Η Μαρία Καρυστιανού δηλώνει πώς εάν της το ζητήσουν …”επίσημα” θα το κάνει. Τι σημαίνει αυτό; Κάποια επιστολή, ένα email; Οι δημόσιες δηλώσεις και το αυτονόητο προφανώς δεν αρκούν;

Ποιό είναι το αυτονόητο: όταν έχεις δηλώσει ευθέως ότι δεν πρόκειται το κίνημα (των Τεμπών) να γίνει κόμμα (στο “Βήμα” πριν από πολλούς μήνες), κι όταν όλοι οι συγγενείς έχουν πει ότι ο αγώνας τους για Δικαιοσύνη είναι “πάνω από κόμματα και χωρίς χρώματα”, η ίδρυση πολιτικού φορέα με μανιφέστο την οδύνη δημιουργεί, αν μη τι άλλο, ένα ηθικό ζήτημα.

Η Μαρία Καρυστιανού, όμως, έχει ήδη κάνει αρκετά βήματα προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Έχει περιγράψει το βασικό πρόγραμμα ενός τέτοιου κόμματος, έχει πει πώς διεκδικεί την πρωτιά στις εκλογές, άρα και την διακυβέρνηση της χώρας, έχει συγκροτήσει “επιτροπή σοφών” (που δεν μας τους αποκαλύπτει) για την εκπόνηση πρότασης διακυβέρνησης, και έχει ήδη κάνει επαφές με προσωπικότητες και βουλευτές. Ο Νικόλας Φαραντούρης δεν είναι ο μόνος.

Η απόσταση ανάμεσα στην “Μαρία των Τεμπών” (που της αξίζει τιμή για τον αγώνα που έδωσε μαζί με όλους τους άλλους συγγενείς) και την Καρυστιανού, πρόεδρο κόμματος, είναι αναμφίβολα πολύ μεγάλη.

Τι θα είναι η δεύτερη χωρίς την πρώτη μένει να το διαπιστώσουμε όταν ακούσουμε την ιδρυτική διακήρυξη του πολιτικου φορέα και όταν δούμε ποιά πρόσωπα θα σταθούν δίπλα της.

Καθώς η ίδια διακηρύσσει πώς δεν υπάρχει ο διαχωρισμός αριστερά-δεξιά -αφού… όλοι ίδιοι είναι- και πώς στον πολιτικό στίβο που θα κατέλθει σκοπός της είναι “να είμαστε όλοι καλά”, δύσκολα μπορούμε να την τοποθετήσουμε ιδεολογικά και πολιτικά.

Κατά το παρελθόν, όμως, έχει ειπωθεί ξανά πώς δεν έχουν σβήσει οι διαχωριστικές γραμμές και άλλα ευτράπελα και η κατάληξη είναι γνωστή. Τα πρώτα δείγματα γραφής, από την άλλη, προδίδουν και την καταγωγή και τον προορισμό ενός τέτοιου κόμματος. Οι δε δημοσκοπήσεις μαρτυρούν επίσης ποιά είναι τα εκλογικά ακροατήρια που αναμένουν εναγωνίως την ίδρυση ενός τέτοιου κόμματος.

Ηθική υποχρέωση της είναι πάντως να φτάσει στην ίδρυση του δικού της κόμματος χωρίς να κραδαίνει εκείνη τη σημαία των Τεμπών, αυτό πρέπει να το αναλάβουν άλλοι που μοιράζονται μεν τον ίδιο πόνο, δεν εμφορούνται, δε, από φιλοδοξίες να κυβερνήσουν. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχουν ιδεολογική ταυτότητα και εκλογική επιλογή.

Έχει ενδιαφέρον να δει κανείς που απευθύνεται δυνητικά ένα “κόμμα Καρυστιανού”. Έχει μεγάλο ενδιαφέρον και αποκαλύπτει, επιπλέον, και ποιοί και γιατί μιλούν για το νέο εγχείρημα. Αποκαλύπτει, όμως, και τις ωσμώσεις στο πολιτικό μας σύστημα, όπως και όλο αυτό το “σύμπαν του θυμού και της απογοήτευσης”.

Το τελευταίο δεν αφορά μόνο την Μαρία Καρυστιανού, αφορά και την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση. Την πρώτη γιατί δείχνει τις αποτυχίες της και τα κενά κοινωνικής εκπροσώπησης που άνοιξαν κάποιες πολιτικές της, την δεύτερη διότι δεν στάθηκε ικανή να καλύψει αυτά τα κενά και να πει κάτι πρωτότυπο και αξιόπιστο που να προσελκύσει τις χιλιάδες που νοιώθουν ότι δεν εκπροσωπούνται.

Η αποκαλυπτική μέτρηση

Τα ΝΕΑ παρουσίασαν στοιχεία από δημοσκόπηση της GPO (Παραπολιτικά FM) που περιγράφουν -σε σχετικά “ανύποπτο” χρόνο, τον Δεκέμβριο– τις δεξαμενές από τις οποίες αντλεί ψηφοφόρους το κόμμα Καρυστιανού. Πρώτο συμπέρασμα: άπαντες είναι λογικό να ανησυχούν.

Και εξηγούμαι:

«Πολύ» και «αρκετά» πιθανό να ψηφίσουν ένα κόμμα με επικεφαλής τη Μαρία Καρυστιανού απαντούν ότι θα ψηφίσουν το 63,4% όσων στηρίζουν Νίκη, το 52,8% όσων στηρίζουν Πλεύση Ελευθερίας, το 36,7% από Ελληνική Λύση, το 26,8% όσων δηλώνουν ότι ψηφίζουν ΣΥΡΙΖΑ, το 25% όσων δηλώνουν ψηφοφόροι του ΚΚΕ και το 23,4% όσων δηλώνουν ψηφοφόροι της Φωνής Λογικής.

Μικρότερες είναι οι μετακινήσεις όσων ψηφίζουν Νέα Δημοκρατία (10%) και όσων στηρίζουν ΠΑΣΟΚ (15,8%).

Συνοπτικά, το κόμμα του Δημήτρη Νατσιού απειλείται με αφανισμό, οι μισοί ψηφοφόροι της Ζωής Κωνσταντοπούλου “φλερτάρουν” με την ιδέα του νέου κόμματος από την πρόεδρο του συλλόγου “Τέμπη ’23” παρότι η πρόεδρος του κόμματος που έως τώρα προτιμούν έχει πρωτοστατήσει στην υπόθεση της τραγωδίας, τρεις στους δέκα ψηφοφόρους του Κυριάκου Βελόπουλου (που επίσης σήκωσε την ίδια σημαία), και ένας στους τέσσερις εξ όσων δηλώνουν ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ, του ΚΚΕ και της Αφροδίτης Λατινοπούλου.

Στον χώρο, δηλαδή, της αντιπολίτευσης είναι πιθανό να υπάρξει μεγάλη αναδιάταξη δυνάμεων και κάποια κόμματα να κινδυνεύσουν σοβαρά να μην περάσουν το κατώφλι του 3%.

Αλλά και στη Ν.Δ δεν έχουν λόγο να …απολαμβάνουν το χάος του νέου κατακερματισμού. Το -κατά την μέτρηση- 10% των ψηφοφόρων της που μπορεί να χάσει προς το κόμμα Καρυστιανού ισοδυναμεί δημοσκοπικά με περίπου 2,5-3 ποσοστιαίες μονάδες, ήτοι είναι ικανό να εξαερώσει τις προσδοκίες για μία δύσκολη αλλά όχι ανέφικτη αυτοδυναμία σε μία δεύτερη, έστω, εκλογική αναμέτρηση. Κι αυτό αιτιολογεί το γεγονός ότι αρκετά κυβερνητικά στελέχη έχουν ήδη εγκαταλείψει τη θέση του εξ αποστάσεως παρατηρητή και επικρίνουν με δριμύτητα την Μαρία Καρυστιανού και τις πολιτικές φιλοδοξίες της που, κατά τα λεγόμενά της, φθάνουν μέχρι και την διεκδίκηση της διακυβέρνησης!

Σχετικά με το υπό ίδρυση κόμμα του Αλέξη Τσίπρα μένει να διαπιστωθεί σε ποιό βαθμό θα υποστεί επιπτώσεις μόλις καταταχθεί κανονικά στις δημοσκοπήσεις, είναι, όμως, σαφές πώς κι αυτό θα επηρεαστεί.

Ο μηχανισμός είναι απλός: οι δημιουργοί περιεχομένου ανεβάζουν προκλητικά ή ενοχλητικά βίντεο, ξέροντας πως οι θεατές θα αντιδράσουν έντονα. Ο αλγόριθμος «μετρά» αυτή την αντίδραση ως υψηλό engagement και το προβάλλει ακόμα περισσότερο, εκτοξεύοντας τη δημοφιλία του δημιουργού. Έτσι, όσο περισσότερα νεύρα προκαλείς, τόσο περισσότερα views κερδίζεις.

Η περίπτωση της Γουίντα Ζέσου, μιας δημιουργού περιεχομένου που πέρυσι πληρώθηκε 150.000 δολάρια για μία μόνο ανάρτηση, είναι χαρακτηριστική.

Στα βίντεό της, όπου παρουσιάζει τη ζωή ενός «πανέμορφου μοντέλου» στη Νέα Υόρκη, το κοινό εξοργίζεται — κι αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο. «Λαμβάνω πολλά οργισμένα σχόλια», δήλωσε στο BBC η ίδια, αποκαλύπτοντας πως η περσόνα που υποδύεται είναι σχεδιασμένη επίτηδες για να προκαλεί αντιδράσεις.

Οι ειδικοί, πάντως, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Ο Δρ. Γουίλιαμ Μπρέιντι, ερευνητής της σχέσης ανθρώπινου εγκεφάλου και τεχνολογίας, εξηγεί πως αυτού του είδους το περιεχόμενο «παίζει με τα συναισθήματά μας», διεγείροντας τον θυμό και κρατώντας μας κολλημένους στην οθόνη.

Από την πλευρά της, η καθηγήτρια επικοινωνίας Άριελ Χέιζελ επισημαίνει πως «είναι εξαντλητικό να βιώνεις έντονα συναισθήματα όλη την ώρα», κάτι που οδηγεί πολλούς χρήστες να αποφεύγουν πλέον ακόμα και την ενημέρωση.

Η άνοδος του rage baiting συμπίπτει με την αύξηση των οικονομικών κινήτρων από τις ίδιες τις πλατφόρμες. Όσο περισσότερο engagement, τόσο περισσότερα έσοδα.

Όπως εξηγεί η podcaster Άντρια Τζόουνς, «ένα βίντεο με μια γάτα μπορεί να μας φτιάξει τη διάθεση, αλλά δεν θα σχολιάσουμε. Αντίθετα, ένα προσβλητικό βίντεο μάς εξοργίζει – και το σχόλιό μας θεωρείται “ποιοτικό engagement” από τον αλγόριθμο».

Το πρόβλημα, όπως λένε οι αναλυτές, δεν είναι μόνο η εκμετάλλευση του θυμού, αλλά και η νορμαλοποίηση της τοξικότητας στο διαδίκτυο.

«Οι αλγόριθμοι ενισχύουν την οργή», τονίζει ο Δρ. Μπρέιντι. «Αρκεί ένα μικρό ποσοστό ακραίων χρηστών για να δημιουργηθεί η ψευδαίσθηση πως η πλειοψηφία είναι θυμωμένη».

Γράφει η Σάρνερ:

Ήθελα να γράψω για τον θυμό εδώ και καιρό. Καθώς κάθισα να ξεκινήσω αυτή τη στήλη, μια πρόσφατη συνεδρία ψυχανάλυσης ήρθε στο μυαλό μου. Έλεγα στην αναλύτριά μου για κάτι που μπορεί να με είχε θυμώσει – αλλά αντ’ αυτού, καθώς της μίλησα, ένιωσα ένα ξαφνικό κύμα ακαταμάχητης υπνηλίας. Περιέγραψα αυτή την ξαφνική έναρξη της κόπωσης, καθώς ένιωσα το συντριπτικό βάρος των βλεφάρων μου και σταμάτησα να προσπαθώ να τα κρατήσω ανοιχτά, χάνοντας έτσι το νήμα αυτού για το οποίο μόλις μίλησα. «Ίσως στέλνεις τον θυμό σου για ύπνο», είπε.

Όσο περισσότερους ασθενείς θεραπεύω στην ψυχοθεραπεία και όσο περισσότερη ψυχανάλυση λαμβάνω ως ασθενής, τόσο περισσότερο πιστεύω ότι ο θυμός είναι συχνά το πιο δύσκολο συναίσθημα. Περισσότερο από τη θλίψη, περισσότερο από την αγάπη, περισσότερο από το μίσος, περισσότερο από τη θλίψη, ο θυμός καταπιέζεται, ή εκτελείται, ή μεθυσμένος ή ναρκωτικός, ή σκοτώνεται, ή στέλνεται για ύπνο. Οτιδήποτε, μπορεί να φαίνεται, αλλά επιτρέπεται στο μυαλό μας και νιώθουμε.

Συχνά, αυτό συμβαίνει επειδή έχουμε έναν σπλαχνικό τρόμο του θυμού μας. Μερικές φορές, αυτό συνδέεται με το ιστορικό κακοποίησης κάποιου στην παιδική ηλικία, εάν μεγάλωσε σε ένα σπίτι όπου ο θυμός ενός γονέα εκφράστηκε μέσω βίας. Συχνά όμως δεν είναι. Μερικές φορές, αυτός ο φόβος μπορεί να ριζώσει σε ένα μυαλό που βρίσκει τα συναισθήματα δύσπεπτα και συντριπτικά, οδηγώντας σε μια ασυνείδητη σύγχυση ότι τα συναισθήματα θυμού είναι ίδια με τις βίαιες ενέργειες, ότι ο ίδιος ο θυμός είναι επιζήμιος και ότι αυτή η ζημιά είναι πάντα ανεπανόρθωτη.

Ή – και μερικές φορές και – ο φόβος προέρχεται από μια εσωτερίκευση ρατσιστικών και μισογυνιστικών τροπών: ένα άτομο φοβάται ασυνείδητα ότι θα κριθεί ως «η θυμωμένη γυναίκα» ή «ο επιθετικός μαύρος». Τέτοια στερεότυπα είναι ύπουλα, τρυπώνουν στο μυαλό των στόχων τους, οι οποίοι μπορούν να καταλήξουν να αρνούνται στον εαυτό τους τη συνηθισμένη και ζωτική εμπειρία του να αισθάνονται θυμό όταν τους αδικούν.

Λέω συνηθισμένο και ζωτικό γιατί το να νιώθουμε θυμό όταν μας αδικούν μπορεί να είναι μια δημιουργική και πλούσια συναισθηματική εμπειρία. Είναι ζωτικής σημασίας για την καλή ψυχική υγεία και για την εκπλήρωση των σχέσεων. Βρίσκεται στη ρίζα αυτού του πολύτιμου ενστίκτου να αφήνουμε σχέσεις όπου δεν μας φέρονται καλά. Όταν σκοτώνουμε αυτό το ένστικτο, σκοτώνουμε επίσης ένα μέρος του εαυτού μας – και θέτουμε σε κίνδυνο την ασφάλειά μας.

Η ζωηρή, δυναμική ενέργεια που μπορεί να φέρει ο θυμός μπορεί πολύ εύκολα να μετατραπεί σε δυσαρέσκεια που τρίζουν τα δόντια, σε μια άχρωμη, πέτρινη αίσθηση μαρτυρίου και παράπονου, αδιαπέραστη στην κατανόηση. Και μπορεί να κρύβονται όλα τα σημαντικά συναισθήματα κάτω από αυτόν τον θυμό που δεν θα μπουν ούτε λέξη, αν αυτός ο θυμός δεν μπορεί να γίνει αισθητός πρώτα.

Η συνειδητοποίηση αυτού είναι, από την εμπειρία μου, ζωτικής σημασίας για καλές σχέσεις. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, όποτε ένιωθα ότι υπάρχει μια διαμάχη με τον σύζυγό μου – κάθε φορά που η φωνή του άρχιζε να ανεβαίνει ή όποτε ένιωθα ένα φουντωτό χτυπήματα στο στήθος μου – έφευγα από το δωμάτιο και έκλεινα την πόρτα.

Ένα πράγμα που με οδήγησε να συνειδητοποιήσω τη σοβαρότητα αυτού: ήταν μια συζήτηση με τον ψυχαναλυτή Τζος Κοέν. «Έχω μόνο δύο λέξεις για μια γυναίκα που δεν μπορεί να θυμώσει με τον άντρα της», είπε. «Τικ και τακ».

Με βοήθησε να καταλάβω ότι σε οποιαδήποτε σχέση αγάπης – και δεν το έχω δει ποτέ πιο ξεκάθαρα από τότε που έγινα μητέρα – η σύγκρουση και ο θυμός είναι αναπόφευκτα και απαραίτητα για την επιβίωση. Το βιβλίο του Cohen All the Rage: Why Anger Drives the World, για τον θυμό στην οικεία και πολιτική ζωή, κυκλοφορεί τον Οκτώβριο. Νομίζω ότι θα ζητήσω από τον άντρα μου να μου το πάρει για τα Χριστούγεννα.

Χρειάστηκε πολλή θεραπεία για να καταλάβω ότι προσπαθώντας να κόψω το οξυγόνο σε αυτά τα επιχειρήματα φεύγοντας από το δωμάτιο, στην πραγματικότητα προσπαθούσα να κλείσω την πόρτα με τη δική μου οργή. Έπνιγα τα συναισθήματα του συζύγου μου καθώς και τα δικά μου – και τη σχέση μας, στερώντας μας την ευκαιρία να το μαλώσουμε, να εκφραστούμε, να καταλάβουμε ο ένας τον άλλον και να ξαναβρεθούμε μαζί. Ήταν μεταμορφωτικό όταν τελικά κατάλαβα ότι αν δεν μπορείς να νιώσεις αληθινά θυμωμένος με τον σύντροφό σου, δεν μπορείς να επιδιορθώσεις με νόημα.

Αν και τώρα είμαι σε θέση να νιώθω θυμό με τον σύζυγό μου και να το εκφράζω, αυτό δεν σημαίνει ότι είμαι άνετα με το να νιώθω θυμό γενικότερα. Αυτή η εργασία είναι σε εξέλιξη. Καθώς άκουγα τα λόγια της αναλυτή μου, ανάγκασα τα μάτια μου να ανοίξουν και πάλευα με τον ύπνο που μου φαινόταν τόσο ανένδοτος, ένιωσα την αλήθεια των λόγων της στο στομάχι μου. Ασυνείδητα έστελνα τον θυμό μου στον ύπνο. Είναι καιρός να ξυπνήσουμε.

Πηγή: Guardian

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Μέσα σε περίπου ένα χρόνο, δηλαδή, το κυβερνών κόμμα κατέγραψε απώλειες έξι μονάδων. Δύο πρώτες παρατηρήσεις: α. μέσα σε αυτόν τον ένα χρόνο της μεγάλης φθοράς η κυβέρνηση είχε να διαχειριστεί δύο σοβαρά θέματα, αυτό της πανδημίας, και εκείνο της ενεργειακής κρίσης που είχε αρχίσει να δείχνει το δόντια της από το περασμένο φθινόπωρο, και β. από την μέτρηση στα τέλη Μαρτίου (με τον πόλεμο να έχει κλείσει τον πρώτο μήνα από την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία) μέχρι σήμερα, οι συνέπειες που βιώνουν οι πολίτες από τις πολεμικές παρενέργειες στους λογαρισμούς του ρεύματος και γενικότερα την ακρίβεια είναι, πλέον, φαραωνικές.

Οι παρατηρήσεις οδηγούν στο μάλλον εύλογο συμπέρασμα πως την περίοδο που η κυβέρνηση έχανε σταδιακά έξι δημοσκοπικές μονάδες, το γενικότερο πολιτικό και κοινωνικό κλίμα θύμιζε “σχολική εκδρομή” (έτσι φαινόταν λόγω της επικοινωνιακής υπεροπλίας αλλά από κάτω δρούσε διαβρωτικά) σε σύγκριση με όσα συμβαίνουν τον τελευταία περίπου ενάμιση μήνα. Ως εκ τούτου, αναμένει κανείς, υπό φυσιολογικές συνθήκες, να δει στις επόμενες μετρήσεις να αποτυπώνεται ακόμα μεγαλύτερη φθορά για την κυβέρνηση. Να αποτυπωθεί, δηλαδή, μια “ρήτρα αναπροσαρμογής” του θυμού των πολιτών.

Η πολύ δύσκολη θέση στην οποία έχει περιέλθει η κυβέρνηση δεν είναι κάτι που συνέβη ξαφνικά, ως αποτέλεσμα των συνεπειών του πολέμου. Η ρωσική εισβολή και η αμήχανη στάση των Ευρωπαίων απέναντι στις συνέπειες επιδείνωσαν το κλίμα, όμως δεν το δημιούργησαν. Αυτό συνιστά το πρώτο σφάλμα που διαπράττει η κυβέρνηση: μεταθέτει, δηλαδή, όλα αυτά που βιώνουν οι πολίτες σε εξωγενείς παράγοντες και επιχειρεί να πείσει πως ο μέσος Έλληνας υφίσταται ότι υφίσταται και ο μέσος Ισπανός, Δανός, Σουηδός, ή Πορτογάλος. Ο θυμός, όμως, είχε αρχίσει να καταγράφεται στις μετρήσεις εδώ και πολλούς μήνες, και σε κάθε περίπτωση στα ερωτήματα των δημοσκόπων απαντούν Έλληνες ψηφοφόροι και όχι Δανοί.

Το δεύτερο σφάλμα της κυβέρνησης ήταν ότι βασίστηκε επικοινωνιακά σε μεγάλο βαθμό στην διψήφια -και βάλε- διαφορά από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και καλλιέργησε αίσθημα υποτίμησης του αντιπάλου. Σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, που “ξέχασε” πως ο βασικός της αντίπαλος δεν ήταν η αξιωματική αντιπολίτευση αλλά ο…εαυτός της.

Το τρίτο “διπλό” σφάλμα ήταν η αρχική υπόθεση εργασίας πως η εκλογή του Νίκου Ανδρουλάκη στο ΚΙΝ.ΑΛ θα προκαλέσει μετακινήσεις ψηφοφόρων από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και ελάχιστα θα επηρεάσει τη Ν.Δ. Η διάψευση ήρθε γρήγορα από τις μετρήσεις και αυτό προκάλεσε έναν μικρό πανικό, με αντιφατικές δηλώσεις και τακτικές κινήσεις, αρχικώς με αδιαφορία, μετά με επιθετικούς -σχεδόν εχθρικούς- τόνους προς το ΚΙΝ.ΑΛ, και εν τέλει με θολές προσκλήσεις συνεργασίας που έφεραν τεράστιες ρωγμές στην υπερφίαλη αυτοπεποίθηση περί αυτοδυναμίας. Οι σχετικές δηλώσεις του πρωθυπουργού για την πιθανότητα κυβερνήσεων συνεργασίας γκρέμισαν ότι έκτιζε από τον περασμένο Σεπτέμβριο, και παρά την άρον-αρον στροφή 180 μοιρών μετά την άρνηση Ανδρουλάκη αυτό το αίσθημα υπεροχής είναι δύσκολο έως απίθανο να ανακτηθεί.

Παράλληλα, η κυβέρνηση υποτίμησε την δυναμική της απλής αναλογικής και εστίασε λανθασμένα στην δημοσκοπική διαφορά της από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Αυτό, όμως, ήταν το έλασσον. Διότι, όταν, εξαιτίας των δικών σου λαθών, χάνεις μία μονάδα τον μήνα, κάποια στιγμή η “ψαλίδα” θα κλείσει επικίνδυνα, ακόμα κι αν στην Κουμουνδούρου πυροβολούν τα πόδια τους-κάτι που σε ορισμένες περιπτώσεις όντως συνέβη.

Μέχρι πρότινος ο πρωθυπουργός παρέπεμπε στις ευρωπαϊκές διαστάσεις του προβλήματος της ακρίβειας στο φυσικό αέριο και το ηλεκτρικό ρεύμα αλλά τώρα σπεύδει να ανακοινώσει δέσμη εθνικών μέτρων για να προλάβει τον κοινωνικό κατακλυσμό. Προφανώς δεν μπορεί να κάνει διαφορετικά, από την άλλη, όμως, αυτό επιβεβαιώνει εκείνους που λένε πως θα μπορούσε να είχε κάνει νωρίτερα κάτι τέτοιο.

Μπορεί, όμως, η ανακοίνωση μέτρων στήριξης επιδοματικού ή ευρύτερου χαρακτήρα να ανακόψουν την φθορά και να επαναφέρουν τη Ν.Δ σε τροχιά αυτοπεποίθησης για αυτοδυναμία; Κάτι τέτοιο μάλλον (ποτέ δεν μπορεί να είναι κανείς απόλυτος στην πολιτική) είναι αδύνατο. Το κοινωνικό “κρακ” έχει ακουστεί πολύ έντονα, σχεδόν διαπεραστικά, και δεν αφορά κάποιον ενθουσιασμό των ψηφοφόρων για το εναλλακτικό αφήγημα διακυβέρνησης που προσφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αλλά την ανάγκη να εκφραστεί ο θυμός. Το ερώτημα από εδώ και στο εξής μετατίθεται περισσότερο στο πώς και σε ποιά κατεύθυνση θα εκφραστεί.

Η κυβέρνηση προσβλέπει στα μέτρα που θα ανακοινώσει. Πράγματι, ίσως δημοσκοπικά καταγραφεί μία πρόσκαιρη στασιμότητα στην φθορά. Αν και αρκετοί θεωρούν αμφίβολο ακόμα και κάτι τέτοιο επειδή, όπως λένε, θα επιδράσει το “too little, to late”. Ίσως τα πράγματα ηρεμήσουν λίγο λόγω της σύντομης θερινής ραστώνης. Κι αυτό είναι επίσης αμφίβολο καθώς οι λογαριασμοί ρεύματος δεν αφορούν τη θέρμανση (χειμώνας), αλλά και την ψύχη(καλοκαίρι), ενώ το μείγμα ανατιμήσεων θα αφορά κάθε δραστηριότητα της καθημερινότητας, ακόμα και το σοβαρό ζήτημα των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων που θα βαρύνει αρνητικά ως προς τις διακοπές των νοικοκυριών.

Με το δεδομένο πως ο πόλεμος και οι συνέπειές του δεν θα τελειώσουν σύντομα (ήδη από την Παγκόσμια Τράπεζα μέχρι διεθνείς οίκους, όλοι κάνουν λόγο για παρενέργειες ετών), το φθινόπωρο η κοινωνική δυσαρέσκεια θα επιστρέψει δριμύτερη.

Τούτων δοθέντων, αρκετοί εκπονούν εκλογικά σενάρια και προκαταλαμβάνουν, με τον ένα, ή τον άλλο τρόπο, τις αποφάσεις του πρωθυπουργού. Διπλές κάλπες το φθινόπωρο, ή την άνοιξη; Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει, σε κάθε ευκαιρίας, πως θα εξαντλήσει την κυβερνητική θητεία και αξίζει να σημειωθεί αυτή η επιμονή, ακόμα κι αν δεν την υιοθετούν οι υπουργοί και οι βουλευτές του. Αρκετοί από αυτούς έχουν κατεβάσει τα μολύβια και ρίχνουν το βάθος στην προεκλογική προετοιμασία τους παρά στο κυβερνητικό έργο.

Εδώ, λοιπόν, προβάλλει ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Ο “κακός εαυτός”. Ιδιαίτερα σε συνθήκες πανικού.

Η οργισμένη κοινωνία ζητάει κάποιον που να νοιάζεται και να δίνει λύσεις. Το δεύτερο είναι πιθανώς δύσκολο λόγω των δημοσιονομικών περιορισμών και της ευρωπαϊκής αδράνειας. Όταν, όμως, συνυπάρχει με την έλλειψη και του πρώτου (“νοιάζομαι”), ο συνδυασμός γίνεται κοινωνικά και πολιτικά εκρηκτικός. Εδώ η κυβέρνηση κάνει το τέταρτο λάθος: εκπέμπει -ακριβές, ή λιγότερο ακριβές, μικρή σημασία έχει- μηνύματα αλαζονείας. Από το “χαλάλι του” στους “τσαμπατζήδες”, και από τις “βίλες” στις “καγιέν”, ενώ η κυβέρνηση θα έπρεπε να εμφανίζεται με μοναστική λιτότητα λόγων και έργων, παρουσιάζεται συχνά ως κραυγαλέος Λιμπεράτσε. Ο διάσημος πιανίστας και σόουμαν έλεγε πως “η υπερβολή στη ζωή είναι ένα υπέροχο πράγμα”. Δυστυχώς, δεν ισχύει κάτι τέτοιο και στην πολιτική, ιδιαίτερα όταν οι πολίτες παθαίνουν εμφράγματα κάθε φορά που ανοίγουν τους λογαριασμούς ρεύματος.

Άλλωστε, δεν χρειάζεται απαραίτητα να κερδίσει τις εκλογές ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ (κάτι που αναμφίβολα φαίνεται λιγότερο απίθανο απ΄ ότι πριν μερικούς μήνες), αρκεί να τις χάσει η Ν.Δ (σε σύγκριση με την απόλυτη βεβαιότητα που εξέπεμπε μέχρι πρόσφατα). Εφόσον εδραιωθεί δημοσκοπικά η πεποίθηση απώλειας της αυτοδυναμίας και ο πήχης πέσει κάτω από το 30%, η πολιτική ατμόσφαιρα θα μετατοπισθεί στο ποιοί θα συγκυβερνήσουν. Και όλα θα είναι ανοιχτά…