Τα ευρήματα για την Ελλάδα είναι βέβαια διαφορετικά, καθώς η θνησιμότητα σε όλες τις ηλικίες σημείωσε αύξηση την τελευταία εικοσαετία, ενώ αντίθετα η θνησιμότητα των έφηβων και νέων είχε αξιοσημείωτη μείωση.

Συγκεκριμένα, στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο «The Lancet» και παρουσιάστηκε στην Παγκόσμια Σύνοδο Υγείας στο Βερολίνο, εντοπίστηκε ότι το παγκόσμιο ποσοστό θνησιμότητας μειώθηκε κατά 67% το 2023 σε σχέση με το 1950. Το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής το 2023 αυξήθηκε κατά περισσότερα από 20 χρόνια σε σύγκριση με το 1950 (στα 76,3 έτη για τις γυναίκες και 71,5 έτη για τους άνδρες), επιστρέφοντας στα προ πανδημίας επίπεδα. Ωστόσο, εντοπίζονται έντονες γεωγραφικές ανισότητες, με το προσδόκιμο ζωής να κυμαίνεται από 83 έτη σε περιοχές υψηλού εισοδήματος έως 62 έτη στην υποσαχάρια Αφρική. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η χαμηλότερη μέση ηλικία θανάτου καταγράφηκε στην υποσαχάρια Αφρική, με 37,1 έτη στις γυναίκες και 34,8 έτη στους άνδρες.

Παρά τις βελτιώσεις, ο κόσμος αντιμετωπίζει μια αναδυόμενη κρίση αυξημένων ποσοστών θνησιμότητας σε παιδιά, έφηβους και νεαρούς ενήλικες σε ορισμένες περιοχές. Συγκεκριμένα, στους νέους ηλικίας 20 έως 39 ετών στη Βόρεια Αμερική καταγράφηκε η μεγαλύτερη αύξηση θανάτων, από το 2011 έως το 2023, κυρίως λόγω αυτοκτονιών και υπερβολικής δόσης ναρκωτικών και αλκοόλ. Κατά την ίδια περίοδο, οι θάνατοι σε παιδιά και νέους 5-19 ετών αυξήθηκαν στην ανατολική Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Καραϊβική. Επιπλέον, η θνησιμότητα σε παιδιά ηλικίας 5-14 ετών στην υποσαχάρια Αφρική από το 1950 ως το 2021 ήταν υψηλότερη από ό,τι είχε εκτιμηθεί προηγουμένως και η αύξηση οφείλεται στα υψηλά ποσοστά αναπνευστικών λοιμώξεων και φυματίωσης, άλλων μολυσματικών ασθενειών και ακούσιων τραυματισμών.

Αντίθετα, ο αριθμός των θανάτων βρεφών και μικρών παιδιών κάτω των πέντε ετών μειώθηκε περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα. Από το 2011 ως το 2023, η ανατολική Ασία κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση (68%) στο ποσοστό θνησιμότητας λόγω διατροφής, εμβολίων και ισχυρότερων συστημάτων υγείας. Στα παιδιά κάτω των πέντε ετών οι κύριοι παράγοντες κινδύνου για το 2023 ήταν ο υποσιτισμός παιδιών και μητέρων, η ατμοσφαιρική ρύπανση και τα μη ασφαλή νερό-αποχέτευση-υγιεινή. Στα παιδιά 5-14 ετών η έλλειψη σιδήρου ήταν ο κύριος παράγοντας κινδύνου και ακολουθούν τα μη ασφαλή νερό-αποχέτευση-υγιεινή και ο υποσιτισμός παιδιών και μητέρων.

Αιτίες θανάτων και αναπηριών

Οι μη μεταδοτικές ασθένειες αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα των συνολικών θανάτων και αναπηριών παγκοσμίως. Οι κυριότερες ήταν η ισχαιμική καρδιοπάθεια, το εγκεφαλικό επεισόδιο και ο διαβήτης. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι σχεδόν οι μισοί θάνατοι και αναπηρίες θα μπορούσαν να προληφθούν τροποποιώντας ορισμένους από τους κύριους παράγοντες κινδύνου, όπως η μείωση της υψηλής αρτηριακής πίεσης, των υψηλών επιπέδων σακχάρου στο αίμα, του υψηλού δείκτη μάζας σώματος, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και του καπνίσματος. Σημειώνεται ότι ο Covid-19 είχε ανέβει στην κορυφή της λίστας των αιτίων θανάτου το 2021, ωστόσο έπεσε στην 20η θέση το 2023.

Δέκατος κορυφαίος παράγοντας κινδύνου αναδείχθηκε η έκθεση σε μόλυβδο και οι νέες μέθοδοι μοντελοποίησης που ακολούθησαν οι ερευνητές αποκάλυψαν άμεση σύνδεση με καρδιαγγειακές παθήσεις. Στη μελέτη σημειώνεται ότι η αφαίρεση του μόλυβδου από τα καύσιμα έχει συμβάλει σε σημαντικές μειώσεις στην έκθεση με την πάροδο των ετών, αλλά εξακολουθεί να είναι ένας κοινός περιβαλλοντικός ρύπος που μπορεί να βρεθεί στο χρώμα των παλαιότερων κτιρίων, μολυσμένο έδαφος, νερό, μπαχαρικά και πολλά μαγειρικά σκεύη.

Από το 1990 τα ποσοστά θνησιμότητας για ισχαιμική καρδιοπάθεια και εγκεφαλικό επεισόδιο έχουν μειωθεί, όπως και οι διαρροϊκές ασθένειες, η φυματίωση, ο καρκίνος του στομάχου και η ιλαρά. Αντίθετα, κατά την ίδια περίοδο το ποσοστό θνησιμότητας αυξήθηκε για τον διαβήτη, τη χρόνια νεφρική νόσο, τη νόσο Αλτσχάιμερ και τον HIV/AIDS.

Το βάρος των ψυχικών διαταραχών συνεχίζει να αυξάνεται παγκοσμίως, με τις αγχώδεις διαταραχές και την κατάθλιψη να αυξάνουν κατά 63% και 26% αντίστοιχα τη θνησιμότητα και την αναπηρία.

Τα στοιχεία για την Ελλάδα

Παρουσιάζοντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τα στοιχεία για την Ελλάδα, η Hmwe Hmwe Kyu, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο IHME και στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, επισημαίνει ότι η θνησιμότητα έχει αυξηθεί στην Ελλάδα για όλες τις ηλικίες την τελευταία εικοσαετία, από 938 ανά 100.000 το 2000 σε σχεδόν 1.237 το 2023, «πιθανώς επηρεασμένη από τη γήρανση του πληθυσμού».

Αντίθετα, τα στοιχεία της έρευνας καταδεικνύουν ότι η Ελλάδα έχει επιτύχει αξιοσημείωτες μειώσεις στη θνησιμότητα των νέων: οι θάνατοι στις ηλικίες 10-24 ετών μειώθηκαν από 47 ανά 100.000 το 2000 σε 30 το 2023. Βασικός παράγοντας αυτής της βελτίωσης, σύμφωνα με την αναπληρώτρια καθηγήτρια του IHME, ήταν η μεγάλη μείωση της θνησιμότητας από τροχαία ατυχήματα (από 21 ανά 100.000 το 2000 σε 7,6 το 2023), που αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου για τους νέους στην Ελλάδα.

Ωστόσο, η ίδια συμπληρώνει ότι παρά την πρόοδο αυτή, τα ποσοστά θανάτων από τροχαία δυστυχήματα στους νέους στην Ελλάδα παραμένουν υψηλότερα από τον μέσο όρο στη Δυτική Ευρώπη, «γεγονός που υποδηλώνει ότι απαιτείται περαιτέρω πρόοδος στην οδική ασφάλεια και την πρόληψη των τραυματισμών».

Υψηλότερα σε σχέση με τα ποσοστά στη Δυτική Ευρώπη είναι και τα γενικότερα ποσοστά θνησιμότητας των νέων στην Ελλάδα, αν και χαμηλότερα σε σύγκριση με τους παγκόσμιους μέσους όρους. «Αυτή η σύγκριση κατατάσσει την Ελλάδα ως χώρα με καλύτερες επιδόσεις από τον παγκόσμιο μέσο όρο, αλλά θα μπορούσε να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στη μείωση της θνησιμότητας», σχολιάζει η Hmwe Hmwe Kyu.

Η ίδια διευκρινίζει ότι η παρούσα ανάλυση επικεντρώνεται στις τάσεις θνησιμότητας σε εθνικό επίπεδο, ωστόσο κρίσιμη κατεύθυνση για μελλοντική έρευνα παραμένει η διερεύνηση ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, ανά περιοχή, κοινωνικοοικονομική κατάσταση ή πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

Η επιστημονική ομάδα που έκανε την παγκόσμια έρευνα αποτελείται από 16.500 επιστήμονες σε όλο τον κόσμο, οι οποίοι συνέλεξαν και ανέλυσαν δεδομένα και έκαναν εκτιμήσεις για 375 ασθένειες και τραυματισμούς και 88 παράγοντες κινδύνου ανά ηλικία και φύλο σε παγκόσμιο, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο για 204 χώρες και εδάφη και 660 τοποθεσίες, από το 1990 ως το 2023. Από την Ελλάδα στη μελέτη συνεργάστηκαν το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το Πανεπιστήμιο Πατρών, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και το Αμερικανικό Κολέγιο Ελλάδας.

Σχολιάζοντας τα ευρήματα της μελέτης σε σχετική ανακοίνωση, η Ελληνίδα ερευνήτρια Εμμανουέλα Γακίδου, επικεφαλής συγγραφέας της έκθεσης, καθηγήτρια και συνιδρύτρια IHME, σημειώνει σε σχετική ανακοίνωση ότι «δεκαετίες εργασίας για τη γεφύρωση του χάσματος σε περιοχές χαμηλού εισοδήματος που έχουν επίμονες ανισότητες στον τομέα της υγείας κινδυνεύουν να καταρρεύσουν λόγω των πρόσφατων περικοπών στη διεθνή βοήθεια. Αυτές οι χώρες βασίζονται στην παγκόσμια χρηματοδότηση για την υγεία για την πρωτοβάθμια περίθαλψη, τα φάρμακα και τα εμβόλια που σώζουν ζωές. Χωρίς αυτήν, το χάσμα είναι βέβαιο ότι θα διευρυνθεί».

Η μελέτη από επιστήμονες του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης, η οποία δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στο περιοδικό Nature Medicine, διαπίστωσε, επίσης, ότι στη νότια Ευρώπη, η οποία πλήττεται περισσότερο από τις υψηλές θερμοκρασίες, οι θάνατοι από παθήσεις που σχετίζονται με τον καύσωνα ήταν περισσότεροι στις γυναίκες παρά στους άνδρες.

Οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα θνησιμότητας από 823 περιοχές σε 35 ευρωπαϊκές χώρες και αρχεία θερμοκρασίας για να καταλήξουν στην εκτίμηση, αναφέρει ο Independent.

Πρώτη η Ελλάδα σε ποσοστά θνησιμότητας από καύσωνα

Η Ελλάδα κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας με 393 θανάτους ανά εκατομμύριο, ακολουθούμενη από τη Βουλγαρία, την Ιταλία και την Ισπανία.

Ωστόσο, τους περισσότερους θανάτους σε αριθμό κατέγραψε η Ιταλία, με 12,743 συνολικά για το 2023. Ακολουθούν η Ισπανία με 8,352, η Γερμανία με 6,376 και τέταρτη η χώρα μας με 4,339.

Περισσότερο από το 40% της νότιας Ευρώπης αντιμετώπισε ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες τον Ιούλιο του 2023.

Η δεύτερη πιο «θανατηφόρα» χρονιά για την Ευρώπη με αιτία τις παθήσεις που σχετίζονται με τον καύσωνα

Ο συνολικός αριθμός των νεκρών για όλο το έτος έφτασε τους 47.690, με το 57% των θανάτων να σημειώνονται κατά τη διάρκεια δύο μεγάλων καυσώνων στα μέσα Ιουλίου και στα τέλη Αυγούστου.

Αυτός ήταν ο δεύτερος υψηλότερος αριθμός θανάτων λόγω καύσωνα στην Ευρώπη μετά το 2022, όταν οι καύσωνες συνέβαλαν σε περισσότερους από 60.000 θανάτους.

Οι συντάκτες της μελέτης επεσήμαναν ότι ο πραγματικός αριθμός των θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη το 2023 μπορεί να είναι υψηλότερος, λόγω ανυπαρξίας λεπτομερών καταγραφών των θανάτων σε ορισμένες περιοχές.

Οι ειδικοί, συγκεκριμένα, εκτιμούν πως πέθαναν περίπου 58.000 άτομα από τον καύσωνα το προηγούμενο έτος.

Σχόλιο Ανδρέα Ξανθού, τομεάρχη Υγείας, στο Twitterγια την υπερβάλλουσα θνησιμότητα

Επειδή ο Υπουργός Υγείας κ. Πλε​ύρης επιμένει στο αφήγημα της επιτυχούς διαχείρισης της πανδημίας, καιρός να τελειώνουμε οριστικά με τις αλχημείες των αριθμών και τα «μαγειρεμένα» στοιχεία που παρουσιάζει στα κανάλια και στη Βουλή: Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat τον Απρίλιο του 2022 η Ελλάδα είναι 1^η στην Ευρώπη στην υπερβάλλουσα θνησιμότητα (28,2%) σε σχέση με την περίοδο 2016-2019, με μέσο όρο της ΕΕ 10,4% (βλ.: ec.europa.eu/eurostat). Η υγειονομική τραγωδία στη χώρα έχει πολιτικό ονοματεπώνυμο: Κυβέρνηση Μητσοτάκη

Με μέσο ευρωπαϊκό όρο το 10% στην υπερβάλλουσα θνησιμότητα, η Ελλάδα εμφάνισε για τον Απρίλιο ποσοστό 28%, όπως αναφέρεται σε έκθεση της Eurostat.

Στο γράφημα που ακολουθεί, η Ελλάδα (με πράσινο χρώμα) φαίνεται να απέχει σημαντικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με την έντονα ανοδική πορεία να έχει ξεκινήσει από τον Ιανουάριο του 2021.

Μηνιαία υπερβάλλουσα θνησιμότητα σε Ελλάδα – Ευρωπαϊκή Ένωση:

Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, η υπερβάλλουσα θνησιμότητα στην Ευρωπαϊκή Eνωση ανήλθε τον Απρίλιο στο 10%, αυξημένη κατά 6% σε σχέση με τον Μάρτιο και κατά 8% σε σύγκριση με τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο.

Το υψηλότερο ποσοστό εξαμήνου καταγράφηκε τον Νοέμβριο (26%), κατά τη διάρκεια του τέταρτου κύματος.

Τα υψηλότερα ποσοστά στην Ελλάδα

Τα ποσοστά ποικίλλουν από χώρα σε χώρα: στη Σουηδία καταγράφηκαν τιμές κατά 5% μικρότερες από τον μέσο όρο της τριετίας 2016 – 2019, ενώ στη Λετονία υπήρξε αύξηση (3%), όπως συνέβη και στην Εσθονία, στη Βουλγαρία και στη Σλοβακία (4% σε όλες).

Τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στην Ελλάδα (+28%), ενώ σε μία σειρά από χώρες – μέλη (Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία και Αυστρία) εμφανίζεται αύξηση 18% και 19%.

«Σίγουρα υπάρχει κόπωση, όμως κι ο καιρός αυτός οι 10-20 βαθμοί Κελσίου, είναι ιδεώδης για τη διάδοση του ιού. Η ανθοφορία και η γύρη είναι πλέον ένας επιπρόσθετος παράγοντας σε ό,τι αφορά στην μεταδοτικότητα» είπε ο καθηγητής κι εξήγησε:

• «Σε 35 χώρες που έγινε έρευνα και συγκέντρωση δεδομένων -ανάμεσά τους και η Ελλάδα- όταν υπήρχε μεγάλη συγκέντρωση γύρης, υπήρχε αύξηση κρουσμάτων»

Ο καθηγητής δεν έμεινε εκεί λέγοντας ότι έρευνα του τελευταίου 48ώρου αλλάζει άρδην τα όσα γνωρίζαμε για τις μεταλλάξεις: «Γνωρίζαμε ότι το βρετανικό στέλεχος που επικρατεί στην Ευρώπη έχει τουλάχιστον 50% μεταδοτικότητα από τα προηγούμενα στελέχη. Θα πρέπει λοιπόν να είμαστε 50% προσεκτικότεροι. Γνωρίζουμε επίσης ποια από τις 8 μεταλλάξεις του βρετανικού είναι πιο μεταδοτική, άρα όποιος μολύνεται μ’ αυτήν διαδίδει για περισσότερες ημέρες τον ιό» πρόσθεσε και έριξε την «βόμβα»:

• «Η παραλλαγή αυτή, έχει 30% μεγαλύτερη θνησιμότητα. Εργασία που δημοσιεύτηκε προχθές σε ιατρικό περιοδικό βρετανικό αποκαλύπτει ότι η θνησιμότητα είναι πλέον στο 60% από το προηγούμενο στέλεχος »

Η έρευνα αυτή, που δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση The Lancet Respiratory Medicine, βασίζεται στα δεδομένα περισσότερων από 135.000 Γάλλων ασθενών, εκ των οποίων 89.530 που νοσηλεύθηκαν λόγω covid-19 από τον Μάρτιο ως τον Απρίλιο του 2020 και 45.819 που νοσηλεύθηκαν με γρίπη από τον Δεκέμβριο του 2018 ως τον Φεβρουάριο του 2019.

New York Times: Αυτά είναι τα συστατικά του εμβολίου της pfizer

Το ποσοστό θνητότητας των ασθενών με covid-19 ήταν τριπλάσιο σε σχέση με αυτό των ασθενών που είχαν γρίπη: 16,9% για την πρώτη ομάδα (περισσότεροι από 15.000 θάνατοι) έναντι 5,8% για τη δεύτερη ομάδα (περισσότεροι από 2.600 θάνατοι).

“ Η έρευνά μας είναι η ευρύτερη που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής για να συγκρίνει τις δύο ασθένειες και επιβεβαιώνει ότι η covid-19 είναι πολύ πιο σοβαρή από τη γρίπη”, σχολίασε σε ανακοίνωσή της μία από τις συντάκτριες της έρευνας, η δρ Κατρίν Καντέν, ερευνήτρια στο Insem.

“ Το γεγονός ότι το ποσοστό θνητότητας της covid-19 είναι περισσότερο από τρεις φορές μεγαλύτερο από αυτό της εποχικής γρίπης είναι ιδιαίτερα σοκαριστικό γνωρίζοντας ότι η γρίπη τον χειμώνα 2018-2019 ήταν η χειρότερη των τελευταίων πέντε ετών στη Γαλλία σε ό,τι αφορά τον αριθμό των νεκρών”, πρόσθεσε.

Η έρευνα δείχνει επίσης ότι οι ασθενείς που νοσηλεύονται με covid-19 είναι πιο πιθανό να εισαχθούν σε μονάδες αυξημένης ή εντατικής φροντίδας: το 16,3% εξ αυτών χρειάστηκε να νοσηλευθεί, έναντι 10,8% για τους ασθενείς με γρίπη. Επιπλέον οι ασθενείς με covid-19 χρειάστηκε να παραμείνουν μεγαλύτερο διάστημα στις μονάδες εντατικής θεραπείας σε σχέση με τους ασθενείς με γρίπη, 15 ημέρες έναντι 8.

Ωστόσο ο αριθμός των παιδιών και των εφήβων που νοσηλεύθηκαν με κορονοϊό ήταν μικρότερος σε σχέση με αυτών που νοσηλεύθηκαν με γρίπη, 1,4% του συνόλου των ασθενών σε σχέση με 19,5%. Στη διάρκεια των περιόδων που εξέτασαν οι ερευνητές κατέγραψαν τρεις θανάτους παιδιών κάτω των 5 ετών από κορονοϊό και 13 από γρίπη.