Απόστολος Χονδρόπουλος

Στο Ηράκλειο θα διεξαχθεί  σήμερα το 4ο κατά σειρά προσυνέδριο της ΝΔ στην πορεία προς το Τακτικό Συνέδριο (15- 17 Μαίου), πρώτο όμως μετά την παραίτηση του Κ. Σκρέκα από την θέση του γραμματέα λόγω εμπλοκής του ονόματός του στην δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Μέσα από αυτό, η ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος αναμένεται να επιχειρήσει όχι μόνο να προβάλει μία θετική πτυχή του κυβερνητικού έργου που αφορά στα μεγάλα έργα υποδομής και στον τουρισμό, αλλά και να ξαναπιάσει το νήμα της εσωκομματικής συσπείρωσης μετά το πλήγμα που υπέστη από τις δικογραφίες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και από τον  πολιτικό αντίκτυπο της υπόθεσης του πτυχίου του Μακάριου Λαζαρίδη, ο οποίος συνεχίζεται και μετά την προχθεσινή παραίτηση του πρώην υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης.                                 

Θα ακολουθήσει η μεθαυριανή δοκιμασία της ψηφοφορίας για τις άρσεις ασυλίας των 11+2 βουλευτών της ΝΔ όπου αναλόγως τον αριθμό των γαλάζιων διαφοροποιήσεων από την κομματική θέση υπερψήφισης όλων των αιτημάτων άρσης ασυλίας, θα διαμορφωθούν και οι εντυπώσεις για την συνοχή στους  κόλπους της ΚΟ, έστω και εάν δεν υφίσταται στην συγκεκριμένη ψηφοφορία ζήτημα κομματικής πειθαρχίας. 

Υφίσταται όμως ξεκάθαρα ζήτημα  δυσαρέσκειας   για την διαχείριση που έχει γίνει από το Μέγαρο Μαξίμου και αναμένεται να φανεί σε ποιον βαθμό θα εκφραστεί δια της καταψήφισης ή ενδεχομένως της αποχής.   Ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης διαμήνυσε χθες ότι “μένουμε σταθεροί στην τοποθέτηση αρχής υπέρ της άρσης της ασυλίας. Όπως και σταθεροί στην πίστη για γρήγορη δικαίωση των συναδέλφων μας”.

Επόμενο ορόσημο για την κυβέρνηση θα αποτελέσουν οι αποφάσεις που θα ληφθούν για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων από την πολεμική κρίση και την στήριξη των πολιτών απέναντι στην ακρίβεια.  Η γνωστοποίηση, την Τετάρτη , από την Eurostat των στοιχείων για το υπερπλεόνασμα του 2025, θα καθορίσει το εύρος του δημοσιονομικού χώρου που θα διατεθεί για στοχευμένα μέτρα στήριξης, προσωρινού χαρακτήρα, σε εθνικό επίπεδο (π χ market pass).

Παράλληλα, η μεθαυριανή παρουσίαση από την Πρόεδρο της Κομισιόν της δέσμης προτάσεων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, οι οποίες θα συζητηθούν την Πέμπτη και Παρασκευή στο άτυπο συμβούλιο Κορυφής της ΕΕ στην Λευκωσία, θα αποτελέσουν αφετηρία για να δρομολογηθεί και ευρωπαϊκή παρέμβαση στην ενέργεια, κάτι για το οποίο προϊδέασε και ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης τονίζοντας μέσα από την  χθεσινή διαδικτυακή ανάρτηση ότι βρισκόμαστε “εν αναμονή εξελίξεων”.

Μετά την άτυπη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, αναμένεται ένα διήμερο θετικής ατζέντας για το Μέγαρο Μαξίμου, με κυρίαρχο θέμα την διήμερη επίσκεψη στην χώρα μας του Γάλλου Προέδρου,  Εμμανουέλ Μακρόν που, όπως τονίζουν κυβερνητικές πηγές, “θα επισφραγίσει την ανανέωση της ελληνογαλλικής συμφωνίας στρατηγικής συνεργασίας στην ασφάλεια και την άμυνα, ενώ παράλληλα ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας σε τομείς όπως η οικονομία, η πολιτική προστασία και η καινοτομία”.

Η επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου θα αποτελέσει ευκαιρία για να προβληθεί από την κυβέρνηση και το αφήγημα της αμυντικής θωράκισης και των ισχυρών συμμαχιών που διαμορφώνει η χώρα, καθώς και  το διακύβευμα της πολιτικής σταθερότητας ως συγκριτικού πλεονεκτήματος της Ελλάδας μέσα στο σημερινό περιβάλλον μεγάλης διεθνούς γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας.

Το  σημαντικό για την κυβέρνηση τελευταίο δεκαήμερο του Απριλίου  θα ολοκληρωθεί με την συνεδρίαση, στα μέσα της επόμενης εβδομάδας, του Υπουργικού Συμβουλίου,  από το οποίο ο κ. Μητσοτάκης, πέραν των μηνυμάτων που θα εκπέμψει κατά της τοξικότητας, αναμένεται να δώσει εκ νέου το στίγμα της κυβερνητικής επιλογής για φυγή προς τα εμπρός με όχημα τις θεσμικές αλλαγές που συνδέονται με την Συνταγματική Αναθεώρηση και την εν εξελίξει μεταρρυθμιστική ατζέντα.

Ο αντίκτυπος που θα έχουν όλες αυτές οι εξελίξεις και σε εσωκομματικό επίπεδο θα αποτυπωθεί στο κλίμα που θα επικρατήσει στην συνεδρίαση της ΚΟ της ΝΔ η οποία προγραμματίζεται για τις 30 Απριλίου. Τα βλέμματα θα είναι στραμμένα στις τοποθετήσεις των γαλάζιων βουλευτών που παραμένουν προβληματισμένοι από την διαχείριση του Μεγάρου Μαξίμου στην υπόθεση των δικογραφιών, παρά τις αλλεπάλληλες προσπάθειες του ίδιου του Κυριάκου Μητσοτάκη να εκτονώσει το κλίμα εκπέμποντας αλλεπάλληλα μηνύματα προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για αποφυγή επιλεκτικών διαρροών και επιτάχυνση των διαδικασιών ώστε οι βουλευτές της ΝΔ “να πάψουν να είναι όμηροι εντυπώσεων”.

Σημειώνεται ότι μπροστά σε αυτό το κλίμα δυσαρέσκειας στους κόλπους της γαλάζιας ΚΟ, ο κ. Μητσοτάκης έχει παράσχει στήριξη στους βουλευτές της ΝΔ σε τρεις διαδοχικές δημόσιες παρεμβάσεις το τελευταίο διάστημα: Στο τηλεοπτικό μήνυμα, στην προ ημερήσιας διάταξης συζήτηση στην Βουλή και στην χθεσινή εβδομαδιαία διαδικτυακή ανάρτηση. 

Απόστολος Χονδρόπουλος

“Εμείς θα δούμε τι περιγράφεται αντικειμενικά και ό,τι θεωρούμε ότι πρέπει να προχωρήσει θα το πράξουμε, χωρίς να σταθούμε εμπόδιο στη δικαιοσύνη, αλλά ένα – ένα τα βήματα”, σημειώνουν κυβερνητικά στελέχη. 

Σε μια προσπάθεια ωστόσο οι νέες εξελίξεις σε σχέση με την τραγωδία των Τεμπών να μην ανατρέψουν το ελαφρά βελτιωμένο για τη ΝΔ κλίμα που έχει δημιουργηθεί από την επιχειρούμενη τις τελευταίες εβδομάδες προβολή της “θετικού αφηγήματος” της κυβερνητικής πολιτικής,  η κυβέρνηση ετοιμάζεται και για νέες ανακοινώσεις.

Την προσεχή Δευτέρα το πρωί προγραμματίζεται να γίνει στο Μέγαρο Μαξίμου η παρουσίαση από τον πρωθυπουργό της Εθνικής Στρατηγικής για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας Ανηλίκων, που έχει ορίζοντα το 2030 και την οποία θα εξειδικεύσουν στη συνέχεια σε συνέντευξη τύπου οι συναρμόδιοι υπουργοί.

• Την Τρίτη, 6 Μαΐου, θα σηματοδοτηθεί, παρουσία του κ. Μητσοτάκη και η έναρξη της αξιολόγησης του Δημοσίου από τους πολίτες μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας που θα τεθεί σε λειτουργία.

Στην κυβέρνηση μιλούν για μία πρωτοβουλία που θα δώσει τη δυνατότητα στους πολίτες να αξιολογήσουν μια σειρά υπηρεσιών του Δημοσίου και της Αυτοδιοίκησης, ώστε ” να δούμε που πάμε καλά που δεν πάμε καλά και που χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια”, όπως λένε στο Μέγαρο Μαξίμου.

Μετά την επιστροφή του από την Βαλένθια ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκινά εκ νέου και τις επισκέψεις στο Λεκανοπέδιο και στην περιφέρεια, αρχής γενομένης από σήμερα που θα βρεθεί στην Παιανία, με αφορμή τη εορτή του Πολιούχου της Αγίου Αθανασίου και θα επισκεφθεί και το Αθλητικό Κέντρο της περιοχής, το οποίο λειτουργεί ξανά υπό την εποπτεία του ΟΑΚΑ και στο οποίο προπονούνται πλέον οι αθλητές του στίβου και της ξιφασκίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες την επόμενη εβδομάδα προγραμματίζεται να βρεθεί και στην Κρήτη για τον ΒΟΑΚ.

“Εμείς  θα σκύψουμε το κεφάλι, θα διορθώσουμε τα λάθη που έχουμε κάνει, θα προβάλλουμε αυτά τα οποία είναι σημαντικά που έχουμε πετύχει τα τελευταία χρόνια”, είναι το μήνυμα που εκπέμπουν συνεργάτες του πρωθυπουργού και προσθέτουν ότι “έχουμε μπροστά μας δύο χρόνια για να κάνουμε ακόμα περισσότερα για τα μικρά και τα μεγάλα θέματα που απασχολούν τους πολίτες”.

Η χθεσινή Πρωτομαγιά αποτέλεσε άλλωστε και αυτή αφορμή για ένα επικοινωνιακό μπαράζ της κυβέρνησης με στόχο την ανάδειξη βημάτων προόδου που θεωρεί ότι έχουν γίνει από το 2019 στα εργασιακά, αλλά και των στόχων που τίθενται ως το 2027. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οι 15 πρωτοβουλίες στις οποίες αναφέρθηκε με ανάρτησή του ο πρωθυπουργός και τα  35 “χειροπιαστά αποτελέσματα σε 10 κρίσιμα πεδία για τον κόσμο της εργασίας”, που ανέδειξε ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, μαζί με τους 3 νέους στόχους έως το 2027:

• Να δοθεί έμφαση στην περαιτέρω μείωση της ανεργίας και τόνωση της απασχόλησης σε 4 ομάδες με σημαντικά περιθώρια βελτίωσης (νέοι, γυναίκες, ΑμεΑ, ηλικιωμένοι), 
• να καταρτιστεί μέχρι  τέλος του έτους οδικός χάρτης για την αύξηση του ποσοστού κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις και
• να επιτευχθεί ο στόχος για  950  ευρώ κατώτατο μισθό και 1500 μέσο μισθό το 2027.

 Στην θετική ατζέντα της ημέρας ήταν και η αποτροπή αυξήσεων 12%-15% στα εισιτήρια που είχαν προαναγγείλει οι ακτοπλοϊκές λόγω της υποχρέωσης από την ΕΕ, να χρησιμοποιούν όλα τα πλοία από την 1η Μαΐου «πράσινο» καύσιμο, που είναι πιο ακριβό. Αυτές δεν θα γίνουν μετά την απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε μείωση των λιμενικών τελών κατά 50%.

• Επιδίωξη της κυβερνητικής στρατηγικής είναι να  κατοχυρώσει το επόμενο διάστημα τη μικρή δημοσκοπική άνοδο της τελευταίας περιόδου, αποτρέποντας και ένα δημοσκοπικό πισωγύρισμα λόγω πολιτικής και κοινωνικής πίεσης από την αναζωπύρωση της αντιπαράθεσης για την τραγωδία των Τεμπών.

Η ανάγνωση άλλωστε που κάνουν στο κυβερνών κόμμα για τις δημοσκοπήσεις είναι ότι οι πολίτες ακούν τον πολιτικό της λόγο και περιμένουν από την κυβέρνηση απτά αποτελέσματα, καθώς και ότι συνεχίζουν να εμπιστεύονται τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τον οποίο οι συνεργάτες του λένε ότι θα συνεχίσει να επιδιώκει την απευθείας επαφή μαζί τους, με  τακτικές περιοδείες ανά την Ελλάδα και στο επόμενο διάστημα.

“Όσοι μιλούσαν στην αντιπολίτευση για  δήθεν “απονομιμοποιημένη” κυβέρνηση αποδεικνύονται ότι είναι οι ίδιοι “απονομιμοποιημένοι”, με σαφή αδυναμία να ασκήσουν προγραμματικό λόγο”, λένε χαρακτηριστικά κυβερνητικά στελέχη, σχολιάζοντας μάλιστα αιχμηρά ότι “ενώ είναι στην αντιπολίτευση και παρουσιάζουν μια χώρα υπό διάλυση, πέφτουν συνέχεια εκείνοι ως αντιπολίτευση”.

Άννα Καραβοκύρη,

Ειδικότερα, όσον αφορά το ζήτημα των υποκλοπών η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να ρίξει τους τόνους υπογραμμίζοντας πως από την πρώτη στιγμή κινήθηκε απολύτως θεσμικά στην υπόθεση.

• Ταυτόχρονα, θα επιχειρήσει να στήσει μια γραμμή άμυνας απέναντι στην αξιωματική αντιπολίτευση κάνοντας λόγω για «σκευωρία», «συκοφαντία» και «πόλεμο λάσπης». Παράλληλα, θα επιχειρήσει την «φυγή προς τα εμπρός» στο συγκεκριμένο ζήτημα με τον πρωθυπουργό να ανακοινώνει την «θωράκιση» του θεσμικού πλαισίου για τα κακόβουλα λογισμικά.

Όπως επισημαίνουν υψηλόβαθμα κυβερνητικά στελέχη με τις προωθούμενες νομοθετικές ρυθμίσεις «θα αυξηθούν οι δικλείδες ασφαλείας για τα πολιτικά πρόσωπα». Βασική επιδίωξη της κυβέρνησης είναι να κλείσει το ζήτημα το συντομότερο δυνατό και παράλληλα να «γυρίσει» το παιχνίδι υπέρ της – όσο το δυνατό – υπο την έννοια πως διορθώνει παθογένειες κι αδυναμίες ετών.

Στο πλαίσιο της αλλαγής της ατζέντας από το ζήτημα των υποκλοπών, το κυβερνητικό επιτελείο θα θέσει το επόμενο διάστημα σε εφαρμογή την υλοποίηση της «θετικής ατζέντας» για την καθημερινότητα των πολιτών.

• Σύμφωνα με πληροφορίες το Μέγαρο Μαξίμου έχει δώσει εντολή σε όλα τα υπουργεία να «τρέξουν» το νομοθετικό έργο και τις πρωτοβουλίες που αφορούν την βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών. Μάλιστα, ασκεί πίεση προς τους Υπουργούς για να επιταχυνθούν οι ρυθμοί υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων και των προεκλογικών δεσμεύσεων.

Ο τρίτος άξονας της κυβερνητικής στρατηγικής αφορά τα μέτρα ενίσχυσης των πολιτών απέναντι στην ακρίβεια. Τη στιγμή αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη η εφαρμογή μιας σειράς μέτρων για τη στήριξη της κοινωνίας που εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Δ.Ε.Θ..

Πρόκειται για μέτρα άμεσου χαρακτήρα που μπαίνουν σταδιακά σε εφαρμογή, καθώς και σε μόνιμα μέτρα που θα εφαρμοστούν με την ψήφιση του νέου κρατικού προϋπολογισμού και θα ισχύσουν από την αρχή του νέου έτους.

Προβλέπονται ανάμεσα στα άλλα:

• Στήριξη 250 ευρώ το Δεκέμβριο σε 2.300.000 ευάλωτους συμπολίτες μας με σημαντικά διευρυμένη περίμετρο.
• Πρόσθετη μηνιαία δόση των δικαιούχων ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος.
• Επιπλέον μιάμιση δόση στα επιδόματα παιδιού.
• Επέκταση του επιδόματος μητρότητας στον ιδιωτικό τομέα από τους 6 στους 9 μήνες.
• Διάθεση για φέτος 300 εκατ. ευρώ από 174 εκατ. ευρώ την περσινή χρονιά για το επίδομα θέρμανσης.
• Οριζόντια επιδότηση 0,25 λεπτών για όλους στο πετρέλαιο θέρμανσης.
• Αύξηση έως 2.000 ευρώ του σπουδαστικού επιδόματος στέγης για τους πιο αδύναμους φοιτητές.
• Στήριξη με περίπου 150 εκατ. ευρώ σε γεωργούς και κτηνοτρόφους  μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου.
• Απαλλαγή από το φόρο επιτηδεύματος ή κάλυψη του 40% των εισφορών σε επιχειρήσεις οι οποίες κάνουν μόνιμες προσλήψεις.
• Μονιμοποίηση της μείωσης των 3 μονάδων στις ασφαλιστικές εισφορές.
• Κατάργηση για όλους -δημόσιους και ιδιωτικούς υπαλλήλους- της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης.
• Αύξηση στις συντάξεις για  σχεδόν 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους από τα συνολικά 2,6 εκατομμύρια.
• Αναμόρφωση του ειδικού μισθολογίου των 20.000 γιατρών του Εθνικού Συστήματος Υγείας, από την 1η Ιανουαρίου 2023, με αύξηση του βασικού μισθού, του επιδόματος νοσοκομειακής απασχόλησης και του επιδόματος θέσης ευθύνης, που  μεσο-σταθμικά εκτιμάται στο 10%.
• Διάθεση επιπλέον 180 εκατ. ευρώ για την κάλυψη του μισθολογικού κόστους έκτακτου υγειονομικού προσωπικού.
• Μισθολογικές παρεμβάσεις για τη στήριξη των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων. Αφορούν: Τη μισθολογική εξέλιξη Εθελοντών Μακράς Θητείας και Οπλιτών Βραχείας Ανακατάταξης. Την επέκταση της μάχιμης πενταετίας ένστολων και σε λοιπές κατηγορίες προσωπικού. Την καταβολή της ειδικής αποζημίωσης για τη νυχτερινή απασχόληση των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων. Την ειδική πρόσθετη αμοιβή για πληρώματα πολεμικών πλοίων.
• Κατάργηση της ειδικής εισφοράς 1% υπέρ του Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων.

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Αναντίρρητα χρήσιμη και θετική εξέλιξη. Δεν επιτρέπονται, όμως, αυταπάτες. Θα ήταν επικίνδυνο, επιπόλαιο και αφελές να εκτιμήσει κανείς πως αυτή η δίωρη συνάντηση των δύο ηγετών στην Θεραπειά του Βοσπόρου βάζει οριστικά στο περιθώριο τον τουρκικό αναθεωρητισμό επειδή εκείνος του Βλαντιμίρ Πούτιν (βίαιη και προκλητική παραβίαση των κανόνων διεθνούς δικαίου και συνάμα επιχείρηση αλλαγής συνόρων) συνεγείρει, επιτέλους, την διεθνή κοινότητα. Κάτι -ας το θυμίσουμε- που δεν έγινε ποτέ, επαρκώς, κατά την εκδήλωση του επιθετικού τουρκικού αναθεωρητισμού εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου.

Η θετική ατζέντα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις περιορίζεται εκ των συνθηκών σε εκείνο το μικρό μόνο τμήμα που αφορά τις οικονομικές σχέσεις (ΜΟΕ).

Κυρίως, όμως, αποτελεί προϊόν δύο παραγόντων:

–Η Τουρκία αξιολογεί ορθά πως, υπό τις παρούσες συνθήκες της ουκρανικής κρίσης, δημιουργείται έδαφος επαναπροσέγγισης των Ηνωμένων Πολιτειών (σχέση εξαιρετικά τραυματική και επικίνδυνη για την τουρκική οικονομία και το στάτους περιφερειακής δύναμης που επιδιώκει) και της Ε.Ε. Η λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην στρατηγική συμμαχία που διατηρεί με την Ρωσία και τις σχέσεις της με το Κίεβο (αγοραστή των οπλικών της συστημάτων) που εγκωμιάζονται από την κυβέρνηση Ζελένσκι, επιβάλλει να δείξει ένα νέο πρόσωπο προς τη Δύση. Να προσφερθεί, δηλαδή, ως σταθερός εταίρος της τελευταίας, κρατώντας, όμως, τις αποστάσεις εκείνες που απαιτούνται για να εξακολουθεί να αντλεί γεωπολιτικά και οικονομικά οφέλη από την γέφυρα με τη Μόσχα. Αυτή η ισορροπία της επιτρέπει, παράλληλα, να μην υιοθετεί τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, να κλείνει τα στενά του Βοσπόρου κατά τρόπο βολικό και προς τις δύο πλευρές, να διατηρεί ανοιχτό τον εναέριο χώρο της στα ρωσικά αεροσκάφη, να κρατά σε ικανοποιητικό επίπεδο το ισοζύγιο εισαγωγών και εξαγωγών, και να συνεχίσει να υποδέχεται Ρώσους τουρίστες που αποτελούν ένα σημαντικό τμήμα του τουρκικού τουρισμού.

Για να συνεχίσει να ισορροπεί επιτυχώς, ο Ερντογάν γνωρίζει πως πρέπει να δώσει δείγματα γραφής, κυρίως προς τις ΗΠΑ, από τις οποίες προσδοκά την αποκατάσταση των σχέσεων και την αναθεώρηση του εμπάργκο οπλικών συστημάτων (F-16, F-35 κ.ά). Ο κατευνασμός έναντι της Ελλάδας υπηρετεί ακριβώς αυτό τον σκοπό της Άγκυρας.

–Αποτελεί απαίτηση του ΝΑΤΟ (Δύση), καθώς με την ανατροπή της παλαιάς αρχιτεκτονικής ασφάλειας εξαιτίας του βίαιου ρωσικού αναθεωρητισμού επιθυμεί να κρατήσει συμπαγή και αποτελεσματική τη συμμαχία κατά της Μόσχας. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν εφικτό και αποδοτικό εάν οι δύο χώρες, που αποτελούν την αιχμή του δόρατος του νέου δόγματος στην ευρύτερη περιοχή μας, συνέχιζαν να βρίσκονται σε κλίμα …”θερμού επεισοδίου” στο Αιγαίο και την νοτιοανατολική Μεσόγειο. Σε αυτή τη νατοϊκή απαίτηση η Τουρκία δεν θα μπορούσε παρά να ανταποκριθεί. Δεδομένου, μάλιστα, ότι αλλάζουν άρδην και τα ενεργειακά “πρότζεκτ”, οι επιδιώξεις γίνονται (και) στρατηγικές.

Ως εκ τούτου, η ύφεση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αποτελεί και επιταγή της Δύσης σε μία εποχή που όλα ανατρέπονται αλλά και ανάγκη των δύο χωρών που πρέπει να αναπροσαρμόσουν τις στρατηγικές τους.

Η Ελλάδα δεν πρέπει να αξιολογήσει αυτή την ύφεση ως μία σταθερή κατάσταση. Ιδιαίτερα όταν δεν συνοδεύεται από απτά δείγματα αλλαγής της επιθετικής συμπεριφοράς της Τουρκίας. Μόλις προ μερικών εβδομάδων η Άγκυρα, με την επιστολή της στον ΟΗΕ, προβάλλει παράλογες αιτιάσεις για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, συνδέοντάς την, μάλιστα, πρωτοφανώς με την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο. Θετική ατζέντα επί μακρόν χωρίς απόσυρση αυτής της απαίτησης και του casus belli είναι σαφές πως δεν μπορεί να ευδοκιμήσει.

Από την άλλη, όμως, η επιλογή Μητσοτάκη να συναντηθεί με τον Ερντογάν είναι χρήσιμη και αναγκαία (για τους λόγους που περιγράψαμε). Με ορόσημο το φθινόπωρο, όταν, όπως εξήγησε ο πρωθυπουργός, θα συνέλθει στη Θεσσαλονίκη το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας των δύο χωρών -μετά από αρκετά χρόνια-, η κυβέρνηση εμπεδώνει συνθήκες μορατόριουμ στο Αιγαίο. Όχι πώς θα πάψουν οι παραβάσεις και παραβιάσεις τουρκικών μαχητικών, μπορεί, όμως, βάσιμα μπορεί να ελπίσει κανείς πώς το “θερμό” καλοκαίρι του 2020 δεν θα επαναληφθεί.

Πέραν του ότι αυτή η ύφεση στα ελληνοτουρκικά εξυπηρετούν και τα όποια εκλογικά σχέδια επεξεργάζεται το Μέγαρο Μαξίμου. Η εξασφάλιση χρόνου “ανοχής” είναι κάτι αρκετά σημαντικό. Δεν μπορεί, όμως, να είναι το μείζον.

Η ελληνική διπλωματία έχει δύο βασικές επιλογές:

–Η πρώτη -που αποτέλεσε αιχμή του δόρατος το προηγούμενο διάστημα-, είναι η στρατηγική απομόνωσης του Ερντογάν ως “ταραξία” και αποσταθεροποιητή της διεθνούς νομιμότητας. Στην αντίληψη αυτή, άλλωστε, στηρίχθηκε και το (λανθασμένο) αφήγημα της απομόνωσης της Τουρκίας αλλά και η ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων ως μοχλό αποτρεπτικό σε αυτή την προκλητικότητα και επιθετικότητα της Άγκυρας.

–Η δεύτερη είναι η επιλογή μιας σταδιακής προσέγγισης ώστε να δημιουργηθεί σε δεύτερο χρόνο (πιθανώς μετά τις εκλογές και στις δύο χώρες) πεδίο διαλόγου με απώτερο στόχο την παραπομπή της μίας και μοναδικής ελληνοτουρκικής διαφοράς στη Χάγη.

Εάν το μορατόριουμ που φαίνεται να συμφωνήθηκε στην συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη εξαντληθεί (όπως και τον Ιούνιο του 2021) σε ένα ήρεμο καλοκαίρι, το αποτέλεσμα δεν θα έχει ιδιαίτερη υπεραξία για την Ελλάδα. Ενώ την ίδια ώρα ο Ταγίπ Ερντογάν θα περιφέρει την φωτογραφία της χαλαρής συνάντησης με τον Έλληνα πρωθυπουργό προκειμένου να αναιρεί τα επιχειρήματα περί του επιθετικού αναθεωρητισμού του.

Κάτι που εξαιτίας και της ουκρανικής κρίσης ήδη αξιοποιεί, έχοντας μπει σε τροχιά ενσωμάτωσης στο δυτικό άρμα. Και αυτό είναι σαφές πως το αποδέχονται πλήρως και η Ουάσιγκτον, και οι Βρυξέλλες.

Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, οι Βρυξέλλες και το Βερολίνο αξιοποιούν το momentum ηπιότητας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά και την πρόσφατη συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν και εγκαταλλείπουν ακόμα και τις προειδοποιήσεις προς την Τουρκία. Η περίφημη “αιρεσιμότητα” και “αναστρεψιμότητα” μοιάζουν περισσότερο με όροι χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο.

Ανώτερος ευρωπαίος αξιωματούχος που ενημέρωσε σχετικά στελέχη της ΕΕ αλλά και δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες ενόψει του Ευρωπαίκού Συμβουλίου ήταν σαφής, σύμφωνα με καλά διασταυρωμένες πληροφορίες του Libre. Είναι χαρακτηριστικό πως η Τουρκία αποκαλείται, πια, “χώρα-κλειδί” για τα συμφέροντα της ΕΕ και τις εξελίξεις στην περιοχή.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο ευρωπαίος αξιωματούχος- ο οποίος, μάλιστα, προ δεκαημέρου επισκέφτηκε την Άγκυρα-τόνισε χαρακτηριστικά:

“Στόχος της ΕΕ είναι να μία πολιτική προσέγγισης με την Τουρκία προκειμένου να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας με μία τόσο σημαντική γειτονική χώρα, προκειμένου να εδραιώσουμε μία θετική ατζέντα και να προχωρήσουμε στα διάφορα κεφάλαια αυτής της περιεκτικής και περίπλοκης σχέσης. Αυτή είναι και η προσέγγιση των Αμερικανών φίλων μας και θα εργαστούμε σε αυτή την κατεύθυνση.”

Όσον αφορά το θέμα της Τουρκίας υπενθύμισε ότι το θέμα αυτό θα συζητηθεί και στο πλαίσιο του επικείμενου τακτικού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (Βρυξέλλες, 24-25.06.2021). “Θα είναι επομένως ευκαιρία για τους Υπουργούς να αξιολογήσουν το πού βρισκόμαστε στις σχέσεις μας με μία τόσο σημαντική, χώρα-κλειδί, γειτονική χώρα.

Αυτή την περίοδο έχουμε μία πιο ήρεμη κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι διμερείς σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας έχουν βελτιωθεί τους τελευταίους μήνες. Την ίδια ώρα υπάρχει ένα αρνητικό στοιχείο, το οποίο αφορά το θέμα της Κύπρου, καθώς η Τουρκία προσέρχεται με έναν τρόπο, με τον οποίο δε μπορούμε να συμφωνήσουμε. Κατά συνέπεια, συζητούμε με την Τουρκία επ’ αυτού του θέματος”.

Ερωτηθείς σχετικά με το πώς θα υλοποιηθεί η αναστροφή της θετικής ατζέντας (αναστρεψιμότητα) σε σχέση με την Τουρκία, σε περίπτωση που η τελευταία ξεκινήσει εκ νέου τις προκλητικές ενέργειες (και δη λόγω της ανακοινωθείσας επίσκεψης του Τούρκου Προέδρου στα Βαρώσια στις 20 Ιουνίου), ο Ευρωπαίος αξιωματούχος επανέλαβε ότι η υιοθετηθείσα πολιτική της ΕΕ είναι να υπάρχουν επαφές με τις τουρκικές Αρχές με στόχο την προώθηση αυτής της θετικής ατζέντας. Είναι σαφές πως η έννοια της αναστρεψιμότητας έχει υποβαθμιστεί στην ρητορική των Βρυξελλών.

Ο ρόλος των ΗΠΑ

Σε ερώτηση σχετικά με το εάν οι συνομιλίες ΕΕ-ΗΠΑ αναμένεται να επηρεάσουν τις συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο (FAC, EUCO) σχετικά με την Τουρκία, ο αξιωματούχος επεσήμανε ότι αυτό το διάστημα οικοδομείται μία ισχυρή διμερής σχέση με τη διακυβέρνηση Biden. “Έχουν ήδη υπάρξει επαφές υψηλού επιπέδου με τη νέα διακυβέρνηση σε σειρά ζητημάτων. Προφανώς, το θέμα της Τουρκίας και της Ανατολικής Μεσογείου αποτελούν μέρος των συζητήσεων. Αυτό που θέλουμε στις συζητήσεις μας με τις ΗΠΑ επί του θέματος αυτού είναι να ανταλλάξουμε απόψεις ως προς την επίτευξη του στόχου μας. Στόχος της ΕΕ είναι να μία πολιτική προσέγγισης με την Τουρκία προκειμένου να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας με μία τόσο σημαντική γειτονική χώρα, προκειμένου να εδραιώσουμε μία θετική ατζέντα και να προχωρήσουμε στα διάφορα κεφάλαια αυτής της περιεκτικής και περίπλοκης σχέσης. Αυτή είναι και η προσέγγιση των Αμερικανών φίλων μας και θα εργαστούμε σε αυτή την κατεύθυνση. ”

Ερωτηθείς σχετικά με το πώς θα υλοποιηθεί η αναστροφή της θετικής ατζέντας σε σχέση με την Τουρκία, σε περίπτωση που η τελευταία ξεκινήσει εκ νέου τις προκλητικές ενέργειες (και δη λόγω της ανακοινωθείσας επίσκεψης του Τούρκου Προέδρου στα Βαρώσια στις 20 Ιουνίου), ο Ευρωπαίος αξιωματούχος επανέλαβε ότι η θιοθετηθείσα πολιτική της ΕΕ είναι να υπάρχουν επαφές με τις τουρκικές Αρχές με στόχο την προώθηση αυτής της θετικής ατζέντας. “Γνωρίζουμε βεβαίως, γιατί έχει συμβεί κατά το παρελθόν, ότι τα πράγματα μπορεί να αλλάξουν κατεύθυνση, ότι μπορεί να υπάρξουν ενέργειες στην Ανατολική Μεσόγειο ή αλλού, που μπορεί να βλάψουν τα συμφέροντα της ΕΕ. Δεν είναι τόσο θέμα αναστρεψιμότητας όσο το να υπάρχει μία συνολική προσέγγιση, στην οποία φυσικά περιλαμβάνεται και το ενδεχόμενο να επιδεινωθεί η κατάσταση. Εγώ θα επέλεγα τον όρο συνολική πολιτική, στο πλαίσιο της οποίας διαθέτουμε εργαλεία για να μεταφέρουμε τη δυσφορία ή τη διαφωνία μας, εάν η Τουρκία προβεί σε κάποιες ενέργειες.

Δε γνώριζα ότι ο Τούρκος Πρόεδρος σχεδιάζει να επισκεφθεί τη Βόρεια Κύπρο. Θα δούμε ποιο είναι το πρόγραμμα και το περιεχόμενο της επίσκεψης. Στο Κυπριακό, όπως προείπα, έχουμ διαφορετική θέση σε σχέση με την Τουρκία. Προσωπικά βρέθηκα στην Άγκυρα πριν από 10 μέρες και είχα την ευκαιρία να θίξω το θέμα αυτό με τον ομόλογό μου”.

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν στο Libre πως σχετικά με το εάν η θέση της Τουρκίας επί του Κυπριακού (πρόκριση της επιλογής δύο ξεχωριστών κρατών) θα αποτελέσει στο επικείμενο Ε.Ε. έναν επιπλέον όρο για την ύπαρξη θετικής ατζέντας και εάν υπάρχει περίπτωση η χρηματοδότηση για το προσφυγικό να τελέσει υπό τον όρο της μη ύπαρξης εντάσεων σε Αιγαίο και Ανατολικής Μεσόγειο, ο Ευρωπαίος αξιωματούχος επανέλαβε ότι η ΕΕ έχει εντελώς διαφορετική άποψη από την Τουρκία σχετικά με τη διευθέτηση του Κυπριακού: “Συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι οι παραδοσιακές παράμετροι και τα Ψηφίσματα των ΗΕ παραμένουν σε ισχύ. Ο Γ.Γ. των ΗΕ εεργάζεται σε αυτό το πλαίσιο. Είχα την ευκαιρία να συζητήσω τη θέση της Τουρκιας στην Άγκυρα και ήταν σαφές για μένα ότι έχουμε πλέον πολύ διαφορετικές θέσεις. Κοινός στόχος παραμένει σε κάθε περίπτωση η επίτευξη κανονικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η προσέγγιση είναι επομένως διαφορετική, αλλά συνεχίζουμε να εργαζόμαστε επί του θέματος. Το θέμα αυτό είναι μέρος της συνολικής ατζέντας, των συνολικών σχέσεων με την Τουρκία.

Ρόλος-κλειδί για την Τουρκία

“Η Τουρκία υπήρξε επί σειρά ετών μία πολύ σημαντική χώρα στο πλαίσιο της σύγκρουσης στο Αφγανιστάν, αποτελεί σημαντικό μέλος του ΝΑΤΟ και φαίνεται ότι η Τουρκία ενδέχεται να αναλάβει το θέμα της ασφάλειας του αεροδρομίου. Αυτό είναι κάτι που εκτιμούμε ιδιαίτερα, επειδή η παρουσία της διεθνούς κοινότητας στο Αφγανιστάνμπορεί να θεωρείται εγγυημένη μόνο υπό την τήρηση συγκεκριμένων ελάχιστων όρων, ένας εκ των οποίων είναι οι διεθνείς συνδέσεις. Επομένως, η ασφάλεια του αεροδρομίου αποτελεί πολύ σημαντικό έργο και εάν τελικά οριστικοποιηθεί ότι η Τουρκία θα το αναλάβει, αυτό θα αποτελέσει πολύ σημαντική συνεισφορά στο μέλλον του Αφγανιστάν. Με την Τουρκία έχουμε την ίδια προσέγγιση σε ό,τι αφορά το Αφγανιστάν, δηλαδή η δρομολόγηση μίας πολιτικής διαδικασίας. Η Τουρκία προσπάθησε να οργανώσει μία διάσκεψη για το θέμα αυτό στην Κωνσταντινούπολη, αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό λόγω της άρνησης συμμετοχής των Ταλιμπάν. Το Αφγανιστάν είναι το πεδίο, επί του οποίου έχουμε την ίδια προσέγγιση με την Τουρκία. Άρα, εάν η Τουρκία εγγυηθεί την ασφάλεια του αεροδρομίου, θα είμαστε ευγνώμονες, καθώς θα εργαζόμαστε υπό βελτιωμένες συνθήκες για το μέλλον του Αφγανιστάν. Η ΕΕ έχει εμπλοκή στη χώρα αυτή και θέλουμε να συνεχίσουμε την εμπλοκή μας. Θα δούμε, όμως, τι θα συμβεί, όταν αποσυρθεί η διεθνής στρατιωτική παρουσία”.

Κληθείς να σχολιάσει ο Ευρωπαίος αξιωματούχος σχετικά με το ότι ο επικεφαλής του ψευδοκράτους επρόκειτο να παρουσιαστεί στο Φόρουμ της Αntalya ως ο Πρόεδρος της ΤΔΒΚ και εάν ο ΥΕ/ΕΕ έθιξε ή θα έθιγε το θέμα αυτό σε συζήτηση με τον Τούρκο ΥΠΕΞ, ο αξιωματούχος επεσήμανε ότι είναι γνωστή η θέση της ΕΕ σε σχέση με τη Βόρεια Κύπρο, “με την επονομαζόμενη ΤΔΒΚ”. “Εάν ο κ. Tatar ήταν παρών με την ιδιότητα που αναφέρατε, αυτό είναι κάτι που δεν το αναγνωρίζουμε. Είπαμε με σαφήνεια στους διοργανωτές ότι κάτο τέτοιο δεν συνάδει με την θέση και την πολιτική βούληση της ΕΕ. Από την άλλη πλευρά, ο κ. Tatar είναι ο ηγέτης της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Με αυτή του την ιδιότητα είναι από τα πρόσωπα-κλειδιά στο πλαίσιο των συζητήσεων για το μέλλον του νησιού. Αυτός είναι και ο λόγος που ο ΥΕ/ΕΕ, αλλά και εκπρόσωποι της ΕΕ, έχουμε συζητήσεις μαζί του. Αυτή η θέση είναι πολύ σημαντική για εμάς. Δεν υπάρχει επομένως καμία αμφιβολία ως προς το νομικό θέμα ή το θέμα της αναγνώρισης, δεν έχει αλλάξει κάτι, αλλά την ίδια ώρα αποδίδουμε πολιτική σημασία τον ηγέτη της ΤΚ κοινότητας. Δε γνωρίζω ακριβώς τι ειπώθηκε μεταξύ του ΥΕ/ΕΕ και του Τούρκου ΥΠΕΞ, αλλά εξ όσων γνωρίζω συζήτησαν επί της θετικής ατζέντας, για την οποία μιλούσαμε προηγουμένως, αλλά και για θέματα της ευρύτερης περιοχής”.

Κληθείς να δώσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την πρόσφατη επίσκεψή του στην Άγκυρα, ο αξιωματούχος της ΕΕ ενημέρωσε ότι οι συζητήσεις του με τον Υφυπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας αφορούσαν θέματα εξωτερικής πολιτικής. “Δε συζητήσαμε τις διμερείς σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας, αλλά θέματα, όπως η Συρία, η Λιβύη Αφγανιστάν, η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και το Κυπριακό”.

Κληθείς να δώσει εξηγήσεις σχετικά με το εάν η μόνη διαφωνία ΕΕ και Τουρκίας αφορά το Κυπριακό και όχι, επί παραδείγματι, τη Λιβύη και την Ανατολική Μεσόγειο, ο Ευρωπαίος αξιωματούχος απάντησε ότι προφανώς δεν είναι αυτό το μοναδικό σημείο διαφωνίας. “Στο θέμα της Λιβύης έχουμε διαφορετικές απόψεις, αλλά είμαστε πλέον πιο κοντά στις θέσεις μας σε σχέση με ό,τι ίσχυε πριν από 6 μήνες. Έχουμε αρκετά περιεκτικές συζητήσεις με Τούρκους αξιωματούχους επί ενός καίριου θέματος για το μέλλον της Λιβύης και αυτό είναι η απόσυρση κάθε είδους ξένης στρατιωτικής παρουσίας. Σε αυτό το θέμα διαφωνούμε. Η Τουρκία πιστεύει ότι όλοι πρέπει να αποσυρθούν ταυτοχρόνως. Και στο θέμα της Συρίας έχουμε διαφορετικές απόψεις, αλλά όχι όπως πριν από έναν χρόνο“

Υπήρχαν τρία μείζονα ζητήματα, με τα οποία ασχολούμασταν σε σχέση με την Τουρκία: Κυπριακό, Ανατολική Μεσόγειος και διμερείς σχέσεις με Ελλάδα. Στα δύο τελευταία υπάρχει σαφής πρόοδος, στο Κυπριακό όμως όχι. Εύχομαι πάντως το Κυπριακό να ήταν όντως το μόνο δύσκολο σημείο σε σχέση με την Άγκυρα”, είπε στην ενημέρωση ο ανώτερος ευρωπαίος αξιωματούχος, επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά τις πληροφορίες πως η προσέγγιση Ελλάδας-Τουρκίας, το τελευταίο διάστημα, δίνει τη δυνατότητα στην ΕΕ να αναπτύξει περαιτέρω τις σχέσεις της με την Τουρκία.