένας σε Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας (ΜΑΦ).

Τα περισσότερα περιστατικά έχουν δηλωθεί από τον δήμο Καρδίτσας. Ως επηρεαζόμενες περιοχές, για τις οποίες έχουν ληφθεί μέτρα για την ασφάλεια του αίματος στις αιμοδοσίες, ορίζονται, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, οι εξής:

Από την Περιφερειακή Ενότητα Σερρών:

• Δήμος Ηράκλειας
• Δήμος Σιντικής
• Δήμος Σερρών

Από την Περιφερειακή Ενότητα Καβάλας:

• Δήμος Νέστου
• Δήμος Παγγαίου

Από την Περιφερειακή Ενότητα Δράμας:

• Δήμος Δοξάτου
• Δήμος Δράμας

Από την Περιφερειακή Ενότητα Ξάνθης:

• Δήμος Αβδήρων

Με τη δήλωση του κρούσματος στον ΕΟΔΥ ενημερώθηκε το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας, που σύμφωνα με το πρωτόκολλο έθεσε από το Σάββατο 29 Ιουλίου την περιοχή της Λάρισας, όπως και την Ημαθία, σε καραντίνα, ενημερώνοντας νοσοκομεία της Αθήνας, της Θεσσαλίας αλλά και της Θεσσαλονίκης που είχαν πάρει αίμα από το Τμήμα Αιμοδοσίας του ΓΝ Λάρισας να προχωρήσουν σε ελέγχους των μονάδων αίματος και των παραγώγων τους.

Eιδικό αυτοκίνητο του Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας μετέφερε δείγματα μονάδων αίματος και παραγώγων των τελευταίων δύο εβδομάδων για έλεγχο σε νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης, ενώ στο εξής όλοι όσοι αιμοδοτούν τόσο στο Γενικό όσο και στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο θα εξετάζονται για ιό του Δυτικού Νείλου.

Κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας, από την προηγούμενη εβδομαδιαία έκθεση έως σήμερα (25.07.2023), διαγνώσθηκαν/ δηλώθηκαν δύο νέα κρούσματα. Δεν έχει καταγραφεί κανένας θάνατος ασθενούς με λοίμωξη από τον ιό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα οροεπιδημιολογικής μελέτης που είχε διεξαχθεί το 2010, σε κάθε ένα κρούσμα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου με προσβολή του ΚΝΣ αντιστοιχούν περίπου 140 μολυνθέντες από τον ιό (με ήπια συμπτωματολογία ή ασυμπτωματικοί).

ΕΟΔΥ: Κρούσματα από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε διάφορες περιοχές 

Κρούσματα λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου εμφανίζονται σε πολλές χώρες παγκοσμίως, όπως και σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, σε ετήσια βάση, αναφέρει ο ΕΟΔΥ. Τα έτη 2010-2014 και 2017-2022 καταγράφηκαν κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε διάφορες περιοχές (και) της χώρας μας, κατά τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες, ενώ κυκλοφορία του ιού έχει καταγραφεί σε όλες τις Περιφέρειες.

Η εμφάνιση περιστατικών λοίμωξης από τον ιό, σε ετήσια -σχεδόν- βάση κατά την τελευταία δεκαετία υποδηλώνει ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει εγκατασταθεί και στη χώρα μας, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ως εκ τούτου, θεωρούνταν πιθανή και αναμενόμενη η επανεμφάνιση περιστατικών και κατά την τρέχουσα περίοδο 2023, κατά την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών, τόσο σε γνωστές όσο και -πιθανά- σε νέες περιοχές.

ΕΟΔΥ: Αναμενόμενη η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων το ερχόμενο διάστημα 

Ο ΕΟΔΥ είχε ήδη ενημερώσει (τον Μάιο 2023) τους επαγγελματίες υγείας πανελλαδικά για την ανάγκη εγρήγορσης τους για την πρώιμη διάγνωση περιστατικών. Θεωρείται πιθανή και αναμενόμενη η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων το ερχόμενο διάστημα (και ενόψει της ευαισθητοποίησης των επαγγελματιών υγείας). Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε χώρες γειτονικές αυτής, κατά την περίοδο 2023, έως τις 19/07/2023, έχουν καταγραφεί -εκτός από τη χώρα μας- κρούσματα λοίμωξης από τον ιό ΔΝ σε: Ιταλία και Ουγγαρία.

Η επιδημιολογική επιτήρηση της νόσου, η έγκαιρη εφαρμογή κατάλληλων ολοκληρωμένων προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών και η λήψη μέτρων ατομικής προστασίας από τα κουνούπια αποτελούν τα πλέον ενδεδειγμένα μέτρα για τον έλεγχο της νόσου. Στο πλαίσιο αυτό, κρίνεται αναγκαία αφενός η εγρήγορση των επαγγελματιών υγείας και αφετέρου η συνεχιζόμενη εγρήγορση των τοπικών και εθνικών αρχών.

Για το θέμα αυτό, η καθηγήτρια Μικροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Άννα Παπά, επισήμανε ότι το 2010 ο ιός του Δυτικού Νείλου εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο Δέλτα του Αξιού και είναι πολύ πιθανό ότι η νόσος ήλθε στην Ελλάδα με αποδημητικά πουλιά, ενώ παρουσιάστηκαν 197 νευρολογικά περιστατικά, όλα στην Κεντρική Μακεδονία. «Εμείς επιμέναμε στην Κεντρική Μακεδονία. Είναι ένας χώρος στον οποίο υπάρχουν και το Δέλτα και οι ορυζώνες», είπε, επισημαίνοντας ότι ο ιός είναι πλέον ενδημικός στην Ελλάδα, υπάρχει ανάγκη εγρήγορσης του προσωπικού και χρειάζονται ικανά συστήματα επιτήρησης, εγρήγορσης και αντιμετώπισης.

Σημείωσε, άλλωστε, ότι στην εμφάνιση των νόσων που μεταδίδονται από τα κουνούπια επιδρούν παράγοντες όπως η θερμοκρασία, οι βροχοπτώσεις, η υγρασία, τα στάσιμα νερά, το κατά πόσο είναι βρώμικα, το κατά πόσο ο πληθυσμός κρατάει τα μέτρα πρόληψης αλλά και παράγοντες που επηρεάζουν τη μετανάστευση των αποδημητικών πουλιών.

Θα αυξηθούν το διάστημα που έρχεται οι κίνδυνοι μετάδοσης νοσημάτων από τα κουνούπια στον άνθρωπο

Την εκτίμηση ότι οι κίνδυνοι μετάδοσης νοσημάτων από τα κουνούπια στον άνθρωπο θα αυξηθούν στο διάστημα που έρχεται, έκανε ο ομότιμος Καθηγητής της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας Τάκης Παναγιωτόπουλος.

Ο ίδιος αναφέρθηκε σε ασθένειες που μεταδίδονται από κουνούπια αλλά και από σκνίπες, ενώ τόνισε πως υπάρχει και το ενδεχόμενο ταξιδιώτης από ενδημική περιοχή που φέρει κάποιον τροπικό ιό να έρχεται σε χώρα της Ευρώπης και να υπάρχει στη συνέχεια διασπορά του ιού.

Η εμπειρία από την Ιταλία, τη Γαλλία και τη Γερμανία

Παρουσιάζοντας την κατάσταση που επικρατεί στην Ιταλία, η καθηγήτρια του πανεπιστημίου Sapienza στη Ρώμη Αλεσσάντρα ντε λα Τόρε (Alessandra de la Torre), επισήμανε ότι στη χώρα υπάρχουν 65 είδη κουνουπιών και από αυτά το είδος culex pipiens παρουσιάζει τη μεγαλύτερη εξάπλωση και είναι ο κύριος φορέας του ιού του Δυτικού Νείλου.

Ο διευθυντής επιχειρήσεων του μεσογειακού δικτύου υπηρεσιών καταπολέμησης κουνουπιών E.I.D. MED Γκρέγκορυ Λ’ Αμπέρ (Gregory L’ Ambert) ανέφερε ότι στη Γαλλία, σε ό,τι αφορά τις ασθένειες που μεταδίδονται από τα κουνούπια, κύριος φορέας μετάδοσης είναι το κουνούπι aedes albopictus. Σημείωσε, παράλληλα, ότι ελέγχονται οι πληθυσμοί των κουνουπιών κυρίως σε υγροτόπους.

Για την κατάσταση στη Γερμανία μίλησε ο καθηγητής Γιόνας Σμιντ-Χαναζίτ (Jonas Schmidt-Chanasit) στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου της Γερμανίας και το Ινστιτούτο «Bernhard Nocht for Tropical Medicine» της Γερμανίας, επισημαίνοντας ότι στη χώρα ο ιός του Δυτικού Νείλου έφτασε το 2018 και σήμερα κυκλοφορεί στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας όπου οι θερμοκρασίες είναι υψηλότερες και υπάρχει ο ποταμός Ρήνος. Εκεί εστιάζονται και οι επαγγελματικές προσπάθειες καταπολέμησης του ιού.

«Στη Γερμανία είμαστε λίγο πιο αργοί, ειδικά όταν συγκρίνουμε τον χρόνο ανίχνευσης και τα αντίμετρα στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στο βόρειο τμήμα της Ελλάδας, στο οποίο οι αρμόδιοι είναι πιο γρήγοροι και κάνουν μόνο λίγες μέρες, μία ή δύο. Εάν αυτό το χρονικό διάστημα είναι πολύ μεγάλο, τότε είναι πραγματικά δύσκολο να είναι αποτελεσματική η καταπολέμηση κουνουπιών και ο μετριασμός της επιδημίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επιπλέον σημείωσε: «το εθνικό εργαστήριο αναφοράς στη Γερμανία είναι μόνο για να μετράει κρούσματα. Αν υπάρξει κρούσμα δεν θα γίνει καταπολέμηση κουνουπιών. Αυτή είναι η πραγματική κατάσταση στη Γερμανία. Χωρίς αντίμετρα, μόνο καταμέτρηση κρουσμάτων. Και αυτό ισχύει και για το σύστημα αιμοδοσίας. Αν υπάρχει ανθρώπινο κρούσμα, τα συστήματα αιμοδοσίας στη Γερμανία πρέπει να κάνουν τακτικά τεστ στην αιμοδοσία τους για τις λοιμώξεις από τον ιό του Δυτικού Νείλου».

Πώς γίνεται η καταπολέμηση κουνουπιών στην Κεντρική Μακεδονία

Παρουσιάζοντας τις καλές πρακτικές για την καταπολέμηση των κουνουπιών στην Κεντρική Μακεδονία, ο κ. Μουρελάτος ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι σε αυτές περιλαμβάνονται η δημιουργία δικτύων παγίδων και η παρακολούθηση της παρουσίας προνυμφών, η λήψη χιλιάδων δειγμάτων από κοτόπουλα για την ανίχνευση της ύπαρξης του ιού, η καταγραφή των διευθύνσεων των κρουσμάτων ώστε να γίνεται στοχευμένα η καταπολέμηση των κουνουπιών, η παραγωγή επιχειρησιακών μοντέλων για τις προνύμφες, (εβδομαδιαία πρόβλεψη για παρουσία ή απουσία προνυμφών κουνουπιών), η πρόβλεψη για την αφθονία κουνουπιών σε επίπεδο χωριού και η πρόβλεψη επιδημιολογικού κινδύνου για 2500 χωριά.

Επιπλέον, όπως τόνισε, γίνονται συστηματική και εκτεταμένη προνυμφοκτονία, ψεκασμοί σε βόθρους και αυλές και προτεραιοποίηση των παρεμβάσεων στο αστικό περιβάλλον, με βάση την παρουσία πρασίνου, τον αριθμό των φρεατίων και την ηλικία των κατοίκων.

Υπογράμμισε, τέλος, την ανάγκη εγρήγορσης, τη σημασία της δικτύωσης μεταξύ των φορέων καταπολέμησης κουνουπιών και του διαμοιρασμού δεδομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και το ρόλο της μετάφρασης των προβλέψεων σε δράσεις καταπολέμησης και ενημέρωσης.

Πηγή: ΑΠΕ

Κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας, διαγνώσθηκαν 19 νέα κρούσματα, σύμφωνα με την έκθεση του ΕΟΔΥ. Έχουν καταγραφεί 22 θάνατοι σε ασθενείς με λοίμωξη από τον ιό και με εκδηλώσεις από το ΚΝΣ, ηλικίας άνω των 61 ετών (διάμεση ηλικία θανόντων= 85 έτη). Δύο επιπλέον θάνατοι ασθενών με διαγνωσμένη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου αποδόθηκαν σε άλλα σοβαρά συνυπάρχοντα προβλήματα υγείας (δεν συμπεριλαμβάνονται στον συνολικό αριθμό θανόντων).

Η διάμεση ηλικία των ασθενών με εκδηλώσεις από το ΚΝΣ είναι τα 76 έτη (εύρος: 14 – 96 ετών).

Στον Πίνακα 3 φαίνεται η γεωγραφική κατανομή των δηλωθέντων κρουσμάτων με εργαστηριακά διαγνωσμένη λοίμωξη από τον ιό του ΔΝ, ανά εκτιμώμενο Δήμο έκθεσης. Σημειώνεται ότι ο εκτιμώμενος τόπος έκθεσης των ανθρωπίνων κρουσμάτων από τον ιό του ΔΝ αποτελεί αδρό κριτήριο για την εκτίμηση των περιοχών κυκλοφορίας του ιού.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα οροεπιδημιολογικής μελέτης που είχε διεξαχθεί το 2010, σε κάθε ένα (1) κρούσμα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου με προσβολή του ΚΝΣ αντιστοιχούν περίπου 140 μολυνθέντες από τον ιό (με ήπια συμπτωματολογία ή ασυμπτωματικοί).

Υπολογίστηκε με βάση στοιχεία πληθυσμού της ΕΛ.ΣΤΑΤ. (απογραφή 2011).

Επιπρόσθετα, από το σύστημα επιτήρησης της λοίμωξης από ιό του ΔΝ σε ιπποειδή που διενεργεί το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, την περίοδο 2022, έως τις 27/09/2022, έχουν καταγραφεί συνολικά έξι περιστατικά πρόσφατης λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε ιπποειδή, εκ των οποίων το ένα σε οικισμό της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης και τα πέντε σε οικισμούς της Π.Ε. Χαλκιδικής. Η καταγραφή ιπποειδών πρόσφατα μολυνθέντων από τον ιό του Δυτικού Νείλου υποδηλώνει την κυκλοφορία του ιού και σε αυτές τις περιοχές.

Δράσεις Ε.Ο.Δ.Υ. για την αντιμετώπιση της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου, 2022

Σε κάθε περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών, ο Ε.Ο.Δ.Υ. υλοποιεί -σε συνεργασία με άλλους φορείς- μια σειρά δράσεων πρόληψης και απόκρισης για την αντιμετώπιση της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου, οι οποίες περιλαμβάνουν:

Ι. Ενίσχυση της επιτήρησης της νόσου σε ανθρώπους και της ενημέρωσης επαγγελματιών υγείας και αρχών:

‐ Ενίσχυση της επιτήρησης των εγκεφαλιτίδων και των λοιπών ύποπτων περιστατικών: Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των επαγγελματιών υγείας σχετικά με τη λοίμωξη από τον ιό του ΔΝ και την ανάγκη διερεύνησης των ύποπτων κρουσμάτων μέσα στην περίοδο μετάδοσης. Στην ιστοσελίδα του Ε.Ο.Δ.Υ. υπάρχει ειδική θεματική ενότητα για τους επαγγελματίες υγείας. Για την περίοδο 2022, έχει σταλεί ενημερωτική επιστολή σε όλες τις Μονάδες Υγείας και τους Ιατρικούς Συλλόγους της χώρας, για την ανάγκη ενισχυμένης επιτήρηση της λοίμωξης από τον ιό ΔΝ, τον Μάιο 2022, ενώ σε περιοχές με πρόσφατη καταγραφή κρουσμάτων ενημερώνονται εκτάκτως οι τοπικές Μονάδες Υγείας για την ανάγκη διερεύνησης ύποπτων περιστατικών.

‐ Καθημερινή επικοινωνία και ανταλλαγή πληροφοριών με εργαστήρια που διενεργούν έλεγχο για τον ιό του ΔΝ, για την έγκαιρη διερεύνηση των διαγνωσθέντων κρουσμάτων.

‐ Υποστήριξη εργαστηριακής διερεύνησης ύποπτων περιστατικών/ Υποστήριξη Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Αρμποϊών και Αιμορραγικών Πυρετών (ΑΠΘ) και άλλων εξειδικευμένων εργαστηρίων.

‐ Διερεύνηση κρουσμάτων: Το Τμήμα Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του Ε.Ο.Δ.Υ. διενεργεί -εντός 24 ωρών- διερεύνηση κάθε δηλωθέντος κρούσματος λοίμωξης από ιό ΔΝ (τηλεφωνική συνέντευξη), προκειμένου να καθορισθούν ο πιθανός τόπος έκθεσης, οι

παράγοντες κινδύνου και η βαρύτητα της νόσου. Παρακολουθείται, επίσης, καθημερινά η πορεία και έκβαση των νοσηλευόμενων ασθενών.

‐ Ενημέρωση – ευαισθητοποίηση αρχών:

‐ Άμεση ενημέρωση των αρχών/ φορέων, κατά την περίοδο μετάδοσης 2022, σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, για τα διαγνωσμένα κρούσματα της τρέχουσας περιόδου 2022 (Υπουργείου Υγείας, Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας, Περιφερειών/ Διευθύνσεων Δημόσιας Υγείας, Δήμων). Οι τοπικές αρχές δημόσιας υγείας και οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης (Περιφέρειες, Δήμοι) των περιοχών όπου καταγράφονται περιστατικά της λοίμωξης ενημερώνονται (και εγγράφως) άμεσα και εκτάκτως για τα περιστατικά που εκτέθηκαν στην περιοχή ευθύνης τους και για τα ενδεικνυόμενα μέτρα απόκρισης και πρόληψης.

‐ Ευαισθητοποίηση αρχών πριν την έναρξη της περιόδου μετάδοσης 2022: Για την περίοδο 2022, ο Ε.Ο.Δ.Υ. είχε ενημερώσει (μέσω επιστολής, τον Ιανουάριο 2022) τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης για τα νοσήματα που μεταδίδονται με κουνούπια, συμπεριλαμβανομένης της λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου, με βασικές κατευθύνσεις και συστάσεις για την εκτίμηση κινδύνου, την επιτήρηση και πρόληψη της λοίμωξης. Επίσης, τον Απρίλιο 2022, είχε διαθέσει στις αντίστοιχες Περιφερειακές αρχές συγκεντρωτικό αρχείο με όλα τα κρούσματα που είχαν καταγραφεί κατά τα προηγούμενα έτη, σε επίπεδο οικισμού έκθεσης (ανά έτος), με στόχο τη στήριξη αποφάσεων εκτίμησης κινδύνου, την αυξημένη εγρήγορση και εντατικοποίηση στοχευμένων μέτρων πρόληψης.

‐ Έκδοση εβδομαδιαίας επιδημιολογικής έκθεσης με επικαιροποιημένα επιδημιολογικά δεδομένα για τη λοίμωξη από τον ιό του ΔΝ, προς ενημέρωση επαγγελματιών υγείας και κοινού.

II. Ενημέρωση – ευαισθητοποίηση κοινού: Ο Ε.Ο.Δ.Υ. έχει δημιουργήσει ενημερωτικό υλικό για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου, τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια και σχετικές παρουσιάσεις, τα οποία είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του Ε.Ο.Δ.Υ

Μέχρι τώρα έχουν καταγραφεί 19 θάνατοι σε ασθενείς με λοίμωξη από τον ιό.

Όπως επισημαίνει ο ΕΟΔΥ οι αφορά σε εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, σε άτομα ηλικίας άνω των 62 ετών.

Ένας επιπλέον θάνατος ασθενούς με διαγνωσμένη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου αποδόθηκε σε άλλα συνυπάρχοντα προβλήματα υγείας.

Η διάμεση ηλικία των ασθενών με εκδηλώσεις από το ΚΝΣ είναι τα 73 έτη (εύρος: 14 – 96 ετών).

Από την αρχή της περιόδου 2022, μέχρι τις 20/09/2022 (ώρα 13.00), έχουν διαγνωστεί συνολικά διακόσια τριάντα πέντε (235) εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα εκατόν πενήντα δύο (152) παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ, εγκεφαλίτιδα ή/και μηνιγγίτιδα ή/και οξεία χαλαρή παράλυση) και ογδόντα τρία (83) είχαν ήπιες εκδηλώσεις (π.χ. εμπύρετο νόσημα)/ δεν είχε εκδηλώσεις από το ΚΝΣ.

Τα κρούσματα λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου εμφανίζονται σε πολλές χώρες παγκοσμίως, όπως και σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, σε ετήσια βάση. Τα έτη 2010-2014 και 2017-2021 καταγράφηκαν κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε διάφορες περιοχές (και) της χώρας μας, κατά τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες, ενώ κυκλοφορία του ιού έχει καταγραφεί σε όλες τις Περιφέρειες.

Η εμφάνιση περιστατικών λοίμωξης από τον ιό, σε ετήσια -σχεδόν- βάση κατά την τελευταία δεκαετία υποδηλώνει ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει εγκατασταθεί και στη χώρα μας, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ως εκ τούτου, θεωρούνταν πιθανή και αναμενόμενη η επανεμφάνιση περιστατικών και κατά την τρέχουσα περίοδο 2022, κατά την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών, τόσο σε γνωστές όσο και -πιθανά- σε νέες περιοχές. Ο Ε.Ο.Δ.Υ. είχε ήδη ενημερώσει (τον Μάιο 2022) τους
επαγγελματίες υγείας πανελλαδικά για την ανάγκη εγρήγορσής τους για την πρώιμη διάγνωση περιστατικών.

Την περίοδο 2022, μέχρι τις 20/09/2022, έχουν καταγραφεί κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, σε οικισμούς στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης και στις Περιφερειακές Ενότητες Ημαθίας, Κιλκίς, Πέλλας, Πιερίας, Χαλκιδικής, Σερρών, Τρικάλων, Λάρισας, Καβάλας, Φθιώτιδας και Δράμας. Θεωρείται πιθανή και αναμενόμενη η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων το ερχόμενο διάστημα (και ενόψει της ευαισθητοποίησης των επαγγελματιών υγείας).

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε χώρες γειτονικές αυτής, κατά την περίοδο 2022, έως τις 14/09/2022, έχουν καταγραφεί -εκτός από τη χώρα μας- κρούσματα λοίμωξης από τον ιό ΔΝ σε: Ιταλία, Αυστρία, Σλοβακία, Ρουμανία, Γερμανία, Ουγγαρία, Κροατία και Σερβία (πηγή: ECDC, Weekly updates: 2022 West Nile virus transmission season).

Η επιδημιολογική επιτήρηση της νόσου, η έγκαιρη εφαρμογή κατάλληλων ολοκληρωμένων προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών και η λήψη μέτρων ατομικής προστασίας από τα κουνούπια αποτελούν τα πλέον ενδεδειγμένα μέτρα για τον έλεγχο της νόσου.

Στο πλαίσιο αυτό, κρίνεται αναγκαία αφενός η εγρήγορση των επαγγελματιών υγείας και αφετέρου η συνεχιζόμενη εγρήγορση των τοπικών και εθνικών αρχών.

Ο Ε.Ο.Δ.Υ. διενεργεί ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση της νόσου, διερευνά άμεσα τα περιστατικά, και βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία και συνεργασία με τις αρμόδιες εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, με στόχο την έγκαιρη εφαρμογή στοχευμένων μέτρων απόκρισης και πρόληψης.

Καθώς η επιδημιολογία του ιού καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, οι περιοχές κυκλοφορίας του ιού και οι πιθανές περιοχές καταγραφής κρουσμάτων σε κάθε περίοδο μετάδοσης δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια. Ως εκ τούτου, ο Ε.Ο.Δ.Υ. συνιστά την τήρηση ατομικών μέτρων προστασίας από τα κουνούπια, σε όλη την επικράτεια, καθόλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών.

«Καθώς η επιδημιολογία του ιού είναι σύνθετη και καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, οι περιοχές κυκλοφορίας του ιού και οι πιθανές περιοχές καταγραφής κρουσμάτων κατά την τρέχουσα περίοδο 2020 (και σε κάθε περίοδο μετάδοσης) δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια.

Ως εκ τούτου, ο ΕΟΔΥ συνιστά την τήρηση ατομικών μέτρων προστασίας από τα κουνούπια, σε όλη την επικράτεια, καθόλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών» επισημαίνεται.

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους και ζώα έχουν καταγραφεί σε διάφορες περιοχές της χώρας κατά τα έτη 2010 – 2014 και 2017 – 2019, σε όλες σχεδόν τις Περιφέρειες.  Αυτό υποδηλώνει ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει εγκατασταθεί (και) στη χώρα μας, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. 

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων «κοινών» κουνουπιών. Η βασική δεξαμενή του ιού στη φύση είναι κυρίως τα άγρια πτηνά, από όπου μολύνονται τα κουνούπια, ενώ οι άνθρωποι δεν μεταδίδουν περαιτέρω τον ιό σε άλλα κουνούπια. Η πλειονότητα των ανθρώπων που μολύνονται με τον ιό είναι ασυμπτωματικοί, περίπου 20% εμφανίζουν ήπια συμπτώματα ιογενούς συνδρομής και λιγότεροι από 1% παρουσιάζουν σοβαρότερες εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, κυρίως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, οξεία χαλαρή παράλυση. Οι πιο σοβαρές εκδηλώσεις εμφανίζονται συνήθως σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς και γενικά άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα.

Η επιδημιολογική επιτήρηση της νόσου, η έγκαιρη εφαρμογή κατάλληλων ολοκληρωμένων προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών και η λήψη μέτρων ατομικής προστασίας από τα κουνούπια αποτελούν διεθνώς τα σημαντικότερα μέτρα για την πρόληψη της νόσου.

Στο πλαίσιο αυτό, κρίνεται αναγκαία αφενός η εγρήγορση των επαγγελματιών υγείας και αφετέρου η συνεχιζόμενη εγρήγορση των τοπικών και εθνικών αρχών.

Το ένα διαγνώσθηκε στην Περιφερειακή Ενότητα Ξάνθης (δήμος Τοπείρου) και το άλλο στην Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας (δήμος Καρδίτσας).      

Κρούσματα της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου εμφανίζονται σε πολλές χώρες παγκοσμίως, όπως και σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, σε ετήσια βάση. Από το 2010 και μετά, εμφανίζονται κρούσματα σχεδόν κάθε χρόνο και στην Ελλάδα, σε διάφορες περιοχές, κατά τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες. Ως εκ τούτου, θεωρούνταν «πιθανή και αναμενόμενη η επανεμφάνιση περιστατικών και κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης», αναφέρει ο ΕΟΔΥ. Τον Μάιο 2020, ο Οργανισμός ενημέρωσε τους επαγγελματίες υγείας πανελλαδικά για την ανάγκη εγρήγορσής τους για την πρώιμη διάγνωση περιστατικών. Καθώς η επιδημιολογία του ιού καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, οι περιοχές που θα κυκλοφορήσει ο ιός δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια.

Για το λόγο αυτό o ΕΟΔΥ συνιστά να τηρούνται τα ατομικά μέτρα προστασίας από τα κουνούπια (https://eody.gov.gr/disease/koynoypia/), σε όλη την επικράτεια, καθ’ όλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών:

• Χρησιμοποιείτε εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά σώματος και περιβάλλοντος (σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης), σήτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά/ ανεμιστήρες, κατάλληλα (μακριά) ρούχα.
• Μην αφήνετε στάσιμα νερά πουθενά (έτσι, βοηθάτε ουσιαστικά τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης στην καταπολέμηση των κουνουπιών).      
• Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα πρέπει να παίρνουν τα μέτρα τους με ιδιαίτερη συνέπεια.      

Υπενθυμίζουμε ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως με το τσίμπημα μολυσμένων «κοινών» κουνουπιών, τα οποία μολύνονται από μολυσμένα πτηνά (ορισμένα είδη κυρίως άγριων πτηνών). Οι άνθρωποι που έχουν μολυνθεί θεωρείται ότι δε μεταδίδουν περαιτέρω τον ιό σε άλλα κουνούπια.
Αξίζει να σημειωθεί πως η πλειονότητα των ατόμων που μολύνονται από τον ιό δεν αρρωσταίνουν καθόλου ή παρουσιάζουν μόνο ήπια νόσο, ενώ πολύ λίγα άτομα (< 1% όσων μολύνονται) εμφανίζουν σοβαρή νόσο που προσβάλλει το νευρικό σύστημα (κυρίως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα). Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (άνω των 50 ετών) κινδυνεύουν περισσότερο να αρρωστήσουν σοβαρά, καθώς και άτομα με ανοσοκαταστολή και χρόνια υποκείμενα νοσήματα.
«Με στόχο την έγκαιρη εφαρμογή στοχευμένων μέτρων απόκρισης και πρόληψης, ο ΕΟΔΥ -σε κάθε περίοδο μετάδοσης- διενεργεί ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση της νόσου, διερευνά άμεσα τα περιστατικά και βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία και συνεργασία με τις αρμόδιες εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές» καταλήγει ο ΕΟΔΥ.

Περισσότερες πληροφορίες για τον ιό του Δυτικού Νείλου και τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του ΕΟΔΥ, https://eody.gov.gr/disease/ios-toy-dytikoy-neiloy/