Σεραφείμ Κοτρώτσος

Η Ουκρανία θα απωλέσει εδάφη της, η Ρωσία θα αποκτήσει περιοχές που αποτελούν “προϊόν” μιας στρατιωτικής απέμβασης.

Τα σημεία της, όπως αποκαλύπτονται στα δυτικά μέσα ενημέρωσης, είναι εντυπωσιακά ως προς το τι κερδίζει η Ρωσία:

– “De jure” αναγνώριση από τις ΗΠΑ του ρωσικού ελέγχου στην Κριμαία.
– “De facto αναγνώριση” της ρωσικής κατοχής σχεδόν ολόκληρης της περιφέρειας Λουχάνσκ και των κατεχόμενων τμημάτων του Ντονέτσκ, της Χερσώνας και της Ζαπορίζια.
– Υπόσχεση ότι η Ουκρανία δεν θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Το κείμενο σημειώνει ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
– Άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από το 2014.
– Ενισχυμένη οικονομική συνεργασία με τις ΗΠΑ, ιδίως στον ενεργειακό και βιομηχανικό τομέα.

Τι παίρνει η Ουκρανία:

– “Μια ισχυρή εγγύηση ασφαλείας” που περιλαμβάνει μια ad hoc ομάδα ευρωπαϊκών χωρών και ενδεχομένως και ομοϊδεατών μη ευρωπαϊκών χωρών. Το έγγραφο είναι ασαφές ως προς το πώς θα λειτουργήσει αυτή η ειρηνευτική επιχείρηση και δεν αναφέρει καμία συμμετοχή των ΗΠΑ.
– Την επιστροφή του μικρού τμήματος της περιφέρειας του Χάρκοβο που έχει καταλάβει η Ρωσία.
– Την ανεμπόδιστη διέλευση του ποταμού Δνείπερου, ο οποίος διέρχεται κατά μήκος της γραμμής του μετώπου σε τμήματα της νότιας Ουκρανίας.
– Αποζημιώσεις και βοήθεια για την ανοικοδόμηση, αν και το έγγραφο δεν αναφέρει από πού θα προέλθει η χρηματοδότηση.

Και, τέλος, οι ΗΠΑ επιβάλλουν τον έλεγχό τους στον ορυκτό πλούτο της Ουκρανίας, τις σπάνιες γαίες, δηλαδή, τόσο πολύτιμες για την αμερικανική τεχνολογία και τα αμυντικά της συστήματα.

Ποιά είναι η πραγματικότητα πίσω απ΄ όλα αυτά που έχουν στοιχίσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπινες ζωές; Ο αναθεωρητισμός του Τραμπ “νίβει” τον αναθεωρητισμό του Πούτιν για να αντιμετωπίσει τον βασικό αντίπαλο των ΗΠΑ, την Κίνα. Η τελευταία, όπως αναφέρουν δυτικοί αναλυτές (και επισημαίνει ως κίνδυνο ο Ζελένσκι στην προσπάθειά του να βελτιώσει κάποια σημεία της συμφωνίας), είναι σφόδρα πιθανό να απαντήσει εκδηλώνοντας τον δικό της αναθεωρητισμό με μία στρατιωτική επέμβαση στην Ταϊβάν! Ποιός, πραγματικά, θα της αντισταθεί όταν έχει προηγηθεί το υπόδειγμα αναθεωρητισμού της Ουκρανίας;

Αμήχανη, ασθμαίνουσα και ανόητη, εν τέλει, η Ευρώπη απλώς παρακολουθεί τις εξελίξεις. Φάνηκε, άλλωστε, από το ναυάγιο της (δήθεν) “συμμαχίας των προθύμων” με την ακύρωση της διάσκεψης του Λονδίνου. Επί τρία χρόνια στέκεται, όπως λέει, στη “σωστή πλευρά της Ιστορίας”, τώρα, όμως, βλέπει την Ιστορία να αλλάζει πλευρά.

Για την Ελλάδα, η εξέλιξη μπορεί να αποδειχτεί ακόμα δυσμενέστερη. Θα επικροτήσει, ίσως, το τέλος ενός πολέμου, ανεχόμενη –δεν μπορεί να κάνει αλλιώς– την επιβράβευση των ΗΠΑ στον αναθεωρητισμό του Πούτιν. Εμμέσως θα επικυρώσει το αποτέλεσμα μιας εισβολής και παραβίασης συνόρων.

Πώς η Ουάσιγκτον, ή η Μόσχα (που το έκανε παλαιότερα) θα υποστηρίξει στο μέλλον τις εθνικές θέσεις απέναντι στον αναθεωρητισμό του Ερντογάν και τα τετελεσμένα που επιχειρεί να δημιουργήσει με την διχοτόμηση στην Κύπρο; Κι εκείνη η εισβολή τείνει να χαθεί στους στροβιλισμούς της Ιστορίας…

Ανδρέας Μαραθιάς

Σύμφωνα με το άρθρο 84 παράγραφος 2 του Συντάγματος “H Βουλή μπορεί με απόφασή της να αποσύρει την εμπιστοσύνη της από την Kυβέρνηση ή από μέλος της. Πρόταση δυσπιστίας μπορεί να υποβληθεί μόνο μετά την πάροδο εξαμήνου αφότου η Βουλή απέρριψε πρόταση δυσπιστίας. H πρόταση δυσπιστίας πρέπει να είναι υπογεγραμμένη από το ένα έκτο τουλάχιστον των βουλευτών και να περιλαμβάνει σαφώς τα θέματα για τα οποία θα διεξαχθεί η συζήτηση.”. Επίσης στο συγκεκριμένο άρθρο αναφέρεται ότι “Kατ’  εξαίρεση μπορεί να υποβληθεί πρόταση δυσπιστίας και πριν από την πάροδο εξαμήνου, αν είναι υπογεγραμμένη από την πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών.” 

Και με βάση το άρθρο 142 του Κανονισμού της Βουλής:

1. H Βουλή μπoρεί με απόφασή της να αποσύρει την εμπιστοσύνη της από την Kυβέρνηση ή από μέλος της ύστερα από πρόταση δυσπιστίας. H πρόταση δυσπιστίας 149 πρέπει να είναι υπογεγραμμένη από το ένα έκτο (1/6) τουλάχιστον των Βουλευτών και να περιλαμβάνει σαφώς τα θέματα για τα οποία θα διεξαχθεί η συζήτηση.

2. H πρόταση δυσπιστίας υπoβάλλεται στον Πρόεδρο σε δημόσια συνεδρίαση της Βουλής.

3. Aν διαπιστωθεί ότι η πρόταση υπογράφεται από τον ελάχιστο απαιτούμενο αριθμό Βουλευτών, η Βουλή διακόπτει τις εργασίες της για δύο ημέρες, εκτός αν η Kυβέρνηση ζητήσει να αρχίσει αμέσως η συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας.

4. Με την επιφύλαξη της ευχέρειας που παρέχει η προηγούμενη παράγραφος στην Kυβέρνηση, η συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας αρχίζει δύο ημέρες μετά την υποβολή της και τελειώνει τo αργότερο τη δωδεκάτη νυκτερινή της τρίτης ημέρας από την έναρξή της με ονομαστική ψηφοφορία, που διεξάγεται σύμφωνα με την παράγραφο 3 του προηγούμενου άρθρου.

5. H συζήτηση αρχίζει με την ομιλία δύο Βουλευτών από εκείνους που υπογράφουν την πρόταση δυσπιστίας και ορίζονται με ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 91 παρ. 5. H εγγραφή των άλλων ομιλητών γίνεται έως το τέλος της ομιλίας των δύο Βουλευτών του προηγούμενου εδαφίου. Kατά τα λοιπά η συζήτηση και η ψηφοφορία διεξάγονται σύμφωνα με τις παραγράφους 3 έως 5 του προηγούμενου άρθρου.

6. Πρόταση δυσπιστίας δεν μπoρεί να υποβληθεί πριν περάσει εξάμηνο από την απόρριψη προηγούμενης όμoιας πρότασης, εκτός αν υπογράφεται από την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των Βουλευτών.

7. Πρόταση δυσπιστίας γίνεται δεκτή μόνο αν εγκριθεί από την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των Βουλευτών.  

Είναι προφανές ότι σε περίπτωση που η πρόταση γίνει δεκτή τότε η κυβέρνηση χάνει τη “δεδηλωμένη” και πρέπει να παραιτηθεί, όπως και εάν γίνει δεκτή πρόταση δυσπιστίας κατά ενός υπουργού. Να σημειωθεί στην πρόταση για παροχή ψήφου εμπιστοσύνης την οποία ζητάει η κυβέρνηση από τη Βουλή χρειάζεται να έχει εγκριθεί από την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών, που δεν μπορεί να είναι μικρότερη των δύο πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών.

Με αφορμή την επικείμενη πρόταση δυσπιστίας με πρωτοβουλία ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ για τις εξελίξεις στο μέτωπο των Τεμπών, η οποία αναμένεται να κατατεθεί την Τετάρτη 5/3 σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου του κόμματος Νίκου Ανδρουλάκη, στα χρόνια της μεταπολίτευσης έχουν κατατεθεί 15+1 προτάσεις. Και συγκεκριμένα: 

– Η πρώτη φορά που η αντιπολίτευση κατέθεσε πρόταση δυσπιστίας ήταν  στις αρχές Ιουνίου του 1988, με τον ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση και  πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου. Τότε έξι μήνες μετά τη συνάντηση που είχε ο πρώην πρωθυπουργός με τον τούρκο ομόλογό του Τουργκούτ Οζάλ στο Νταβός σε μία  μια προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων των δύο χωρών, ο τότε πρόεδρος  της Νέας Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Μητσοτάκης κατέθεσε πρόταση δυσπιστίας,  με αιχμή το σύνολο της κυβερνητικής πολιτικής. Η συζήτηση επικεντρώθηκε κυρίως στην εξωτερική πολιτική, και τότε ήταν  που ο Ανδρέας Παπανδρέου αναγκάστηκε να πει το περίφημο πλέον “mea culpa”,  αναγνωρίζοντας ότι ήταν λάθος του που για χάρη της εξομάλυνσης των  σχέσεων με την Τουρκία έβαλε “στο ράφι” το Κυπριακό, όπως τον κατηγορούσε ο πρόεδρος της ΝΔ και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Η πρόταση της ΝΔ απορρίφθηκε αφού  157 βουλευτές ψήφισαν κατά και υπέρ 123, ενώ ΚΚΕ και ΕΑΡ απουσίαζαν.

– Σχεδόν ένα χρόνο αργότερα, το Μάρτιο του 1989, με αφορμή το σκάνδαλο Κοσκωτά, η ΚΟ της ΝΔ με επικεφαλής τον Κ. Μητσοτάκη καταθέτει εκ νέου πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ. Η Ολομέλεια απέρριψε την πρόταση με ψήφους 155 κατά και  123 υπέρ, ωστόσο η κυβέρνηση του Α. Παπανδρέου βγήκε λαβωμένη, αφού κατά την ψηφοφορία δεν έδωσαν ψήφο εμπιστοσύνης τρεις βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και συγκεκριμένα ο Αντώνης Τρίτσης, ο Γεώργιος – Αλέξανδρος Μαγκάκης και η  Ρούλα Κακλαμανάκη με αποτέλεσμα να διαγραφούν από την ΚΟ. Απείχε επίσης και ο συνεργαζόμενος με το ΠΑΣΟΚ ιστορικός πολιτικός της  Ένωσης Κέντρου Γεώργιος Μαύρος, ο οποίος με επιστολή του είχε  στηλιτεύσει την στάση του πρωθυπουργού στην υπόθεση.

– Το 1993 το θέμα τη ονομασίας των Σκοπίων (ή Βόρεια Μακεδονία όπως ονομάζεται σήμερα) αποτελούσε πεδίο σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης και η ΚΟ του ΠΑΣΟΚ με επικεφαλής τον Ανδρέα Παπανδρέου  καταθέτει πρόταση δυσπιστίας  για την κυβέρνηση της ΝΔ με πρωθυπουργό τον Κων. Μητσοτάκης. Η πρόταση απορρίφθηκε με 152 ψήφους κατά και 145 υπέρ, ενώ  εντύπωση είχε προκαλέσει η στάση του πρώην πρωθυπουργού και ιστορικού στελέχους της ΝΔ, Γιώργου Ράλλη, ο οποίος πριν από την ψηφοφορία  ανακοίνωσε την παραίτησή του από τη βουλευτική έδρα κατηγορώντας την  κυβέρνηση για ατυχείς χειρισμούς στην υπόθεση των Σκοπίων και το ΠΑΣΟΚ  για την αδιαλλαξία που επιδείκνυε.

– Το Ιανουάριο του 1996,  ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου νοσηλευόταν από το Νοέμβριο του 1995 στο  Ωνάσειο Νοσοκομείο με σοβαρά καρδιολογικά προβλήματα. Λόγω του κενού εξουσίας κατά τη ΝΔ, που ήταν αξιωματική αντιπολίτευση ο πρόεδρος της Μιλτιάδης Έβερτ κατέθεσε πρόταση  μομφής επικαλούμενος συνταγματικό κενό στη διακυβέρνηση του τόπου. Το αποτέλεσμα ήταν 168 “όχι”, 118 “ναι” (107 ΝΔ, 11 Πολιτική Άνοιξη) και  10 λευκά, από τον ΣΥΝ και τον ανεξάρτητο Μιχάλη Παπακωνσταντίνου. Ωστόσο  λίγες ημέρες αργότερα μετά ο Ανδρέας Παπανδρέο υπέγραψε  την παραίτησή του και ο Κώστας Σημίτης μετά από εκλογές της ΚΟ του ΠΑΣΟΚ στις 18/1 εκλέχθηκε νέος πρωθυπουργός.

– Τρία χρονιά μετά, τον Ιανουάριο του 1999, ο τότε αρχηγός της αξιωματικής  αντιπολίτευσης και πρόεδρος της ΝΔ Κώστας Καραμανλής κατέθεσε πρόταση δυσπιστίας κατά του  υπουργού Παιδείας Γεράσιμου Αρσένη  (και όχι κατά της κυβέρνησης), με αντικείμενο την  εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, η οποία και απορρίφθηκε με ψήφους 163 κατά  και 127 υπέρ.

– Τον Ιανουάριο επίσης του 2001 και στον απόηχο της “φούσκας” του Χρηματιστηρίου, η ΚΟ της ΝΔ με επικεφαλής τον Κώστας Καραμανλή κατέθεσε ακόμη μία πρόταση μομφής κατά  υπουργού κα συγκεκριμένα για τον τότε επονομαζόμενο “τσάρος” της Οικονομίας Γιάννος Παπαντωνίου. Παρά το σφυροκόπημα σύσσωμης της αντιπολίτευσης ο υπουργός Εθνικής Οικονομίαε και η κυβέρνηση δεν επλήγησαν αφού η πρόταση  εναντίον του καταψηφίστηκε με 163 “όχι” και 127 “ναι”.

– Στις αρχές και πάλι Ιανουαρίου του 2005 η ΚΟ του ΠΑΣΟΚ με επικεφαλής τον πρόεδρο της Γιώργο Παπανδρέου κατέθεσε πρόταση δυσπιστίας για τον τότε υπουργό Οικονομίας Γιώργο Αλογοσκούφη με τον πρωθυπουργό Κώστα  Καραμανλή να τη μετατρέπει σε ψήφο εμπιστοσύνης, την οποία και έλαβε άνετα με τις ψήφους της ΚΟ της ΝΔ και προκαλώντας αναταραχή στη ΚΟ του ΠΑΣΟΚ που αιφνιδιάστηκε από τη κίνηση του Γ. Παπανδρέου.

– Τον  Φεβρουάριο του 2007 και ενώ η δημόσια συζήτηση έχει φουντώσει για την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος για τα Πανεπιστήμια, το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε εκ νέου πρόταση δυσπιστίας με αφορμή τις αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ζητώντας μάλιστα πρόωρες εκλογές. Η Ολομέλεια απέρριψε την πρόταση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης με 164 ψήφους κατά και 122 υπέρ.

– Στα τέλη Μαρτίου του 2008 ο Γιώργος Παπανδρέου επανήλθε για τρίτη φορά, με αφορμή το ασφαλιστικό νομοσχέδιο που προωθούσε η τότε υπουργός Εργασίας Φάνη-Πάλλη Πετραλιά, η οποία μπορεί να απορρίφθηκε, αφού 152 ψήφισαν “όχι”, έναντι 138 που ψήφισαν “ναι”, ωστόσο ανέβαλε τελικά τη κατάθεση και συζήτηση του νομοσχεδίου.  

– Στις 7 Νοεμβρίου 2013 με αφορμή την “αυταρχική αστυνομική επέμβαση στην ΕΡΤ” ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ   και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης  Αλέξης Τσίπρας υπέβαλε πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης Σαμαρά – Βενιζέλου για “για τις διαρκείς παραβιάσεις της δημοκρατικής νομιμότητας” και την “βάρβαρη οικονομική πολιτική” της κυβέρνησης. H πρόταση απορρίφθηκε με 124 ψήφους “υπέρ” (ΣΥΡΙΖΑ, Χρυσή Αυγή, ΑΝΕΛ, ΚΚΕ) και 153 “κατά” (Ν.Δ, ΠΑΣΟΚ), ενώ 17 βουλευτές δήλωσαν “παρών (ΔΗΜΑΡ, Ανεξάρτητοι). Να σημειωθεί ότι η βουλευτής Πέλλας του ΠΑΣΟΚ Θεοδώρα Τζάκρη υπερψήφισε την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ και διαγράφηκε από την κοινοβουλευτική ομάδα του Κινήματος και ακολούθως εντάχθηκε στον ΣΥΡΙΖΑ.

– Στις 14 Ιουνίου 2018 ο πρόεδρος της ΝΔ Κυριάκος Μητσοτάκης κατέθεσε πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ με αφορμή τις εξελίξεις που αφορούσαν την ονομασία της ΠΓΔΜ. Η συζήτηση ξεκίνησε αμέσως μετά την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας για τα προαπαιτούμενα της 4ης αξιολόγησης του τρίτου μνημονίου. Η πρόταση δυσπιστίας της ΝΔ απορρίφθηκε με 153 “όχι”  και 127 “ναι” της αντιπολίτευσης επί 280 παρόντων βουλευτών, διότι το ΚΚΕ απείχε από την συζήτηση και την ψηφοφορία. Να σημειωθεί ο βουλευτής των ΑΝΕΛ Δημήτρης Καμμένος  υπερψήφισε την πρόταση δυσπιστίας και διαγράφηκε από την ΚΟ των Ανεξάρτητων Ελλήνων.

– Στις 8  Μαΐου 2019 η ΚΟ της ΝΔ υπέβαλε πρόταση δυσπιστίας κατά του τότε αναπληρωτή υπουργού Υγείας Παύλου Πολάκη εξαιτίας των αναρτήσεων που είχε κάνει για τον τότε υποψήφιο ευρωβουλευτή Στέλιο Κυμπουρόπουλο. Ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Κυριάκος Μητσοτάκης καταθέτοντας την πρόταση δυσπιστίας χαρακτήρισε τις αναρτήσεις Πολάκη “χυδαία επίθεση ενός υπουργού της κυβέρνησης κατά ενός αγωνιστή της ζωής”. Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας μετέτρεψε την πρόταση δυσπιστίας σε ψήφο εμπιστοσύνης προς την κυβέρνησή του και την κέρδισε με ψήφους 153 “ναι” έναντι 136 “όχι”.

– Στις 23 Οκτωβρίου 2020, ο ΣΥΡΙΖΑ ως αξιωματική αντιπολίτευση υπέβαλε πρόταση δυσπιστίας κατά τότε υπουργού Οικονομικών Χρήστου Σταϊκούρα με αφορμή τον πτωχευτικό κώδικα. Η πρόταση δυσπιστίας απορρίφθηκε. Συγκεκριμένα επί 291 ψηφισάντων η πρόταση καταψηφίστηκε από την κυβερνητική πλειοψηφία και υπερψηφίστηκε από 133 βουλευτές (ΣΥΡΙΖΑ , ΚΙΝΑΛ, ΚΚΕ και Ελληνική Λύση), ενώ είχαν οι 9 βουλευτές του ΜέΡΑ 25.

– Στις 28 Ιανουαρίου 2022 ο πρόεδρος και η ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ καταθέτουν πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης Μητσοτάκη με αφορμή την διαχείριση της κακοκαιρίας “Ελπίς”, την διαχείριση της πανδημίας Covid-19,  και για το κύμα ακρίβειας στην αγορά. Η πρόταση δυσπιστίας του ΣΥΡΙΖΑ απορρίφθηκε με ψήφους 156 κατά, 142 υπέρ και 1 παρών του ανεξάρτητου βουλευτή Κωνσταντίνου Μπογδάνου. Από την ψηφοφορία απουσίαζε η βουλευτής της ΝΔ Μαριέττα Γιαννάκου λόγω έκτακτης εισαγωγής της στο Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας.

– Στις 26 Μαρτίου 2024 οι ΚΟ του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, της Νέα Αριστεράς και  της Πλεύση Ελευθερίας, κατέθεσαν πρόταση δυσπιστίας για το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη καταγέλλοντας τη κυβέρνηση για “μεθοδεμένη προσπάθεια συγκάλυψης” από την κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη. Μετά από ονομαστική ψηφοφορία, και επί 300 ψηφισάντων, 159 βουλευτές (158 της ΝΔ και ο ανεξάρτητος προερχόμενος από τους “Σπαρτιάτες” Χ. Κατσιβαρδάς) καταψήφισαν την πρόταση δυσπιστίας ενώ οι 141 βουλευτές της αντιπολίτευσης τάχθηκαν υπέρ.

Να σημειωθεί ότι στις 30 Μαρτίου 2014 κατά τη διάρκεια της συζήτησης του πολυνομοσχεδίου για το κοινωνικό μέρισμα και την εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ ο ΣΥΡΙΖΑ υπέβαλε πρόταση δυσπιστίας κατά του υπουργού Οικονομικών Γιάννη Στουρνάρα. Η πρόταση δυσπιστίας απορρίφθηκε ως αντισυνταγματική από τον τότε πρόεδρο της Βουλής, Ευάγγελο Μεϊμαράκη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο ΣΥΡΙΖΑ να καταθέσει πρόταση μομφής κατά του Προέδρου της Βουλής. Η πρόταση απορρίφθηκε με ψήφους 165 κατά έναντι 76 υπέρ από την Ολομέλεια της Βουλής.

Και μετά ήρθε ο… Ντόναλντ Τραμπ. Υποσχόμενος ότι ως νέος Χουντίνι της γεωστρατηγικής θα επιβάλλει ειρήνη σε όλα τα πολεμικά μέτωπα. Μόνο που ο νέος αμερικανός πρόεδρος έχει διαφορετική αντίληψη για το τι είναι πιά “η σωστή πλευρά της ιστορίας”. Κάποιος μετακινεί τα… σύνορα, και γνωρίζουμε καλά ποιός είναι. Η πιό κραυγαλέα και πιό επικίνδυνη εκδοχή της είναι, αναμφίβολα, η διακήρυξή του για αμερικανικό εποικισμό της Γάζας, σχέδιο που υποδέχτηκε μετ΄ επαίνων ο Ισραηλινός πρωθυπουργός.

Το “όραμα” του Τραμπ προβλέπει μία Γάζα …Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής (κατ΄ άλλους Μαρ-α-Λάγκο- το θέρετρο της Φλόριδας όπου διατηρεί την έπαυλή του). Το σχέδιο, παρότι ακόμα δεν περιγράφεται με λεπτομέρειες, πιθανότατα προβλέπει την παράδοσή της σε θηριώδη αμερικανικά κατασκευαστικά συμφέροντα που θα την μετατρέψουν σε… Ντουμπάϊ. Όσο για τους Παλαιστίνιους, ας εξοστρακιστούν στην Αίγυπτο και την Ιορδανία. Η δέσμευση της παγκόσμιας κοινότητας για ίδρυση Παλαιστινιακού κράτους μετακινείται σταδιακά στην …λάθος πλευρά της Ιστορίας.

Η παγκόσμια κοινότητα έμεινε άφωνη για το σχέδιο Τραμπ. Η αφωνία, εφόσον συνεχιστεί, κυρίως από την Ε.Ε, θα γίνει ακόμα πιό επικίνδυνη από τις μεγαλοστομίες του αμερικανού προέδρου. Μεγαλοστομίες; Εάν κρίνει κανείς από την επιμονή στις απειλές κατά του Παναμά, της Δανίας για την Γροιλανδία, και του Καναδά, αλλά και από το πρώτο τεστ επιβολής δασμών, ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί, τελικά, και να εννοεί όσα λέει.

Αναθεωρητισμός

Ακόμα, όμως, και να μην τα εννοεί ακριβώς έτσι, διαμορφώνεται κάτι ακόμα πιό επικίνδυνο και αποσταθεροποιητικό σε παγκόσμια κλίμακα: ένας νέος φαραωνικός και ασταμάτητος ανεθεωρητισμός, για τον οποίο προέχουν τα συμφέροντα των ΗΠΑ (σε αυτά περιλαμβάνονται και αυτά των δισεκατομμυριούχων φίλων του) και οι διεθνείς συνθήκες και το Διεθνές Δίκαιο δεν έχουν καν την αξία του προγαμιαίου συμβολαίου του με την Μελάνια.

Αίφνης, η “σωστή πλευρά της Ιστορίας” δημιουργεί για την Ευρώπη το δίλημμα εάν αυτή ταυτίζεται με εκείνη την πλευρά στην οποία βρίσκεται ο Ντόναλντ Τραμπ. Διότι αυτός ο αναθεωρητισμός, με ισχυρές δόσεις υποστήριξης σε ακροδεξιές και αναθεωρητικές δυνάμεις στη Γηραιά Ήπειρο, προσφέρει πολιτική καύσιμη ύλη για μια φωτιά τεραστίων διαστάσεων.

Το ζήτημα μας αφορά άμεσα. Διότι το μείζον πρόβλημα, εδώ και δεκαετίες, για την εξωτερική μας πολιτική, έχει να κάνει με έναν προκλητικό γείτονα που παράγει αναθεωρητισμό στην ευρύτερη γεωπολιτική μας ζώνη, αλλά και εναντίον μας.

Ο Ταγίπ Ερντογάν δρα ως πρόδρομος του αναθεωρητισμού του Τραμπ, επί της ουσίας τον εφηύρε πριν από τον αμερικανό πρόεδρο και το νεοοθωμανικό εγχειρίδιο της “Γαλάζιας πατρίδας” τον υπηρετεί.

Έχει αντιληφθεί η κυβέρνηση και οι πολιτικές δυνάμεις ότι η “σωστή πλευρά της Ιστορίας” έχει μετακινηθεί –όπως οι τεκτονικές πλάκες στο ρήγμα της Αμοργού– προς το δόγμα του γεωπολιτικού αναθεωρητισμού του Τραμπ και νομιμοποιεί τα μικρότερα αλλά εξίσου επικίνδυνα αναθεωρητικά σχέδια του Ερντογάν και άλλων;

Το επεισόδιο με την αναμενόμενη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο (μαζί και η διάσκεψη του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας- Τουρκίας), είναι ενδεικτικό. Ο Υπ.Εξ της Τουρκίας Χακάν Φιντάν ανακοίνωσε ότι η συνάντηση θα γίνει τον Απρίλιο, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε ευγενικά πως δεν έχει οριστικοποιηθεί η ημερομηνία. Ο Χακάν Φιντάν, συνόδευσε, όμως, την μονομερή ανακοίνωσή του με ένα σχόλιο που δεν πρέπει να διαλανθάνει της προσοχής μας:

«Είναι σημαντικό η επίλυση των προβλημάτων της Ελλάδας και της Τουρκίας να γίνεται με διάλογο. Διότι υπάρχουν διαφορές, και διαφωνίες και συζητήσιμα ζητήματα και αυτά πρέπει να επιλυθούν με διάλογο. Όταν το κάνουμε αυτό πρέπει να αποφεύγουμε τις προκλητικές δράσεις και δηλώσεις. Αλλά κάποιες φορές βλέπουμε πως στην Ελλάδα, για κάποιους πολιτικούς, η εναντίωση στην Τουρκία είναι ένα σημείο πολιτικού κέρδους. Αν αντιμετωπίζεις μια κρίση, ή αν θέλεις να προβληθείς, βγάζεις ‘’μια κάρτα Τουρκίας’’».

Οι αιχμές του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών αφορούν, όπως φαίνεται, τον υπουργό Άμυνας Νίκο Δένδια που, κατά την Άγκυρα, διατυπώνει κριτική στον τουρκικό αναθεωρητισμό και ανακοινώνει προγράμματα ενίσχυσης των ενόπλων δυνάμεων- προφανώς, σε συνεννόηση με τον πρωθυπουργό. Ο Φιντάν, βεβαίως, συνεχίζει να μιλά για “διαφορές και διαφωνίες”- ο συνήθης …πληθυντικός των Τούρκων απέναντι στο ένα και μοναδικό ζήτημα (υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ) που παγίως αναγνωρίζει η Ελλάδα.

Ο Ερντογάν υποδέχτηκε στην τουρκική πρωτεύουσα τον ηγέτη του νέου καθεστώτος στη Δαμασκό, Αλ Τζολάνι, έχει τον πρώτο λόγο στην ανοικοδόμηση της Συρίας, και βρίσκει σιγά σιγά διαύλους επικοινωνίας με τις ΗΠΑ, παρά τον σκληρό ανταγωνισμό του με το Νετανιάχου. Σε κάθε περίπτωση, διαμορφώνεται ένα ευνοϊκό μομέντουμ για τον Τούρκο πρόεδρο, κι αυτό μπορεί να τον καταστήσει ακόμα πιό απρόβλεπτο.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Διασταλτικά θα μπορούσε να πει κανείς πως ο εμπρηστικός λόγος του, το πρώτο εξάμηνο του 2015, δημιούργησε σε κάποιο βαθμό τις συνθήκες για το περιπετειώδες και επώδυνο καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς που κατέληξε στα capital controls ( ο ίδιος θεωρεί πως αποτέλεσαν τον ύστατο εκβιασμό του Μάριο Ντράγκι), το δημοψήφισμα, την υπογραφή του τρίτου μνημονίου, την διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και την εκλογική νίκη του Αλέξη Τσίπρα, τον Σεπτέμβριο. Και υπό την έννοια αυτή είχε προσφέρει στον πανίσχυρο τότε Γερμανό υπουργό Οικονομικών όλα τα πειστήρια που χρειαζόταν για να απειλήσει ευθέως με Grexit, κάτι που προκάλεσε την κινητοποίηση του Ομπάμα, του Γιουνκέρ και άλλων για να αποφευχθεί το μοιραίο. Αποδείχθηκε, δηλαδή, ότι ο Γιάνης Βαρουφάκης χρησιμοποιήθηκε ως “εργαλείο” για τον “λύκο” του Βερολίνου.

Οκτώ χρόνια μετά ο “εμπρηστής” επιστρέφει. Η “Δήμητρα” δεν είναι μόνο μία ακόμα εκδοχή των Θεωρίας των Παιγνίων που συχνά επικαλείται. Ούτε κάποιο βατό και αναγκαίο σχέδιο που, όπως ο ίδιος λέει, κάθε σοβαρή χώρα και κεντρική τράπεζα (της) πρέπει να διαθέτει, ιδιαίτερα σε εποχές που τράπεζες-κολοσσοί καταρρέουν στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη. Διότι, αυτό που δεν λέει, είναι πως οι σοβαρές αυτές χώρες που πιθανώς διαθέτουν τέτοια σχέδια κρίσης δεν έχουν κυβερνήσεις και κόμματα που τα περιφέρουν σε δημόσια θέα, τα αναλύουν στα τηλεοπτικά πάνελ, και τα επιδεικνύουν ως παράσημα και απειλές ρήξης.

Ο Γιάνης Βαρουφάκης δεν εκμαιεύει τα εύσημα αυτού του εμπνευσμένου σχεδίου. Οι ευφυείς επιστήμονες συνήθως επιζητούν (πρώτα) την αποδοχή των εμπνεύσεών τους από την κοινότητά τους. Τα δημοσιεύουν σε επιστημονικά περιοδικά και τα παρουσιάζουν σε συνέδρια. Ο επικεφαλής του Μερα25 προτιμά τις τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Άλλος είναι ο λόγος από τον οποίο εκπορεύεται η “ανάγκη” του, και είναι γνωστός. Με την αδιευκρίνιστη ζώνη στιο 15%, λίγες εβδομάδες πριν τις εκλογές, και την αντισυστημική ψήφο εντός και εκτός αυτής να έχει αποκτήσει διαστάσεις …Γέτι (χιονάνθρωπος των Ιμαλαϊων), ο Γιάνης Βαρουφάκης ανακάλυψε έναν δίαυλο επικοινωνίας με την περιρρέουσα οργή και την αμφισβήτηση του “συστήματος” για τον προσπορισμό ψήφων. Το κόμμα του που μέχρι πριν λίγο καιρό αγκομαχούσε στο τεντωμένο σχοινί του 3% -έμπαινε και δεν έμπαινε στη Βουλή-, τώρα καταγράφει ποσοστά που μπορεί να φτάσουν στις κάλπες το 5%- κάποιοι δημοσκόποι υποστηρίζουν πως μπορεί να είναι και περισσότερο.

Και ως γνήσιος εμπρηστής, μάλλον δυσκολεύεται να αντιληφθεί πως η φωτιά που βάζει μπορεί να κάψει και χρήσιμες υποδομές γύρω από τον “στόχο” του.

Κάποιοι αφελείς της μιας πλευράς είχαν πιστέψει πως ο Γιάνης Βαρουφάκης θα μπορούσε να είναι ένα δυνητικός εταίρος σε μία (προοδευτική) κυβέρνηση συνεργασίας ΣΥΡΙΖΑ-ΠΑΣΟΚ. Πρακτικά κάτι τέτοιο δεν ήταν ποτέ εφικτό, ούτε με την εκδοχή της συμμετοχής, ούτε με την άλλη της ανοχής.

Και αυτό δεν οφείλεται μόνο στην εξ αρχής άρνηση του Νίκου Ανδρουλάκη σε κάτι τέτοιο. Ούτε ο Αλέξης Τσίπρας το θεωρούσε εφικτό. Πρώτον, γιατί δίπλα στον Γιάνη Βαρουφάκη στέκονται πλέον οι αποχωρήσαντες από τον ΣΥΡΙΖΑ, τον Αύγουστο του ’15. Είναι τέτοια η αποστροφή τους για τον νέο ΣΥΡΙΖΑ και τόσο βαθύ το χάσμα τους με τον Αλέξη Τσίπρα που δεν θα προσχωρούσαν στην συνεργασία με το Μερα25 για να επιστρέψουν στις παρυφές της Κουμουνδούρου. Δεύτερον, επειδή (κι αυτό έχει υποτιμηθεί) υπάρχουν πάρα πολλοί στον ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ που θα έφευγαν από την πίσω πόρτα την ώρα που από την κύρια είσοδο θα έμπαινε σε μία κυβερνητική σύμπραξη ο Γιάνης Βαρουφάκης. Οι “πασοκογενείς” το έχουν καταστήσει σαφές στον Αλέξη Τσίπρα.

Επιπλέον, δεν θα υπήρχε χειρότερο σήμα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και στους Ευρωσοσιαλιστές μια τέτοια σύμπραξη. Όταν ο Αλέξης Τσίπρας είπε πως δεν θα δεχόταν να συναντηθεί μαζί του -και ακόμα περισσότερο να συμφωνήσουν στην ανάγκη συνεργασίας των προοδευτικών δυνάμεων– ο Όλαφ Σολτς εάν στην εξίσωση υπήρχε ο “άγνωστος Χ” Βαρουφάκης. Και έχει δίκιο. Για να μην αναφέρουμε το …σύγκρυο που θα αισθανόταν ο διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας (που, ας σημειωθεί, κρατά σχεδόν ίσες αποστάσεις στα εκλογικά, κάτι που εκλαμβάνεται από παράγοντες της αγοράς ως έμμεση αποδοχή, ή έστω όχι ανησυχίας, μιας πιθανής επιστροφής Τσίπρα στην εξουσία- με το ΠΑΣΟΚ) εάν έβλεπε ξανά μπροστά του τον παλιό του συμφοιτητή.

Ο Βαρουφάκης δίπλα στον Τσίπρα θα αποδομούσε το προφίλ που υπομονετικά και επίμονα οικοδομεί εδώ και πολύ καιρό ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ. Θα ήταν σαν να εγκατέλειπε τις περιοχές που έχει κατακτήσει στον κεντρώο χώρο και θα τον κατέτασσε ξανά στους απρόβλεπτους. Θα προκαλούσε, δε, ρήξη στις σχέσεις του με το ΠΑΣΟΚ και μεγάλη αναταραχή και εσωστρέφεια στο κόμμα του.

Όλα αυτά τα γνωρίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης και αδράχνει -λογικά- την ευκαιρία να γκρεμίσει το αφήγημα της προοδευτικής διακυβέρνησης. Ο “εμπρηστής” βάζει την φωτιά με την “Δήμητρα”, ο πρωθυπουργός απλώς ρίχνει το λάδι. Ο Αλέξης Τσίπρας από την άλλη γνωρίζει -και το λέει- πως το …asset και λάθος του 2015 δρα πλέον ως “παρτενέρ” του πολιτικού του αντιπάλου. Είναι, επίσης, βέβαιο πως στο ντιμπέϊτ των πολιτικών αρχηγών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα επιδιώξει να αναλώσει ένα μεγάλο μέρος του χρόνου σε αυτή την πολιτική βαβέλ που δημιουργεί ο Βαρουφάκης. Και είναι λογικό, μέχρι τις 20 Μαϊου, σε κάθε δέκα λέξεις που θα λέει στις προεκλογικές συγκεντρώσεις και συνεντεύξεις του οι επτά να είναι Βαρουφάκης και “Δήμητρα” με τις υποδιαιρέσεις της.

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ έχει αρχίσει προσεκτικά να τον δείχνει ως άτυπο …επικοινωνιολόγο του Κυριάκου Μητσοτάκη και επισημαίνει πως η μοναδική του βούληση είναι η συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ, εφόσον, φυσικά, το επιτρέψει η εκλογική αριθμητική (είπε: το πρώτο και το τρίτο κόμμα θα σχηματίσουν κυβέρνηση). Το κάνει προσώρας προσεκτικά επειδή δεν θέλει να ενισχύσει την δήθεν αντισυστημικότητα του λόγου του επικεφαλής του Μερα25 και τις διαρροές από το κόμμα του προς την Βαρουφάκεια εμπρηστική αυταρέσκεια. Ανάλογα με τις συνθήκες είναι μάλλον βέβαιο πως θα το κάνει εντονότερα: θα τον υποδείξει ως τον πολιτικό που στρώνει το χαλί για την επιστροφή του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου.

Ο ίδιος, όμως, ο επικεφαλής του Μερα25 ζει προς το παρόν στο νεφέλωμα ότι είναι στο επίκεντρο των εξελίξεων και μεθά με τις δημοσκοπήσεις. Ίσως το βράδυ της 21ης Μαϊου να απολαμβάνει ένα ποσοστό που ούτε στα όνειρά του δεν θα μπορούσε να φανταστεί. Εκει, όμως, θα προκύψει το δίλημμα της διαχείρισης της επόμενης μέρας και την σφοδρή πιθανότητα να επιστρέψει ταχύτατα εκεί που βρισκόταν. Εάν ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ είναι πρώτο κόμμα, ή εάν η διαφορά του από την πρώτη ΝΔ είναι αρκετά μικρή ( μάλλον πιθανότερο), τότε μπορεί να υπάρξει μια μεγάλη μετατόπιση ψηφοφόρων προς τον Αλέξη Τσίπρα υπό το μέγα δίλημμα της διακυβέρνησης.

Εν κατακλείδι, είναι άλλο πράγμα η συγκυρία και άλλο η Ιστορία. Η πρώτη σε κάνει να αισθάνεσαι στιγμιαία κυρίαρχος, η δεύτερη μπορεί να σε καταστρέψει. Είναι θέμα επιλογής και δυνατοτήτων υπέρβασης.