«Καθώς οι προσπάθειές μας συνεχίζονται για μία μακρόχρονη συμφωνία για αυτόν τον αγωγό…, υλοποιούμε αυτή την μεταβατική συμφωνία που καλύπτει μία ημερήσια ικανότητα 750.000 βαρελιών πετρελαίου».

Σε αποσπάσματα που δημοσίευσαν οι New York Times υπάρχουν ακριβείς περιγραφές αρκετών συνεδριάσεων της Αίθουσας Επιχειρήσεων σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν και τα αρχεία του Τζέφρι Έπσταϊν.

Αν όμως πράγματι υπάρχει διαρροή συνομιλιών από την Αίθουσα Επιχειρήσεων θα αποτελούσε μια συγκλονιστική παραβίαση της ασφάλειας ενός από τα πιο ασφαλή περιβάλλοντα στον πλανήτη, σχολιάζει το Axios.

White House officials believe NY Times has Situation Room tapes https://t.co/jFTBoV8FOY

— Off The Press (@OffThePress1) June 14, 2026

Οι ανεξάρτητες συσκευές ηχογράφησης, αυτές δηλαδή που μπορεί να φέρουν όσοι βρίσκονται στην αίθουσα, απαγορεύονται στην Αίθουσα Επιχειρήσεων.

«Φοβόμαστε ότι ορισμένες από τις πιο ευαίσθητες συνομιλίες μας ηχογραφούνταν και δεν έχουμε ιδέα ποιες ακριβώς», είπε στο Axios πηγή της κυβέρνησης.

'We're Afraid': Top Trump Aides Reportedly Think Maggie Haberman and Jonathan Swan Have Tapes of 'Sensitive Conversations' Inside the Situation Room https://t.co/TWf3Ra7OYM

— Mediaite (@Mediaite) June 14, 2026

Είναι χαρακτηριστικό ότι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου δεν αμφισβήτησαν τους κατά λέξη διαλόγους στην Αίθουσα Επιχειρήσεων. Μεταξύ τους υπάρχει και μια δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σχετικά με τα σενάρια αλλαγής καθεστώτος του Μπένιαμιν Νετανιάχου για το Ιράν: «Με άλλα λόγια, είναι μαλ…».

Το δημοσίευμα προσθέτει ότι και ο Τραμπ είναι έξαλλος με τις λεπτομερείς περιγραφές.

Ο Μπάρακ θα παραμείνει πρέσβης στην Τουρκία και θα ενεργεί με την πλήρη υποστήριξη του υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η ανάρτηση Τραμπ

«Με χαρά ανακοινώνω ότι ο πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος έχει επιτελέσει εξαιρετικό έργο, θα διοριστεί ειδικός προεδρικός απεσταλμένος στη Συρία και, παράλληλα, ειδικός προεδρικός απεσταλμένος στο Ιράκ, καθώς προωθούμε τη στρατηγική μας συνεργασία με τις κυβερνήσεις της Συρίας και του Ιράκ και οι σχέσεις μας μαζί τους συνεχίζουν να ενισχύονται!

Ο Τομ θα παραμείνει πρέσβης στην Τουρκία και θα ενεργεί με την πλήρη υποστήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών.

Εκτιμούμε ιδιαίτερα το έργο που έχει επιτελέσει ο Tom Barrack, καθώς και τη συνεχή προθυμία του να υπηρετεί τη χώρα μας. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας στο θέμα αυτό!».

Ο Αμέντι, 58 ετών, είναι πρώην υπουργός Περιβάλλοντος και επικεφαλής του πολιτικού γραφείου της Πατριωτικής Ένωσης του Κουρδιστάν (PUK) στη Βαγδάτη από το 2024. Ο ρόλος του προέδρου στο Ιράκ είναι κατά βάση εθιμοτυπικός

Οπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, το επόμενο βήμα για το Ιράκ θα είναι η επιλογή νέου πρωθυπουργού. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε τον Ιανουάριο ότι θα αποσύρει τη στήριξή του στο Ιράκ εάν δοθεί εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον πρώην πρωθυπουργό Νούρι αλ Μάλικι.

Μια συμμαχία σιιτικών πολιτικών ομάδων, που διαθέτει πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, είχε επιλέξει τον Μάλικι, πολιτικό που στηρίζεται από το Ιράν.

Με βάση το σύστημα διαμοιρασμού της εξουσίας στο Ιράκ, ο πρόεδρος της χώρας προέρχεται από την κουρδική κοινότητα, ο πρωθυπουργός είναι σιίτης και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου σουνίτης.

«Αμερικανοί πολίτες που έχουν επιλέξει να παραμείνουν στο Ιράκ ενθαρρύνονται έντονα να επανεξετάσουν την επιλογή τους, υπό το πρίσμα της σημαντικής απειλής που θέτουν τρομοκρατικές ομάδες πολιτοφυλακής που συνδέονται με το Ιράν», ανακοίνωσε η πρεσβεία.

Σπύρος Σιδέρης

Σε πρώτη ανάγνωση, το ενδεχόμενο χερσαίας επέμβασης μοιάζει εξαιρετικά δύσκολο. Σε αντίθεση με τους πολέμους κατά του Ιράκ το 1991 και το 2003, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διαθέτουν σήμερα στην περιοχή μια συγκροτημένη δύναμη εκατοντάδων χιλιάδων στρατιωτών.

Αντιθέτως, τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρείται μερική αναδιάταξη και απομάκρυνση προσωπικού από βάσεις που θεωρούνται ευάλωτες σε ιρανικά αντίποινα. Επιπλέον, το Ιράν είναι μια χώρα με πολύ μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση, πληθυσμό και στρατιωτική ετοιμότητα σε σύγκριση με το Ιράκ της εποχής του Σαντάμ Χουσεΐν.

Το στρατιωτικό και γεωγραφικό αδιέξοδο

Μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση εδάφους θα απαιτούσε χρόνο προετοιμασίας, μεταφορά τεράστιων δυνάμεων και εξασφάλιση σταθερών γραμμών ανεφοδιασμού. Η μεταφορά τέτοιου όγκου στρατευμάτων δεν μπορεί να γίνει αιφνιδιαστικά, ούτε χωρίς εμφανείς προειδοποιητικές ενδείξεις. Παράλληλα, το Ιράν διαθέτει ισχυρές αντιαεροπορικές άμυνες, πυραυλικό οπλοστάσιο και δίκτυο παραστρατιωτικών οργανώσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Το ερώτημα «από πού θα μπορούσε να ξεκινήσει μια εισβολή;» είναι εξίσου κρίσιμο. Το Ιράκ, αν και γεωγραφικά προσφέρεται ως διάδρομος, βρίσκεται υπό έντονη ιρανική επιρροή, ιδιαίτερα στις σιιτικές περιοχές. Το Πακιστάν και η Τουρκία τηρούν στάση ουδετερότητας και δύσκολα θα επέτρεπαν χρήση του εδάφους τους για επίθεση. Το Αζερμπαϊτζάν, παρά τις καλές σχέσεις με το Ισραήλ, διατηρεί στενούς δεσμούς με την Άγκυρα και δύσκολα θα κινούνταν αντίθετα με τη γραμμή της. Παράλληλα, δεν μπορεί να αγνοηθεί ο ρόλος της Ρωσίας, η οποία θα επιχειρούσε να αποτρέψει ενδεχόμενη μόνιμη αμερικανική στρατιωτική παρουσία στον Νότιο Καύκασο.

Το σενάριο του Ιρακινού Κουρδιστάν

Το μοναδικό γεωγραφικό σημείο που συζητείται σοβαρά ως πιθανή βάση χερσαίας πίεσης είναι το Ιρακινό Κουρδιστάν, με πρωτεύουσα το Ερμπίλ. Η αυτόνομη αυτή περιοχή λειτουργεί de facto ως «κράτος εν κράτει» και διατηρεί στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ. Επιπλέον, οι Κούρδοι θεωρούνται έμπειροι και αξιόμαχοι μαχητές, με μακρά παράδοση συγκρούσεων.

Στο Ιράν ζουν εκατομμύρια Κούρδοι, γεγονός που θεωρητικά θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε ένα σενάριο υποκίνησης εσωτερικής εξέγερσης, παράλληλα με περιορισμένη χερσαία διείσδυση κουρδικών δυνάμεων από το Ιράκ, ενδεχομένως με υποστήριξη ενός «περιορισμένου αμερικανικού αποσπάσματος». Δεν είναι τυχαίο ότι τα πρόσφατα πλήγματα φαίνεται να επικεντρώνονται και σε περιοχές του δυτικού Ιράν που συνορεύουν με το Ιρακινό Κουρδιστάν.

Ωστόσο, ακόμη και αυτό το σενάριο ενέχει υψηλό ρίσκο. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη αποσταθεροποίηση, να ενεργοποιήσει φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και να εμπλέξει έμμεσα την Τουρκία, η οποία παρακολουθεί με καχυποψία κάθε ενίσχυση κουρδικών στρατιωτικών δομών.

Οι περιφερειακές δυνάμεις και τα όριά τους

Η ιδέα αξιοποίησης στρατευμάτων από χώρες του Περσικού Κόλπου αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια. Ο πόλεμος στην Υεμένη ανέδειξε τα όρια της στρατιωτικής αποτελεσματικότητας αρκετών από αυτές. Επιπλέον, εάν εμπλακούν άμεσα κατά του Ιράν, κινδυνεύουν να δεχθούν πλήγματα από φιλοϊρανικές οργανώσεις, όπως οι Χούθι. Γι’ αυτό, παρά τις επιθέσεις που δέχονται, καμία χώρα της περιοχής δεν δείχνει πρόθυμη να συμμετάσχει σε χερσαία εκστρατεία.

Πολιτική πίεση ή πραγματική πρόθεση;

Η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι «η μεγάλη επίθεση δεν έχει ακόμη ξεκινήσει» μπορεί να ερμηνευθεί ως προσπάθεια αποτροπής και διαπραγματευτικής ενίσχυσης. Η απειλή χερσαίας εισβολής λειτουργεί ως μοχλός πίεσης, ιδιαίτερα εάν ο στόχος είναι η πολιτική αποδυνάμωση ή η αναδιάταξη ισχύος στο εσωτερικό του Ιράν.

Ωστόσο, μια πραγματική εισβολή θα σήμαινε μακροχρόνια εμπλοκή με απρόβλεπτες συνέπειες. Το Ιράν διαθέτει βάθος εδάφους, πληθυσμιακή συνοχή και εμπειρία ασύμμετρου πολέμου. Μια τέτοια σύγκρουση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παρατεταμένη περιφερειακή ανάφλεξη, με σοβαρές επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας, στην παγκόσμια οικονομία και στη σταθερότητα της ίδιας της αμερικανικής εσωτερικής πολιτικής σκηνής.

Πόσο πιθανή είναι τελικά η χερσαία επέμβαση;

Με τα σημερινά δεδομένα, μια μαζική χερσαία εισβολή από τις ΗΠΑ στο Ιράν εμφανίζεται χαμηλής πιθανότητας. Το στρατιωτικό κόστος, οι γεωπολιτικοί περιορισμοί και η απουσία σαφούς διεθνούς νομιμοποίησης καθιστούν το εγχείρημα εξαιρετικά περίπλοκο. Πιο ρεαλιστικό θεωρείται ένα μοντέλο περιορισμένων επιχειρήσεων, με ειδικές δυνάμεις, τοπικούς συμμάχους και εντατικοποίηση αεροπορικών πληγμάτων.

Σε κάθε περίπτωση, η ρητορική περί χερσαίας εισβολής αποτελεί ισχυρό μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον διατηρεί όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά. Το αν αυτό θα παραμείνει εργαλείο πίεσης ή θα μετατραπεί σε πραγματικό στρατιωτικό σχέδιο, θα εξαρτηθεί από την πορεία των επιχειρήσεων, την αντίδραση της Τεχεράνης και την ευρύτερη γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή.

Ωστόσο, η ισχυρή οργάνωση Καταέμπ Χεζμπολάχ τόνισε ότι είναι έτοιμη να συμμετάσχει στις συζητήσεις μόνο μετά την αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων από τη χώρα. Σε ανακοίνωσή της δήλωσε ότι η αντίσταση αποτελεί δικαίωμα και ότι τα όπλα θα παραμείνουν υπό τον έλεγχο των μαχητών της.

Οι ηγέτες άλλων τριών οργανώσεων θεωρούν ότι ήρθε η στιγμή τα όπλα να περάσουν αποκλειστικά υπό τον έλεγχο του κράτους, χωρίς όμως να έχουν δεσμευτεί σαφώς για τον αφοπλισμό τους.

Ο Φαΐκ Ζιντάν, πρόεδρος του Ανωτάτου Συμβουλίου Δικαστικών Αρχών, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τους επικεφαλής των οργανώσεων που ακολούθησαν τη σύσταση να συνεργαστούν, ώστε να εφαρμοστεί το κράτος δικαίου, να ελέγχονται τα όπλα από το κράτος και να στραφούν στην πολιτική δράση μόλις δεν υπάρχει πλέον ανάγκη στρατιωτικής εμπλοκής.

Μετά τις βουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου, οι ΗΠΑ, που διατηρούν στρατεύματα στο Ιράκ, απαίτησαν από την επόμενη κυβέρνηση να διαλύσει έξι ένοπλες οργανώσεις, σύμφωνα με Ιρακινούς αξιωματούχους και διπλωμάτες που μίλησαν στο Γαλλικό Πρακτορείο. Η Ουάσινγκτον έχει ήδη χαρακτηρίσει αρκετές ιρακινές ομάδες «τρομοκρατικές». Οι περισσότερες ανήκουν στον συνασπισμό Χασντ Αλ Σάαμπι, που σήμερα έχει ενταχθεί στις τακτικές ένοπλες δυνάμεις, αλλά κατηγορείται ότι δρα εκτός κρατικού ελέγχου.

Ορισμένες από αυτές τις οργανώσεις έχουν ενισχύσει την επιρροή τους στο Κοινοβούλιο, όπου κυριαρχεί η συμμαχία σιιτικών, φιλοϊρανικών κομμάτων Πλαίσιο Συντονισμού. Αυτή η συμμαχία αναμένεται να παίξει κρίσιμο ρόλο στην επιλογή του νέου πρωθυπουργού, μια θέση που παραδοσιακά καλύπτεται από σιίτες πολιτικούς. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει συχνά μακρές διαπραγματεύσεις μεταξύ των σιιτικών κομμάτων.

Οι σιιτικές ένοπλες ομάδες του Ιράκ, μέλη του λεγόμενου «άξονα αντίστασης» κατά του Ισραήλ, ζητούν την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων που βρίσκονται στη χώρα για τον πόλεμο κατά των τζιχαντιστών και έχουν πραγματοποιήσει αρκετές επιθέσεις εναντίον τους. Η σιιτική οργάνωση Ασάιμπ Αχλ Αλ Χακ, με επικεφαλής τον Καΐς αλ Χαζάλι, κέρδισε 27 έδρες στις εκλογές του Νοεμβρίου (σε σύνολο 329). Πρόσφατα ο ηγέτης της τόνισε ότι πιστεύει στη σταδιακή μεταφορά του ελέγχου των όπλων στο κράτος, επισημαίνοντας ότι πλέον αποτελούν μέρος των κρατικών δομών.

Δύο ακόμη ομάδες έχουν συμφωνήσει με αυτήν την προσέγγιση.

Παράλληλα, ζήτησε από την Τουρκία να λάβει τα απαραίτητα νομικά μέτρα για να προωθήσει τη διαδικασία, η οποία ξεκίνησε πριν από ένα χρόνο, με την έκκληση του Τούρκου εθνικιστή ηγέτη και κυβερνητικού εταίρου, Ντεβλέτ Μπαχτσελί και τη θετική ανταπόκριση του φυλακισμένου αρχηγού του ΡΚΚ Αμπντουλάχ Οτζαλάν.

Τον περασμένο Ιούλιο, η οργάνωση, έκαψε μερικά όπλα σε μια συμβολική πράξη καλής θέλησης.

Το ΡΚΚ εδώ και πολύ καιρό, τα τελευταία χρόνια, δεν είχε ένοπλη δράση εντός της Τουρκίας, προτού καν ο Οτσαλάν ζητήσει τη διάλυση της οργάνωσης. Τούρκοι αξιωματούχοι επίσης δήλωναν συνεχώς ότι “η τρομοκρατική δράση του ΡΚΚ εντός της Τουρκίας έχει τελειώσει”.

Η σημερινή ανακοίνωση του PKK επισφραγίζει κατά κάποιο τρόπο αυτήν τη πραγματικότητα, στέλνει ωστόσο σημαντικό πολιτικό μήνυμα.

Σπύρος Σιδέρης

Η ανάλυση αυτού του γεγονότος, που συγκλονίζει γεωπολιτικά τις εξελίξεις, απαιτεί προσοχή σε τρία επίπεδα: τις τουρκο-ιρακινές σχέσεις, τις ισορροπίες στη Συρία και το κουρδικό ζήτημα συνολικά.

Το Ιράκ ανάμεσα στην ανακούφιση και τη στρατηγική

Η ιρακινή κυβέρνηση υποδέχτηκε με θέρμη την παράδοση των όπλων του PKK, θεωρώντας τη μια «ιστορική στιγμή» για τον επί δεκαετιών τερματισμό των συγκρούσεων που αιματοκύλησαν τις κουρδοκρατούμενες περιοχές των συνόρων Ιράκ–Τουρκίας, ειδικά στο δύσβατο όρος Καντίλ. Η Βαγδάτη βλέπει μια ευκαιρία για σταθεροποίηση των βορείων περιοχών, περιορισμό των τουρκικών στρατιωτικών επεμβάσεων και ενίσχυση των σχέσεων με την Άγκυρα.

Η τουρκική παρουσία στο ιρακινό έδαφος ήταν για χρόνια δικαιολογημένη με πρόσχημα την αντιμετώπιση του PKK. Μετά την παράδοση των όπλων, το Ιράκ —όπως επισημαίνουν πολιτικοί αναλυτές— έχει πλέον τη δυνατότητα να απαιτήσει την πλήρη αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων. Επιπλέον, αναδύεται η ανάγκη για συνεργασία στους τομείς της ασφάλειας, της οικονομίας (όπως το κρίσιμο ζήτημα του νερού) και της ενέργειας.

Ωστόσο, το τέλος της ένοπλης σύγκρουσης δεν σημαίνει αυτομάτως επίλυση όλων των προβλημάτων. Στις κουρδικές περιοχές του Ιράκ παραμένουν ένοπλα δίκτυα, φιλικά ή ανταγωνιστικά προς το PKK, ενώ η πολιτική σκηνή είναι βαθιά κατακερματισμένη ανάμεσα στο Δημοκρατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (KDP) και την Πατριωτική Ένωση του Κουρδιστάν (PUK).

Στη Συρία: Η κουρδική αυτοδιοίκηση υπό πίεση

Το ενδιαφέρον στρέφεται αναπόφευκτα στη βορειοανατολική Συρία, όπου το κουρδικό στοιχείο συγκροτείται γύρω από την Αυτόνομη Διοίκηση και τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), υπό την ηγεσία του Μαζλούμ Άμπντι. Το PKK είχε ανέκαθεν δεσμούς με τα κουρδικά κινήματα της Συρίας, αν και οι SDF απέφυγαν να ταυτιστούν πλήρως μαζί του για να διατηρήσουν την υποστήριξη των ΗΠΑ στον πόλεμο κατά του ISIS.

Οι τελευταίες εξελίξεις βρίσκουν το κουρδικό στοιχείο της Συρίας σε μια ευαίσθητη καμπή. Οι επαφές που έγιναν στη Δαμασκό μεταξύ του κουρδικού πολιτικού μπλοκ και της κυβέρνησης του Αχμάντ αλ Σαράα σηματοδοτούν μια προσπάθεια συμφιλίωσης, με στόχο τη μετάβαση σε ένα αποκεντρωμένο μοντέλο εξουσίας. Οι Κούρδοι ζητούν συνταγματικές εγγυήσεις για τα πολιτικά και πολιτιστικά τους δικαιώματα, ισότητα μεταξύ των φύλων, κοινωνική δικαιοσύνη και συμμετοχή σε ένα νέο πολιτικό πλαίσιο.

Η Δαμασκός, από την πλευρά της, απορρίπτει κάθε συζήτηση για ομοσπονδιοποίηση ή παραχώρηση διοικητικής αυτονομίας, τονίζοντας ότι «οι θεσμοί του κράτους πρέπει να επιστρέψουν πλήρως σε όλες τις περιοχές», συμπεριλαμβανομένων των πετρελαϊκών και ενεργειακών εγκαταστάσεων. Η κουρδική διοίκηση, ωστόσο, δεν δείχνει διατεθειμένη να υποχωρήσει εύκολα, θεωρώντας ότι έχει κερδίσει με το αίμα των μαχητών της το δικαίωμα να μιλά ως ισότιμος συνομιλητής.

Η φαντασίωση (ή ο εφιάλτης) του κουρδικού κράτους

Η παράδοση των όπλων από το PKK αναθερμαίνει διεθνώς το ερώτημα: Υπάρχει προοπτική για ένα ανεξάρτητο κουρδικό κράτος; Η απάντηση, προς το παρόν, παραμένει όχι —και μάλιστα όχι απλώς λόγω της άρνησης της Τουρκίας, του Ιράν, του Ιράκ και της Συρίας, αλλά και λόγω των εσωτερικών αντιφάσεων του ίδιου του κουρδικού κόσμου.

Η κουρδική υπόθεση παραμένει κατακερματισμένη. Στο Ιράκ, το ημιαυτόνομο Κουρδιστάν διατηρεί ισχυρές τοπικές δομές, αλλά εξαρτάται οικονομικά από τη Βαγδάτη και τις πετρελαϊκές συμφωνίες. Στη Συρία, οι Κούρδοι επιβιώνουν χάρη στη στρατιωτική ισχύ των SDF, αλλά βρίσκονται μεταξύ σφύρας (Σαράα) και άκμονος (Τουρκία). Στην Τουρκία, παρότι το PKK αφήνει τα όπλα, η πολιτική κουρδική εκπροσώπηση παραμένει υπονομευμένη, με το φιλοκουρδικό DEM Parti να αντιμετωπίζει περιορισμούς, συλλήψεις και απαγορεύσεις.

Η δημιουργία κουρδικού κράτους θα προϋπέθετε:

• Συνοχή μεταξύ όλων των κουρδικών κοινοτήτων (Ιράκ, Συρία, Τουρκία, Ιράν),
• Διεθνή στήριξη,
• Αποδοχή από τις κεντρικές κυβερνήσεις,
• Αποφυγή εσωτερικών διχασμών,
  όλα στοιχεία που σήμερα απουσιάζουν.

Επιπλέον, η Άγκυρα έχει ήδη δηλώσει μέσω του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι η στρατηγική της «μια Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» περιλαμβάνει και τις απειλές εκτός συνόρων, δηλαδή στον κουρδικό θύλακα της Συρίας. Οποιαδήποτε προσπάθεια ενοποίησης κουρδικών περιοχών σε υπερεθνικό επίπεδο θεωρείται κόκκινη γραμμή για τις περιφερειακές δυνάμεις.

Η επόμενη μέρα: Πού οδηγεί η ειρήνη;

Η ειρήνη Τουρκίας–PKK αποτελεί βήμα προς την περιφερειακή σταθερότητα, αλλά η επόμενη μέρα θα κριθεί από το αν οι κυβερνήσεις Τουρκίας, Ιράκ και Συρίας θα κινηθούν σε κατεύθυνση πολιτικών λύσεων και όχι απλώς στρατιωτικών τακτικισμών. Η Βαγδάτη θα πρέπει να ελέγξει τις περιοχές του βορρά χωρίς να στραγγαλίσει τις κουρδικές φιλοδοξίες. Η Δαμασκός θα πρέπει να πειστεί για την ανάγκη συνταγματικού διαλόγου. Και η Άγκυρα θα πρέπει να αντιμετωπίσει τους Κούρδους πολίτες της όχι ως απειλή, αλλά ως κομμάτι ενός πλουραλιστικού μέλλοντος.

Το κουρδικό ζήτημα, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, περνά από το πεδίο της μάχης στο πεδίο της διαπραγμάτευσης. Και αυτή η μετατόπιση — όσο εύθραυστη κι αν είναι — ανοίγει ίσως το πιο δύσκολο κεφάλαιο: αυτό της συμβίωσης.

Αν το παρελθόν του PKK ήταν τα όπλα, το μέλλον των Κούρδων φαίνεται να γράφεται με το αν οι γείτονες και οι ίδιοι θα καταφέρουν να σχεδιάσουν μια ειρηνική, πολυεθνική, πολυγλωσσική Μέση Ανατολή. Μέχρι τότε, η ιδέα ενός κουρδικού κράτους παραμένει όνειρο για κάποιους, εφιάλτης για άλλους — και πάντως μακριά από το να γίνει πραγματικότητα.

Σπύρος Σιδέρης

Στο επίκεντρο αυτού του νέου κεφαλαίου βρίσκονται οι θεσμικές δομές συνεργασίας, η αναδιαμόρφωση των αντιλήψεων ασφαλείας και ο ρόλος του Ιράκ ως σταθεροποιητικού παράγοντα στη Μέση Ανατολή, υπό το πρίσμα της αναδυόμενης νέας τάξης πραγμάτων στην περιοχή.

Κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Αλ Σουντανί στην Άγκυρα, ο πρόεδρος Ερντογάν τόνισε την πλήρη σύγκλιση απόψεων με το Ιράκ στα θέματα της ασφάλειας και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας. Η αναφορά στις απειλές από το PKK, το Ισλαμικό Κράτος (ΙΚ) και την οργάνωση του Φετουλάχ Γκιουλέν (FETÖ) κατέδειξε πως η τρομοκρατία αποτελεί κοινό εχθρό και για τις δύο χώρες.

Η στάση της Άγκυρας αντανακλά μια πολιτική ολιστικής καταπολέμησης της τρομοκρατίας, ενώ η συμμετοχή του Ιράκ στην προσπάθεια αυτή υποδεικνύει έναν μετασχηματισμό στη προσέγγιση της Βαγδάτης.

Ο Αλ Σουντανί, από την πλευρά του, επεσήμανε τους βαθείς ιστορικούς δεσμούς που ενώνουν τους δύο λαούς, λέγοντας πως οι σχέσεις Τουρκίας-Ιράκ είναι «ριζωμένες εδώ και χιλιάδες χρόνια». Αναφέρθηκε σε κοινές θρησκευτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές αξίες, υπογραμμίζοντας πως η εθνική ασφάλεια των δύο χωρών είναι ενιαία και αδιαίρετη. Η δήλωσή του αντικατοπτρίζει μια νέα εξωτερική πολιτική προσέγγιση του Ιράκ, βασισμένη σε συνεργασία αντί για απομόνωση και στην ενεργή ανάμειξη στα περιφερειακά δρώμενα.

Το Ιράκ, χώρα που ταλαιπωρήθηκε από πόλεμο, τρομοκρατία και αποσταθεροποίηση για πάνω από δύο δεκαετίες, δείχνει πλέον να κινείται σε έναν δρόμο αποκατάστασης της εθνικής κυριαρχίας και ανασυγκρότησης του κρατικού μηχανισμού. Η άνοδος του Μοχάμεντ Σία Αλ Σουντανί στην εξουσία μετά τις εκλογές του 2021, ενίσχυσε το προφίλ μιας χώρας πιο αυτοδύναμης και ανεξάρτητης στις αποφάσεις της, που επιδιώκει να γίνει παραγωγός σταθερότητας στη Μέση Ανατολή.

Ένα από τα βασικά πεδία εμβάθυνσης των τουρκοϊρακινών σχέσεων είναι η ασφάλεια. Το Ιράκ, το οποίο για χρόνια είχε αντιμετωπίσει τις δραστηριότητες του PKK με αμηχανία ή αδράνεια, τώρα κινείται προς μια πιο ενεργή και συνεργατική στάση. Οι κοινές επιχειρήσεις, η ανταλλαγή πληροφοριών και – το πιο εντυπωσιακό – η κήρυξη του PKK ως απαγορευμένης οργάνωσης από τις ιρακινές αρχές αποτελούν σαφείς ενδείξεις μιας νέας πολιτικής βούλησης.

Η θεσμοθέτηση του Μηχανισμού Υψηλού Επιπέδου Ασφάλειας Τουρκίας-Ιράκ λειτουργεί ως πλατφόρμα διαρκούς συντονισμού και συνεργασίας, δημιουργώντας το υπόβαθρο για την οικοδόμηση μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής ασφάλειας. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράκ δεν εμφανίζεται απλώς ως σύμμαχος της Τουρκίας αλλά ως ισότιμος εταίρος σε μια προσπάθεια περιφερειακής σταθεροποίησης.

Παράλληλα με την ασφάλεια, ένα ακόμη σημείο στρατηγικής σύγκλισης είναι η οικονομική συνεργασία και ειδικά το φιλόδοξο Σχέδιο Αναπτυξιακής Οδού (Development Road Project). Πρόκειται για ένα γιγαντιαίο έργο υποδομής που θα ενώσει τον Περσικό Κόλπο με τη Μεσόγειο και την Ευρώπη, μέσω του Ιράκ και της Τουρκίας. Με σιδηροδρομικές γραμμές, αυτοκινητόδρομους και διαμετακομιστικά κέντρα, το έργο θα μετατρέψει το Ιράκ σε logistics hub, ενισχύοντας παράλληλα τη θέση της Τουρκίας ως ενεργειακού και εμπορικού κόμβου της ευρύτερης περιοχής.

Η γεωοικονομική σημασία του έργου δεν έχει περάσει απαρατήρητη από τις μεγάλες δυνάμεις. Η πρωτοβουλία αυτή διασταυρώνεται με το “Belt and Road” της Κίνας, την Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ, αλλά και τις επενδυτικές στρατηγικές των χωρών του Κόλπου. Η Τουρκία και το Ιράκ επιδιώκουν να συστήσουν κοινές επιτροπές για θέματα τελωνειακών διευκολύνσεων, ασφάλειας μεταφορών, επενδύσεων, χρηματοδότησης και νομικών ρυθμίσεων.

Η ανάδειξη αυτών των σχέσεων σε θεσμικό επίπεδο φαίνεται να αποτελεί πλέον στόχο και των δύο πλευρών. Στο παρελθόν, οι σχέσεις Άγκυρας-Βαγδάτης παρουσίαζαν κυκλικότητα, με περιόδους προσέγγισης να εναλλάσσονται με φάσεις ψυχρότητας. Η σημερινή συγκυρία όμως φαίνεται να ωριμάζει για τη σταθεροποίηση και θεσμοποίηση αυτής της σχέσης, μέσω διαρκών μηχανισμών συνεργασίας, επενδυτικών επιτροπών, αλλά και κοινών δράσεων σε εκπαίδευση, πολιτισμό και διαχείριση υδάτων.

Αυτός ο θεσμικός μετασχηματισμός δεν είναι μόνο τεχνικής φύσης, αλλά και στρατηγικής σημασίας. Αποσκοπεί στο να θωρακίσει τις διμερείς σχέσεις απέναντι σε μελλοντικές πολιτικές αλλαγές ή κρίσεις, ενώ παράλληλα λειτουργεί ως μοντέλο συνύπαρξης σε μια περιοχή όπου η αστάθεια έχει καταστεί σχεδόν μόνιμη συνθήκη.

Σε επίπεδο περιφερειακής πολιτικής, η Τουρκία βλέπει το Ιράκ ως πυλώνα σταθερότητας σε μια γεωγραφία που συγκλονίζεται από το παλαιστινιακό, τη συριακή κρίση, το Ιράν και τις συνέπειες της αποχώρησης των ΗΠΑ. Από την άλλη πλευρά, το Ιράκ επαναπροσδιορίζεται ως ενεργός παράγοντας ειρήνης και όχι ως «ασθενής κρίκος» της περιοχής, επενδύοντας σε πολυμερείς σχέσεις και ισορροπημένες συνεργασίες.

Η στρατηγική σύγκλιση Άγκυρας και Βαγδάτης βασίζεται σε κοινά συμφέροντα, αλλά απαιτεί και συνεχή πολιτική βούληση. Η μακροπρόθεσμη επιτυχία αυτής της συνεργασίας εξαρτάται από την πλήρη εφαρμογή συμφωνιών, τη συνέπεια στην ασφάλεια και τη βελτίωση της ζωής των πολιτών μέσω των αναπτυξιακών έργων.

Αν επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί, η σχέση Τουρκίας-Ιράκ θα αποτελέσει υποδειγματικό μοντέλο για την ευρύτερη αναδιοργάνωση της Μέσης Ανατολής, βασισμένο όχι στην αντιπαράθεση αλλά στη συνέργεια. Μια τέτοια εξέλιξη θα μετατρέψει τις δύο χώρες από γειτονικούς παρατηρητές σε κεντρικούς συνδιαμορφωτές της νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας.