Περισσότεροι από 4.000 αστυνομικοί έχουν αναπτυχθεί στο Λονδίνο, δημιουργώντας μια λεγόμενη «αποστειρωμένη ζώνη» μεταξύ των δύο πορειών. Οι αστυνομικές δυνάμεις χρησιμοποιούν drones, ιππικό, σκύλους και έχουν θωρακισμένα οχήματα σε ετοιμότητα. Η Μητροπολιτική Αστυνομία χαρακτήρισε την επιχείρηση αυτή ως μία από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών.

Παράλληλα, δεκάδες χιλιάδες οπαδοί ποδοσφαίρου κατευθύνονται στο Στάδιο Γουέμπλεϊ για τον τελικό του FA Cup το απόγευμα του Σαββάτου.

Οι διαδηλωτές της πορείας «Unite the Kingdom» συγκεντρώθηκαν στην Kingsway και κατευθύνθηκαν προς τη Whitehall και το Parliament Square. Πολλοί κυμάτιζαν βρετανικές σημαίες, ενώ ακούγονταν συνθήματα όπως «θέλουμε τον Στάρμερ εκτός». Κάποιοι φορούσαν κόκκινα καπέλα «Make England Great Again (Mega)», ενώ άλλοι είχαν τυλιχθεί με σημαίες της Βρετανίας.

Η ξεχωριστή πορεία υπέρ της Παλαιστίνης, για την Ημέρα της Νακμπά, ξεκίνησε από το Kensington και κατευθύνθηκε προς το Waterloo Place μέσω του Piccadilly. Η Ημέρα της Νακμπά αναφέρεται στην εκδίωξη των Παλαιστινίων το 1948, κατά τη δημιουργία του Ισραήλ.

Στη διαδήλωση υπήρχαν σημαίες και πλακάτ με συνθήματα όπως «τσακίστε την ακροδεξιά» και «Απελευθερώστε τους Παλαιστινίους Ομήρους», ενώ πολλοί φορούσαν κεφίγιε, σύμβολο αλληλεγγύης προς τους Παλαιστίνιους.

Σπύρος Σιδέρης

Και το δίλημμα αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τη συνάντησή του με τον Σι Τζινπίνγκ, καθώς η Κίνα παραμένει ο σημαντικότερος οικονομικός και ενεργειακός εταίρος της Τεχεράνης.

Σύμφωνα με ισραηλινές εκτιμήσεις, ο Τραμπ αναμένεται να πραγματοποιήσει σειρά κλειστών συσκέψεων για το ιρανικό ζήτημα αμέσως μετά την επιστροφή του στην Ουάσιγκτον. Στο τραπέζι βρίσκονται τρία βασικά σενάρια: η συνέχιση των διαπραγματεύσεων με στόχο μια προσωρινή συμφωνία, η επανενεργοποίηση του σχεδίου ασφαλείας στο Στενό του Ορμούζ με αυξημένη στρατιωτική πίεση προς την Τεχεράνη ή ακόμη και μια νέα στρατιωτική επιχείρηση περιορισμένης ή ευρείας κλίμακας.

• Στο Ισραήλ, η αβεβαιότητα γύρω από τις προθέσεις του Τραμπ έχει ήδη οδηγήσει σε αυξημένη στρατιωτική ετοιμότητα. Η πολιτική ηγεσία έχει δώσει εντολή στον στρατό και στις υπηρεσίες πληροφοριών να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο επανέναρξης των συγκρούσεων ακόμη και μέσα στις επόμενες ημέρες. Από την έναρξη της εκεχειρίας, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις εργάζονται πάνω στην ανανέωση της «τράπεζας στόχων», δηλαδή της λίστας στρατηγικών εγκαταστάσεων που θα μπορούσαν να πληγούν σε περίπτωση νέας στρατιωτικής επιχείρησης.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια νέα φάση πίεσης προς την Τεχεράνη θα μπορούσε να περιλαμβάνει χτυπήματα σε ενεργειακές υποδομές, στρατηγικές εγκαταστάσεις ή ακόμη και σε κρίσιμα σημεία του πυραυλικού προγράμματος. Η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου εξακολουθεί να θεωρεί το ιρανικό πυραυλικό και πυρηνικό πρόγραμμα ως «υπαρξιακή απειλή» και επιδιώκει, όπως αναφέρουν ισραηλινές πηγές, την αποδυνάμωση τόσο των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου όσο και της βαλλιστικής ικανότητας της Τεχεράνης.

Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται πιο επιφυλακτική απέναντι σε ένα σενάριο γενικευμένης σύγκρουσης. Στην Ουάσιγκτον υπάρχει έντονος προβληματισμός για τις πιθανές συνέπειες μιας μεγάλης στρατιωτικής κλιμάκωσης στον Περσικό Κόλπο, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και τη σταθερότητα των θαλάσσιων εμπορικών οδών. Αμερικανοί αναλυτές θεωρούν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαντήσει με επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις κρατών του Κόλπου ή με κινήσεις αποσταθεροποίησης στο Στενό του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

• Παράλληλα, η στάση της Κίνας αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το Πεκίνο διατηρεί στενή ενεργειακή και οικονομική σχέση με το Ιράν και δεν επιθυμεί μια ανεξέλεγκτη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή που θα μπορούσε να διαταράξει τις αγορές ενέργειας και τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού. Η πρόσφατη συνάντηση Τραμπ–Σι ενίσχυσε τις εκτιμήσεις ότι οι δύο πλευρές επιδιώκουν, τουλάχιστον προς το παρόν, να αποφύγουν μια μείζονα γεωπολιτική κρίση που θα επιβάρυνε περαιτέρω τη διεθνή οικονομία.

Την ίδια στιγμή, το ενδεχόμενο νέας αμερικανικής στρατιωτικής εμπλοκής με το Ιράν επηρεάζει άμεσα και το μέτωπο του Λιβάνου. Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, το Τελ Αβίβ θα ζητήσει από τις Ηνωμένες Πολιτείες ένα νέο «πράσινο φως» για επέκταση των επιχειρήσεων στη Βηρυτό και σε άλλες περιοχές όπου δραστηριοποιείται η Χεζμπολάχ, ιδιαίτερα μετά την αυξημένη χρήση drones και μη επανδρωμένων επιθετικών μέσων από τη σιιτική οργάνωση.

Στο Ισραήλ υπάρχει δυσαρέσκεια για τους μέχρι σήμερα αμερικανικούς περιορισμούς στις επιχειρήσεις μέσα στη λιβανική πρωτεύουσα. Παράλληλα όμως, η ισραηλινή ηγεσία δεν θέλει να διαρρήξει πλήρως τους διαύλους επικοινωνίας με τη λιβανική κυβέρνηση, καθώς συνεχίζονται επαφές που –αν και χωρίς σημαντική πρόοδο– θεωρούνται ακόμη χρήσιμες.

• Στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και αν υπάρξει νέα στρατιωτική κλιμάκωση, η δράση του ισραηλινού στρατού στον Λίβανο θα είναι πιο περιορισμένη σε σχέση με το παρελθόν, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των αεροπορικών και πληροφοριακών δυνατοτήτων θα επικεντρωθεί στο ιρανικό μέτωπο. Το Ισραήλ θεωρεί ότι η Χεζμπολάχ, μετά τις απώλειες των τελευταίων μηνών, θα επιχειρήσει κυρίως εναντίον ισραηλινών δυνάμεων εντός του νοτίου Λιβάνου και λιγότερο σε βαθιά πλήγματα στο εσωτερικό του Ισραήλ.

Παρά την αυξημένη κινητικότητα, αρκετοί διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι ο Τραμπ εξακολουθεί να αφήνει ανοιχτό το παράθυρο των διαπραγματεύσεων. Η Ουάσιγκτον γνωρίζει ότι μια νέα πολεμική σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, να επηρεάσει τις σχέσεις με την Κίνα και να επιβαρύνει σοβαρά την αμερικανική οικονομία σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη πολιτική περίοδο.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται καθοριστικό. Η Τεχεράνη παρακολουθεί στενά τις κινήσεις της Ουάσιγκτον, ενώ το Ισραήλ προετοιμάζεται για έναν πιθανό νέο κύκλο συγκρούσεων. Το μόνο βέβαιο είναι ότι μετά την επίσκεψη Τραμπ στην Κίνα, το ιρανικό ζήτημα επιστρέφει δυναμικά στο επίκεντρο της παγκόσμιας γεωπολιτικής ατζέντας.

«Η παύση των εχθροπραξιών της 16ης Απριλίου θα παραταθεί κατά 45 ημέρες, προκειμένου να καταστεί δυνατή περαιτέρω πρόοδος» είπε ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ Τόμι Πίγκοτ.

Η Ουάσινγκτον χαρακτήρισε «ιδιαίτερα παραγωγικές» τις συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου που διεξήχθησαν το προηγούμενο διήμερο και ανέφερε ότι θα επαναληφθούν στις 2 και 3 Ιουνίου.

Οι συνομιλίες αυτής της εβδομάδας ήταν η τρίτη συνάντηση των δύο πλευρών από τότε που το Ισραήλ ενέτεινε τις αεροπορικές επιθέσεις στον Λίβανο, αφού η σιιτική φιλοϊρανική οργάνωση Χεζμπολάχ εκτόξευσε πυραύλους κατά του Ισραήλ στις 2 Μαρτίου, τρεις ημέρες μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων στο Ιράν.

Μολονότι ο Τραμπ κήρυξε κατάπαυση του πυρός στις 16 Απριλίου, οι εχθροπραξίες στον Λίβανο μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ συνεχίζονται, αν και έχουν περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό στο νότιο τμήμα της χώρας. Με βάση μια καταμέτρηση του Γαλλικού Πρακτορείου που βασίζεται σε επίσημα στοιχεία, τουλάχιστον 400 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο διάστημα αυτό.

Υπενθυμίζεται ότι στο ρεπορτάζ των ΝΥΤ, Παλαιστίνιοι άνδρες και γυναίκες περιέγραψαν λεπτομερώς περιστατικά σεξουαλικής βίας από το προσωπικό ασφαλείας του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτών των IDF, δεσμοφυλάκων σε κέντρα κράτησης και εποίκων στη Δυτική Όχθη.

Σύμφωνα επίσης με το ρεπορτάζ, οι ισραηλινές δυνάμεις εκπαίδευαν σκύλους μάχης για να κακοποιούν σεξουαλικά Παλαιστίνιους κρατούμενους κατόπιν εντολής των εκπαιδευτών τους.

Μετά τη δημοσίευση του άρθρου, το ισραηλινό ΥΠΕΞ του Ισραήλ κατηγόρησε τους New York Times ότι επέλεξαν «σκόπιμα» τη χρονική στιγμή της δημοσίευσης, για να υπονομεύσουν μια ισραηλινή έκθεση σχετικά με τη σεξουαλική βία της Χαμάς κατά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου και εναντίον ομήρων στη Γάζα, η οποία δημοσιεύτηκε την επόμενη ημέρα, σημειώνοντας ότι οι ΝΥΤ έδρασαν υπέρ “του αφηγήματος που προωθεί η Χαμάς”.

Το υπουργείο ισχυρίστηκε επίσης ότι οι συντάκτες της ισραηλινής έκθεσης είχαν επικοινωνήσει με τους Times «πριν από μήνες», αλλά η εφημερίδα «δήλωσε ότι δεν ενδιαφέρεται», ένας ισχυρισμός που οι New York Times απέρριψαν κατηγορηματικά.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ πρόσθεσε ότι έδωσε οδηγίες στους νομικούς του συμβούλους «να εξετάσουν τις σκληρότερες δυνατές νομικές ενέργειες», συμπληρώνοντας ότι το ρεπορτάζ «δυσφήμησε τους στρατιώτες του Ισραήλ και διαιώνισε μια αιματηρή συκοφαντία (blood libel) περί βιασμών, προσπαθώντας να δημιουργήσει μια ψευδή ισοδυναμία μεταξύ των γενοκτόνων τρομοκρατών της Χαμάς και των γενναίων στρατιωτών του Ισραήλ».

«Θα πολεμήσουμε αυτά τα ψέματα στο δικαστήριο της κοινής γνώμης και στα δικαστήρια», έγραψε στο X.

Η ισραηλινή σεξουαλική βία κατά των παλαιστινίων κρατουμένων, σύμφωνα με την έρευνα του New York Times περιγράφεται ως ένα «σχήμα γενικευμένων ισραηλινών σεξουαλικών βιαιοτήτων κατά των ανδρών, των γυναικών και ακόμη και των παιδιών – που διαπράττονται από στρατιώτες, εποίκους, ανακριτές του Σιν Μπετ και κυρίως από τους δεσμοφύλακες».

Σύμφωνα με τον Nicholas Kristof, έμπειρου δημοσιογράφου των NYT, «τίποτε δεν δείχνει ότι η ισραηλινή ηγεσία έχει δώσει εντολή για την διάπραξη των βιασμών». Ο συντάκτης της έκθεσης παραδέχεται ότι «είναι αδύνατον» να προσδιορίσει τις διαστάσεις του φαινομένου, αλλά δηλώνει ότι 14 άνδρες και γυναίκες του περιέγραψαν ενδελεχώς πλήθος βασανιστηρίων.

«Πολλοί δήλωσαν ότι δέχθηκαν πυρά κατευθείαν στα γεννητικά όργανα ή ότι χτυπήθηκαν στους όρχεις. Φορητοί ανιχνευτές μετάλλων χρησιμοποιήθηκαν για να ερευνηθεί η γυμνή βουβωνική περιοχή των ανδρών και στη συνέχεια για να πληγούν τα γεννητικά τους όργανα», γράφει.

Σύμφωνα με τους κρατούμενους που απελευθερώνονται, οι ισραηλινές αρχές δίνουν εντολή στους φυλακισμένους να σιωπήσουν για τις πράξεις αυτές.

«Η αραβική κοινωνία αποθαρρύνει τις συζητήσεις για το θέμα», επισημαίνει ο δημοσιογράφος. «Οι συντηρητικοί κοινωνικοί κανόνες φρενάρουν επίσης την συζήτηση: δύο θύματα μου εξομολογήθηκαν ότι ένας κρατούμενος που θα παραδεχόταν ότι βιάσθηκε θα υπονόμευε την ικανότητα των αδελφών και τον θυγατέρων τους να βρουν σύζυγο».

Με μήνυμα στο Χ, το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών αμφισβήτησε το δημοσίευμα των New York Times καταγγέλλοντας μία «προσεκτικά ενορχηστρωμένη αντιισραηλινή εκστρατεία ψεμάτων».

Αναφορές και καταγγελίες του ΟΗΕ και της Επιτροπής για την Προστασία των Δημοσιογράφων

Τα Ηνωμένα Έθνη σε έκθεση του Μαρτίου 2025 κατήγγειλαν «την συστηματική προσφυγή εκ μέρους του Ισραήλ της σεξουαλικής, αναπαραγωγικής και άλλων μορφών έμφυλης βίας» μετά τον Οκτώβριο 2023.

Τον Φεβρουάριο, η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων είχε καταγγείλει τη συστημική, κυρίως σεξουαλική, βία, κατά των παλαιστίνιων δημοσιογράφων στις ισραηλινές φυλακές ανάμεσα στον Οκτώβριο 2023 και τον Ιανουάριο 2026.

Σήμερα, ισραηλινή επιτροπή έρευνας δημοσίευσε από την πλευρά της έκθεση σύμφωνα με την οποία η Χαμάς και άλλες παλαιστινιακές οργανώσεις βαρύνονται με συστηματική σεξουαλική βία σε μεγάλη κλίμακα» κατά την διάρκεια των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου 2023.

Το κείμενο, το οποίο αναμένεται να εξεταστεί από την Υπουργική Επιτροπή Νομοθεσίας, αναφέρει ότι οι συμφωνίες «δεν θα είναι πλέον δεσμευτικές για το κράτος του Ισραήλ ή για οποιονδήποτε ενεργεί εκ μέρους του».

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης την κατάργηση όλων των νόμων που θεσπίστηκαν για την εφαρμογή των Συμφωνιών του Όσλο, επαναφέροντας το νομικό και πολιτικό πλαίσιο στην κατάσταση που ίσχυε πριν από το 1993.

Η βουλευτής Λιμόρ Σον Χαρ-Μελέχ, που κατέθεσε την πρόταση, υποστηρίζει ότι οι Συμφωνίες του Όσλο «δεν έφεραν ειρήνη ούτε ασφάλεια στο Ισραήλ» και κάλεσε τα μέλη της επιτροπής να στηρίξουν την ακύρωσή τους. Σε ανάρτησή της στο X ανέφερε ότι «ήρθε η ώρα να ενισχυθεί η εποικιστική δραστηριότητα στις Περιοχές Α και Β και να ακυρωθούν οι καταστροφικές Συμφωνίες του Όσλο».

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ισραηλινή κυβέρνηση επιταχύνει την επέκταση των εποικισμών και προωθεί σχέδια προσάρτησης στη Δυτική Όχθη. Παλαιστίνιοι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι το Ισραήλ έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει τις πολιτικές και ασφαλιστικές δεσμεύσεις του πλαισίου του Όσλο, μέσω της ενίσχυσης του στρατιωτικού ελέγχου σε περιοχές της Παλαιστινιακής Αρχής, της συνεχούς επέκτασης των εποικισμών και των σχεδόν καθημερινών στρατιωτικών επιχειρήσεων σε παλαιστινιακές πόλεις και καταυλισμούς.

Διεθνείς αναλύσεις επισημαίνουν ότι διαδοχικές ισραηλινές κυβερνήσεις ιδίως η σημερινή ακροδεξιά συμμαχία έχουν τα τελευταία χρόνια υπονομεύσει τα θεμέλια των συμφωνιών, νομιμοποιώντας παράνομους εποικιστικούς θύλακες και προωθώντας προτάσεις προσάρτησης μεγάλων τμημάτων της Δυτικής Όχθης.

Οι Συμφωνίες του Όσλο, που υπογράφηκαν το 1993 στην Ουάσιγκτον υπό την αιγίδα του τότε προέδρου των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον, προέβλεπαν τη δημιουργία μιας μεταβατικής Παλαιστινιακής Αρχής και την έναρξη διαπραγματεύσεων για τελική λύση εντός πέντε ετών, συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων Ιερουσαλήμ, συνόρων, προσφύγων και εποικισμών.

Οι Ισραηλινοί βουλευτές θα συνεδριάσουν σήμερα Κυριακή για να συζητήσουν την πληρη απόσυρση της χώρας τους από τη Συμφωνία του Οσλο.

Σπύρος Σιδέρης

Για πολλούς Ισραηλινούς αξιωματούχους, η υπό διαμόρφωση συμφωνία δεν απομακρύνει τον κίνδυνο, αλλά προσφέρει στην Ισλαμική Δημοκρατία χρόνο, χρήμα και πολιτική νομιμοποίηση τη στιγμή που, κατά την ισραηλινή ανάγνωση, το καθεστώς βρίσκεται υπό σοβαρή πίεση. Δεν είναι τυχαίο ότι στο Ισραήλ η συμφωνία περιγράφεται ήδη ως «σωσίβιο στους Αγιατολάχ».

Το βασικό σημείο της ισραηλινής κριτικής αφορά τον χρονικό ορίζοντα των περιορισμών. Οι πληροφορίες για πάγωμα ή περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου για περίπου 15 χρόνια προκαλούν έντονο προβληματισμό, καθώς στο Ισραήλ θεωρούν ότι μια τέτοια πρόβλεψη δεν ισοδυναμεί με οριστική αποτροπή. Αντίθετα, θυμίζει τις λεγόμενες ρήτρες λήξης της συμφωνίας του 2015, τις οποίες η ισραηλινή ηγεσία είχε χαρακτηρίσει από τότε στρατηγικό λάθος.

Το ερώτημα που τίθεται είναι απλό: αν ο στόχος ήταν το Ιράν να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, πώς μπορεί να θεωρηθεί επαρκής μια συμφωνία που απλώς μεταθέτει το πρόβλημα στο μέλλον; Ισραηλινοί αξιωματούχοι φοβούνται ότι η Τεχεράνη θα διατηρήσει την τεχνογνωσία, μέρος των υποδομών και την πολιτική βούληση να επανέλθει στο πυρηνικό πρόγραμμα μόλις οι περιορισμοί χαλαρώσουν ή λήξουν.

• Ακόμη πιο ανησυχητικό για το Ισραήλ είναι το άγνωστο που περιβάλλει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου. Παρά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις που στόχευσαν ιρανικές εγκαταστάσεις, παραμένει ασαφές τι έχει απομείνει, πού βρίσκεται και σε ποιο βαθμό μπορεί να ελεγχθεί. Η ισραηλινή ανησυχία είναι ότι η συμφωνία θα στηριχθεί περισσότερο σε δεσμεύσεις και επιθεωρήσεις παρά σε πραγματική εξάλειψη της απειλής.

Δεύτερο μεγάλο αγκάθι είναι το ιρανικό βαλλιστικό οπλοστάσιο. Στο Ισραήλ εκτιμάται ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικό αριθμό πυραύλων, πολλοί από τους οποίους φυλάσσονται σε υπόγειες εγκαταστάσεις και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μελλοντική σύγκρουση. Η ανησυχία εντείνεται από το ενδεχόμενο η συμφωνία να μην επιβάλει ουσιαστικούς περιορισμούς στο πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.

Για την ισραηλινή στρατηγική σκέψη, το ζήτημα των πυραύλων δεν είναι δευτερεύον. Ακόμη και χωρίς άμεση πυρηνική διάσταση, οι βαλλιστικοί πύραυλοι αποτελούν εργαλείο εκβιασμού, αποτροπής και περιφερειακής ισχύος. Αν η Τεχεράνη βγει από τη συμφωνία οικονομικά ενισχυμένη και στρατιωτικά λειτουργική, τότε η απειλή δεν μειώνεται· απλώς αναδιατάσσεται.

• Το τρίτο μέτωπο αφορά τους περιφερειακούς συμμάχους του Ιράν. Παρά τα πλήγματα που έχουν δεχθεί η Χεζμπολάχ, οι Χούθι και άλλες φιλοϊρανικές δυνάμεις, στο Ισραήλ θεωρούν ότι το δίκτυο επιρροής της Τεχεράνης παραμένει ενεργό. Οι επιθέσεις με πυραύλους και drones δείχνουν, σύμφωνα με την ισραηλινή ανάγνωση, ότι το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει μέσα πίεσης κατά του Ισραήλ χωρίς να εμπλέκεται πάντα άμεσα.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον Λίβανο. Στην Ιερουσαλήμ φοβούνται ότι μια αμερικανοϊρανική συμφωνία μπορεί να δημιουργήσει πίεση για περιορισμό της ισραηλινής στρατιωτικής δράσης απέναντι στη Χεζμπολάχ. Το σενάριο αυτό θεωρείται εξαιρετικά προβληματικό, καθώς θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία κινήσεων του ισραηλινού στρατού στο βόρειο μέτωπο, τη στιγμή που η απειλή από τον Λίβανο παραμένει ενεργή.

Παράλληλα, η πιθανή αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων προκαλεί έντονη δυσπιστία. Στο Ισραήλ εκτιμούν ότι μέρος αυτών των πόρων θα μπορούσε να κατευθυνθεί στην ανασυγκρότηση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν και στην ενίσχυση των συμμάχων του. Έτσι, μια συμφωνία που παρουσιάζεται ως εργαλείο σταθερότητας μπορεί, κατά την ισραηλινή οπτική, να χρηματοδοτήσει την επόμενη φάση της αντιπαράθεσης.

• Υπάρχει και μια βαθύτερη πολιτική διάσταση. Ισραηλινοί κύκλοι θεωρούν ότι το καθεστώς της Τεχεράνης αντιμετωπίζει σοβαρές εσωτερικές πιέσεις: οικονομική δυσφορία, κοινωνική κόπωση και ρήγματα στην ηγεσία. Από αυτή την άποψη, η συνέχιση των κυρώσεων και της διεθνούς απομόνωσης εκλαμβάνεται ως μοχλός πίεσης. Μια συμφωνία τώρα, υποστηρίζουν, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ανάσα επιβίωσης για το καθεστώς των Αγιατολάχ.

Η διαφωνία αυτή δημιουργεί νέο πεδίο έντασης στις σχέσεις Ισραήλ–ΗΠΑ. Αν και η στρατηγική συμμαχία παραμένει ισχυρή, η ισραηλινή ηγεσία φοβάται ότι η Ουάσιγκτον προκρίνει τη βραχυπρόθεσμη αποκλιμάκωση έναντι της μακροπρόθεσμης ασφάλειας. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο τι υπογράφεται σήμερα, αλλά τι θα επιτραπεί στο Ιράν να κάνει αύριο.

Για το Ισραήλ, η διαφαινόμενη συμφωνία δεν κλείνει τον φάκελο του Ιράν. Αντίθετα, μπορεί να τον ανοίγει ξανά με δυσμενέστερους όρους: ένα Ιράν οικονομικά ενισχυμένο, πυραυλικά ενεργό, περιφερειακά παρόν και πυρηνικά σε αναμονή. Αυτός είναι ο λόγος που στην Ιερουσαλήμ δεν βλέπουν μια ιστορική ευκαιρία ειρήνευσης, αλλά μια επικίνδυνη διπλωματική παύση πριν από την επόμενη κρίση.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Τραμπ έφτασε την Παρασκευή κοντά στο να διατάξει νέο κύμα επιθέσεων, αλλά την τελευταία στιγμή υπαναχώρησε, αφού το Ιράν υπέβαλε επικαιροποιημένη πρόταση για συμφωνία τερματισμού του πολέμου, την οποία στη συνέχεια απέρριψε.

Αντ’ αυτού, επέλεξε να προχωρήσει σε επιχείρηση αποσυμφόρησης στο Στενό του Ορμούζ, δίνοντας παράλληλα περισσότερο χρόνο στη διπλωματία.

Ο Τραμπ φέρεται να δέχεται πιέσεις από συμβούλους εκτός Λευκού Οίκου να επανεκκινήσει τις εχθροπραξίες. Ωστόσο, αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι προς το παρόν προτιμά να εξαντλήσει τα περιθώρια των διαπραγματεύσεων.

Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι, αν οι συνομιλίες παραμείνουν σε αδιέξοδο τις επόμενες ημέρες, ο Τραμπ είναι έτοιμος να διατάξει μια σύντομη αλλά ισχυρή στρατιωτική επιχείρηση, με στόχο να σπάσει το αδιέξοδο.

Σύμβουλοι του Τραμπ, μεταξύ των οποίων και ο Τζάρεντ Κούσνερ, φέρεται να του έχουν μεταφέρει ότι σημειώνεται πρόοδος στη μείωση των διαφορών με το Ιράν.

Ωστόσο, προειδοποιούν ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση πως οποιαδήποτε συμφωνία επιτευχθεί με τον Ιρανό Υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, θα γίνει αποδεκτή από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης.

Την ίδια ώρα, Αμερικανοί αξιωματούχοι υποβαθμίζουν τις πρόσφατες ιρανικές επιθέσεις στο Στενό του Ορμούζ και κατά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, επισημαίνοντας ότι δεν ξεπερνούν το όριο που θα απαιτούσε την επανέναρξη του πολέμου.

Νωρίτερα σήμερα, ο Τραμπ απέφυγε να διευκρινίσει ποια ιρανική ενέργεια θα μπορούσε να εκληφθεί ως παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός, λέγοντας στους δημοσιογράφους: «Θα σας ενημερώσω όταν το κάνουν».

Την ίδια στιγμή, ο αμερικανικός στρατός συνεχίζει τις επιχειρήσεις για τη διασφάλιση των θαλάσσιων οδών στο στενό, διατηρώντας τον αποκλεισμό κατά του Ιράν και προετοιμαζόμενος για το ενδεχόμενο ταχείας στρατιωτικής δράσης, εφόσον δοθεί εντολή, προσθέτει το ρεπορτάζ.

«Δεν την θεωρώ αποδεκτή. Την έχω μελετήσει, τα έχω εξετάσει όλα – δεν είναι αποδεκτή», είπε στο ισραηλινό πρακτορείο ειδήσεων KAN.

Επιπλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος ασχολήθηκε και πάλι με το θέμα της απονομής χάριτος στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπένιαμιν Νετανιάχου: «Είναι πρωθυπουργός μιας πολεμικής περιόδου. Το Ισραήλ δεν θα υπήρχε αν δεν ήταν για μένα και τον Μπίμπι, με αυτή τη σειρά, χρειάζεστε έναν πρωθυπουργό που να μπορεί να επικεντρωθεί στον πόλεμο και όχι στις ανοησίες», είπε.

«Οι Ιρανοί θέλουν να κάνουν μια συμφωνία, αλλά δεν είμαι ευχαριστημένος με αυτό που πρόσφεραν», είχε πει σε δημοσιογράφους σχετικά με όσα είχαν προτείνει οι Ιρανοί.

Οι τρεις φάσεις της πρότασης

Οι πληροφορίες που δόθηκαν νψρίτερα στη δημοσιότητα από το Al Jazeera αναφέρουν ότι το ιρανικό σχέδιο περιλαμβάνει τρία βασικά στάδια, με την πρώτη φάση να στοχεύει στη μετατροπή της εκεχειρίας σε πλήρη τερματισμό του πολέμου εντός τουλάχιστον 30 ημερών.

Προβλέπει επίσης μια δέσμευση μη επιθετικότητας, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, για να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξει επιστροφή στον πόλεμο και ότι θα τερματιστούν οι συγκρούσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Στην πρώτη φάση, προβλέπεται η σταδιακή επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών στα Στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με την άρση των περιορισμών των ΗΠΑ στα ιρανικά λιμάνια. Η Τεχεράνη αναλαμβάνει την ευθύνη για την απομάκρυνση ναρκών και τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Η δεύτερη φάση αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το σχέδιο προβλέπει επιστροφή στον εμπλουτισμό ουρανίου στο επίπεδο του 3,6% μετά την παρέλευση συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, σύμφωνα με την αρχή της «μη αποθήκευσης».

Παράλληλα, περιλαμβάνει αμοιβαία δέσμευση αποφυγής επιθέσεων: οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα απέχουν από στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν και των συμμάχων του, ενώ η Τεχεράνη θα δεσμεύεται να μην προχωρά σε επιθετικές ενέργειες.

Το ιρανικό σχέδιο απορρίπτει ρητά την αποξήλωση της πυρηνικής υποδομής της χώρας ή την καταστροφή των εγκαταστάσεών της. Στο ίδιο πλαίσιο, προβλέπεται η σταδιακή άρση των κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης δεσμευμένων κεφαλαίων.

Στην τρίτη και τελική φάση, το Ιράν προτείνει την έναρξη στρατηγικού διαλόγου με τις αραβικές χώρες της περιοχής, με στόχο τη δημιουργία ενός ευρύτερου συστήματος ασφάλειας που θα καλύπτει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Axios: Αναθεωρημένο πλαίσιο 14 σημείων

Νωρίτερα το Axios ανέφερε ότι το σχέδιο του Ιράν που έχουν στα χέρια τους οι ΗΠΑ προβλέπει, να έχουν γίνει μέσα σε ένα μήνα διαπραγματεύσεις για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, για την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και τον οριστικό τέλος του πολέμου στο Ιράν και τον Λίβανο.

Δύο πηγές που έχουν ενημερωθεί για την πρόταση ανέφεραν ότι η Τεχεράνη υπέβαλε την Πέμπτη (30.04.2026) στην Ουάσινγκτον ένα αναθεωρημένο πλαίσιο 14 σημείων, το οποίο περιγράφει ένα αυστηρά καθορισμένο χρονοδιάγραμμα για την επίτευξη μιας αρχικής συμφωνίας που θα καλύπτει την πρόσβαση στη ναυσιπλοΐα, τον τερματισμό του αποκλεισμού και την παύση των εχθροπραξιών και στα δύο μέτωπα.

Το σχέδιο προβλέπει μια δεύτερη φάση συνομιλιών μόνο μετά την επίτευξη της αρχικής συμφωνίας, με μια επιπλέον περίοδο διαπραγματεύσεων ενός μήνα που θα επικεντρώνεται στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της ιρανικής Βουλής, το σχέδιο προβλέπει ότι από τα Στενά του Ορμούζ δεν θα διέρχονται ισραηλινά πλοία, ούτε πλοία χωρών που θεωρούνται εχθρικές, πιθανότατα αναφερόμενος σε εκείνα των Ηνωμένων Πολιτειών. Επιπλέον, θα απαιτείται η καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων προκειμένου να δοθεί άδεια διέλευσης.

Δύο μήνες μετά, οι εχθροπραξίες έχουν «παγώσει», αλλά δεν διαφαίνεται πουθενά το οριστικό τέλος του πολέμου, σχολιάζει το CNN. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να μην έχει να επιδείξει σαφή στρατηγικά οφέλη, ενώ η σύγκρουση που αρχικά είχε χαρακτηριστεί ως περιορισμένη, τώρα παρασύρει μεγάλο μέρος του κόσμου σε ένα βάλτο που διευρύνεται – με ελάχιστους να βγαίνουν κερδισμένοι.

«Δεν υπάρχουν πραγματικοί νικητές από τον πόλεμο, αλλά υπάρχουν ορισμένες χώρες που βρίσκονται σε σχετικά πλεονεκτική θέση για να διαχειριστούν τις επιπτώσεις του», δήλωσε στο CNN η Μέλανι Σίσον, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μπρούκινγκς.

Οι χαμένοι

Ο λαός του Ιράν

Σε κάθε σύγκρουση, οπουδήποτε στον κόσμο, είναι πάντα οι απλοί άνθρωποι που έχουν να χάσουν τα περισσότερα από έναν πόλεμο – και αυτό ισχύει περισσότερο από οπουδήποτε αλλού στο Ιράν.

Ο ιρανικός λαός βρίσκεται υπό πυρά τόσο από το εξωτερικό όσο και από το εσωτερικό. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν χτυπήσει χιλιάδες στόχους στο Ιράν – συμπεριλαμβανομένων ορισμένων επιθέσεων σε υποδομές πολιτών – σκοτώνοντας περισσότερους από 3.600 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων περισσότεροι από 1.700 πολίτες, σύμφωνα με την οργάνωση Human Rights Activists in Iran. Ο Τραμπ έχει φτάσει στο σημείο να απειλήσει ότι θα καταστρέψει «ολόκληρο τον πολιτισμό» του Ιράν αν οι ηγέτες της χώρας δεν υποκύψουν στις απαιτήσεις του.

Παράλληλα, το ιρανικό καθεστώς έχει εντείνει τη βίαιη καταστολή της αντιπολίτευσης. Η νέα ηγεσία του καθεστώτος, υπό τον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, φαίνεται να είναι ακόμη πιο σκληρή από την προηγούμενη, αποφασισμένη να στείλει ένα μήνυμα σε όποιον τολμήσει να την αμφισβητήσει.

Σύμφωνα με οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, περισσότεροι από 600 άνθρωποι έχουν εκτελεστεί από την κυβέρνηση από την αρχή του έτους, αφού χιλιάδες σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων στα τέλη Δεκεμβρίου και τον Ιανουάριο. Επιπλέον, οι Ιρανοί βρίσκονται υπό κυβερνητικό αποκλεισμό του διαδικτύου για πάνω από οκτώ εβδομάδες.

Η ιρανική οικονομία έχει επίσης υποστεί σοβαρό πλήγμα, με αποτέλεσμα την απώλεια θέσεων εργασίας και την αύξηση της φτώχειας.

Ο λαός του Λιβάνου

Ο λαός του Λιβάνου βρίσκεται εδώ και δεκαετίες εγκλωβισμένος στη σύγκρουση μεταξύ της Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν, και του Ισραήλ. Μια εύθραυστη εκεχειρία ίσχυε μέχρι τον Φεβρουάριο, όταν, μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, από το Ισραήλ, η Χεζμπολάχ άρχισε να επιτίθεται εναντίον του Ισραήλ.

Το Ισραήλ αντέδρασε εξαπολύοντας μια σειρά θανατηφόρων αεροπορικών επιθέσεων και μια πιο εκτεταμένη χερσαία εισβολή με στόχο την καταστροφή της Χεζμπολάχ. Πάνω από 2.500 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από τις ισραηλινές επιθέσεις στο Λίβανο από την έναρξή τους στις 2 Μαρτίου, όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Υγείας του Λιβάνου την Τρίτη.

Μια ανάλυση δορυφορικών εικόνων από το CNN υποδηλώνει ότι το Ισραήλ έχει υιοθετήσει στον Λίβανο την ίδια στρατηγική που είχε εφαρμόσει προηγουμένως στη Γάζα και τώρα ισοπεδώνει ολόκληρα χωριά. Το Ισραήλ έχει αναφέρει ότι οι 600.000 άνθρωποι που έχουν εκτοπιστεί στο νότιο Λίβανο δεν θα επιτραπεί να επιστρέψουν στα σπίτια τους έως ότου η Χεζμπολάχ παύσει να απειλεί το βόρειο Ισραήλ.

Χώρες του Κόλπου

Οι χώρες του Κόλπου έχουν βρεθεί να πλήττονται σοβαρά από έναν πόλεμο που δεν ήθελαν και προσπάθησαν σκληρά να αποτρέψουν.

Παρά το γεγονός ότι βρίσκονται κοντά σε πολλές από τις πιο καταστροφικές συγκρούσεις των τελευταίων ετών, απολάμβαναν δεκαετίες σταθερότητας και ευημερίας – μέχρι που το Ιράν άρχισε να ανταποδίδει τα πυρά εναντίον των ΗΠΑ και του Ισραήλ, επιτιθέμενο εναντίον τους.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν πληγεί κατά πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, καθώς έχουν δεχτεί περισσότερες ιρανικές ρουκέτες και drones. Αν και η συντριπτική πλειοψηφία τους έχει αναχαιτιστεί, η ζημιά έχει ήδη γίνει, απειλώντας τη θέση των ΗΑΕ ως περιφερειακού εμπορικού και τουριστικού κόμβου.

Εν τω μεταξύ, το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν είχε καταστροφικές επιπτώσεις για το Ιράκ, το Κατάρ και το Κουβέιτ, τα οποία εξαρτώνται από αυτό το θαλάσσιο πέρασμα για τις εξαγωγές πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων προϊόντων.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μείωσε σημαντικά τις προβλέψεις του για την οικονομική ανάπτυξη αυτών των χωρών και εκτιμά ότι οι οικονομίες του Ιράκ, του Κατάρ και του Κουβέιτ θα συρρικνωθούν φέτος.

Ο αμερικανικός λαός

Ο πόλεμος έχει επιβαρύνει τους Αμερικανούς και τα πορτοφόλια τους. Ήδη πληρώνουν περισσότερα για τη βενζίνη και τα αεροπορικά εισιτήρια, καθώς και για ορισμένες υπηρεσίες, καθώς όλο και περισσότερες επιχειρήσεις αρχίζουν να προσθέτουν επιπλέον χρέωση καυσίμων στις τιμές τους. Ο ετήσιος πληθωρισμός αυξήθηκε στο 3,3% τον Μάρτιο, από 2,4% τον Φεβρουάριο. Το κλίμα εμπιστοσύνης των καταναλωτών καταρρέει.

«Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να το πούμε: η κατάσταση για τις Ηνωμένες Πολιτείες αυτή τη στιγμή δεν είναι καλή», δήλωσε η Σίσον, από το Ινστιτούτο Μπρούκινγκς. «Η αμερικανική οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο για τις μεταφορές ανθρώπων και εμπορευμάτων και δεν έχει επενδύσει αρκετά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».

Η παγκόσμια οικονομία και οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο

Οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο ήδη νιώθουν τις επιπτώσεις του πολέμου.

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη στην Ασία, όπου πολλές χώρες εξαρτώνται από τις εισαγωγές πετρελαίου και άλλων πετροχημικών προϊόντων που χρησιμοποιούνται στη μεταποιητική βιομηχανία. Οι κάτοικοι της Λατινικής Αμερικής αγωνίζονται να αντεπεξέλθουν στις αυξημένες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων. Η κρίση επιβαρύνει τις ήδη δοκιμαζόμενες οικονομίες σε ολόκληρη την Αφρική. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προειδοποιεί για έναν «μεγάλο σοκ».

Πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ο παγκόσμιος πληθωρισμός αναμενόταν να επιβραδυνθεί στο 3,8% φέτος από 4,1% πέρυσι. Τώρα, το ΔΝΤ προβλέπει ότι οι τιμές θα αυξηθούν κατά 4,4%.

Το ΔΝΤ μείωσε επίσης τις προβλέψεις του για την οικονομική ανάπτυξη νωρίτερα αυτό το μήνα, αναφέροντας ότι πλέον αναμένει η παγκόσμια οικονομία να αναπτυχθεί κατά 3,1% φέτος, σε σύγκριση με το 3,3% που προέβλεπε τον Ιανουάριο.

Το ΔΝΤ προειδοποίησε ότι οι φτωχότερες χώρες θα πληγούν περισσότερο, εν μέρει λόγω της ραγδαίας ανόδου των τιμών των λιπασμάτων. Οι κάτοικοι αυτών των χωρών εξαρτώνται περισσότερο από τη γεωργία και δαπανούν μεγαλύτερο ποσοστό των συνολικών εισοδημάτων τους για τρόφιμα.

Πιθανοί χαμένοι που είναι νωρίς ακόμα να πούμε

Ντόναλντ Τραμπ

Ο Τραμπ πήρε ένα τεράστιο ρίσκο το οποίο έχει αποδώσει ακόμα καρπούς. Υποσχέθηκε έναν σύντομο πόλεμο με στόχο να τερματίσει τις ιρανικές πυρηνικές και πυραυλικές απειλές – και ίσως ακόμη και να ανατρέψει το ίδιο το καθεστώς. Ωστόσο, αυτοί οι στόχοι δεν έχουν επιτευχθεί ακόμα και το τέλος της σύγκρουσης παραμένει αβέβαιο.

Στις ΗΠΑ, ο πόλεμος δεν ήταν δημοφιλής εξαρχής. Όσο περισσότερο παρατείνεται, τόσο χειρότερα γίνονται τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων για τον Τραμπ. Μια δημοσκόπηση από σύνολο δημοσκοπήσεων του CNN – δηλαδή ο μέσος όρος πρόσφατων δημοσκοπήσεων – δείχνει ότι το ποσοστό αποδοχής του προέδρου ανέρχεται σε μόλις 37%.

«Από πολιτική άποψη, οι τιμές του φυσικού αερίου είναι ήδη υψηλές και συνεχίζουν να αυξάνονται, κάτι που δεν βοηθά την κυβέρνηση Τραμπ. Και από διπλωματική άποψη, ο Τραμπ φαίνεται αδύναμος. Φαίνεται πλέον να καταλαβαίνει ότι η επανάληψη των εχθροπραξιών θα κοστίσει πολύ στις Ηνωμένες Πολιτείες και δεν είναι πολύ πιθανό να φέρει τα αποτελέσματα που επιθυμεί – όσον αφορά το πυρηνικό ζήτημα, το Στενό το Ορμούζ, καθώς και την αλλαγή καθεστώτος», πρόσθεσε ο Σίσον.

Ωστόσο, ο Τραμπ θα μπορούσε ακόμα να βγει νικητής – αν το Ιράν αναγκαστεί να υποκύψει και να αποδεχτεί τις ακραίες απαιτήσεις των ΗΠΑ. Αλά κάτι τέτοιο δεν φαίνεται πιθανό, τουλάχιστον για την ώρα.

Ισραήλ και Μπενιαμίν Νετανιάχου

Μόλις πριν από λίγα χρόνια, η ιδέα μιας άμεσης σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ θα ήταν αδιανόητη – κυρίως επειδή το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου, και ειδικά οι ΗΠΑ, προσπαθούσαν ενεργά να την αποτρέψουν.

Ωστόσο, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, κατάφερε να πείσει τον Τραμπ ότι μια κοινή αμερικανο-ισραηλινή επίθεση κατά του Ιράν ήταν ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπιστεί το καθεστώς και το πυρηνικό του πρόγραμμα. Αυτό αποτέλεσε στρατηγική νίκη για τον Νετανιάχου, τουλάχιστον αρχικά. Την περασμένη εβδομάδα, ο Νετανιάχου επανέλαβε για άλλη μια φορά την υπόσχεσή του ότι θα «αλλάξει το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής» και ότι «συνεργάζεται πλήρως» με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Το γεγονός ότι η στρατιωτική επιχείρηση κατέστρεψε μεγάλο μέρος της στρατιωτικής ισχύος του Ιράν μπορεί να δώσει στον Νετανιάχου την ώθηση που χρειάζεται, ενόψει της εκλογικής χρονιάς στο Ισραήλ.

Παράλληλα, πολλές δημοσκοπήσεις έχουν δείξει ότι, ενώ οι περισσότεροι Ισραηλινοί υποστηρίζουν τον πόλεμο με το Ιράν, δεν πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κερδίζουν. Ο πόλεμος έχει επίσης βλάψει περαιτέρω την εικόνα του Ισραήλ στις ΗΠΑ, η οποία είχε ήδη πληγεί λόγω της καταστροφικής σύγκρουσης στη Γάζα.

Υπάρχουν επίσης ανησυχίες για την ασφάλεια του μεγάλου αριθμού ανθρώπων που ζουν στις βόρειες περιοχές του Ισραήλ, όπου η απειλή από τους πυραύλους και τα drones της Χεζμπολάχ έχει αυξηθεί εκ νέου.

Το ιρανικό καθεστώς

Το ιρανικό καθεστώς έχει υποστεί απώλειες στη σύγκρουση, καθώς πολλοί υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο επί πολλά χρόνια Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχουν σκοτωθεί από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Ωστόσο, το καθεστώς παραμένει στη θέση του και οι νέοι ηγέτες του φαίνονται πιο ριζοσπαστικοί και πιο διατεθειμένοι για αντιπαράθεση από τους προηγούμενους. Το πιο σημαντικό είναι ότι το καθεστώς έχει αποκτήσει νέα διπλωματική επιρροή, αποδεικνύοντας ότι μπορεί να προκαλέσει παγκόσμια αναταραχή κλείνοντας το Στενό του Ορμούζ.

«Πήραν το ρίσκο και, ως αποτέλεσμα αυτής της μάλλον επικίνδυνης κίνησης, απέδειξαν ότι έχουν τον de facto έλεγχο του Στενού, κάτι που έχει σημαντικές επιπτώσεις για το μέλλον της περιοχής και της παγκόσμιας οικονομίας», δήλωσε η Μόνα Γιακουμπιάν, διευθύντρια του Προγράμματος για τη Μέση Ανατολή στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS).

Ουκρανία

Βραχυπρόθεσμα, ο πόλεμος στο Ιράν αποτελεί πολύ κακή είδηση για το Κίεβο. Σημαντικές παραδόσεις όπλων έχουν ανακατευθυνθεί, ενώ ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στο CNN την περασμένη εβδομάδα ότι οι προμήθειες αντιβαλλιστικών πυραύλων έχουν επηρεαστεί αρνητικά λόγω της περιορισμένης παραγωγικής ικανότητας στις ΗΠΑ.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει επίσης αποσπάσει την προσοχή του κόσμου από την Ουκρανία, με την αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα, υπό την ηγεσία του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, να επικεντρώνεται πλέον στο Ιράν.

Όμως, ίσως υπάρχει και μια θετική πλευρά. Τα περισσότερα από τέσσερα χρόνια που προσπαθεί να αμυνθεί ενάντια στη Ρωσία έχουν μετατρέψει την Ουκρανία σε κάτι σαν υπερδύναμη στον τομέα των drones. Η ιρανική απειλή έκανε τον κόσμο να το αντιληφθεί αυτό.

«Αυτός ο πόλεμος έχει δημιουργήσει κάποιες ενδιαφέρουσες προοπτικές για την Ουκρανία στον Κόλπο. Ο Ζελένσκι ταξίδεψε στον Κόλπο και τον υποδέχτηκαν με ανοιχτές αγκάλες. … Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει την αρχή μιας σημαντικής σχέσης, λόγω του κοινού ενδιαφέροντός τους για την ανάπτυξη τεχνολογίας κατά των drones», δήλωσε η Γιακουμπιάν.

Νικητές… μέχρι στιγμής

Κίνα

Η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ενέργειας στον κόσμο, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι το Πεκίνο ενδέχεται να βγει από αυτή τη σύγκρουση πιο ισχυρό.

Η Κίνα έχει αντεπεξέλθει σχετικά καλά στην πετρελαϊκή κρίση. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, δημιούργησε τεράστια αποθέματα πετρελαίου, διαφοροποίησε τις πηγές εισαγωγών της και επιτάχυνε τη μετάβαση στην ηλεκτρική ενέργεια, η οποία παράγεται από εγχώριες πηγές ενέργειας, όπως ο άνθρακας και οι ανανεώσιμες πηγές. Αυτό βοηθά τη χώρα να αντέξει την πίεση των υψηλών τιμών του πετρελαίου. Θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε αύξηση της ζήτησης για κινεζικά φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες στο μέλλον, καθώς αναμένεται να αυξηθεί η ζήτηση για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Υπάρχει επίσης και μια διπλωματική πτυχή. Η Κίνα ενδέχεται επίσης να ωφεληθεί από τη ζημιά που έχει υποστεί η φήμη των ΗΠΑ λόγω του πολέμου, ανέφερε η Γιακουμπιάν. «Οι ΗΠΑ έχουν υποστεί τεράστιο πλήγμα σε παγκόσμιο επίπεδο εξαιτίας αυτού του πολέμου. Πρόκειται για έναν πόλεμο που δεν χαίρει δημοφιλίας, όχι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο… και η Κίνα κατάφερε να πάρει το πάνω χέρι σε αυτό το θέμα και να αναδειχθεί ως βασικός υποστηρικτής της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας, καθώς και του διεθνούς δικαίου», σημείωσε.

Υπάρχει επίσης μια διάσταση που αφορά την ασφάλεια και τη στρατηγική. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει αναγκάσει τις ΗΠΑ να αποσύρουν ορισμένα από τα πιο κρίσιμα στρατιωτικά τους μέσα από την Ασία, αποδυναμώνοντας την αποτροπή τους σε μια περιοχή όπου η Κίνα επιβάλλει όλο και περισσότερο τη δύναμή της και διατηρεί φιλοδοξίες έναντι της Ταϊβάν.

Ωστόσο, η κινεζική οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές. Εάν η παγκόσμια οικονομία συνεχίσει να αντιμετωπίζει δυσκολίες, θα μειωθεί ο αριθμός των πελατών για τα προϊόντα της. Αυτό συμβαίνει ήδη. Οι εξαγωγές προς τη Μέση Ανατολή – μια βασική αγορά για την Κίνα – παρουσιάζουν πτώση.

Εταιρείες ορυκτών καυσίμων

Ενώ η ραγδαία άνοδος των τιμών του πετρελαίου κάνει τη ζωή πολύ πιο ακριβή για τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, οι εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου αποκομίζουν τεράστια κέρδη.

Οι Chevron, Shell, BP, ConocoPhillips, Exxon και TotalEnergies καταγράφουν όλες τεράστια κέρδη λόγω των υψηλών τιμών του πετρελαίου και των απότομων διακυμάνσεων σε αυτές. Σύμφωνα με μια νέα έκθεση της Oxfam, οι έξι εταιρείες προβλέπεται να καταγράψουν κέρδη ύψους 94 δισ.  δολαρίων φέτος.

Ωστόσο, τα υψηλά κέρδη έχουν οδηγήσει σε εκκλήσεις για την επιβολή φόρων στα έκτακτα κέρδη αυτών των εταιρειών σε πολλές χώρες. Η κρίση καθιστά επίσης τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πιο ελκυστικές και θα μπορούσε να επιταχύνει τη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων.

Ρωσία

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ρωσική οικονομία έχει πάρει ώθηση από τη σύγκρουση. Οι υψηλές τιμές του πετρελαίου και των λιπασμάτων έχουν αποφέρει επιπλέον έσοδα στο Κρεμλίνο – ειδικά αφού οι ΗΠΑ χαλάρωσαν προσωρινά τις κυρώσεις για το ρωσικό πετρέλαιο που βρισκόταν ήδη εν πλω, προκειμένου να υπάρξει νέα προσφορά στην αγορά πετρελαίου καθώς οι τιμές ανέβαιναν.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοίνωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι τα έσοδα της Ρωσίας από τον ενεργειακό τομέα σχεδόν διπλασιάστηκαν τον Μάρτιο, φτάνοντας τα 19 δισ. δολάρια, από 9,75 δισ. δολάρια τον Φεβρουάριο. Ωστόσο, οι συνεχιζόμενες επιθέσεις της Ουκρανίας εναντίον ρωσικών πετρελαϊκών εγκαταστάσεων – ιδίως λιμένων και διυλιστηρίων – έχουν περιορίσει την ποσότητα πετρελαίου που μπορεί να πουλήσει η Ρωσία.

«Υπάρχει όμως ένα σημαντικό “αλλά” εδώ», είπε η Γιακουμπιάν, αναφερόμενη στις νέες σχέσεις που έχει αναπτύξει η Ουκρανία στον Κόλπο. «Για τους Ρώσους, οι οποίοι, φυσικά, έχουν επίσης παρουσία στον Κόλπο, το γεγονός ότι ο κύριος αντίπαλός τους εισέρχεται στη Μέση Ανατολή πρέπει να αποτελεί λόγο βαθιάς ανησυχίας», πρόσθεσε, επισημαίνοντας τη μακροχρόνια παρουσία της Μόσχας στην περιοχή και τους δεσμούς της με αυτήν.

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Η παγκόσμια πετρελαϊκή κρίση έχει εντείνει την επιθυμία πολλών χωρών να στραφούν προς τις καθαρές μορφές ενέργειας, κάτι που θα μπορούσε να αποδειχθεί ευεργετικό για τον τομέα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την περασμένη εβδομάδα μια νέα στρατηγική για την προστασία των πολιτών από τις «απότομες διακυμάνσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων» και την επιτάχυνση της ανάπτυξης της «εγχώριας καθαρής ενέργειας», εν μέρει ως απάντηση στην παγκόσμια ενεργειακή κρίση.

Υπάρχει όμως και μια επιφύλαξη: Η κρίση στο Ιράν οδηγεί σε αύξηση των τιμών των υλικών που χρησιμοποιούνται στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως το αλουμίνιο, και διαταράσσει βασικές εφοδιαστικές αλυσίδες. Αυτό θα μπορούσε να καταστήσει την τεχνολογία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πιο δαπανηρή.

Κατασκευαστές drones και όπλων

Όπως συμβαίνει σε κάθε σύγκρουση, οι κατασκευαστές όπλων αναμένεται να αποκομίσουν κέρδη. Το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης δημοσίευσε τη Δευτέρα μια έκθεση από την οποία προκύπτει ότι οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 2,9% πέρυσι, φτάνοντας τα 2,019 τρισ. δολάρια το 2025.

Ο Σιάο Λιάνγκ, ερευνητής στο Πρόγραμμα Στρατιωτικών Δαπανών και Παραγωγής Όπλων του ινστιτούτου, δήλωσε ότι η αύξηση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι τα κράτη ανταποκρίθηκαν «σε μια ακόμη χρονιά πολέμων, αβεβαιότητας και γεωπολιτικών αναταραχών με προγράμματα εξοπλισμού μεγάλης κλίμακας».

«Λαμβάνοντας υπόψη το εύρος των τρεχουσών κρίσεων, καθώς και τους μακροπρόθεσμους στόχους πολλών κρατών όσον αφορά τις στρατιωτικές δαπάνες, αυτή η αύξηση θα συνεχιστεί πιθανώς έως το 2026 και πέραν αυτού», πρόσθεσε.

Ωστόσο, ούτε ο αμυντικός τομέας μπορεί να θεωρηθεί σίγουρος νικητής μακροπρόθεσμα. Οι μετοχές ορισμένων από τις μεγαλύτερες αμυντικές εταιρείες στον κόσμο έχουν δεχτεί πιέσεις τους τελευταίους μήνες, μετά από μια σταθερή ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια. Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτό οφείλεται εν μέρει στη μη δημοτικότητα του πολέμου με το Ιράν στις ΗΠΑ και στις προσδοκίες για πιθανή αλλαγή πολιτικής στο μέλλον, καθώς και στην αβεβαιότητα σχετικά με το αν ο αμυντικός προϋπολογισμός της κυβέρνησης Τραμπ θα εγκριθεί από το Κογκρέσο.